କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ନକ୍ଷତ୍ରେଷ୍ଟିକାଣ୍ଡମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ନକ୍ଷତ୍ରେଷ୍ଟକାମନ୍ତ୍ରାଃ, ଵିକୃତିରୂପଚଯନଗତାଃ
ଅଗ୍ନେଃ କୃତ୍ତିକାଃ । ଶୁକ୍ର-ମ୍ପରସ୍ତା-ଜ୍ଜ୍ଯୋତି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପ୍ରଜାପତେ ରୋହିଣୀ । ଆପଃ ପରସ୍ତାଦୋଷଧଯୋ ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ସୋମସ୍ଯେନ୍ଵକା ଵିତତାନି । ପରସ୍ତାଦ୍ଵଯନ୍ତୋ ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ବାହୂ । ମୃଗଯଵଃ ପରସ୍ତାଦ୍ଵିକ୍ଷାରୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅଦିତ୍ଯୈ ପୁନର୍ଵସୂ । ଵାତଃ ପରସ୍ତାଦାର୍ଦ୍ର-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ 1 ॥
ବୃହସ୍ପତେସ୍ତିଷ୍ଯଃ । ଜୁହ୍ଵତଃ ପରସ୍ତା-ଦ୍ଯଜମାନା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ ସର୍ପାଣା-ମାଶ୍ରେଷାଃ । ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ପରସ୍ତାଦଭ୍ଯାନୃତ୍ଯନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପିତୃଣା-ମ୍ମଘାଃ । ରୁଦନ୍ତଃ ପରସ୍ତାଦପଭ୍ରଗ୍ଂଶୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅର୍ଯମ୍ଣଃ ପୂର୍ଵେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ଜାଯା ପରସ୍ତାଦୃଷଭୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଭଗସ୍ଯୋତ୍ତରେ । ଵହତଵଃ ପରସ୍ତାଦ୍ଵହମାନା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ 2 ॥
ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁର୍-ହସ୍ତଃ । ପ୍ରସଵଃ ପରସ୍ତା-ଥ୍ସନିରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚିତ୍ରା । ଋତ-ମ୍ପରସ୍ତା-ଥ୍ସତ୍ଯ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଵାଯୋ-ର୍ନିଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ରତତିଃ । ପରସ୍ତା-ଦସିଦ୍ଧି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯୋ-ର୍ଵିଶାଖେ । ଯୁଗାନି ପରସ୍ତାତ୍-କୃଷମାଣା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ ମିତ୍ରସ୍ଯା-ନୂରାଧାଃ । ଅଭ୍ଯାରୋହତ୍-ପରସ୍ତା-ଦଭ୍ଯାରୂଢ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ 3 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରୋହିଣୀ । ଶୃଣତ୍-ପରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତିଶୃଣ-ଦଵସ୍ତାତ୍ ॥ ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ-ମୂଲଵର୍ହଣୀ । ପ୍ରତିଭଞ୍ଜନ୍ତଃ ପରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତିଶୃଣନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅପା-ମ୍ପୂର୍ଵା ଅଷାଢାଃ । ଵର୍ଚଃ ପରସ୍ତା-ଥ୍ସମିତି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମୁତ୍ତରାଃ । ଅଭିଜଯତ୍-ପରସ୍ତା-ଦଭିଜିତ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ-ଶ୍ଶ୍ରୋଣା ପୃଚ୍ଛମାନାଃ । ପରସ୍ତାତ୍-ପନ୍ଥା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ 4 ॥
ଵସୂନାଗ୍ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠାଃ । ଭୂତ-ମ୍ପରସ୍ତା-ଦ୍ଭୂତିରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ-ଶତଭିଷକ୍ । ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ ପରସ୍ତା-ଦ୍ଵିଶ୍ଵକ୍ଷିତି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅଜସ୍ଯୈକପଦଃ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦାଃ । ଵୈଶ୍ଵାନର-ମ୍ପରସ୍ତା-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵାଵସଵ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅହେର୍ବୁଧ୍ନିଯ-ସ୍ଯୋତ୍ତରେ । ଅଭିଷିଞ୍ଚନ୍ତଃ ପରସ୍ତା-ଦଭିଷୁଣ୍ଵନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପୂଷ୍ଣୋ ରେଵତୀ । ଗାଵଃ ପରସ୍ତା-ଦ୍ଵଥ୍ସା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅଶ୍ଵିନୋରଶ୍ଵଯୁଜୌ । ଗ୍ରାମଃ ପରସ୍ତାଥ୍ସେନା ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଯମସ୍ଯାପଭରଣୀଃ । ଅପକର୍ଷନ୍ତଃ ପରସ୍ତା-ଦପଵହନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପୂର୍ଣା ପଶ୍ଚାଦୁତ ପୂର୍ଣା ପୁରସ୍ତାଦୁନ୍ମଧ୍ଯତଃ ପୌର୍ଣମାସୀ ଜିଗାଯ । ତସ୍ଯା-ନ୍ଦେଵା ଅଧି ସଂଵଁସନ୍ତ ଉତ୍ତମେ ନାକ ଇହ ମାଦଯନ୍ତାମ୍ ॥, ଯତ୍ତେ ଦେଵା ଅଦଧୁ ର୍ଭାଗଧେଯମମାଵାସ୍ଯେ ସଂଵଁସନ୍ତୋ ମହିତ୍ଵା । ସାନୋ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପିପୃହି ଵିଶ୍ଵଵାରେ ରଯି-ନ୍ନୋ ଧେହି ସୁଭଗେ ସୁଵୀରମ୍ ॥ ॥ 5 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ନକ୍ଷତ୍ରେଷ୍ଟକାମନ୍ତ୍ରାଃ, ଵିକୃତିରୂପଚଯନଗତାଃ
ଅଗ୍ନେଃ କୃତ୍ତିକାଃ । ଶୁକ୍ର-ମ୍ପରସ୍ତା-ଜ୍ଜ୍ଯୋତି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପ୍ରଜାପତେ ରୋହିଣୀ । ଆପଃ ପରସ୍ତାଦୋଷଧଯୋ ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ସୋମସ୍ଯେନ୍ଵକା ଵିତତାନି । ପରସ୍ତାଦ୍ଵଯନ୍ତୋ ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ବାହୂ । ମୃଗଯଵଃ ପରସ୍ତାଦ୍ଵିକ୍ଷାରୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅଦିତ୍ଯୈ ପୁନର୍ଵସୂ । ଵାତଃ ପରସ୍ତାଦାର୍ଦ୍ର-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ 1 ॥
ବୃହସ୍ପତେସ୍ତିଷ୍ଯଃ । ଜୁହ୍ଵତଃ ପରସ୍ତା-ଦ୍ଯଜମାନା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ ସର୍ପାଣା-ମାଶ୍ରେଷାଃ । ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ପରସ୍ତାଦଭ୍ଯାନୃତ୍ଯନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପିତୃଣା-ମ୍ମଘାଃ । ରୁଦନ୍ତଃ ପରସ୍ତାଦପଭ୍ରଗ୍ଂଶୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅର୍ଯମ୍ଣଃ ପୂର୍ଵେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ଜାଯା ପରସ୍ତାଦୃଷଭୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଭଗସ୍ଯୋତ୍ତରେ । ଵହତଵଃ ପରସ୍ତାଦ୍ଵହମାନା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ 2 ॥
ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁର୍-ହସ୍ତଃ । ପ୍ରସଵଃ ପରସ୍ତା-ଥ୍ସନିରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚିତ୍ରା । ଋତ-ମ୍ପରସ୍ତା-ଥ୍ସତ୍ଯ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଵାଯୋ-ର୍ନିଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ରତତିଃ । ପରସ୍ତା-ଦସିଦ୍ଧି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯୋ-ର୍ଵିଶାଖେ । ଯୁଗାନି ପରସ୍ତାତ୍-କୃଷମାଣା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ ମିତ୍ରସ୍ଯା-ନୂରାଧାଃ । ଅଭ୍ଯାରୋହତ୍-ପରସ୍ତା-ଦଭ୍ଯାରୂଢ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ 3 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରୋହିଣୀ । ଶୃଣତ୍-ପରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତିଶୃଣ-ଦଵସ୍ତାତ୍ ॥ ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ-ମୂଲଵର୍ହଣୀ । ପ୍ରତିଭଞ୍ଜନ୍ତଃ ପରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତିଶୃଣନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅପା-ମ୍ପୂର୍ଵା ଅଷାଢାଃ । ଵର୍ଚଃ ପରସ୍ତା-ଥ୍ସମିତି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମୁତ୍ତରାଃ । ଅଭିଜଯତ୍-ପରସ୍ତା-ଦଭିଜିତ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ-ଶ୍ଶ୍ରୋଣା ପୃଚ୍ଛମାନାଃ । ପରସ୍ତାତ୍-ପନ୍ଥା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ 4 ॥
ଵସୂନାଗ୍ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠାଃ । ଭୂତ-ମ୍ପରସ୍ତା-ଦ୍ଭୂତିରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ-ଶତଭିଷକ୍ । ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ ପରସ୍ତା-ଦ୍ଵିଶ୍ଵକ୍ଷିତି-ରଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅଜସ୍ଯୈକପଦଃ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦାଃ । ଵୈଶ୍ଵାନର-ମ୍ପରସ୍ତା-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵାଵସଵ-ମଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅହେର୍ବୁଧ୍ନିଯ-ସ୍ଯୋତ୍ତରେ । ଅଭିଷିଞ୍ଚନ୍ତଃ ପରସ୍ତା-ଦଭିଷୁଣ୍ଵନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପୂଷ୍ଣୋ ରେଵତୀ । ଗାଵଃ ପରସ୍ତା-ଦ୍ଵଥ୍ସା ଅଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଅଶ୍ଵିନୋରଶ୍ଵଯୁଜୌ । ଗ୍ରାମଃ ପରସ୍ତାଥ୍ସେନା ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ଯମସ୍ଯାପଭରଣୀଃ । ଅପକର୍ଷନ୍ତଃ ପରସ୍ତା-ଦପଵହନ୍ତୋ-ଽଵସ୍ତାତ୍ ॥ ପୂର୍ଣା ପଶ୍ଚାଦୁତ ପୂର୍ଣା ପୁରସ୍ତାଦୁନ୍ମଧ୍ଯତଃ ପୌର୍ଣମାସୀ ଜିଗାଯ । ତସ୍ଯା-ନ୍ଦେଵା ଅଧି ସଂଵଁସନ୍ତ ଉତ୍ତମେ ନାକ ଇହ ମାଦଯନ୍ତାମ୍ ॥, ଯତ୍ତେ ଦେଵା ଅଦଧୁ ର୍ଭାଗଧେଯମମାଵାସ୍ଯେ ସଂଵଁସନ୍ତୋ ମହିତ୍ଵା । ସାନୋ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପିପୃହି ଵିଶ୍ଵଵାରେ ରଯି-ନ୍ନୋ ଧେହି ସୁଭଗେ ସୁଵୀରମ୍ ॥ ॥ 5 ॥
(ଆର୍ଦ୍ରମଵସ୍ତା-ଦ୍- ଵହମାନା ଅଵସ୍ତା - ଦଭ୍ଯାରୂଢମଵସ୍ତାତ୍ - ପନ୍ଥା ଅଵସ୍ତା-ଦ୍- ଵଥ୍ସା ଅଵସ୍ତା-ତ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନାର୍ହଃ ନକ୍ଷତ୍ରରୂପଃ ପୁଣ୍ଯକାଲଃ
ଅନୁଵାକଂ 2 - କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନାର୍ହଃ ନକ୍ଷତ୍ରରୂପଃ ପୁଣ୍ଯକାଲଃ
ଯ-ତ୍ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ତ-ଦ୍ବ-ଟ୍କୁର୍ଵୀତୋପଵ୍ଯୁଷମ୍ । ଯଦା ଵୈ ସୂର୍ଯ ଉଦେତି । ଅଥ ନକ୍ଷତ୍ର-ନ୍ନୈତି । ଯାଵତି ତତ୍ର ସୂର୍ଯୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ । ଯତ୍ର ଜଘନ୍ଯ-ମ୍ପଶ୍ଯେତ୍ । ତାଵତି କୁର୍ଵୀତ ଯ-ତ୍କାରୀ ସ୍ଯାତ୍ । ପୁଣ୍ଯାହ ଏଵ କୁରୁତେ । ଏଵଗ୍ଂ ହ ଵୈ ଯଜ୍ଞେଷୁ-ଞ୍ଚ ଶତଦ୍ଯୁମ୍ନ-ଞ୍ଚ ମାଥ୍ସ୍ଯୋ ନିରଵସାଯଯା-ଞ୍ଚକାର ॥ 6 ॥
ଯୋ ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ରଜାପତିଂ-ଵେଁଦ । ଉଭଯୋରେନଂ-ଲୋଁକଯୋର୍ଵିଦୁଃ । ହସ୍ତ ଏଵାସ୍ଯ ହସ୍ତଃ । ଚିତ୍ରା ଶିରଃ । ନିଷ୍ଟ୍ଯା ହୃଦଯମ୍ । ଊରୂ ଵିଶାଖେ । ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଽନୂରାଧାଃ । ଏଷ ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉଭଯୋରେନଂ-ଲୋଁକଯୋର୍ଵିଦୁଃ ॥ 7 ॥
ଅସ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚା-ମୁଷ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚ ॥ ଯା-ଙ୍କାମଯେତ ଦୁହିତର-ମ୍ପ୍ରିଯା ସ୍ଯାଦିତି । ତା-ନ୍ନିଷ୍ଟ୍ଯାଯା-ନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରିଯୈଵ ଭଵତି । ନେଵ ତୁ ପୁନରାଗଚ୍ଛତି ॥ ଅଭିଜିନ୍ନାମ ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଉପରିଷ୍ଟା-ଦଷାଢାନାମ୍ । ଅଵସ୍ତାଚ୍ଛ୍ରୋଣାଯୈ । ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେଵାସ୍ତସ୍ମି-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ-ଽଭ୍ଯଜଯନ୍ନ୍ ॥ 8 ॥
ଯଦଭ୍ଯଜଯନ୍ନ୍ । ତଦଭିଜିତୋ-ଽଭିଜିତ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଙ୍କାମଯେତା-ନପଜଯ୍ଯ-ଞ୍ଜଯେଦିତି । ତମେତସ୍ମି-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ ଯାତଯେତ୍ । ଅନପଜଯ୍ଯମେଵ ଜଯତି । ପାପପରାଜିତମିଵ ତୁ ॥ ପ୍ରଜାପତିଃ ପଶୂନସୃଜତ । ତେ ନକ୍ଷତ୍ର-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ର-ମୁପାତିଷ୍ଠନ୍ତ । ତେ ସମାଵନ୍ତ ଏଵାଭଵନ୍ନ୍ । ତେ ରେଵତୀ-ମୁପାତିଷ୍ଠନ୍ତ ॥ 9 ॥
ତେ ରେଵତ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରାଭଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରେଵତ୍ଯା-ମ୍ପଶୂନା-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚାର୍ଵାଚୀନଗ୍ଂ ସୋମାତ୍ । ପ୍ରୈଵ ଭଵନ୍ତି ॥ ସଲିଲଂ-ଵାଁ ଇଦମନ୍ତରାସୀତ୍ । ଯଦତରନ୍ନ୍ । ତ-ତ୍ତାରକାଣା-ନ୍ତାରକତ୍ଵମ୍ । ଯୋ ଵା ଇହ ଯଜତେ । ଅମୁଗ୍ଂ ସଲୋକ-ନ୍ନକ୍ଷତେ । ତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣା-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରତ୍ଵମ୍ ॥ 10 ॥
ଦେଵଗୃହା ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଗୃହ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥ ଯାନି ଵା ଇମାନି ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ରାଣି । ତାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ତସ୍ମା-ଦଶ୍ଲୀଲନାମଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚିତ୍ରେ । ନାଵସ୍ଯେନ୍ନ ଯଜେତ । ଯଥା ପାପାହେ କୁରୁତେ । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଵା ଅନ୍ଯାନି ॥ 11 ॥
ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯନ୍ଯାନି । କୃତ୍ତିକାଃ ପ୍ରଥମମ୍ । ଵିଶାଖେ ଉତ୍ତମମ୍ । ତାନି ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଅନୂରାଧାଃ ପ୍ରଥମମ୍ । ଅପଭରଣୀ-ରୁତ୍ତମମ୍ । ତାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଯାନି ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ତାନି ଦକ୍ଷିଣେନ ପରିଯନ୍ତି । ଯାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି ॥ 12 ॥
ତାନ୍ଯୁତ୍ତରେଣ ॥ ଅନ୍ଵେଷାମରାଥ୍ସ୍ମେତି । ତଦନୂରାଧାଃ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠମେଷା-ମଵଧିଷ୍ମେତି । ତଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଘ୍ନୀ । ମୂଲମେଷାମଵୃକ୍ଷାମେତି । ତ-ନ୍ମୂଲଵର୍ହଣୀ । ଯନ୍ନାସହନ୍ତ । ତଦଷାଢାଃ । ଯଦଶ୍ଲୋଣତ୍ ॥ 13 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୋଣା । ଯଦଶୃଣୋତ୍ । ତଚ୍ଛ୍ରଵିଷ୍ଠାଃ । ଯଚ୍ଛତ-ମଭିଷଜ୍ଯନ୍ନ୍ । ତଚ୍ଛତଭିଷକ୍ । ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦେଷୂଦଯଚ୍ଛନ୍ତ । ରେଵତ୍ଯାମରଵନ୍ତ । ଅଶ୍ଵଯୁଜୋରଯୁଞ୍ଜତ । ଅପଭରଣୀଷ୍ଵ ପାଵହନ୍ନ୍ । ତାନି ଵା ଏତାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି ॥ ଯାନ୍ଯେଵ ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ତେଷୁ କୁର୍ଵୀତ ଯତ୍କାରୀ ସ୍ଯାତ୍ । ପୁଣ୍ଯାହ ଏଵ କୁରୁତେ ॥ 14 ॥
ଯୋ ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ରଜାପତିଂ-ଵେଁଦ । ଉଭଯୋରେନଂ-ଲୋଁକଯୋର୍ଵିଦୁଃ । ହସ୍ତ ଏଵାସ୍ଯ ହସ୍ତଃ । ଚିତ୍ରା ଶିରଃ । ନିଷ୍ଟ୍ଯା ହୃଦଯମ୍ । ଊରୂ ଵିଶାଖେ । ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଽନୂରାଧାଃ । ଏଷ ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉଭଯୋରେନଂ-ଲୋଁକଯୋର୍ଵିଦୁଃ ॥ 7 ॥
ଅସ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚା-ମୁଷ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚ ॥ ଯା-ଙ୍କାମଯେତ ଦୁହିତର-ମ୍ପ୍ରିଯା ସ୍ଯାଦିତି । ତା-ନ୍ନିଷ୍ଟ୍ଯାଯା-ନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରିଯୈଵ ଭଵତି । ନେଵ ତୁ ପୁନରାଗଚ୍ଛତି ॥ ଅଭିଜିନ୍ନାମ ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଉପରିଷ୍ଟା-ଦଷାଢାନାମ୍ । ଅଵସ୍ତାଚ୍ଛ୍ରୋଣାଯୈ । ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେଵାସ୍ତସ୍ମି-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ-ଽଭ୍ଯଜଯନ୍ନ୍ ॥ 8 ॥
ଯଦଭ୍ଯଜଯନ୍ନ୍ । ତଦଭିଜିତୋ-ଽଭିଜିତ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଙ୍କାମଯେତା-ନପଜଯ୍ଯ-ଞ୍ଜଯେଦିତି । ତମେତସ୍ମି-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ ଯାତଯେତ୍ । ଅନପଜଯ୍ଯମେଵ ଜଯତି । ପାପପରାଜିତମିଵ ତୁ ॥ ପ୍ରଜାପତିଃ ପଶୂନସୃଜତ । ତେ ନକ୍ଷତ୍ର-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ର-ମୁପାତିଷ୍ଠନ୍ତ । ତେ ସମାଵନ୍ତ ଏଵାଭଵନ୍ନ୍ । ତେ ରେଵତୀ-ମୁପାତିଷ୍ଠନ୍ତ ॥ 9 ॥
ତେ ରେଵତ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରାଭଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରେଵତ୍ଯା-ମ୍ପଶୂନା-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ । ଯ-ତ୍କିଞ୍ଚାର୍ଵାଚୀନଗ୍ଂ ସୋମାତ୍ । ପ୍ରୈଵ ଭଵନ୍ତି ॥ ସଲିଲଂ-ଵାଁ ଇଦମନ୍ତରାସୀତ୍ । ଯଦତରନ୍ନ୍ । ତ-ତ୍ତାରକାଣା-ନ୍ତାରକତ୍ଵମ୍ । ଯୋ ଵା ଇହ ଯଜତେ । ଅମୁଗ୍ଂ ସଲୋକ-ନ୍ନକ୍ଷତେ । ତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣା-ନ୍ନକ୍ଷତ୍ରତ୍ଵମ୍ ॥ 10 ॥
ଦେଵଗୃହା ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଗୃହ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥ ଯାନି ଵା ଇମାନି ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ରାଣି । ତାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ତସ୍ମା-ଦଶ୍ଲୀଲନାମଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚିତ୍ରେ । ନାଵସ୍ଯେନ୍ନ ଯଜେତ । ଯଥା ପାପାହେ କୁରୁତେ । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଵା ଅନ୍ଯାନି ॥ 11 ॥
ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯନ୍ଯାନି । କୃତ୍ତିକାଃ ପ୍ରଥମମ୍ । ଵିଶାଖେ ଉତ୍ତମମ୍ । ତାନି ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଅନୂରାଧାଃ ପ୍ରଥମମ୍ । ଅପଭରଣୀ-ରୁତ୍ତମମ୍ । ତାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଯାନି ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ତାନି ଦକ୍ଷିଣେନ ପରିଯନ୍ତି । ଯାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି ॥ 12 ॥
ତାନ୍ଯୁତ୍ତରେଣ ॥ ଅନ୍ଵେଷାମରାଥ୍ସ୍ମେତି । ତଦନୂରାଧାଃ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠମେଷା-ମଵଧିଷ୍ମେତି । ତଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଘ୍ନୀ । ମୂଲମେଷାମଵୃକ୍ଷାମେତି । ତ-ନ୍ମୂଲଵର୍ହଣୀ । ଯନ୍ନାସହନ୍ତ । ତଦଷାଢାଃ । ଯଦଶ୍ଲୋଣତ୍ ॥ 13 ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୋଣା । ଯଦଶୃଣୋତ୍ । ତଚ୍ଛ୍ରଵିଷ୍ଠାଃ । ଯଚ୍ଛତ-ମଭିଷଜ୍ଯନ୍ନ୍ । ତଚ୍ଛତଭିଷକ୍ । ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦେଷୂଦଯଚ୍ଛନ୍ତ । ରେଵତ୍ଯାମରଵନ୍ତ । ଅଶ୍ଵଯୁଜୋରଯୁଞ୍ଜତ । ଅପଭରଣୀଷ୍ଵ ପାଵହନ୍ନ୍ । ତାନି ଵା ଏତାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି ॥ ଯାନ୍ଯେଵ ଦେଵନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ତେଷୁ କୁର୍ଵୀତ ଯତ୍କାରୀ ସ୍ଯାତ୍ । ପୁଣ୍ଯାହ ଏଵ କୁରୁତେ ॥ 14 ॥
(ଚକା - ରୈଵଂ-ଵେଁଦୋଭଯୋ ରେନଂ-ଲୋଁକଯୋର୍ଵିଦୁ - ରଜଯନ୍ - ରେଵତୀମୁପାତିଷ୍ଠନ୍ତ - ନକ୍ଷତ୍ରତ୍ଵ - ମନ୍ଯାନି - ଯାନି ଯମନକ୍ଷତ୍ରା - ଣ୍ଯଶ୍ଲୋଣ--ଦ୍ଯମନକ୍ଷତ୍ରାଣି ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନାର୍ହଃ ଦିଵସଭାଗରୂପଃ ହେଯୋପାଦେଯକାଲ ଵିଭାଗଃ
ଅନୁଵାକଂ 3 - କର୍ମାନୁଷ୍ଠାନାର୍ହଃ ଦିଵସଭାଗରୂପଃ ହେଯୋପାଦେଯକାଲ ଵିଭାଗଃ
ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପ୍ରାତଃ ପ୍ରସଵଃ ପ୍ରାଣଃ । ଵରୁଣସ୍ଯ ସାଯମାସଵୋ-ଽପାନଃ ॥ ଯ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନ-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ତନାତ୍ । ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ସଙ୍ଗଵାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍-ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ ମିତ୍ରସ୍ଯ ସଙ୍ଗଵଃ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ ।
ତସ୍ମାତ୍ତର୍ହି ପଶଵଃ ସମାଯନ୍ତି ॥ ଯ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନଗ୍ଂ ସଙ୍ଗଵାତ୍ ॥ 15 ॥
ପ୍ରାଚୀନ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା ଉକ୍ଥ୍ଯ-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍-ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ ବୃହସ୍ପତେ-ର୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଃ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ । ତସ୍ମାତ୍ତର୍ହି ତେକ୍ଷ୍ଣିଷ୍ଠ-ନ୍ତପତି ॥ ଯତ୍-ପ୍ରତୀଚୀନ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନାତ୍ । ପ୍ରାଚୀନ-ମପରାହ୍ଣାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା-ଷ୍ଷୋଡଶିନ-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ 16 ॥
ଭଗସ୍ଯାପରାହ୍ଣଃ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ । ତସ୍ମାଦପରାହ୍ଣେ କୁମାର୍ଯୋ ଭଗମିଚ୍ଛମାନା-ଶ୍ଚରନ୍ତି ॥ ଯତ୍-ପ୍ରତୀଚୀନମପରାହ୍ଣାତ୍ । ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ସାଯାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା ଅତିରାତ୍ର-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ ଵରୁଣସ୍ଯ ସାଯମ୍ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ । ତସ୍ମାତ୍ତର୍ହି ନାନୃତଂ-ଵଁଦେତ୍ ॥ 17 ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵା ଅଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣାମ୍ । ସମାନସ୍ଯାହ୍ନଃ ପଞ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଚତ୍ଵାର୍ଯଶ୍ଲୀଲାନି । ତାନି ନଵ । ଯଚ୍ଚ ପରସ୍ତାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ-ଯଁଚ୍ଚାଵସ୍ତାତ୍ । ତାନ୍ଯେକାଦଶ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵାଦଶଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଂ-ଵ୍ରଁତ-ଞ୍ଚରତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ଯ ଵ୍ରତ-ଙ୍ଗୁପ୍ତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ସମାନସ୍ଯାହ୍ନଃ ପଞ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଚତ୍ଵାର୍ଯଶ୍ଲୀଲାନି । ତାନି ନଵ । ଆଗ୍ନେଯୀ ରାତ୍ରିଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମହଃ । ତାନ୍ଯେକାଦଶ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଂ-ଵ୍ରଁତ-ଞ୍ଚରତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ଯ ଵ୍ରତ-ଙ୍ଗୁପ୍ତ-ମ୍ଭଵତି ॥ 18 ॥
ପ୍ରାଚୀନ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା ଉକ୍ଥ୍ଯ-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍-ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ ବୃହସ୍ପତେ-ର୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଃ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ । ତସ୍ମାତ୍ତର୍ହି ତେକ୍ଷ୍ଣିଷ୍ଠ-ନ୍ତପତି ॥ ଯତ୍-ପ୍ରତୀଚୀନ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନାତ୍ । ପ୍ରାଚୀନ-ମପରାହ୍ଣାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା-ଷ୍ଷୋଡଶିନ-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ 16 ॥
ଭଗସ୍ଯାପରାହ୍ଣଃ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ । ତସ୍ମାଦପରାହ୍ଣେ କୁମାର୍ଯୋ ଭଗମିଚ୍ଛମାନା-ଶ୍ଚରନ୍ତି ॥ ଯତ୍-ପ୍ରତୀଚୀନମପରାହ୍ଣାତ୍ । ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ସାଯାତ୍ । ତତୋ ଦେଵା ଅତିରାତ୍ର-ନ୍ନିରମିମତ । ତତ୍ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାର୍ଗଃ ॥ ଵରୁଣସ୍ଯ ସାଯମ୍ । ତତ୍-ପୁଣ୍ଯ-ନ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯହଃ । ତସ୍ମାତ୍ତର୍ହି ନାନୃତଂ-ଵଁଦେତ୍ ॥ 17 ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵା ଅଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣାମ୍ । ସମାନସ୍ଯାହ୍ନଃ ପଞ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଚତ୍ଵାର୍ଯଶ୍ଲୀଲାନି । ତାନି ନଵ । ଯଚ୍ଚ ପରସ୍ତାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ-ଯଁଚ୍ଚାଵସ୍ତାତ୍ । ତାନ୍ଯେକାଦଶ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦ୍ଵାଦଶଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଂ-ଵ୍ରଁତ-ଞ୍ଚରତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ଯ ଵ୍ରତ-ଙ୍ଗୁପ୍ତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ସମାନସ୍ଯାହ୍ନଃ ପଞ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ଚତ୍ଵାର୍ଯଶ୍ଲୀଲାନି । ତାନି ନଵ । ଆଗ୍ନେଯୀ ରାତ୍ରିଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମହଃ । ତାନ୍ଯେକାଦଶ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶଃ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଂ-ଵ୍ରଁତ-ଞ୍ଚରତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ଯ ଵ୍ରତ-ଙ୍ଗୁପ୍ତ-ମ୍ଭଵତି ॥ 18 ॥
(ସଙ୍ଗଵାଥ୍ - ଷୋଡଶିନ-ନ୍ନିରମିମତ ତତ୍ତଦାତ୍ତଵୀର୍ଯ-ନ୍ନିର୍ମାଗୋ - ଵଦେ-ଦ୍- ଭଵତି ସମାନସ୍ଯାହ୍ନଃ ପଞ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ସୋମଶେଷଭୂତା ପାତ୍ରସ୍ତୁତିଃ.(ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ସୋମଶେଷଭୂତା ପାତ୍ରସ୍ତୁତିଃ.(ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ)
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କତି ପାତ୍ରାଣି ଯଜ୍ଞଂ-ଵଁହନ୍ତୀତି । ତ୍ରଯୋଦଶେତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ସ ଯଦ୍ବ୍ରୂଯାତ୍ । କସ୍ତାନି ନିରମିମୀତେତି । ପ୍ରଜାପତିରିତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ସ ଯଦ୍ବ୍ରୂଯାତ୍ । କୁତସ୍ତାନି ନିରମିମୀତେତି । ଆତ୍ମନ ଇତି । ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯା-ମେଵୋପାଗ୍-ଶ୍ଵନ୍ତର୍ଯାମୌ ନିରମିମୀତ ॥ 19 ॥
ଵ୍ଯାନାଦୁପାଗ୍ଂଶୁ ସଵନମ୍ । ଵାଚ ଐନ୍ଦ୍ରଵାଯଵମ୍ । ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ମ୍ମୈତ୍ରାଵରୁଣମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରାଦାଶ୍ଵିନମ୍ । ଚକ୍ଷୁଷ-ଶ୍ଶୁକ୍ରା ମନ୍ଥିନୌ । ଆତ୍ମନ ଆଗ୍ରଯଣମ୍ । ଅଙ୍ଗେଭ୍ଯ ଉକ୍ଥ୍ଯମ୍ । ଆଯୁଷୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ଋତୁପାତ୍ରେ ॥ ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁଵ ତ-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ର୍ନିରମିମୀତ । ସ ନିର୍ମିତୋ ନାଦ୍ଧ୍ରିଯତ ସମଵ୍ଲୀଯତ । ସ ଏତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତି-ରପିଵାପାନ-ପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ନିରଵପତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଯଜ୍ଞମପ୍ଯଵପତ୍ । ଯଦପିଵାପା ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯା ଅସଂଵ୍ଲଁଯାଯ ॥ 20 ॥
ଵ୍ଯାନାଦୁପାଗ୍ଂଶୁ ସଵନମ୍ । ଵାଚ ଐନ୍ଦ୍ରଵାଯଵମ୍ । ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ମ୍ମୈତ୍ରାଵରୁଣମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରାଦାଶ୍ଵିନମ୍ । ଚକ୍ଷୁଷ-ଶ୍ଶୁକ୍ରା ମନ୍ଥିନୌ । ଆତ୍ମନ ଆଗ୍ରଯଣମ୍ । ଅଙ୍ଗେଭ୍ଯ ଉକ୍ଥ୍ଯମ୍ । ଆଯୁଷୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ଋତୁପାତ୍ରେ ॥ ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁଵ ତ-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ର୍ନିରମିମୀତ । ସ ନିର୍ମିତୋ ନାଦ୍ଧ୍ରିଯତ ସମଵ୍ଲୀଯତ । ସ ଏତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତି-ରପିଵାପାନ-ପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ନିରଵପତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଯଜ୍ଞମପ୍ଯଵପତ୍ । ଯଦପିଵାପା ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯା ଅସଂଵ୍ଲଁଯାଯ ॥ 20 ॥
(ଉପାଗ୍ଶ୍ଵନ୍ତର୍ଯାମୌ ନିରମିମୀତା- ମିମୀତ ଷଟ୍ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଶେଷା ଵପନମନ୍ତ୍ରାଃ, (ରାଜସୂଯବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଶେଷା ଵପନମନ୍ତ୍ରାଃ, (ରାଜସୂଯବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଋତମେଵ ପରମେଷ୍ଠି । ଋତ-ନ୍ନାତ୍ଯେତି କି-ଞ୍ଚନ । ଋତେ ସମୁଦ୍ର ଆହିତଃ । ଋତେ ଭୂମିରିଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିତା । ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା । ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ ॥ 21 ॥
ତପସା-ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯା-ଭିଵର୍ତଯେ । ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ ଯ-ଦ୍ଘର୍ମଃ ପର୍ଯଵର୍ତଯତ୍ । ଅନ୍ତା-ନ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଦିଵଃ । ଅଗ୍ନିରୀଶାନ ଓଜସା । ଵରୁଣୋ ଧୀତିଭିଃ ସହ ॥ 22 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମରୁଦ୍ଭି-ସ୍ସଖିଭି-ସ୍ସହ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା । ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ । ତପସା ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯାଭିଵର୍ତଯେ ॥ 23 ॥
ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ ଯୋ ଅସ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଚି । ନିଵର୍ତଯତ୍ଯୋଷଧୀଃ । ଅଗ୍ନିରୀଶାନ ଓଜସା । ଵରୁଣୋ ଧୀତିଭିଃ ସହ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମରୁଦ୍ଭି-ସ୍ସଖିଭି-ସ୍ସହ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା ॥ 24 ॥
ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ । ତପସା ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯା-ଭିଵର୍ତଯେ । ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ 25 ॥
ଏକ-ମ୍ମାସ-ମୁଦସୃଜତ୍ । ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ । ତେନାଭ୍ଯୋ ମହ ଆଵହତ୍ । ଅମୃତ-ମ୍ମର୍ତ୍ଯାଭ୍ଯଃ । ପ୍ରଜାମନୁ ପ୍ରଜାଯସେ । ତଦୁ ତେ ମର୍ତ୍ଯାମୃତମ୍ । ଯେନ ମାସା ଅର୍ଧମାସାଃ । ଋତଵଃ ପରିଵଥ୍ସରାଃ । ଯେନ ତେ ତେ ପ୍ରଜାପତେ । ଈଜାନସ୍ଯ ନ୍ଯଵର୍ତଯନ୍ନ୍ ॥ 26 ॥
ତେନାହମସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା । ନିଵର୍ତଯାମି ଜୀଵସେ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା । ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ । ତପସା ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯାଭିଵର୍ତଯେ । ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ 27 ॥
ତପସା-ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯା-ଭିଵର୍ତଯେ । ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ ଯ-ଦ୍ଘର୍ମଃ ପର୍ଯଵର୍ତଯତ୍ । ଅନ୍ତା-ନ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଦିଵଃ । ଅଗ୍ନିରୀଶାନ ଓଜସା । ଵରୁଣୋ ଧୀତିଭିଃ ସହ ॥ 22 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମରୁଦ୍ଭି-ସ୍ସଖିଭି-ସ୍ସହ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା । ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ । ତପସା ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯାଭିଵର୍ତଯେ ॥ 23 ॥
ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ ଯୋ ଅସ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଚି । ନିଵର୍ତଯତ୍ଯୋଷଧୀଃ । ଅଗ୍ନିରୀଶାନ ଓଜସା । ଵରୁଣୋ ଧୀତିଭିଃ ସହ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମରୁଦ୍ଭି-ସ୍ସଖିଭି-ସ୍ସହ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା ॥ 24 ॥
ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ । ତପସା ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯା-ଭିଵର୍ତଯେ । ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ 25 ॥
ଏକ-ମ୍ମାସ-ମୁଦସୃଜତ୍ । ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ । ତେନାଭ୍ଯୋ ମହ ଆଵହତ୍ । ଅମୃତ-ମ୍ମର୍ତ୍ଯାଭ୍ଯଃ । ପ୍ରଜାମନୁ ପ୍ରଜାଯସେ । ତଦୁ ତେ ମର୍ତ୍ଯାମୃତମ୍ । ଯେନ ମାସା ଅର୍ଧମାସାଃ । ଋତଵଃ ପରିଵଥ୍ସରାଃ । ଯେନ ତେ ତେ ପ୍ରଜାପତେ । ଈଜାନସ୍ଯ ନ୍ଯଵର୍ତଯନ୍ନ୍ ॥ 26 ॥
ତେନାହମସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା । ନିଵର୍ତଯାମି ଜୀଵସେ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେନ ଶୋଚିଷା । ତପ ଆକ୍ରାନ୍ତ-ମୁଷ୍ଣିହା । ଶିରସ୍ତପସ୍ଯାହିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ତେଜସା । ଋତେନାସ୍ଯ ନିଵର୍ତଯେ । ସତ୍ଯେନ ପରିଵର୍ତଯେ । ତପସା ଽସ୍ଯାନୁଵର୍ତଯେ । ଶିଵେନାସ୍ଯୋପଵର୍ତଯେ । ଶଗ୍ମେନାସ୍ଯାଭିଵର୍ତଯେ । ତଦୃତ-ନ୍ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ତ-ଦ୍ଵ୍ରତ-ନ୍ତଚ୍ଛକେଯମ୍ । ତେନ ଶକେଯ-ନ୍ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମ୍ ॥ 27 ॥
(ପରିଵର୍ତଯେ - ସହା - ଭିଵର୍ତଯ - ଉଷ୍ଣିହା - ରାଦ୍ଧ୍ଯାସଂ - ନ୍ଯଵର୍ତଯନ୍ - ନୁପଵର୍ତଯେ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଶେଷା ଵପନଵିଧିଃ (ରାଜସୂଯବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଶେଷା ଵପନଵିଧିଃ (ରାଜସୂଯବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଦେଵା ଵୈ ଯ-ଦ୍ଯଜ୍ଞେ ଽକୁର୍ଵତ । ତଦସୁରା ଅକୁର୍ଵତ । ତେ-ଽସୁରା ଊର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ ନାପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତେ କେଶାନଗ୍ରେ-ଽଵପନ୍ତ । ଅଥ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣି । ଅଥୋପପକ୍ଷୌ । ତତସ୍ତେ-ଽଵାଞ୍ଚ ଆଯନ୍ନ୍ । ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵଁପନ୍ତି । ଅଵାଂଏତି ॥ 28 ॥
ଅଥୋ ପରୈଵ ଭଵତି । ଅଥ ଦେଵା ଊର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ-ଽପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତ ଉପପକ୍ଷାଵଗ୍ରେ-ଽଵପନ୍ତ । ଅଥ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣି । ଅଥ କେଶାନ୍ । ତତସ୍ତେ-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵଁପନ୍ତି । ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଅଥୋ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 29 ॥
ଅଥୈତ-ନ୍ମନୁ-ର୍ଵପ୍ତ୍ରେ ମିଥୁନ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ସ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣ୍ଯଗ୍ରେ-ଽଵପତ । ଅଥୋପପକ୍ଷୌ । ଅଥ କେଶାନ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜାଯତ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵଁପନ୍ତି । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ ॥ ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ସଂଵଁଥ୍ସରେ ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତ । ତା-ନ୍ଦେଵାଶ୍ଚାତୁ-ର୍ମାସ୍ଯୈରେଵାଭି ପ୍ରାଯୁଞ୍ଜତ ॥ 30 ॥
ଵୈଶ୍ଵଦେଵେନ ଚତୁରୋ ମାସୋ-ଽଵୃଞ୍ଜତେନ୍ଦ୍ରରାଜାନଃ । ତାଞ୍ଛୀର୍ଷନ୍ନି ଚାଵର୍ତଯନ୍ତ ପରି ଚ । ଵରୁଣ ପ୍ରଘାସୈ-ଶ୍ଚତୁରୋ ମାସୋ-ଽଵୃଞ୍ଜତ ଵରୁଣରାଜାନଃ । ତାଞ୍ଛୀର୍ଷନ୍ନି ଚାଵର୍ତଯନ୍ତ ପରି ଚ । ସାକମେଧୈଶ୍ଚତୁରୋ ମାସୋ-ଽଵୃଞ୍ଜତ ସୋମରାଜାନଃ । ତାଞ୍ଛୀର.ଷନ୍ନି ଚାଵର୍ତଯନ୍ତ ପରି ଚ । ଯା ସଂଵଁଥ୍ସର ଉପଜୀଵା ଽଽସୀତ୍ । ତାମେଷା-ମଵୃଞ୍ଜତ । ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁରାଃ ॥ 31 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍-ଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯୈ-ର୍ଯଜତେ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯୈଵ ମାସୋ ଵୃକ୍ତ୍ଵା । ଶୀର୍ଷନ୍ନି ଚ ଵର୍ତଯତେ ପରି ଚ । ଯୈଷା ସଂଵଁଥ୍ସର ଉପଜୀଵା । ଵୃଙ୍କ୍ତେ ତା-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ । କ୍ଷୁଧା ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଃ ପରା ଭଵତି ॥ ଲୋହିତାଯସେନ ନିଵର୍ତଯତେ । ଯଦ୍ଵା ଇମାମଗ୍ନିର୍-ଋତାଵାଗତେ ନିଵର୍ତଯତି । ଏତଦେଵୈନାଗ୍ଂ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ନିଵର୍ତଯତି । ସା ତତ-ଶ୍ଶ୍ଵ-ଶ୍ଶ୍ଵୋ ଭୂଯସୀ ଭଵନ୍ତ୍ଯେତି ॥ 32 ॥
ପ୍ରଜାଯତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଁଲ୍ଲୋହିତାଯସେନ ନିଵର୍ତଯତେ । ଏତଦେଵ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ନିଵର୍ତଯତେ । ସ ତତ-ଶ୍ଶ୍ଵ-ଶ୍ଶ୍ଵୋ ଭୂଯାନ୍-ଭଵନ୍ନେତି । ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ ॥ ତ୍ରେଣ୍ଯା ଶଲଲ୍ଯା ନିଵର୍ତଯେତ । ତ୍ରୀଣି ତ୍ରୀଣି ଵୈ ଦେଵାନାମୃଦ୍ଧାନି । ତ୍ରୀଣି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି । ତ୍ରୀଣି ସଵନାନି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ॥ 33 ॥
ଋଦ୍ଧ୍ଯାମେଵ ତ-ଦ୍ଵୀର୍ଯ ଏଷୁ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ॥ ଯଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯା-ଜ୍ଯାତ୍ମନୋ ନାଵଦ୍ଯେତ୍ । ଦେଵେଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଚତୃଷୁ ଚତୃଷୁ ମାସେଷୁ ନିଵର୍ତଯେତ । ପରୋକ୍ଷମେଵ ତ-ଦ୍ଦେଵେଭ୍ଯ ଆତ୍ମନୋ-ଽଵଦ୍ଯତ୍ଯନା ଵ୍ରସ୍କାଯ ॥ ଦେଵାନାଂ-ଵାଁ ଏଷ ଆନୀତଃ । ଯଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯାଜୀ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ନି ଚ ଵର୍ତଯତେ ପରି ଚ । ଦେଵତା ଏଵାପ୍ଯେତି । ନାସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂ-ନଭିମନ୍ଯତେ ॥ 34 ॥
ଅଥୋ ପରୈଵ ଭଵତି । ଅଥ ଦେଵା ଊର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପୃଷ୍ଠେଭ୍ଯୋ-ଽପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତ ଉପପକ୍ଷାଵଗ୍ରେ-ଽଵପନ୍ତ । ଅଥ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣି । ଅଥ କେଶାନ୍ । ତତସ୍ତେ-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵଁପନ୍ତି । ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଅଥୋ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 29 ॥
ଅଥୈତ-ନ୍ମନୁ-ର୍ଵପ୍ତ୍ରେ ମିଥୁନ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ସ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣ୍ଯଗ୍ରେ-ଽଵପତ । ଅଥୋପପକ୍ଷୌ । ଅଥ କେଶାନ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜାଯତ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵଁପନ୍ତି । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ ॥ ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ସଂଵଁଥ୍ସରେ ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତ । ତା-ନ୍ଦେଵାଶ୍ଚାତୁ-ର୍ମାସ୍ଯୈରେଵାଭି ପ୍ରାଯୁଞ୍ଜତ ॥ 30 ॥
ଵୈଶ୍ଵଦେଵେନ ଚତୁରୋ ମାସୋ-ଽଵୃଞ୍ଜତେନ୍ଦ୍ରରାଜାନଃ । ତାଞ୍ଛୀର୍ଷନ୍ନି ଚାଵର୍ତଯନ୍ତ ପରି ଚ । ଵରୁଣ ପ୍ରଘାସୈ-ଶ୍ଚତୁରୋ ମାସୋ-ଽଵୃଞ୍ଜତ ଵରୁଣରାଜାନଃ । ତାଞ୍ଛୀର୍ଷନ୍ନି ଚାଵର୍ତଯନ୍ତ ପରି ଚ । ସାକମେଧୈଶ୍ଚତୁରୋ ମାସୋ-ଽଵୃଞ୍ଜତ ସୋମରାଜାନଃ । ତାଞ୍ଛୀର.ଷନ୍ନି ଚାଵର୍ତଯନ୍ତ ପରି ଚ । ଯା ସଂଵଁଥ୍ସର ଉପଜୀଵା ଽଽସୀତ୍ । ତାମେଷା-ମଵୃଞ୍ଜତ । ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁରାଃ ॥ 31 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଗ୍-ଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯୈ-ର୍ଯଜତେ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯୈଵ ମାସୋ ଵୃକ୍ତ୍ଵା । ଶୀର୍ଷନ୍ନି ଚ ଵର୍ତଯତେ ପରି ଚ । ଯୈଷା ସଂଵଁଥ୍ସର ଉପଜୀଵା । ଵୃଙ୍କ୍ତେ ତା-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ । କ୍ଷୁଧା ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଃ ପରା ଭଵତି ॥ ଲୋହିତାଯସେନ ନିଵର୍ତଯତେ । ଯଦ୍ଵା ଇମାମଗ୍ନିର୍-ଋତାଵାଗତେ ନିଵର୍ତଯତି । ଏତଦେଵୈନାଗ୍ଂ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ନିଵର୍ତଯତି । ସା ତତ-ଶ୍ଶ୍ଵ-ଶ୍ଶ୍ଵୋ ଭୂଯସୀ ଭଵନ୍ତ୍ଯେତି ॥ 32 ॥
ପ୍ରଜାଯତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାଁଲ୍ଲୋହିତାଯସେନ ନିଵର୍ତଯତେ । ଏତଦେଵ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ନିଵର୍ତଯତେ । ସ ତତ-ଶ୍ଶ୍ଵ-ଶ୍ଶ୍ଵୋ ଭୂଯାନ୍-ଭଵନ୍ନେତି । ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ ॥ ତ୍ରେଣ୍ଯା ଶଲଲ୍ଯା ନିଵର୍ତଯେତ । ତ୍ରୀଣି ତ୍ରୀଣି ଵୈ ଦେଵାନାମୃଦ୍ଧାନି । ତ୍ରୀଣି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି । ତ୍ରୀଣି ସଵନାନି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ ॥ 33 ॥
ଋଦ୍ଧ୍ଯାମେଵ ତ-ଦ୍ଵୀର୍ଯ ଏଷୁ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ॥ ଯଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯା-ଜ୍ଯାତ୍ମନୋ ନାଵଦ୍ଯେତ୍ । ଦେଵେଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଚତୃଷୁ ଚତୃଷୁ ମାସେଷୁ ନିଵର୍ତଯେତ । ପରୋକ୍ଷମେଵ ତ-ଦ୍ଦେଵେଭ୍ଯ ଆତ୍ମନୋ-ଽଵଦ୍ଯତ୍ଯନା ଵ୍ରସ୍କାଯ ॥ ଦେଵାନାଂ-ଵାଁ ଏଷ ଆନୀତଃ । ଯଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯାଜୀ । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍ନି ଚ ଵର୍ତଯତେ ପରି ଚ । ଦେଵତା ଏଵାପ୍ଯେତି । ନାସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂ-ନଭିମନ୍ଯତେ ॥ 34 ॥
(ଏତ୍ଯେ- ତ୍ଯ - ଯୁଞ୍ଜତା - ସୁରା - ଏତି - ଲୋକା - ମନ୍ଯତେ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଗ୍ନିଚଯନଶେଷା ଇଷ୍ଟକୋପଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ, ତତ୍ର ସନ୍ତତ୍ଯାଖ୍ଯେଷ୍ଟକାମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଗ୍ନିଚଯନଶେଷା ଇଷ୍ଟକୋପଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ, ତତ୍ର ସନ୍ତତ୍ଯାଖ୍ଯେଷ୍ଟକାମନ୍ତ୍ରାଃ
ଆଯୁଷଃ ପ୍ରାଣଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ପ୍ରାଣାଦପାନଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ଅପାନା-ଦ୍ଵ୍ଯାନଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ଵ୍ଯାନାଚ୍ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ସନ୍ତନୁ । ଚକ୍ଷୁଷ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ଶ୍ରୋତ୍ରା-ନ୍ମନ-ସ୍ସନ୍ତନୁ । ମନସୋ ଵାଚଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ଵାଚ ଆତ୍ମାନଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ଆତ୍ମନଃ ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ପୃଥିଵ୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷା-ଦ୍ଦିଵଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ ।ଦିଵ-ସ୍ସୁଵ-ସ୍ସନ୍ତନୁ ॥ 35 ॥
(ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସନ୍ତନୁ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅଗ୍ନିଚଯନଶେଷା ଥର୍ଵଶିରୋ-ଽଭିଧାନାନାମିଷ୍ଟକାନା-ମ୍ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅଗ୍ନିଚଯନଶେଷା ଥର୍ଵଶିରୋ-ଽଭିଧାନାନାମିଷ୍ଟକାନା-ମ୍ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦଧୀଚୋ ଅସ୍ଥଭିଃ । ଵୃତ୍ରାଣ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍କୁତଃ । ଜଘାନ ନଵ ତୀର୍ନଵ ॥ ଇଚ୍ଛନ୍ନଶ୍ଵସ୍ଯ ଯଚ୍ଛିରଃ । ପର୍ଵତେଷ୍ଵପ ଶ୍ରିତମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଦଚ୍ଛର୍ଯଣାଵତି ॥ ଅତ୍ରା ହ ଗୋରମନ୍ଵତ । ନାମ ତ୍ଵଷ୍ଟୁରପୀଚ୍ଯମ୍ । ଇତ୍ଥା ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ଗୃହେ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରମିଦ୍ଗାଥିନୋ ବୃହତ୍ ॥ 36 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରମର୍କେଭିରର୍କିଣଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ-ଵାଁଣୀରନୂଷତ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଦ୍ଧର୍ଯୋ-ସ୍ସଚା । ସମ୍ମିଶ୍ଲ ଆଵଚୋ ଯୁଜା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵଜ୍ରୀ ହିରଣ୍ଯଯଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦୀର୍ଘାଯ ଚକ୍ଷସେ । ଆ ସୂର୍ଯଗ୍ଂ ରୋହଯ-ଦ୍ଦିଵି । ଵି ଗୋଭିରଦ୍ରିମୈରଯତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଵାଜେଷୁ ନୋ ଅଵ । ସହସ୍ର ପ୍ରଧନେଷୁ ଚ ॥ 37 ॥
ଉଗ୍ର ଉଗ୍ରାଭିରୂତିଭିଃ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ରଂ-ଵାଁଜଯାମସି । ମହେ ଵୃତ୍ରାଯ ହନ୍ତଵେ । ସ ଵୃଷା ଵୃଷଭୋ ଭୁଵତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଦାମନେ କୃତଃ । ଓଜିଷ୍ଠ-ସ୍ସ ବଲେ ହିତଃ । ଦ୍ଯୁମ୍ନୀ ଶ୍ଲୋକୀ ସ ସୌମ୍ଯଃ ॥ ଗିରା ଵଜ୍ରୋ ନ ସମ୍ଭୃତଃ । ସବଲୋ ଅନପଚ୍ଯୁତଃ । ଵଵକ୍ଷୁ-ରୁଗ୍ରୋ ଅସ୍ତୃତଃ ॥ 38 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରମର୍କେଭିରର୍କିଣଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ-ଵାଁଣୀରନୂଷତ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଦ୍ଧର୍ଯୋ-ସ୍ସଚା । ସମ୍ମିଶ୍ଲ ଆଵଚୋ ଯୁଜା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵଜ୍ରୀ ହିରଣ୍ଯଯଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦୀର୍ଘାଯ ଚକ୍ଷସେ । ଆ ସୂର୍ଯଗ୍ଂ ରୋହଯ-ଦ୍ଦିଵି । ଵି ଗୋଭିରଦ୍ରିମୈରଯତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର ଵାଜେଷୁ ନୋ ଅଵ । ସହସ୍ର ପ୍ରଧନେଷୁ ଚ ॥ 37 ॥
ଉଗ୍ର ଉଗ୍ରାଭିରୂତିଭିଃ ॥ ତମିନ୍ଦ୍ରଂ-ଵାଁଜଯାମସି । ମହେ ଵୃତ୍ରାଯ ହନ୍ତଵେ । ସ ଵୃଷା ଵୃଷଭୋ ଭୁଵତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଦାମନେ କୃତଃ । ଓଜିଷ୍ଠ-ସ୍ସ ବଲେ ହିତଃ । ଦ୍ଯୁମ୍ନୀ ଶ୍ଲୋକୀ ସ ସୌମ୍ଯଃ ॥ ଗିରା ଵଜ୍ରୋ ନ ସମ୍ଭୃତଃ । ସବଲୋ ଅନପଚ୍ଯୁତଃ । ଵଵକ୍ଷୁ-ରୁଗ୍ରୋ ଅସ୍ତୃତଃ ॥ 38 ॥
(ବୃହ- ଚ୍ଚା - ସ୍ତୃତଃ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ସୋମଶେଷଭୂତା ଇଷ୍ଟଯଃ. (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ସୋମଶେଷଭୂତା ଇଷ୍ଟଯଃ. (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ସ ପ୍ରଜାପତିରିନ୍ଦ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠ-ମ୍ପୁତ୍ରମପ ନ୍ଯଧତ୍ତ । ନେଦେନମସୁରା ବଲୀଯାଗ୍ଂ ସୋ-ଽହନନ୍ନିତି । ପ୍ରହ୍ରାଦୋ ହ ଵୈ କାଯାଧଵଃ । ଵିରୋଚନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ-ମ୍ପୁତ୍ରମପ ନ୍ଯଧତ୍ତ । ନେଦେନ-ନ୍ଦେଵା ଅହନନ୍ନିତି । ତେ ଦେଵାଃ ପ୍ରଜାପତି-ମୁପସମେତ୍ଯୋଚୁଃ । ନାରାଜକସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧମସ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ରମନ୍ଵିଚ୍ଛାମେତି । ତଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୁଭି-ରନ୍ଵୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ 39 ॥
ତଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୁଭିର୍ନାନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ତମିଷ୍ଟିଭି-ରନ୍ଵୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତମିଷ୍ଟିଭି-ରନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ତଦିଷ୍ଟୀନା-ମିଷ୍ଟିତ୍ଵମ୍ । ଏଷ୍ଟଯୋ ହ ଵୈ ନାମ । ତା ଇଷ୍ଟଯ ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ତସ୍ମା ଏତମାଗ୍ନାଵୈଷ୍ଣଵ-ମେକାଦଶକପାଲ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଣୀଯ-ନ୍ନିରଵପନ୍ନ୍ । ତଦପଦ୍ରୁତ୍ଯାତନ୍ଵତ । ତାନ୍ପତ୍ନୀ ସଂଯାଁଜାନ୍ତ ଉପାନଯନ୍ନ୍ ॥ 40 ॥
ତେ ତଦ-ନ୍ତମେଵ କୃତ୍ଵୋଦଦ୍ରଵନ୍ନ୍ ॥ ତେ ପ୍ରାଯଣୀଯମଭି ସମାରୋହନ୍ନ୍ । ତଦପଦ୍ରୁତ୍ଯାତନ୍ଵତ । ତାଞ୍ଛଂଯ୍ଵଁନ୍ତ ଉପାନଯନ୍ନ୍ । ତେ ତଦତମ୍ମେଵ କୃତ୍ଵୋଦଦ୍ରଵନ୍ନ୍ ॥ ତ ଆତିଥ୍ଯମଭି ସମାରୋହନ୍ନ୍ । ତଦପଦ୍ରୁତ୍ଯାତନ୍ଵତ । ତାନିଡାନ୍ତ ଉପାନଯନ୍ନ୍ । ତେ ତଦତମ୍ମେଵ କୃତ୍ଵୋଦଦ୍ରଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା ଦେତା ଏତଦନ୍ତା ଇଷ୍ଟଯ-ସ୍ସନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ॥ 41 ॥
ଏଵଗ୍ଂ ହି ଦେଵା ଅକୁର୍ଵତ । ଇତି ଦେଵା ଅକୁର୍ଵତ । ଇତ୍ଯୁ ଵୈ ମନୁଷ୍ଯାଃ କୁର୍ଵତେ ॥ ତେ ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଯଦ୍ଵା ଇଦମୁଚ୍ଚୈ-ର୍ଯଜ୍ଞେନ ଚରାମ । ତନ୍ନୋ-ଽସୁରାଃ ପାପ୍ମା-ଽନୁଵିନ୍ଦନ୍ତି । ଉପାଗ୍ଂଶୂପସଦା ଚରାମ । ତଥା ନୋ-ଽସୁରାଃ ପାପ୍ମା ନାନୁଵେଥ୍ସ୍ଯନ୍ତୀତି । ତ ଉପାଗ୍ଂଶୂପସଦ-ମତନ୍ଵତ । ତିସ୍ର ଏଵ ସାମିଧେନୀରନୂଚ୍ଯ ॥ 42 ॥
ସ୍ରୁଵେଣାଘାର-ମାଘାର୍ଯ । ତିସ୍ରଃ ପରାଚୀ-ରାହୁତୀର୍-ହୁତ୍ଵା । ସ୍ରୁଵେଣୋପସଦ-ଞ୍ଜୁହଵାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ । ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀ-ନ୍ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀଗ୍ ସ୍ଵାହେତି । ଅଶନଯାପିପାସେ ହ ଵା ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚଃ । ଏନଶ୍ଚ ଵୈରହତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚଃ । ଏତଗ୍ଂ ହ ଵାଵ ତଚ୍ଚତୁର୍ଧାଵିହିତ-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ନ୍ଦେଵା ଅପଜଘ୍ନିରେ ॥ ତଥୋ ଏଵୈତଦେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଯଜମାନଃ । ତିସ୍ର ଏଵ ସାମିଧେନୀରନୂଚ୍ଯ । ସ୍ରୁଵେଣାଘାର-ମାଘାର୍ଯ ॥ 43 ॥
ତିସ୍ରଃ ପରାଚୀରାହୁତୀର୍-ହୁତ୍ଵା । ସ୍ରୁଵେଣୋପସଦ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀ-ନ୍ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀଗ୍ ସ୍ଵାହେତି । ଅଶନଯାପିପାସେ ହ ଵା ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚଃ । ଏନଶ୍ଚ ଵୈରହତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚଃ । ଏତମେଵ ତଚ୍ଚତୁର୍ଧା-ଵିହିତ-ମ୍ପାପ୍ମାନଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽପହତେ ॥ ତେ-ଽଭିନୀଯୈଵାହଃ ପଶୁମା-ଽଲଭନ୍ତ । ଅହ୍ନ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦେଵା ଅଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ । ତେନାଭିନୀଯେଵ ରାତ୍ରେଃ ପ୍ରାଚରନ୍ନ୍ । ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତ-ଦ୍ଦେଵା ଅଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ ॥ 44 ॥
ତସ୍ମାଦଭିନୀଯୈଵାହଃ ପଶୁମାଲଭେତ । ଅହ୍ନ ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ ଽଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନପନୁଦତେ । ତେନାଭିନୀଯେଵ ରାତ୍ରେଃ ପ୍ରଚରେତ୍ । ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ ଽଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନପନୁଦତେ ॥ ସ ଏଷ ଉପଵସଥୀଯେ ଽହନ୍-ଦ୍ଵିଦେଵତ୍ଯଃ ପଶୁରାଲଭ୍ଯତେ । ଦ୍ଵଯଂ-ଵାଁ ଅସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଯଜମାନଃ । ଅସ୍ଥି ଚ ମାଗ୍ଂସ-ଞ୍ଚ । ଅସ୍ଥି ଚୈଵ ତେନ ମାଗ୍ଂସ-ଞ୍ଚ ଯଜମାନ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୁରୁତେ ॥ ତା ଵା ଏତାଃ ପଞ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ଅଗ୍ନୀଷୋମା-ଵଗ୍ନି-ର୍ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ॥ 45 ॥
ପଞ୍ଚପଞ୍ଚୀ ଵୈ ଯଜମାନଃ । ତ୍ଵମ୍ମାଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ନାଵାସ୍ଥି ମଜ୍ଜା । ଏତମେଵ ତତ୍ପଞ୍ଚଧା ଵିହିତମାତ୍ମାନଂ-ଵଁରୁଣପାଶା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତି । ଭେଷଜତାଯୈ ନିର୍ଵରୁଣତ୍ଵାଯ ॥ ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଭି-ଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିଃ ପ୍ରାତରହ୍ଵଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାଥ୍ସପ୍ତ ଚତୁରୁତ୍ତରାଣି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ପ୍ରାତରନୁଵାକେ-ଽନୂଚ୍ଯନ୍ତେ ॥ ତମେତଯୋ-ପସମେତ୍ଯୋ-ପାସୀଦନ୍ନ୍ । ଉପାସ୍ମୈ ଗାଯତା ନର ଇତି । ତସ୍ମା ଦେତଯା ବହିଷ୍ପଵମାନ ଉପସଦ୍ଯଃ ॥ 46 ॥
ତଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୁଭିର୍ନାନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ତମିଷ୍ଟିଭି-ରନ୍ଵୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତମିଷ୍ଟିଭି-ରନ୍ଵଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ତଦିଷ୍ଟୀନା-ମିଷ୍ଟିତ୍ଵମ୍ । ଏଷ୍ଟଯୋ ହ ଵୈ ନାମ । ତା ଇଷ୍ଟଯ ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ॥ ତସ୍ମା ଏତମାଗ୍ନାଵୈଷ୍ଣଵ-ମେକାଦଶକପାଲ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଣୀଯ-ନ୍ନିରଵପନ୍ନ୍ । ତଦପଦ୍ରୁତ୍ଯାତନ୍ଵତ । ତାନ୍ପତ୍ନୀ ସଂଯାଁଜାନ୍ତ ଉପାନଯନ୍ନ୍ ॥ 40 ॥
ତେ ତଦ-ନ୍ତମେଵ କୃତ୍ଵୋଦଦ୍ରଵନ୍ନ୍ ॥ ତେ ପ୍ରାଯଣୀଯମଭି ସମାରୋହନ୍ନ୍ । ତଦପଦ୍ରୁତ୍ଯାତନ୍ଵତ । ତାଞ୍ଛଂଯ୍ଵଁନ୍ତ ଉପାନଯନ୍ନ୍ । ତେ ତଦତମ୍ମେଵ କୃତ୍ଵୋଦଦ୍ରଵନ୍ନ୍ ॥ ତ ଆତିଥ୍ଯମଭି ସମାରୋହନ୍ନ୍ । ତଦପଦ୍ରୁତ୍ଯାତନ୍ଵତ । ତାନିଡାନ୍ତ ଉପାନଯନ୍ନ୍ । ତେ ତଦତମ୍ମେଵ କୃତ୍ଵୋଦଦ୍ରଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା ଦେତା ଏତଦନ୍ତା ଇଷ୍ଟଯ-ସ୍ସନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ॥ 41 ॥
ଏଵଗ୍ଂ ହି ଦେଵା ଅକୁର୍ଵତ । ଇତି ଦେଵା ଅକୁର୍ଵତ । ଇତ୍ଯୁ ଵୈ ମନୁଷ୍ଯାଃ କୁର୍ଵତେ ॥ ତେ ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଯଦ୍ଵା ଇଦମୁଚ୍ଚୈ-ର୍ଯଜ୍ଞେନ ଚରାମ । ତନ୍ନୋ-ଽସୁରାଃ ପାପ୍ମା-ଽନୁଵିନ୍ଦନ୍ତି । ଉପାଗ୍ଂଶୂପସଦା ଚରାମ । ତଥା ନୋ-ଽସୁରାଃ ପାପ୍ମା ନାନୁଵେଥ୍ସ୍ଯନ୍ତୀତି । ତ ଉପାଗ୍ଂଶୂପସଦ-ମତନ୍ଵତ । ତିସ୍ର ଏଵ ସାମିଧେନୀରନୂଚ୍ଯ ॥ 42 ॥
ସ୍ରୁଵେଣାଘାର-ମାଘାର୍ଯ । ତିସ୍ରଃ ପରାଚୀ-ରାହୁତୀର୍-ହୁତ୍ଵା । ସ୍ରୁଵେଣୋପସଦ-ଞ୍ଜୁହଵାଞ୍ଚକ୍ରୁଃ । ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀ-ନ୍ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀଗ୍ ସ୍ଵାହେତି । ଅଶନଯାପିପାସେ ହ ଵା ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚଃ । ଏନଶ୍ଚ ଵୈରହତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚଃ । ଏତଗ୍ଂ ହ ଵାଵ ତଚ୍ଚତୁର୍ଧାଵିହିତ-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ନ୍ଦେଵା ଅପଜଘ୍ନିରେ ॥ ତଥୋ ଏଵୈତଦେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଯଜମାନଃ । ତିସ୍ର ଏଵ ସାମିଧେନୀରନୂଚ୍ଯ । ସ୍ରୁଵେଣାଘାର-ମାଘାର୍ଯ ॥ 43 ॥
ତିସ୍ରଃ ପରାଚୀରାହୁତୀର୍-ହୁତ୍ଵା । ସ୍ରୁଵେଣୋପସଦ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀ-ନ୍ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚୋ ଅପାଵଧୀଗ୍ ସ୍ଵାହେତି । ଅଶନଯାପିପାସେ ହ ଵା ଉଗ୍ରଂ-ଵଁଚଃ । ଏନଶ୍ଚ ଵୈରହତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ତ୍ଵେଷଂ-ଵଁଚଃ । ଏତମେଵ ତଚ୍ଚତୁର୍ଧା-ଵିହିତ-ମ୍ପାପ୍ମାନଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽପହତେ ॥ ତେ-ଽଭିନୀଯୈଵାହଃ ପଶୁମା-ଽଲଭନ୍ତ । ଅହ୍ନ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦେଵା ଅଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ । ତେନାଭିନୀଯେଵ ରାତ୍ରେଃ ପ୍ରାଚରନ୍ନ୍ । ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତ-ଦ୍ଦେଵା ଅଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ ॥ 44 ॥
ତସ୍ମାଦଭିନୀଯୈଵାହଃ ପଶୁମାଲଭେତ । ଅହ୍ନ ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ ଽଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନପନୁଦତେ । ତେନାଭିନୀଯେଵ ରାତ୍ରେଃ ପ୍ରଚରେତ୍ । ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ ଽଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନପନୁଦତେ ॥ ସ ଏଷ ଉପଵସଥୀଯେ ଽହନ୍-ଦ୍ଵିଦେଵତ୍ଯଃ ପଶୁରାଲଭ୍ଯତେ । ଦ୍ଵଯଂ-ଵାଁ ଅସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଯଜମାନଃ । ଅସ୍ଥି ଚ ମାଗ୍ଂସ-ଞ୍ଚ । ଅସ୍ଥି ଚୈଵ ତେନ ମାଗ୍ଂସ-ଞ୍ଚ ଯଜମାନ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍କୁରୁତେ ॥ ତା ଵା ଏତାଃ ପଞ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ଅଗ୍ନୀଷୋମା-ଵଗ୍ନି-ର୍ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ॥ 45 ॥
ପଞ୍ଚପଞ୍ଚୀ ଵୈ ଯଜମାନଃ । ତ୍ଵମ୍ମାଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ନାଵାସ୍ଥି ମଜ୍ଜା । ଏତମେଵ ତତ୍ପଞ୍ଚଧା ଵିହିତମାତ୍ମାନଂ-ଵଁରୁଣପାଶା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତି । ଭେଷଜତାଯୈ ନିର୍ଵରୁଣତ୍ଵାଯ ॥ ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଭି-ଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିଃ ପ୍ରାତରହ୍ଵଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାଥ୍ସପ୍ତ ଚତୁରୁତ୍ତରାଣି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ପ୍ରାତରନୁଵାକେ-ଽନୂଚ୍ଯନ୍ତେ ॥ ତମେତଯୋ-ପସମେତ୍ଯୋ-ପାସୀଦନ୍ନ୍ । ଉପାସ୍ମୈ ଗାଯତା ନର ଇତି । ତସ୍ମା ଦେତଯା ବହିଷ୍ପଵମାନ ଉପସଦ୍ଯଃ ॥ 46 ॥
(ଐଚ୍ଛନ୍ - ନନଯଗ୍ଗ୍ - ସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତେ - ଽନୂଚ୍ଯା - ନୂଚ୍ଯ ସ୍ରୁଵେଣାଘାରମାଘାର୍ଯ - ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତ-ଦ୍ଦେଵା ଅଵର୍ତି-ମ୍ପାପ୍ମାନଂ ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ - ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ - +ନଵ ଚ ) (ଅ. 9)
(ଦେଵା ଯଜମାନୋ ଦେଵା ଦେଵା ଯଜମାନୋ ଯଜମାନୋ-ଽଲଭନ୍ତ ପ୍ରାଚରଁଲ୍ଲଭେତ ପ୍ରଚରେଦାଲଭନ୍ତାଲଭେତ ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନ୍)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ତ୍ରିଵୃଦାଦିସ୍ତୋମରୂପାଣି ସୋମଙ୍ଗାନି. (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
(ଦେଵା ଯଜମାନୋ ଦେଵା ଦେଵା ଯଜମାନୋ ଯଜମାନୋ-ଽଲଭନ୍ତ ପ୍ରାଚରଁଲ୍ଲଭେତ ପ୍ରଚରେଦାଲଭନ୍ତାଲଭେତ ମୃତ୍ଯୁମପଜଘ୍ନିରେ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନ୍)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ତ୍ରିଵୃଦାଦିସ୍ତୋମରୂପାଣି ସୋମଙ୍ଗାନି. (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ସ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତରତଃ ପ୍ରାଜ୍ଵଲ-ଦ୍ଭୂମ୍ଯନ୍ତେନ । ଏଷ ଵାଵ ସ ସମୁଦ୍ରଃ । ଯଚ୍ଚାତ୍ଵାଲଃ । ଏଷ ଉ ଵେଵ ସ ଭୂମ୍ଯନ୍ତଃ । ଯଦ୍ଵେଦ୍ଯନ୍ତଃ । ତଦେତତ୍-ତ୍ରିଶଲ-ନ୍ତ୍ରିପୂରୁଷମ୍ । ତସ୍ମାତ୍-ତ-ନ୍ତ୍ରିଵିତସ୍ତ-ଙ୍ଖନନ୍ତି ॥ ସ ସୁଵର୍ଣରଜତାଭ୍ଯା-ଙ୍କୁଶୀଭ୍ଯା-ମ୍ପରିଗୃହୀତ ଆସୀତ୍ । ତଂ-ଯଁଦସ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଯଜନଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାଦାଦିତ୍ଯଃ ॥ 47 ॥
ଅଥ ଯ-ଥ୍ସୁଵର୍ଣରଜତାଭ୍ଯା-ଙ୍କୁଶୀଭ୍ଯା-ମ୍ପରିଗୃହୀତ ଆସୀତ୍ । ସା-ଽସ୍ଯ କୌଶିକତା ॥ ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତା-ଽଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତା ଽଽଦଦତ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତା ଽଽହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତୀ ତ୍ରିଵୃତୋ ମାତ୍ରା ॥ ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନାଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନାଦଦତ । ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନାହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତୀ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା ॥ 48 ॥
ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନାଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନାଦଦତ । ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନାହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତୀ ସପ୍ତଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ତସ୍ଯ ସପ୍ତଦଶେନ ହ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ତେଜୋ ହରୋ-ଽପତତ୍ । ତମେକଵିଗ୍ଂ ଶେନାଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତମେକଵିଗ୍ଂଶେନାଦଦତ । ତମେକଵିଗ୍ଂଶେନାହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତ୍ଯେକଵିଗ୍ଂଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା ॥ ତେ ଯତ୍-ତ୍ରିଵୃତା ସ୍ତୁଵତେ ॥ 49 ॥
ତ୍ରିଵୃତୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନମାଦଦତେ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତୈଵ ହରନ୍ତି । ଯାଵତୀ ତ୍ରିଵୃତୋ ମାତ୍ରା । ଅଗ୍ନିର୍ଵୈ ତ୍ରିଵୃତ୍ । ଯାଵଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଦହତୋ ଧୂମ ଉଦେତ୍ଯାନୁଵ୍ଯେତି । ତାଵତୀ ତ୍ରିଵୃତୋ ମାତ୍ରା । ଅଗ୍ନେରେଵୈନ-ନ୍ତତ୍ । ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି ॥ ଅଥ ଯତ୍ପଞ୍ଚଦଶେନ ସ୍ତୁଵତେ । ପଞ୍ଚଦଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ମାଦଦତେ ॥ 50 ॥
ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନୈଵ ହରନ୍ତି । ଯାଵତୀ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵୈ ପଞ୍ଚଦଶଃ । ଏଷ ହି ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାମପକ୍ଷୀଯତେ । ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯା-ମାପୂର୍ଯତେ । ଚନ୍ଦ୍ରମସ ଏଵୈନ-ନ୍ତତ୍ । ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି । ଅଥ ଯଥ୍ସପ୍ତଦଶେନ ସ୍ତୁଵତେ । ସପ୍ତଦଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନମାଦଦତେ । ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନୈଵ ହରନ୍ତି ॥ 51 ॥
ଯାଵତୀ ସପ୍ତଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ସପ୍ତଦଶଃ । ପ୍ରଜାପତେରେଵୈନ-ନ୍ତତ୍ । ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି । ଅଥ ଯଦେକଵିଗ୍ଂଶେନ ସ୍ତୁଵତେ । ଏକଵିଗ୍ଂଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ମାଦଦତେ । ତମେକଵିଗ୍ଂଶେନୈଵ ହରନ୍ତି । ଯାଵତ୍ଯେକଵିଗ୍ଂଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵୈନ-ନ୍ତତ୍ ॥ 52 ॥
ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି ॥ ତେ କୁଶ୍ଯୌ । ଵ୍ଯଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତେ ଅହୋରାତ୍ରେ ଅଭଵତାମ୍ । ଅହରେଵ ସୁଵର୍ଣା ଽଭଵତ୍ । ରଜତା ରାତ୍ରିଃ । ସ ଯଦାଦିତ୍ଯ ଉଦେତି । ଏତାମେଵ ତଥ୍ସୁଵର୍ଣା-ଙ୍କୁଶୀମନୁ ସମେତି । ଅଥ ଯଦସ୍ତମେତି । ଏତାମେଵ ତ-ଦ୍ରଜତା-ଙ୍କୁଶୀମନୁ ସଂଵିଁଶତି ॥ ପ୍ରହ୍ରାଦୋ ହ ଵୈ କାଯାଧଵଃ । ଵିରୋଚନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ-ମ୍ପୁତ୍ରମୁଦାସ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରଦରୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଦରାଦୁଦକ-ନ୍ନାଚାମେତ୍ ॥ 53 ॥
ଅଥ ଯ-ଥ୍ସୁଵର୍ଣରଜତାଭ୍ଯା-ଙ୍କୁଶୀଭ୍ଯା-ମ୍ପରିଗୃହୀତ ଆସୀତ୍ । ସା-ଽସ୍ଯ କୌଶିକତା ॥ ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତା-ଽଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତା ଽଽଦଦତ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତା ଽଽହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତୀ ତ୍ରିଵୃତୋ ମାତ୍ରା ॥ ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନାଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନାଦଦତ । ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନାହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତୀ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା ॥ 48 ॥
ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନାଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନାଦଦତ । ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନାହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତୀ ସପ୍ତଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ତସ୍ଯ ସପ୍ତଦଶେନ ହ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ତେଜୋ ହରୋ-ଽପତତ୍ । ତମେକଵିଗ୍ଂ ଶେନାଭି ପ୍ରାସ୍ତୁଵତ । ତମେକଵିଗ୍ଂଶେନାଦଦତ । ତମେକଵିଗ୍ଂଶେନାହରନ୍ନ୍ । ଯାଵତ୍ଯେକଵିଗ୍ଂଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା ॥ ତେ ଯତ୍-ତ୍ରିଵୃତା ସ୍ତୁଵତେ ॥ 49 ॥
ତ୍ରିଵୃତୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନମାଦଦତେ । ତ-ନ୍ତ୍ରିଵୃତୈଵ ହରନ୍ତି । ଯାଵତୀ ତ୍ରିଵୃତୋ ମାତ୍ରା । ଅଗ୍ନିର୍ଵୈ ତ୍ରିଵୃତ୍ । ଯାଵଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଦହତୋ ଧୂମ ଉଦେତ୍ଯାନୁଵ୍ଯେତି । ତାଵତୀ ତ୍ରିଵୃତୋ ମାତ୍ରା । ଅଗ୍ନେରେଵୈନ-ନ୍ତତ୍ । ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି ॥ ଅଥ ଯତ୍ପଞ୍ଚଦଶେନ ସ୍ତୁଵତେ । ପଞ୍ଚଦଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ମାଦଦତେ ॥ 50 ॥
ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନୈଵ ହରନ୍ତି । ଯାଵତୀ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵୈ ପଞ୍ଚଦଶଃ । ଏଷ ହି ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାମପକ୍ଷୀଯତେ । ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯା-ମାପୂର୍ଯତେ । ଚନ୍ଦ୍ରମସ ଏଵୈନ-ନ୍ତତ୍ । ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି । ଅଥ ଯଥ୍ସପ୍ତଦଶେନ ସ୍ତୁଵତେ । ସପ୍ତଦଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନମାଦଦତେ । ତଗ୍ଂ ସପ୍ତଦଶେନୈଵ ହରନ୍ତି ॥ 51 ॥
ଯାଵତୀ ସପ୍ତଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ସପ୍ତଦଶଃ । ପ୍ରଜାପତେରେଵୈନ-ନ୍ତତ୍ । ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି । ଅଥ ଯଦେକଵିଗ୍ଂଶେନ ସ୍ତୁଵତେ । ଏକଵିଗ୍ଂଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ମାଦଦତେ । ତମେକଵିଗ୍ଂଶେନୈଵ ହରନ୍ତି । ଯାଵତ୍ଯେକଵିଗ୍ଂଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵୈନ-ନ୍ତତ୍ ॥ 52 ॥
ମାତ୍ରାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ଙ୍ଗମଯନ୍ତି ॥ ତେ କୁଶ୍ଯୌ । ଵ୍ଯଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତେ ଅହୋରାତ୍ରେ ଅଭଵତାମ୍ । ଅହରେଵ ସୁଵର୍ଣା ଽଭଵତ୍ । ରଜତା ରାତ୍ରିଃ । ସ ଯଦାଦିତ୍ଯ ଉଦେତି । ଏତାମେଵ ତଥ୍ସୁଵର୍ଣା-ଙ୍କୁଶୀମନୁ ସମେତି । ଅଥ ଯଦସ୍ତମେତି । ଏତାମେଵ ତ-ଦ୍ରଜତା-ଙ୍କୁଶୀମନୁ ସଂଵିଁଶତି ॥ ପ୍ରହ୍ରାଦୋ ହ ଵୈ କାଯାଧଵଃ । ଵିରୋଚନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ-ମ୍ପୁତ୍ରମୁଦାସ୍ଯତ୍ । ସ ପ୍ରଦରୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଦରାଦୁଦକ-ନ୍ନାଚାମେତ୍ ॥ 53 ॥
(ଆଦିତ୍ଯଃ - ପଞ୍ଚଦଶସ୍ଯ ମାତ୍ରା - ସ୍ତୁଵତେ - ପଞ୍ଚଦଶେନୈଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନମାଦଦତେ - ସପ୍ତଦଶେନୈଵ ହରନ୍ - ତ୍ଯାଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵୈନନ୍ତ-ଦ୍ ଵିଶତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ସଵନୀଯପଶୁପୁରୋଡାଶାଃ (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ସଵନୀଯପଶୁପୁରୋଡାଶାଃ (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଯେ ଵୈ ଚତ୍ଵାର-ସ୍ସ୍ତୋମାଃ । କୃତ-ନ୍ତତ୍ । ଅଥ ଯେ ପଞ୍ଚ । କଲି-ସ୍ସଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁଷ୍ଟୋମଃ । ତଚ୍ଚତୁଷ୍ଟୋମସ୍ଯ ଚତୁଷ୍ଟୋମତ୍ଵମ୍ ॥ ତଦାହୁଃ । କତମାନି ତାନି ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂଷି । ଯ ଏତସ୍ଯ ସ୍ତୋମା ଇତି । ତ୍ରିଵୃତ୍-ପଞ୍ଚଦଶ-ସ୍ସପ୍ତଦଶ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ ॥ 54 ॥
ଏତାନି ଵାଵ ତାନି ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂଷି । ଯ ଏତସ୍ଯ ସ୍ତୋମାଃ ॥ ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ସପ୍ତଦଶେନ ହ୍ରିଯମାଣୋ ଵ୍ଯଲେଶିଷି । ଭିଷଜ୍ଯତ ମେତି । ତମଶ୍ଵିନୌ ଧାନାଭି-ରଭିଷଜ୍ଯତାମ୍ । ପୂଷା କରମ୍ଭେଣ । ଭାରତୀ ପରିଵାପେଣ । ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ପଯସ୍ଯଯା ॥ ତଦାହୁଃ ॥ 55 ॥
ଯଦଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ନ୍ଧାନାଃ । ପୂଷ୍ଣଃ କରମ୍ଭଃ । ଭାରତ୍ଯୈ ପରିଵାପଃ । ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଃ ପଯସ୍ଯା-ଽଥ । କସ୍ମାଦେତେଷାଗ୍ଂ ହଵିଷାମିନ୍ଦ୍ରମେଵ ଯଜନ୍ତୀତି । ଏତା ହ୍ଯେନ-ନ୍ଦେଵତା ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏତୈର୍-ହଵିର୍ଭି-ରଭିଷଜ୍ଯଗ୍ଗ୍-ସ୍ତସ୍ମାଦିତି ॥ ତଂ-ଵଁସଵୋ-ଽଷ୍ଟାକପାଲେନ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ-ଽଭିଷଜ୍ଯନ୍ନ୍ । ରୁଦ୍ରା ଏକାଦଶକପାଲେନ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଦ୍ଵାଦଶକପାଲେନ ତୃତୀଯସଵନେ ॥ 56 ॥
ସ ଯଦଷ୍ଟାକପାଲା-ନ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ କୁର୍ଯାତ୍ । ଏକାଦଶକପାଲା-ନ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ । ଦ୍ଵାଦଶକପାଲାଗ୍ ସ୍ତୃତୀଯ ସଵନେ । ଵିଲୋମ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ରିଯେତ । ଏକାଦଶକପାଲାନେଵ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ କୁର୍ଯାତ୍ । ଏକାଦଶକପାଲା-ନ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ । ଏକାଦଶକପାଲାଗ୍ ସ୍ତୃତୀଯ ସଵନେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସଲୋମତ୍ଵାଯ ॥ ତଦାହୁଃ । ଯ-ଦ୍ଵସୂନା-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନମ୍ । ରୁଦ୍ରାଣା-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ତୃତୀଯସଵନମ୍ । ଅଥ କସ୍ମାଦେତେଷାଗ୍ଂ ହଵିଷାମିନ୍ଦ୍ରମେଵ ଯଜନ୍ତୀତି । ଏତା ହ୍ଯେନ-ନ୍ଦେଵତା ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏତୈର୍-ହଵିର୍ଭିରଭିଷଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ତସ୍ମାଦିତି ॥ 57 ॥
ଏତାନି ଵାଵ ତାନି ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂଷି । ଯ ଏତସ୍ଯ ସ୍ତୋମାଃ ॥ ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ସପ୍ତଦଶେନ ହ୍ରିଯମାଣୋ ଵ୍ଯଲେଶିଷି । ଭିଷଜ୍ଯତ ମେତି । ତମଶ୍ଵିନୌ ଧାନାଭି-ରଭିଷଜ୍ଯତାମ୍ । ପୂଷା କରମ୍ଭେଣ । ଭାରତୀ ପରିଵାପେଣ । ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ପଯସ୍ଯଯା ॥ ତଦାହୁଃ ॥ 55 ॥
ଯଦଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ନ୍ଧାନାଃ । ପୂଷ୍ଣଃ କରମ୍ଭଃ । ଭାରତ୍ଯୈ ପରିଵାପଃ । ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଃ ପଯସ୍ଯା-ଽଥ । କସ୍ମାଦେତେଷାଗ୍ଂ ହଵିଷାମିନ୍ଦ୍ରମେଵ ଯଜନ୍ତୀତି । ଏତା ହ୍ଯେନ-ନ୍ଦେଵତା ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏତୈର୍-ହଵିର୍ଭି-ରଭିଷଜ୍ଯଗ୍ଗ୍-ସ୍ତସ୍ମାଦିତି ॥ ତଂ-ଵଁସଵୋ-ଽଷ୍ଟାକପାଲେନ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ-ଽଭିଷଜ୍ଯନ୍ନ୍ । ରୁଦ୍ରା ଏକାଦଶକପାଲେନ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଦ୍ଵାଦଶକପାଲେନ ତୃତୀଯସଵନେ ॥ 56 ॥
ସ ଯଦଷ୍ଟାକପାଲା-ନ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ କୁର୍ଯାତ୍ । ଏକାଦଶକପାଲା-ନ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ । ଦ୍ଵାଦଶକପାଲାଗ୍ ସ୍ତୃତୀଯ ସଵନେ । ଵିଲୋମ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ରିଯେତ । ଏକାଦଶକପାଲାନେଵ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ କୁର୍ଯାତ୍ । ଏକାଦଶକପାଲା-ନ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ । ଏକାଦଶକପାଲାଗ୍ ସ୍ତୃତୀଯ ସଵନେ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସଲୋମତ୍ଵାଯ ॥ ତଦାହୁଃ । ଯ-ଦ୍ଵସୂନା-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନମ୍ । ରୁଦ୍ରାଣା-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ତୃତୀଯସଵନମ୍ । ଅଥ କସ୍ମାଦେତେଷାଗ୍ଂ ହଵିଷାମିନ୍ଦ୍ରମେଵ ଯଜନ୍ତୀତି । ଏତା ହ୍ଯେନ-ନ୍ଦେଵତା ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏତୈର୍-ହଵିର୍ଭିରଭିଷଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ତସ୍ମାଦିତି ॥ 57 ॥
(ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ଆହୁ-ସ୍ତୃତୀଯସଵନେ-ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ସପ୍ତଛନ୍ଦାଂସି ପ୍ରପଞ୍ଚ୍ଯନ୍ତେ (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ସପ୍ତଛନ୍ଦାଂସି ପ୍ରପଞ୍ଚ୍ଯନ୍ତେ (ଆଧ୍ଵରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍)
ତସ୍ଯାଵାଚୋ-ଽଵପାଦାଦବିଭଯୁଃ । ତମେତେଷୁ ସପ୍ତସୁ ଛନ୍ଦଃ ସ୍ଵଶ୍ରଯନ୍ନ୍ । ଯଦଶ୍ରଯନ୍ନ୍ । ତଚ୍ଛ୍ରାଯନ୍ତୀଯସ୍ଯ ଶ୍ରାଯନ୍ତୀଯତ୍ଵମ୍ । ଯଦଵାରଯନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯସ୍ଯ ଵାରଵନ୍ତୀଯତ୍ଵମ୍ ॥ ତସ୍ଯାଵାଚ ଏଵାଵପାଦାଦବିଭଯୁଃ । ତସ୍ମା ଏତାନି ସପ୍ତ ଚତୁରୁତ୍ତରାଣି ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯୁପାଦଧୁଃ । ତେଷାମତି ତ୍ରୀଣ୍ଯରିଚ୍ଯନ୍ତ । ନ ତ୍ରୀଣ୍ଯୁଦଭଵନ୍ନ୍ ॥ 58 ॥
ସ ବୃହତୀମେଵା-ସ୍ପୃଶତ୍ । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମକ୍ଷରାଭ୍ଯାମ୍ । ଅହୋରାତ୍ରାଭ୍ଯାମେଵ ॥ ତଦାହୁଃ । କତମା ସା ଦେଵାକ୍ଷରା ବୃହତୀ । ଯସ୍ଯା-ନ୍ତ-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯଃ । ଦ୍ଵାଦଶାଷ୍ଟକାଃ । ଦ୍ଵାଦଶାମାଵାସ୍ଯାଃ । ଏଷା ଵାଵ ସା ଦେଵାକ୍ଷରା ବୃହତୀ ॥ 59 ॥
ଯସ୍ଯା-ନ୍ତ-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠଦିତି ॥ ଯାନି ଚ ଛନ୍ଦାଗ୍-ସ୍ଯତ୍ଯରିଚ୍ଯନ୍ତ । ଯାନି ଚ ନୋଦଭଵନ୍ନ୍ । ତାନି ନିର୍ଵୀର୍ଯାଣି ହୀନାନ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ । ସା ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ବୃହତୀ । ମାମେଵ ଭୂତ୍ଵା । ମାମୁପ ସଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରଯତେତି । ଚତୁର୍ଭିରକ୍ଷରୈ-ରନୁଷ୍ଟୁଗ୍-ବୃହତୀ-ନ୍ନୋଦଭଵତ୍ । ଚତୁର୍ଭିରକ୍ଷରୈଃ ପଙ୍କ୍ତି-ର୍ବୃହତୀ-ମତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ତସ୍ଯାମେତାନି ଚତ୍ଵାର୍ଯକ୍ଷରାଣ୍ଯ-ପଚ୍ଛିଦ୍ଯା-ଦଧାତ୍ ॥ 60 ॥
ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା । ବୃହତୀମୁପ ସମଶ୍ରଯତାମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟାଭି-ରକ୍ଷରୈରୁଷ୍ଣିଗ୍-ବୃହତୀ-ନ୍ନୋଦଭଵତ୍ । ଅଷ୍ଟାଭିରକ୍ଷରୈସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗ୍-ବୃହତୀ-ମତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ତସ୍ଯାମେତା-ନ୍ଯଷ୍ଟାଵକ୍ଷରାଣ୍ଯ-ପଚ୍ଛିଦ୍ଯାଦଧାତ୍ । ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା । ବୃହତୀମୁପ ସମଶ୍ରଯତାମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶଭି-ରକ୍ଷରୈ-ର୍ଗାଯତ୍ରୀ-ବୃହତୀ-ନ୍ନୋଦଭଵତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶଭି-ରକ୍ଷରୈ-ର୍ଜଗତୀ-ବୃହତୀ-ମତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ତସ୍ଯାମେତାନି ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରାଣ୍ଯ-ପଚ୍ଛିଦ୍ଯାଦଧାତ୍ ॥ 61 ॥
ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା । ବୃହତୀମୁପ ସମଶ୍ରଯତାମ୍ ॥ ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍-ପ୍ରଜାପତିଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ରଥୋ ମେ ଭଵତ । ଯୁଷ୍ମାଭି-ରହମେତ-ମଦ୍ଧ୍ଵାନମନୁ ସଞ୍ଚରାଣୀତି । ତସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀ ଚ ଜଗତୀ ଚ ପକ୍ଷାଵଭଵତାମ୍ । ଉଷ୍ଣିକ୍ଚ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଚ ପ୍ରଷ୍ଟ୍ଯୌ । ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ଚ ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଚ ଧୁର୍ଯୌ । ବୃହତ୍ଯେଵୋଦ୍ଧିରଭଵତ୍ । ସ ଏତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋରଥମାସ୍ଥାଯ । ଏତମଦ୍ଧ୍ଵାନମନୁ ସମଚରତ୍ । ଏତଗ୍ଂ ହ ଵୈ ଛନ୍ଦୋରଥମାସ୍ଥାଯ । ଏତମଦ୍ଧ୍ଵାନମନୁ ସଞ୍ଚରତି । ଯେନୈଷ ଏତ-ଥ୍ସଚଂରତି । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେନ ଯଜତେ । ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 62 ॥
ସ ବୃହତୀମେଵା-ସ୍ପୃଶତ୍ । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମକ୍ଷରାଭ୍ଯାମ୍ । ଅହୋରାତ୍ରାଭ୍ଯାମେଵ ॥ ତଦାହୁଃ । କତମା ସା ଦେଵାକ୍ଷରା ବୃହତୀ । ଯସ୍ଯା-ନ୍ତ-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯଃ । ଦ୍ଵାଦଶାଷ୍ଟକାଃ । ଦ୍ଵାଦଶାମାଵାସ୍ଯାଃ । ଏଷା ଵାଵ ସା ଦେଵାକ୍ଷରା ବୃହତୀ ॥ 59 ॥
ଯସ୍ଯା-ନ୍ତ-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠଦିତି ॥ ଯାନି ଚ ଛନ୍ଦାଗ୍-ସ୍ଯତ୍ଯରିଚ୍ଯନ୍ତ । ଯାନି ଚ ନୋଦଭଵନ୍ନ୍ । ତାନି ନିର୍ଵୀର୍ଯାଣି ହୀନାନ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ । ସା ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ବୃହତୀ । ମାମେଵ ଭୂତ୍ଵା । ମାମୁପ ସଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରଯତେତି । ଚତୁର୍ଭିରକ୍ଷରୈ-ରନୁଷ୍ଟୁଗ୍-ବୃହତୀ-ନ୍ନୋଦଭଵତ୍ । ଚତୁର୍ଭିରକ୍ଷରୈଃ ପଙ୍କ୍ତି-ର୍ବୃହତୀ-ମତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ତସ୍ଯାମେତାନି ଚତ୍ଵାର୍ଯକ୍ଷରାଣ୍ଯ-ପଚ୍ଛିଦ୍ଯା-ଦଧାତ୍ ॥ 60 ॥
ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା । ବୃହତୀମୁପ ସମଶ୍ରଯତାମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟାଭି-ରକ୍ଷରୈରୁଷ୍ଣିଗ୍-ବୃହତୀ-ନ୍ନୋଦଭଵତ୍ । ଅଷ୍ଟାଭିରକ୍ଷରୈସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗ୍-ବୃହତୀ-ମତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ତସ୍ଯାମେତା-ନ୍ଯଷ୍ଟାଵକ୍ଷରାଣ୍ଯ-ପଚ୍ଛିଦ୍ଯାଦଧାତ୍ । ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା । ବୃହତୀମୁପ ସମଶ୍ରଯତାମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶଭି-ରକ୍ଷରୈ-ର୍ଗାଯତ୍ରୀ-ବୃହତୀ-ନ୍ନୋଦଭଵତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶଭି-ରକ୍ଷରୈ-ର୍ଜଗତୀ-ବୃହତୀ-ମତ୍ଯରିଚ୍ଯତ । ତସ୍ଯାମେତାନି ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରାଣ୍ଯ-ପଚ୍ଛିଦ୍ଯାଦଧାତ୍ ॥ 61 ॥
ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଭୂତ୍ଵା । ବୃହତୀମୁପ ସମଶ୍ରଯତାମ୍ ॥ ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍-ପ୍ରଜାପତିଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ରଥୋ ମେ ଭଵତ । ଯୁଷ୍ମାଭି-ରହମେତ-ମଦ୍ଧ୍ଵାନମନୁ ସଞ୍ଚରାଣୀତି । ତସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀ ଚ ଜଗତୀ ଚ ପକ୍ଷାଵଭଵତାମ୍ । ଉଷ୍ଣିକ୍ଚ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଚ ପ୍ରଷ୍ଟ୍ଯୌ । ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ଚ ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଚ ଧୁର୍ଯୌ । ବୃହତ୍ଯେଵୋଦ୍ଧିରଭଵତ୍ । ସ ଏତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋରଥମାସ୍ଥାଯ । ଏତମଦ୍ଧ୍ଵାନମନୁ ସମଚରତ୍ । ଏତଗ୍ଂ ହ ଵୈ ଛନ୍ଦୋରଥମାସ୍ଥାଯ । ଏତମଦ୍ଧ୍ଵାନମନୁ ସଞ୍ଚରତି । ଯେନୈଷ ଏତ-ଥ୍ସଚଂରତି । ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେନ ଯଜତେ । ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 62 ॥
(ଅଭଵନ୍ - ଵାଵ ସା ଦେଵାକ୍ଷରା ବୃହ - ତ୍ଯଦଧା-ଦ୍- ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରାଣ୍ଯପଚ୍ଛିଦ୍ଯାଦଧା - ଦାସ୍ଥାଯ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 12)
(ଅଗ୍ନେଃ କୃତ୍ତିକା - ଯ-ତ୍ପୁଣ୍ଯଂ - ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁ--ର୍ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ କ - ତ୍ଯୃତମେଵ - ଦେଵା ଵା - ଆଯୁଷଃ ପ୍ରାଣ - ମିନ୍ଦ୍ରୋ ଦଧୀଚୋ -ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସ ପ୍ରଜାପତିଃ - ସ ସମୁଦ୍ରୋ - ଯେ ଵୈ ଚତ୍ଵାର - ସ୍ତସ୍ଯାଵାଚୋ ଦ୍ଵାଦଶ)
(ଅଗ୍ନେଃ କୃତ୍ତିକା - ଦେଵଗୃହା - ଋତମେଵ - ଵୈଶ୍ଵଦେଵେନ - ତେ ତଦନ୍ତ - ତ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନ - ତେ ବୃହତୀ ଏଵ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିଃ)
(ଅଗ୍ନେଃ କୃତ୍ତିକା - ଯ ଉ ଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ।