કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે કાઠકે દ્વિતીયઃ પ્રશ્નઃ - નાચિકેતચયનમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1 - ઇષ્ટકોપધાનમન્ત્રાઃ
લોકો-ઽસિ સ્વર્ગો-ઽસિ । અનન્તો-ઽસ્ય પારો-ઽસિ ।
અક્ષિતો-ઽસ્ય ક્ષય્યો-ઽસિ । તપસઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । તન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 1 ॥
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1 - ઇષ્ટકોપધાનમન્ત્રાઃ
લોકો-ઽસિ સ્વર્ગો-ઽસિ । અનન્તો-ઽસ્ય પારો-ઽસિ ।
અક્ષિતો-ઽસ્ય ક્ષય્યો-ઽસિ । તપસઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । તન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 1 ॥
તપો-ઽસિ લોકે શ્રિતમ્ । તેજસઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૃ વિશ્વસ્ય જનયિતૃ ।
ત-ત્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 2 ॥
વિશ્વસ્ય ભર્તૃ વિશ્વસ્ય જનયિતૃ ।
ત-ત્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 2 ॥
તેજો-ઽસિ તપસિ શ્રિતમ્ । સમુદ્રસ્ય પ્રતિષ્ઠા ।
ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૃવિશ્વસ્ય જનયિતૃ ।
ત-ત્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 3 ॥
ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૃવિશ્વસ્ય જનયિતૃ ।
ત-ત્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 3 ॥
સમુદ્રો-ઽસિ તેજસિ શ્રિતઃ । અપા-મ્પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 4 ॥
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 4 ॥
આપઃ સ્થ સમુદ્રે શ્રિતાઃ । પૃથિવ્યાઃ પ્રતિષ્ઠા યુષ્માસુ । ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્ત્ર્યો વિશ્વસ્ય જનયિત્ર્યઃ । તા વ ઉપદધે કામદુઘા અક્ષિતાઃ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 5 ॥
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 5 ॥
પૃથિવ્ય-સ્યફ્સુ શ્રિતા । અગ્નેઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી વિશ્વસ્ય જનયિત્રી । તા-ન્ત્વોપદધે કામદુઘા-મક્ષિતામ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 6 ॥
અગ્નિરસિ પૃથિવ્યાગ્ શ્રિતઃ । અન્તરિક્ષસ્ય પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 7 ॥
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 7 ॥
અન્તરિક્ષ-મસ્યગ્નૌ શ્રિતમ્ ।
વાયોઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ ।
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૃ વિશ્વસ્ય જનયિતૃ ।
ત-ત્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 8 ॥
વાયોઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ ।
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૃ વિશ્વસ્ય જનયિતૃ ।
ત-ત્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 8 ॥
વાયુરસ્યન્તરિક્ષે શ્રિતઃ । દિવઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 9 ॥
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 9 ॥
દ્યૌરસિ વાયૌ શ્રિતા । આદિત્યસ્ય પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી વિશ્વસ્ય જનયિત્રી ।
તા-ન્ત્વોપદધે કામદુઘા-મક્ષિતામ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 10 ॥
વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી વિશ્વસ્ય જનયિત્રી ।
તા-ન્ત્વોપદધે કામદુઘા-મક્ષિતામ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 10 ॥
આદિત્યો-ઽસિ દિવિ શ્રિતઃ । ચન્દ્રમસઃ પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 11 ॥
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 11 ॥
ચન્દ્રમા અસ્યાદિત્યે શ્રિતઃ ।
નક્ષત્રાણા-મ્પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ ।
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 12 ॥
નક્ષત્રાણા-મ્પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ ।
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 12 ॥
નક્ષત્રાણિ સ્થ ચન્દ્રમસિ શ્રિતાનિ । સંવઁથ્સરસ્ય પ્રતિષ્ઠા યુષ્માસુ ।
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૄણિ વિશ્વસ્ય જનયિતૄણિ ।
તાનિ વ ઉપદધે કામદુઘા-ન્યક્ષિતાનિ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 13 ॥
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તૄણિ વિશ્વસ્ય જનયિતૄણિ ।
તાનિ વ ઉપદધે કામદુઘા-ન્યક્ષિતાનિ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 13 ॥
સંવઁથ્સરો-ઽસિ નક્ષત્રેષુ શ્રિતઃ । ઋતૂના-મ્પ્રતિષ્ઠા । ત્વયીદમન્તઃ ।
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 14 ॥
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા । ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 14 ॥
ઋતવઃ સ્થ સંવઁથ્સરે શ્રિતાઃ ।
માસાના-મ્પ્રતિષ્ઠા યુષ્માસુ ।
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તારો વિશ્વસ્ય જનયિતારઃ ।
તાન્. વ ઉપદધે કામદુઘા-નક્ષિતાન્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 15 ॥
માસાના-મ્પ્રતિષ્ઠા યુષ્માસુ ।
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તારો વિશ્વસ્ય જનયિતારઃ ।
તાન્. વ ઉપદધે કામદુઘા-નક્ષિતાન્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 15 ॥
માસા-સ્સ્થર્તુષુ શ્રિતાઃ । અદ્ર્ધમાસાના-મ્પ્રતિષ્ઠા યુષ્માસુ । ઇદમન્તઃ ।
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તારો વિશ્વસ્ય જનયિતારઃ । તાન્. વ ઉપદધે કામદુઘા-નક્ષિતાન્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 16 ॥
વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ । વિશ્વસ્ય ભર્તારો વિશ્વસ્ય જનયિતારઃ । તાન્. વ ઉપદધે કામદુઘા-નક્ષિતાન્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 16 ॥
અદ્ર્ધમાસા-સ્સ્થ માસુ શ્રિતાઃ । અહોરાત્રયોઃ પ્રતિષ્ઠા યુષ્માસુ ।
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તારો વિશ્વસ્ય જનયિતારઃ ।
તાન્. વ ઉપદધે કામદુઘા-નક્ષિતાન્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 17 ॥
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તારો વિશ્વસ્ય જનયિતારઃ ।
તાન્. વ ઉપદધે કામદુઘા-નક્ષિતાન્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 17 ॥
અહોરાત્રે સ્થો-ઽદ્ર્ધમાસેષુ શ્રિતે । ભૂતસ્ય પ્રતિષ્ઠે ભવ્યસ્ય પ્રતિષ્ઠે ।
યુવયો-રિદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્ર્યૌ વિશ્વસ્ય જનયિત્ર્યૌ । તે વામુપદધે કામદુઘે અક્ષિતે ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 18 ॥
યુવયો-રિદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્ર્યૌ વિશ્વસ્ય જનયિત્ર્યૌ । તે વામુપદધે કામદુઘે અક્ષિતે ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 18 ॥
પૌર્ણમાસ્યષ્ટકા ઽમાવાસ્યા । અન્નાદા-સ્સ્થાન્નદુઘો યુષ્માસુ ।
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્ર્યો વિશ્વસ્ય જનયિત્ર્યઃ ।
તા વ ઉપદધે કામદુઘા-અક્ષિતાઃ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 19 ॥
ઇદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્ર્યો વિશ્વસ્ય જનયિત્ર્યઃ ।
તા વ ઉપદધે કામદુઘા-અક્ષિતાઃ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 19 ॥
રાડસિ બૃહતી શ્રીરસીન્દ્રપત્ની ધર્મપત્ની । વિશ્વ-મ્ભૂતમનુ પ્રભૂતા ।
ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી વિશ્વસ્ય જનયિત્રી । તા-ન્ત્વોપદધે કામદુઘા-મક્ષિતામ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 20 ॥
ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી વિશ્વસ્ય જનયિત્રી । તા-ન્ત્વોપદધે કામદુઘા-મક્ષિતામ્ ।
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 20 ॥
ઓજો-ઽસિ સહો-ઽસિ । બલમસિ ભ્રાજો-ઽસિ ।
દેવાના-ન્ધામામૃતમ્ । અમર્ત્ય-સ્તપોજાઃ । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 21 ॥
દેવાના-ન્ધામામૃતમ્ । અમર્ત્ય-સ્તપોજાઃ । ત્વયીદમન્તઃ । વિશ્વં-યઁક્ષં-વિઁશ્વ-મ્ભૂતં-વિઁશ્વગ્ં સુભૂતમ્ ।
વિશ્વસ્ય ભર્તા વિશ્વસ્ય જનયિતા ।
ત-ન્ત્વોપદધે કામદુઘ-મક્ષિતમ્ । પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 21 ॥
લોક - સ્તપ - સ્તેજઃ - સમુદ્ર - આપઃ - પૃથિવ્ય - ગ્નિ - રન્તરિક્ષમ્ - વાયુ--ર્ દ્યૌ - રાદિત્ય - શ્ચન્દ્રમા - નક્ષત્રાણિ - સંવઁથ્સર - ઋતવો - માસા - અદ્ર્ધમાસા - અહોરાત્રે - પૌર્ણમાસી - રાડ - સ્યોજો-ઽસ્યેકવિગ્ંશતિઃ (અ. 1)
લોકો-ઽસિ ભર્તા તમ્ । તપસ્તેજો-ઽસિ ભર્તૃ તત્ ।
સમુદ્રો-ઽસિ ભર્તા તમ્ । આપઃ સ્થ ભર્ત્ર્યસ્તા વઃ । પૃથિવી ભર્ત્રી તામ્ ।
અગ્નિરસિ ભર્તા તમ્ । અન્તરિક્ષ-મ્ભર્તૃ તત્ । વાયુરસિ ભર્તા તમ્ । દ્યૌરસિ ભર્ત્રી તામ્ ।
આદિત્યશ્ચન્દ્રમા ભર્તા તમ્ । નક્ષત્રાણિ સ્થ ભર્તૄણિ તાનિ વઃ । સંવઁથ્સરો-ઽસિ ભર્તા તમ્ ।
ઋતવો માસા અદ્ર્ધમાસા ભર્તારસ્તાન્. વઃ ।
અહોરાત્રે ભર્ત્ર્યૌ તે વામ્ । પૌર્ણમાસી ભર્ત્ર્યસ્તા વઃ । રાડસિ ભર્ત્રી તામ્ । ઓજો-ઽસિ ભર્તા તમેકવિગ્ંશતિઃ ।
અનુવાકં 2 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
ત્વમગ્ને રુદ્રો અસુરો મહો દિવઃ ।
ત્વગ્ં શર્ધો મારુત-મ્પૃક્ષ ઈશિષે ।
ત્વં-વાઁતૈરરુણૈર્યાસિ શઙ્ગયઃ ।
ત્વ-મ્પૂષા વિધતઃ પાસિ નુ ત્મના ।
દેવા દેવેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પ્રથમા દ્વિતીયેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વિતીયા-સ્તૃતીયેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
તૃતીયા-શ્ચતુર્થેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ચતુર્થાઃ પઞ્ચમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પઞ્ચમા-ષ્ષષ્ઠેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ॥ 22 ॥
લોકો-ઽસિ ભર્તા તમ્ । તપસ્તેજો-ઽસિ ભર્તૃ તત્ ।
સમુદ્રો-ઽસિ ભર્તા તમ્ । આપઃ સ્થ ભર્ત્ર્યસ્તા વઃ । પૃથિવી ભર્ત્રી તામ્ ।
અગ્નિરસિ ભર્તા તમ્ । અન્તરિક્ષ-મ્ભર્તૃ તત્ । વાયુરસિ ભર્તા તમ્ । દ્યૌરસિ ભર્ત્રી તામ્ ।
આદિત્યશ્ચન્દ્રમા ભર્તા તમ્ । નક્ષત્રાણિ સ્થ ભર્તૄણિ તાનિ વઃ । સંવઁથ્સરો-ઽસિ ભર્તા તમ્ ।
ઋતવો માસા અદ્ર્ધમાસા ભર્તારસ્તાન્. વઃ ।
અહોરાત્રે ભર્ત્ર્યૌ તે વામ્ । પૌર્ણમાસી ભર્ત્ર્યસ્તા વઃ । રાડસિ ભર્ત્રી તામ્ । ઓજો-ઽસિ ભર્તા તમેકવિગ્ંશતિઃ ।
અનુવાકં 2 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
ત્વમગ્ને રુદ્રો અસુરો મહો દિવઃ ।
ત્વગ્ં શર્ધો મારુત-મ્પૃક્ષ ઈશિષે ।
ત્વં-વાઁતૈરરુણૈર્યાસિ શઙ્ગયઃ ।
ત્વ-મ્પૂષા વિધતઃ પાસિ નુ ત્મના ।
દેવા દેવેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પ્રથમા દ્વિતીયેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વિતીયા-સ્તૃતીયેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
તૃતીયા-શ્ચતુર્થેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ચતુર્થાઃ પઞ્ચમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પઞ્ચમા-ષ્ષષ્ઠેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ॥ 22 ॥
ષષ્ઠા-સ્સપ્તમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । સપ્તમા અષ્ટમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
અષ્ટમા નવમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
નવમા દશમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દશમા એકાદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । એકદશા દ્વાદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વાદશા-સ્ત્રયોદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્રયોદશા-શ્ચતુર્દશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । ચતુર્દશાઃ પઞ્ચદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
પઞ્ચદશા-ષ્ષોડશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ॥ 23 ॥
અષ્ટમા નવમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
નવમા દશમેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દશમા એકાદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । એકદશા દ્વાદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વાદશા-સ્ત્રયોદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્રયોદશા-શ્ચતુર્દશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । ચતુર્દશાઃ પઞ્ચદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
પઞ્ચદશા-ષ્ષોડશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ॥ 23 ॥
ષોડશા-સ્સપ્તદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । સપ્તદશા અષ્ટાદશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
અષ્ટાદશા એકાન્નવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકાન્નવિગ્ંશા વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
વિગ્ંશા એકવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકવિગ્ંશા દ્વાવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વાવિગ્ંશા સ્ત્રયોવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્રયોવિગ્ંશા શ્ચતુર્વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ચતુર્વિગ્ંશાઃ પઞ્ચવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
પઞ્ચવિગ્ંશા-ષ્ષડ્વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ॥ 24 ॥
અષ્ટાદશા એકાન્નવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકાન્નવિગ્ંશા વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
વિગ્ંશા એકવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકવિગ્ંશા દ્વાવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વાવિગ્ંશા સ્ત્રયોવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્રયોવિગ્ંશા શ્ચતુર્વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ચતુર્વિગ્ંશાઃ પઞ્ચવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
પઞ્ચવિગ્ંશા-ષ્ષડ્વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ॥ 24 ॥
ષડ્વિગ્ંશા-સ્સપ્તવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
સપ્તવિગ્ંશા અષ્ટાવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
અષ્ટાવિગ્ંશા એકાન્નત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકાન્નત્રિગ્ંશા સ્ત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્રિગ્ંશા એકત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકત્રિગ્ંશા દ્વાત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વાત્રિગ્ંશા સ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશેષુ
શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દેવાસ્ત્રિરે-કાદશા સ્ત્રિસ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશાઃ ।
ઉત્તરે ભવત । ઉત્તર વર્ત્માન ઉત્તર સત્વાનઃ ।
યત્કામ ઇદ-ઞ્જુહોમિ । તન્મે સમૃદ્ધ્યતામ્ ।
વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ । ભૂર્ભુવસ્વઃ સ્વાહા ॥ 25 ॥
સપ્તવિગ્ંશા અષ્ટાવિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
અષ્ટાવિગ્ંશા એકાન્નત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકાન્નત્રિગ્ંશા સ્ત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્રિગ્ંશા એકત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એકત્રિગ્ંશા દ્વાત્રિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વાત્રિગ્ંશા સ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશેષુ
શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દેવાસ્ત્રિરે-કાદશા સ્ત્રિસ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશાઃ ।
ઉત્તરે ભવત । ઉત્તર વર્ત્માન ઉત્તર સત્વાનઃ ।
યત્કામ ઇદ-ઞ્જુહોમિ । તન્મે સમૃદ્ધ્યતામ્ ।
વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ । ભૂર્ભુવસ્વઃ સ્વાહા ॥ 25 ॥
(ષષ્ઠેષુ શ્રયદ્ધવગ્ં - ષોડશેષુ શ્રયદ્ધવગ્ં - ષડ્વિગ્ંશેષુ શ્રયદ્ધ્વ - મુત્તરસત્વાનશ્ચત્વારિ ચ) (અ. 2)
અનુવાકં 3 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
અગ્નાવિષ્ણૂ સજોષસા । ઇમા વર્ધન્તુ વાઙ્ગિરઃ । દ્યુમ્નૈ ર્વાજેભિ-રાગતમ્ । રાજ્ઞી વિરાજ્ઞી । સમ્રાજ્ઞી સ્વરાજ્ઞી । અર્ચિ-શ્શોચિઃ । તપો હરો ભાઃ । અગ્નિ-સ્સોમો બૃહસ્પતિઃ ।
વિશ્વે દેવા ભુવનસ્ય ગોપાઃ । તે સર્વે સઙ્ગત્ય । ઇદ-મ્મે પ્રાવતા વચઃ । વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ।
ભૂ-ર્ભુવસ્-સ્વસ્ સ્વાહા ॥ 26 ॥
અનુવાકં 3 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
અગ્નાવિષ્ણૂ સજોષસા । ઇમા વર્ધન્તુ વાઙ્ગિરઃ । દ્યુમ્નૈ ર્વાજેભિ-રાગતમ્ । રાજ્ઞી વિરાજ્ઞી । સમ્રાજ્ઞી સ્વરાજ્ઞી । અર્ચિ-શ્શોચિઃ । તપો હરો ભાઃ । અગ્નિ-સ્સોમો બૃહસ્પતિઃ ।
વિશ્વે દેવા ભુવનસ્ય ગોપાઃ । તે સર્વે સઙ્ગત્ય । ઇદ-મ્મે પ્રાવતા વચઃ । વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ।
ભૂ-ર્ભુવસ્-સ્વસ્ સ્વાહા ॥ 26 ॥
(સઙ્ગત્ય ત્રીણિ ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
અન્નપતે ઽન્નસ્ય નો દેહિ । અનમીવસ્ય શુષ્મિણઃ । પ્રપ્રદાતારન્તારિષઃ । ઊર્જ-ન્નો ધેહિ દ્વિપદે ચતુષ્પદે । અગ્ને પૃથિવીપતે । સોમ વીરુધા-મ્પતે । ત્વષ્ટઃ સમિધા-મ્પતે ।
વિષ્ણવાશાના-મ્પતે । મિત્ર સત્યાના-મ્પતે । વરુણ ધર્મણા-મ્પતે ॥ 27 ॥
અનુવાકં 4 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
અન્નપતે ઽન્નસ્ય નો દેહિ । અનમીવસ્ય શુષ્મિણઃ । પ્રપ્રદાતારન્તારિષઃ । ઊર્જ-ન્નો ધેહિ દ્વિપદે ચતુષ્પદે । અગ્ને પૃથિવીપતે । સોમ વીરુધા-મ્પતે । ત્વષ્ટઃ સમિધા-મ્પતે ।
વિષ્ણવાશાના-મ્પતે । મિત્ર સત્યાના-મ્પતે । વરુણ ધર્મણા-મ્પતે ॥ 27 ॥
મરુતો ગણાના-મ્પતયઃ । રુદ્ર પશૂના-મ્પતે । ઇન્દ્રૌજસા-મ્પતે । બૃહસ્પતે બ્રહ્મણસ્પતે ।
આ રુચા રોચે-ઽહગ્ગ્ સ્વયમ્ ।
રુચા રુરુચે-રોચમાનઃ । અતીત્યાદ-સ્સ્વરાભરેહ । તસ્મિન્. યોનૌ પ્રજનૌ પ્રજાયેય । વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ।
ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ સ્વાહા ॥ 28 ॥
આ રુચા રોચે-ઽહગ્ગ્ સ્વયમ્ ।
રુચા રુરુચે-રોચમાનઃ । અતીત્યાદ-સ્સ્વરાભરેહ । તસ્મિન્. યોનૌ પ્રજનૌ પ્રજાયેય । વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ।
ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ સ્વાહા ॥ 28 ॥
[વરુણ ધર્મણા-મ્પતે સ્વઃ - સ્વાહા ] (અ. 4)
અનુવાકં 5 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
સપ્ત તે અગ્ને સમિધઃ સપ્ત જિહ્વાઃ ।
સપ્તર્ષય-સ્સપ્તધામ પ્રિયાણિ ।
સપ્ત હોત્રા અનુ વિદ્વાન્ ।
સપ્ત યોની-રાપૃણસ્વા ઘૃતેન । પ્રાચી દિક્ । અગ્નિ ર્દેવતા । અગ્નિગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ
દિશો ઽભિદાસતિ । દક્ષિણા દિક્ । ઇન્દ્રો દેવતા ॥ 29 ॥
અનુવાકં 5 - ચતુર્ભિરનુવાકૈ-શ્ચતસ્ર આહુતીર્જુહોતિ
સપ્ત તે અગ્ને સમિધઃ સપ્ત જિહ્વાઃ ।
સપ્તર્ષય-સ્સપ્તધામ પ્રિયાણિ ।
સપ્ત હોત્રા અનુ વિદ્વાન્ ।
સપ્ત યોની-રાપૃણસ્વા ઘૃતેન । પ્રાચી દિક્ । અગ્નિ ર્દેવતા । અગ્નિગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ
દિશો ઽભિદાસતિ । દક્ષિણા દિક્ । ઇન્દ્રો દેવતા ॥ 29 ॥
ઇન્દ્રગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ ।
યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ । પ્રતીચી દિક્ । સોમો દેવતા । સોમગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ । ઉદીચી દિક્ । મિત્રાવરુણૌ દેવતા ।
મિત્રાવરુણૌ સ દિશા-ન્દેવૌ દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ ॥ 30 ॥
યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ । પ્રતીચી દિક્ । સોમો દેવતા । સોમગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ । ઉદીચી દિક્ । મિત્રાવરુણૌ દેવતા ।
મિત્રાવરુણૌ સ દિશા-ન્દેવૌ દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ ॥ 30 ॥
ઊદ્ર્ધ્વા દિક્ । બૃહસ્પતિ ર્દેવતા ।
બૃહસ્પતિગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ ।
ઇયન્દિક્ । અદિતિ ર્દેવતા । અદિતિગ્ં સ દિશા-ન્દેવી-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ ।
યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ ।
પુરુષો દિક્ । પુરુષો મે કામા-ન્થ્સમર્ધયતુ ॥ 31 ॥
બૃહસ્પતિગ્ં સ દિશા-ન્દેવ-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ । યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ ।
ઇયન્દિક્ । અદિતિ ર્દેવતા । અદિતિગ્ં સ દિશા-ન્દેવી-ન્દેવતાના-મૃચ્છતુ ।
યો મૈતસ્યૈ દિશો ઽભિદાસતિ ।
પુરુષો દિક્ । પુરુષો મે કામા-ન્થ્સમર્ધયતુ ॥ 31 ॥
અન્ધો જાગૃવિઃ પ્રાણ । અસાવેહિ । બધિર આક્રન્દયિત-રપાન । અસાવેહિ । ઉષસ-મુષસ-મશીય । અહમસો જ્યોતિરશીય ।
અહમસો ઽપોશીય । વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ । ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ સ્વાહા ॥ 32 ॥
અહમસો ઽપોશીય । વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ । ભૂર્ભુવ-સ્સ્વઃ સ્વાહા ॥ 32 ॥
(દક્ષિણા દિગિન્દ્રો દેવતા - મિત્રાવરુણૌ સ દિશા-ન્દેવૌ દેવતાનામૃચ્છતુ
યો મૈતસ્યૈ દિશો-ઽભિદા - સત્યદ્ર્ધયતુ - +નવ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - ઉપસ્થાનમ્
યત્તે-ઽચિતં-યઁદુ ચિતન્તે અગ્ને । યત્ત ઊનં-યઁદુ તે-ઽતિરિક્તમ્ । આદિત્યાસ્ત-દઙ્ગિરસ-શ્ચિન્વન્તુ । વિશ્વે તે દેવાશ્ચિતિ-માપૂરયન્તુ ।
ચિતશ્ચાસિ સઞ્ચિતશ્ચા-સ્યગ્ને । એતાવાગ્શ્ચાસિ ભૂયાગ્શ્ચાસ્યગ્ને ॥ લોક-મ્પૃણ ચ્છિદ્ર-મ્પૃણ । અથો સીદ શિવા ત્વમ્ ।
ઇન્દ્રાગ્ની ત્વા બૃહસ્પતિઃ । અસ્મિન્. યોનાવસીષદન્ન્ ॥ 33 ॥
યો મૈતસ્યૈ દિશો-ઽભિદા - સત્યદ્ર્ધયતુ - +નવ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - ઉપસ્થાનમ્
યત્તે-ઽચિતં-યઁદુ ચિતન્તે અગ્ને । યત્ત ઊનં-યઁદુ તે-ઽતિરિક્તમ્ । આદિત્યાસ્ત-દઙ્ગિરસ-શ્ચિન્વન્તુ । વિશ્વે તે દેવાશ્ચિતિ-માપૂરયન્તુ ।
ચિતશ્ચાસિ સઞ્ચિતશ્ચા-સ્યગ્ને । એતાવાગ્શ્ચાસિ ભૂયાગ્શ્ચાસ્યગ્ને ॥ લોક-મ્પૃણ ચ્છિદ્ર-મ્પૃણ । અથો સીદ શિવા ત્વમ્ ।
ઇન્દ્રાગ્ની ત્વા બૃહસ્પતિઃ । અસ્મિન્. યોનાવસીષદન્ન્ ॥ 33 ॥
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥
તા અસ્ય સૂદદોહસઃ ।
સોમગ્ગ્ શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ ।
જન્મ-ન્દેવાનાં-વિઁશઃ ।
ત્રિષ્વા રોચને દિવઃ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥
અગ્ને દેવાગ્ં ઇહાવહ । જજ્ઞાનો વૃક્ત બર્હિષે । અસિ હોતા ન ઈડ્યઃ ॥
અગન્મ મહા મનસા યવિષ્ઠમ્ ॥ 34 ॥
તા અસ્ય સૂદદોહસઃ ।
સોમગ્ગ્ શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ ।
જન્મ-ન્દેવાનાં-વિઁશઃ ।
ત્રિષ્વા રોચને દિવઃ ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥
અગ્ને દેવાગ્ં ઇહાવહ । જજ્ઞાનો વૃક્ત બર્હિષે । અસિ હોતા ન ઈડ્યઃ ॥
અગન્મ મહા મનસા યવિષ્ઠમ્ ॥ 34 ॥
યો દીદાય સમિદ્ધ-સ્સ્વે દુરોણે । ચિત્રભાનૂ રોદસી અન્તરુર્વી ।
સ્વાહુતં-વિઁશ્વતઃ પ્રત્યઞ્ચમ્ ॥ મેધાકારં-વિઁદથસ્ય પ્રસાધનમ્ ।
અગ્નિગ્ં હોતાર-મ્પરિભૂતમ-મ્મતિમ્ । ત્વામર્ભસ્ય હવિષઃ સમાનમિત્ ।
ત્વા-મ્મહો વૃણતે નરો નાન્યન્-ત્વત્ ॥ મનુષ્વત્ત્વા નિધીમહિ ।
મનુષ્વ-થ્સમિધીમહિ ।
અગ્ને મનુષ્વ-દઙ્ગિરઃ ॥ 35 ॥
સ્વાહુતં-વિઁશ્વતઃ પ્રત્યઞ્ચમ્ ॥ મેધાકારં-વિઁદથસ્ય પ્રસાધનમ્ ।
અગ્નિગ્ં હોતાર-મ્પરિભૂતમ-મ્મતિમ્ । ત્વામર્ભસ્ય હવિષઃ સમાનમિત્ ।
ત્વા-મ્મહો વૃણતે નરો નાન્યન્-ત્વત્ ॥ મનુષ્વત્ત્વા નિધીમહિ ।
મનુષ્વ-થ્સમિધીમહિ ।
અગ્ને મનુષ્વ-દઙ્ગિરઃ ॥ 35 ॥
દેવા-ન્દેવાયતે યજ ॥ અગ્નિર્-હિ વાજિનં-વિઁશે । દદાતિ વિશ્વચર્ષણિઃ ।
અગ્ની રાયે સ્વાભુવમ્ । સ પ્રીતો યાતિ વાર્યમ્ । ઇષગ્ગ્ સ્તોતૃભ્ય આભર ॥
પૃષ્ટો દિવિ પૃષ્ટો અગ્નિઃ પૃથિવ્યામ્ । પૃષ્ટો વિશ્વા ઓષધી-રાવિવેશ ।
વૈશ્વાનર-સ્સહસા પૃષ્ટો અગ્નિઃ ।
સ નો દિવા સ રિષઃ પાતુ નક્તમ્ ॥ 36 ॥
અગ્ની રાયે સ્વાભુવમ્ । સ પ્રીતો યાતિ વાર્યમ્ । ઇષગ્ગ્ સ્તોતૃભ્ય આભર ॥
પૃષ્ટો દિવિ પૃષ્ટો અગ્નિઃ પૃથિવ્યામ્ । પૃષ્ટો વિશ્વા ઓષધી-રાવિવેશ ।
વૈશ્વાનર-સ્સહસા પૃષ્ટો અગ્નિઃ ।
સ નો દિવા સ રિષઃ પાતુ નક્તમ્ ॥ 36 ॥
[અસીષદન્. - યવિષ્ઠ - મઙ્ગિરો - નક્તં ] (અ. 6)
અનુવાકં 7 - નાચિકેતબ્રાહ્મણ-ન્તત્ર આગ્નિદેવતોપાસનમ્
અયં-વાઁવ યઃ પવતે । સો-ઽગ્નિ નાર્ચિકેતઃ ।
સ ય-ત્પ્રા-મ્પવતે । તદસ્ય શિરઃ । અથ ય-દ્દક્ષિણા । સ દક્ષિણઃ પક્ષઃ ।
અથ ય-ત્પ્રત્યક્ । ત-ત્પુચ્છમ્ । ય દુદઙ્ઙ્ ।
સ ઉત્તરઃ પક્ષઃ ॥ 37 ॥
અનુવાકં 7 - નાચિકેતબ્રાહ્મણ-ન્તત્ર આગ્નિદેવતોપાસનમ્
અયં-વાઁવ યઃ પવતે । સો-ઽગ્નિ નાર્ચિકેતઃ ।
સ ય-ત્પ્રા-મ્પવતે । તદસ્ય શિરઃ । અથ ય-દ્દક્ષિણા । સ દક્ષિણઃ પક્ષઃ ।
અથ ય-ત્પ્રત્યક્ । ત-ત્પુચ્છમ્ । ય દુદઙ્ઙ્ ।
સ ઉત્તરઃ પક્ષઃ ॥ 37 ॥
અથ ય-થ્સંવાઁતિ । તદસ્ય સમઞ્ચન-ઞ્ચ પ્રસારણ-ઞ્ચ । અથો સપન્દેવાસ્ય સા ॥ સગ્ં હ વા અસ્મૈ સ કામઃ પદ્યતે ।
ય-ત્કામો યજતે । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ યો હ વા અગ્ને ર્નાચિકેતસ્યાયતન-મ્પ્રતિષ્ઠાં-વેઁદ । આયતનવા-ન્ભવતિ । ગચ્છતિ પ્રતિષ્ઠામ્ ॥ 38 ॥
ય-ત્કામો યજતે । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ યો હ વા અગ્ને ર્નાચિકેતસ્યાયતન-મ્પ્રતિષ્ઠાં-વેઁદ । આયતનવા-ન્ભવતિ । ગચ્છતિ પ્રતિષ્ઠામ્ ॥ 38 ॥
હિરણ્યં-વાઁ અગ્ને ર્નાચિકેતસ્યાયતન-મ્પ્રતિષ્ઠા । ય એવં-વેઁદ ।
આયતનવા-ન્ભવતિ । ગચ્છતિ પ્રતિષ્ઠામ્ ॥
યો હ વા અગ્ને ર્નાચિકેતસ્ય શરીરં-વેઁદ ।
સ શરીર એવ સ્વર્ગં-લોઁકમેતિ ।
હિરણ્યં-વાઁ અગ્ને ર્નાચિકેતસ્ય શરીરમ્ ।
ય એવં-વેઁદ । સ શરીર એવ સ્વર્ગં-લોઁકમેતિ ॥ અથો યથા રુક્મ ઉત્-તપ્તો
ભાય્યાત્ ॥ 39 ॥
આયતનવા-ન્ભવતિ । ગચ્છતિ પ્રતિષ્ઠામ્ ॥
યો હ વા અગ્ને ર્નાચિકેતસ્ય શરીરં-વેઁદ ।
સ શરીર એવ સ્વર્ગં-લોઁકમેતિ ।
હિરણ્યં-વાઁ અગ્ને ર્નાચિકેતસ્ય શરીરમ્ ।
ય એવં-વેઁદ । સ શરીર એવ સ્વર્ગં-લોઁકમેતિ ॥ અથો યથા રુક્મ ઉત્-તપ્તો
ભાય્યાત્ ॥ 39 ॥
એવમેવ સ તેજસા યશસા ।
અસ્મિગ્ગ્શ્ચ લોકે-ઽમુષ્મિગ્ગ્શ્ચ ભાતિ ॥
ઉરવો હ વૈ નામૈતે લોકાઃ ।
યે-ઽવરેણાદિત્યમ્ । અથ હૈતે વરીયાગ્ંસો લોકાઃ । યે પરેણાદિત્યમ્ । અન્તવન્તગ્ં હ વા એષ ક્ષય્યં-લોઁક-ઞ્જયતિ ।
યો-ઽવરેણાદિત્યમ્ ।
અથ હૈષો-ઽનન્ત-મપાર-મક્ષય્યં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યઃ પરેણાદિત્યમ્ ॥ 40 ॥
અસ્મિગ્ગ્શ્ચ લોકે-ઽમુષ્મિગ્ગ્શ્ચ ભાતિ ॥
ઉરવો હ વૈ નામૈતે લોકાઃ ।
યે-ઽવરેણાદિત્યમ્ । અથ હૈતે વરીયાગ્ંસો લોકાઃ । યે પરેણાદિત્યમ્ । અન્તવન્તગ્ં હ વા એષ ક્ષય્યં-લોઁક-ઞ્જયતિ ।
યો-ઽવરેણાદિત્યમ્ ।
અથ હૈષો-ઽનન્ત-મપાર-મક્ષય્યં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યઃ પરેણાદિત્યમ્ ॥ 40 ॥
અનન્તગ્ં હ વા અપાર-મક્ષય્યં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥
અથો યથા રથે તિષ્ઠ-ન્પક્ષસી પર્યા-વર્તમાને પ્રત્યપેક્ષતે ।
એવ-મહોરાત્રે પ્રત્યપેક્ષતે ।
નાસ્યા-હોરાત્રે લોકમાપ્નુતઃ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ 41 ॥
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥
અથો યથા રથે તિષ્ઠ-ન્પક્ષસી પર્યા-વર્તમાને પ્રત્યપેક્ષતે ।
એવ-મહોરાત્રે પ્રત્યપેક્ષતે ।
નાસ્યા-હોરાત્રે લોકમાપ્નુતઃ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ 41 ॥
(ઉત્તરઃ પક્ષો - ગચ્છતિ પ્રતિષ્ઠાં - ભાય્યા--દ્યઃ પરેણાદિત્ય - +મષ્ટૌ ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - નાચિકેતોપાખ્યાનમ્
ઉશન્. હ વૈ વાજશ્રવસ-સ્સર્વવેદસ-ન્દદૌ । તસ્ય હ નચિકેતા નામ પુત્ર આસ । તગ્ં હ કુમારગ્ં સન્તમ્ । દક્ષિણાસુ નીયમાનાસુ શ્રદ્ધા ઽઽવિવેશ । સ હોવાચ ।
તત કસ્મૈ મા-ન્દાસ્યસીતિ । દ્વિતીય-ન્તૃતીયમ્ ॥ તગ્ં હ પરીત ઉવાચ।
મૃત્યવે ત્વા દદામીતિ ॥ તગ્ં હ સ્મોત્થિતં-વાઁગભિવદતિ ॥ 42 ॥
અનુવાકં 8 - નાચિકેતોપાખ્યાનમ્
ઉશન્. હ વૈ વાજશ્રવસ-સ્સર્વવેદસ-ન્દદૌ । તસ્ય હ નચિકેતા નામ પુત્ર આસ । તગ્ં હ કુમારગ્ં સન્તમ્ । દક્ષિણાસુ નીયમાનાસુ શ્રદ્ધા ઽઽવિવેશ । સ હોવાચ ।
તત કસ્મૈ મા-ન્દાસ્યસીતિ । દ્વિતીય-ન્તૃતીયમ્ ॥ તગ્ં હ પરીત ઉવાચ।
મૃત્યવે ત્વા દદામીતિ ॥ તગ્ં હ સ્મોત્થિતં-વાઁગભિવદતિ ॥ 42 ॥
ગૌતમ કુમારમિતિ । સ હોવાચ । પરેહિ મૃત્યો ર્ગૃહાન્ । મૃત્યવે વૈ ત્વા-ઽદા-મિતિ ॥ તં-વૈઁ પ્રવસન્ત-ઙ્ગન્તાસીતિ હોવાચ । તસ્ય સ્મ તિસ્રો રાત્રી-રનાશ્વા-ન્ગૃહે વસતાત્ । સ યદિ ત્વા પૃચ્છેત્ । કુમાર કતિ રાત્રી-રવાથ્સી-રિતિ । તિસ્ર ઇતિ પ્રતિ બ્રૂતાત્ । કિ-મ્પ્રથમાગ્ં રાત્રિ-માશ્ઞા ઇતિ ॥ 43 ॥
પ્રજા-ન્ત ઇતિ । કિ-ન્દ્વિતીયા-મિતિ । પશૂગ્સ્ત ઇતિ ।
કિ-ન્તૃતીયા-મિતિ । સાધુકૃત્યા-ન્ત ઇતિ ॥ તં-વૈઁ પ્રવસન્ત-ઞ્જગામ । તસ્ય હ તિસ્રો રાત્રી-રનાશ્વા-ન્ગૃહ ઉવાસ । તમાગત્ય પપ્રચ્છ ।
કુમાર કતિ રાત્રી-રવાથ્સી-રિતિ । તિસ્ર ઇતિ પ્રત્યુવાચ ॥ 44 ॥
કિ-ન્તૃતીયા-મિતિ । સાધુકૃત્યા-ન્ત ઇતિ ॥ તં-વૈઁ પ્રવસન્ત-ઞ્જગામ । તસ્ય હ તિસ્રો રાત્રી-રનાશ્વા-ન્ગૃહ ઉવાસ । તમાગત્ય પપ્રચ્છ ।
કુમાર કતિ રાત્રી-રવાથ્સી-રિતિ । તિસ્ર ઇતિ પ્રત્યુવાચ ॥ 44 ॥
કિ-મ્પ્રથમાગ્ં રાત્રિ-માશ્ઞા ઇતિ । પ્રજા-ન્ત ઇતિ । કિ-ન્દ્વિતીયા-મિતિ । પશૂગ્સ્ત ઇતિ । કિ-ન્તૃતીયા-મિતિ । સાધુકૃત્યા-ન્ત ઇતિ ॥ નમસ્તે અસ્તુ ભગવ ઇતિ હોવાચ । વરં-વૃઁણીષ્વેતિ ॥ પિતરમેવ જીવન્નયાનીતિ ॥
દ્વિતીયં-વૃઁણીષ્વેતિ ॥ 45 ॥
દ્વિતીયં-વૃઁણીષ્વેતિ ॥ 45 ॥
ઇષ્ટાપૂર્તયો ર્મે ઽક્ષિતિ-મ્બ્રૂહીતિ હોવાચ ।
તસ્મૈ હૈતમગ્નિ-ન્નાચિકેત-મુવાચ ।
તતો વૈ તસ્યે-ષ્ટાપૂર્તે ના ક્ષીયેતે ॥
નાસ્યેષ્ટા-પૂર્તે ક્ષીયેતે । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ તૃતીયં-વૃઁણીષ્વેતિ । પુન મૃર્ત્યો ર્મે ઽપજિતિ-મ્બ્રૂહીતિ હોવાચ । તસ્મૈ હૈતમગ્નિ-ન્નાચિકેત-મુવાચ । તતો વૈ સો-ઽપ પુન ર્મૃત્યુ-મજયત્ ॥ 46 ॥
તસ્મૈ હૈતમગ્નિ-ન્નાચિકેત-મુવાચ ।
તતો વૈ તસ્યે-ષ્ટાપૂર્તે ના ક્ષીયેતે ॥
નાસ્યેષ્ટા-પૂર્તે ક્ષીયેતે । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ તૃતીયં-વૃઁણીષ્વેતિ । પુન મૃર્ત્યો ર્મે ઽપજિતિ-મ્બ્રૂહીતિ હોવાચ । તસ્મૈ હૈતમગ્નિ-ન્નાચિકેત-મુવાચ । તતો વૈ સો-ઽપ પુન ર્મૃત્યુ-મજયત્ ॥ 46 ॥
અપ પુન ર્મૃત્યુ-ઞ્જયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ॥ ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ પ્રજાપતિ ર્વૈ પ્રજાકામ-સ્તપો-ઽતપ્યત ।
સ હિરણ્ય-મુદાસ્યત્ । ત-દગ્નૌ પ્રાસ્યત્ ।
ત-દસ્મૈ નાચ્છદયત્ । ત-દ્દ્વિતીય-મ્પ્રાસ્યત્ । ત-દસ્મૈ નૈ વાચ્છદયત્ । ત-ત્તૃતીય-મ્પ્રાસ્યત્ ॥ 47 ॥
સ હિરણ્ય-મુદાસ્યત્ । ત-દગ્નૌ પ્રાસ્યત્ ।
ત-દસ્મૈ નાચ્છદયત્ । ત-દ્દ્વિતીય-મ્પ્રાસ્યત્ । ત-દસ્મૈ નૈ વાચ્છદયત્ । ત-ત્તૃતીય-મ્પ્રાસ્યત્ ॥ 47 ॥
ત-દસ્મૈ નૈ વાચ્છદયત્ । ત-દાત્મ-ન્નેવ હૃદય્યે-ઽગ્નૌ વૈશ્વાનરે પ્રાસ્યત્ ।
ત-દસ્મા અચ્છદયત્ । તસ્માદ્ધિરણ્ય-ઙ્કનિષ્ઠ-ન્ધનાનામ્ । ભુઞ્જ-ત્પ્રિયતમમ્ । હૃદયજગ્ં હિ । સ વૈ તમેવ નાવિન્દત્ ।
યસ્મૈ તા-ન્દક્ષિણા-મનેષ્યત્ ।
તાગ્ સ્વાયૈવ હસ્તાય દક્ષિણાયાનયત્ ।
તા-મ્પ્રત્યગૃહ્ણાત્ ॥ 48 ॥
ત-દસ્મા અચ્છદયત્ । તસ્માદ્ધિરણ્ય-ઙ્કનિષ્ઠ-ન્ધનાનામ્ । ભુઞ્જ-ત્પ્રિયતમમ્ । હૃદયજગ્ં હિ । સ વૈ તમેવ નાવિન્દત્ ।
યસ્મૈ તા-ન્દક્ષિણા-મનેષ્યત્ ।
તાગ્ સ્વાયૈવ હસ્તાય દક્ષિણાયાનયત્ ।
તા-મ્પ્રત્યગૃહ્ણાત્ ॥ 48 ॥
દક્ષાય ત્વા દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ણામીતિ ।
સો ઽદક્ષત દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
દક્ષતે હ વૈ દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
ય એવં-વેઁદ ॥ એતદ્ધ સ્મ વૈ ત-દ્વિદ્વાગ્ંસો વાજશ્રવસા ગોતમાઃ ।
અપ્યનૂદેશ્યા-ન્દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ણન્તિ ।
ઉભયેન વય-ન્દક્ષિષ્યામહ એવ દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્યેતિ ।
તે ઽદક્ષન્ત દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
દક્ષતે હ વૈ દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
ય એવં-વેઁદ ।
પ્ર હાન્યં-વ્લીઁનાતિ ॥ 49 ॥
સો ઽદક્ષત દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
દક્ષતે હ વૈ દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
ય એવં-વેઁદ ॥ એતદ્ધ સ્મ વૈ ત-દ્વિદ્વાગ્ંસો વાજશ્રવસા ગોતમાઃ ।
અપ્યનૂદેશ્યા-ન્દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ણન્તિ ।
ઉભયેન વય-ન્દક્ષિષ્યામહ એવ દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્યેતિ ।
તે ઽદક્ષન્ત દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
દક્ષતે હ વૈ દક્ષિણા-મ્પ્રતિગૃહ્ય ।
ય એવં-વેઁદ ।
પ્ર હાન્યં-વ્લીઁનાતિ ॥ 49 ॥
(વદ - ત્યાશ્ના ઇત્ - યુવાચ - દ્વિતીયં-વૃઁણીષ્વે - ત્યજયત્ - તૃતીય-મ્પ્રાસ્ય - દગૃહ્ણા--દ્ય એવં-વેઁદૈક-ઞ્ચ) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - ચયનપ્રયોગઃ
તગ્ં હૈત-મેકે પશુબન્ધ એવોત્તરવેદ્યા-ઞ્ચિન્વતે । ઉત્તરવેદિસમ્મિત એષો-ઽગ્નિરિતિ વદન્તઃ । તન્ન તથા કુર્યાત્ । એત-મગ્નિ-ઙ્કામેન વ્યર્ધયેત્ । સ એન-ઙ્કામેન વ્યૃદ્ધઃ । કામેન વ્યર્ધયેત્ ।
સૌમ્યે વાવૈ નમધ્વરે ચિન્વીત ।
યત્ર વા ભૂયિષ્ઠા આહુતયો હૂયેરન્ન્ ।
એત-મગ્નિ-ઙ્કામેન સમર્ધયતિ । સ એન-ઙ્કામેન સમૃદ્ધઃ ॥ 50 ॥
અનુવાકં 9 - ચયનપ્રયોગઃ
તગ્ં હૈત-મેકે પશુબન્ધ એવોત્તરવેદ્યા-ઞ્ચિન્વતે । ઉત્તરવેદિસમ્મિત એષો-ઽગ્નિરિતિ વદન્તઃ । તન્ન તથા કુર્યાત્ । એત-મગ્નિ-ઙ્કામેન વ્યર્ધયેત્ । સ એન-ઙ્કામેન વ્યૃદ્ધઃ । કામેન વ્યર્ધયેત્ ।
સૌમ્યે વાવૈ નમધ્વરે ચિન્વીત ।
યત્ર વા ભૂયિષ્ઠા આહુતયો હૂયેરન્ન્ ।
એત-મગ્નિ-ઙ્કામેન સમર્ધયતિ । સ એન-ઙ્કામેન સમૃદ્ધઃ ॥ 50 ॥
કામેન સમર્ધયતિ ॥ અથ હૈન-મ્પુરર્ષયઃ । ઉત્તરવેદ્યા-મેવ સત્રિય-મચિન્વત । તતો વૈ તે-ઽવિન્દન્ત પ્રજામ્ ।
અભિ સ્વર્ગં-લોઁક-મજયન્ન્ ।
વિન્દત એવ પજામ્ । અભિ સ્વર્ગં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈનં-વાઁયુર્-ઋદ્ધિકામઃ ॥ 51 ॥
અભિ સ્વર્ગં-લોઁક-મજયન્ન્ ।
વિન્દત એવ પજામ્ । અભિ સ્વર્ગં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈનં-વાઁયુર્-ઋદ્ધિકામઃ ॥ 51 ॥
યથાન્યુપ્ત-મેવોપદધે ।
તતો વૈ સ એતા-મૃદ્ધિ-માદ્ર્ધ્નોત્ ।
યામિદં-વાઁયુર્-ઋદ્ધઃ ।
એતા-મૃદ્ધિ-મૃદ્ધ્નોતિ ।
યામિદં-વાઁયુર્-ઋદ્ધઃ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈન-ઙ્ગોબલો વાર્ષ્ણઃ પશુકામઃ । પાઙ્ક્તમેવ ચિક્યે । પઞ્ચ પુરસ્તાત્ ॥ 52 ॥
તતો વૈ સ એતા-મૃદ્ધિ-માદ્ર્ધ્નોત્ ।
યામિદં-વાઁયુર્-ઋદ્ધઃ ।
એતા-મૃદ્ધિ-મૃદ્ધ્નોતિ ।
યામિદં-વાઁયુર્-ઋદ્ધઃ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈન-ઙ્ગોબલો વાર્ષ્ણઃ પશુકામઃ । પાઙ્ક્તમેવ ચિક્યે । પઞ્ચ પુરસ્તાત્ ॥ 52 ॥
પઞ્ચ દક્ષિણતઃ । પઞ્ચ પશ્ચાત્ । પઞ્ચોત્તરતઃ । એકા-મ્મદ્ધ્યે ।
તતો વૈ સ સહસ્ર-મ્પશૂ-ન્પ્રાપ્નોત્ ।
પ્ર સહસ્ર-મ્પશૂ-નાપ્નોતિ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈન-મ્પ્રજાપતિ ર્જ્યૈષ્ઠ્યકામો યશસ્કામઃ પ્રજનનકામઃ ।
ત્રિવૃતમેવ ચિક્યે ॥ 53 ॥
તતો વૈ સ સહસ્ર-મ્પશૂ-ન્પ્રાપ્નોત્ ।
પ્ર સહસ્ર-મ્પશૂ-નાપ્નોતિ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈન-મ્પ્રજાપતિ ર્જ્યૈષ્ઠ્યકામો યશસ્કામઃ પ્રજનનકામઃ ।
ત્રિવૃતમેવ ચિક્યે ॥ 53 ॥
સપ્ત પુરસ્તાત્ । તિસ્રો દક્ષિણતઃ । સપ્ત પશ્ચાત્ । તિસ્ર ઉત્તરતઃ । એકા-મ્મદ્ધ્યે । તતો વૈ સ પ્ર યશો જ્યૈષ્ઠ્ય-માપ્નોત્ ।
એતા-મ્પ્રજાતિ-મ્પ્રાજાયત । યામિદ-મ્પ્રજાઃ પ્રજાયન્તે । ત્રિવૃ-દ્વૈ જ્યૈષ્ઠ્યમ્ । માતા પિતા પુત્રઃ ॥ 54 ॥
એતા-મ્પ્રજાતિ-મ્પ્રાજાયત । યામિદ-મ્પ્રજાઃ પ્રજાયન્તે । ત્રિવૃ-દ્વૈ જ્યૈષ્ઠ્યમ્ । માતા પિતા પુત્રઃ ॥ 54 ॥
ત્રિવૃ-ત્પ્રજનનમ્ । ઉપસ્થો યોનિ ર્મદ્ધ્યમા । પ્રયશો જ્યૈષ્ઠ્ય-માપ્નોતિ । એતા-મ્પ્રજાતિ-મ્પ્રજાયતે । યામિદ-મ્પ્રજાઃ પ્રજાયન્તે । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈન-મિન્દ્રો જ્યૈષ્ઠ્યકામઃ ।
ઊદ્ર્ધ્વા એવોપદધે । તતો વૈ સ જ્યૈષ્ઠ્ય-મગચ્છત્ ॥ 55 ॥
ઊદ્ર્ધ્વા એવોપદધે । તતો વૈ સ જ્યૈષ્ઠ્ય-મગચ્છત્ ॥ 55 ॥
જ્યૈષ્ઠ્ય-ઙ્ગચ્છતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ અથ હૈન-મસાવાદિત્ય-સ્સ્વર્ગકામઃ ।
પ્રાચીરેવોપદધે । તતો વૈ સો-ઽભિ સ્વર્ગં-લોઁક-મજયત્ । અભિ સ્વર્ગં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ સ યદીચ્છેત્ ॥ 56 ॥
પ્રાચીરેવોપદધે । તતો વૈ સો-ઽભિ સ્વર્ગં-લોઁક-મજયત્ । અભિ સ્વર્ગં-લોઁક-ઞ્જયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ।
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ સ યદીચ્છેત્ ॥ 56 ॥
તેજસ્વી યશસ્વી બ્રહ્મવર્ચસી સ્યામિતિ । પ્રાંઆ હોતુર્ધિષ્ણ્યા-દુથ્સર્પેત્ ।
યેય-મ્પ્રાગા-દ્યશસ્વતી । સા મા પ્રોર્ણોતુ ।
તેજસા યશસા બ્રહ્મવર્ચસેનેતિ ।
તેજસ્વ્યેવ યશસ્વી બ્રહ્મવર્ચસી ભવતિ ॥ અથ યદીચ્છેત્ । ભૂયિષ્ઠ-મ્મે શ્રદ્દધીરન્ન્ । ભૂયિષ્ઠા દક્ષિણા નયેયુરિતિ ।
દક્ષિણાસુ નીયમાનાસુ પ્રાચ્યેહિ પ્રાચ્યેહીતિ પ્રાચી જુષાણા વેત્વાજ્યસ્ય સ્વાહેતિ સ્રુવેણો-પહત્યા હવનીયે જુહુયાત્ ॥ 57 ॥
યેય-મ્પ્રાગા-દ્યશસ્વતી । સા મા પ્રોર્ણોતુ ।
તેજસા યશસા બ્રહ્મવર્ચસેનેતિ ।
તેજસ્વ્યેવ યશસ્વી બ્રહ્મવર્ચસી ભવતિ ॥ અથ યદીચ્છેત્ । ભૂયિષ્ઠ-મ્મે શ્રદ્દધીરન્ન્ । ભૂયિષ્ઠા દક્ષિણા નયેયુરિતિ ।
દક્ષિણાસુ નીયમાનાસુ પ્રાચ્યેહિ પ્રાચ્યેહીતિ પ્રાચી જુષાણા વેત્વાજ્યસ્ય સ્વાહેતિ સ્રુવેણો-પહત્યા હવનીયે જુહુયાત્ ॥ 57 ॥
ભૂયિષ્ઠ-મેવાસ્મૈ શ્રદ્દધતે । ભૂયિષ્ઠા દક્ષિણા નયન્તિ ॥ પુરીષ-મુપધાય । ચિતિ-ક્લૃપ્તિભિ-રભિમૃશ્ય । અગ્નિ-મ્પ્રણીયોપસમાધાય । ચતસ્ર એતા આહુતી ર્જુહોતિ । ત્વમગ્ને રુદ્ર ઇતિ શતરુદ્રીયસ્ય રૂપમ્ ।
અગ્ના-વિષ્ણૂ ઇતિ વસોદ્ર્ધારાયાઃ । અન્નપત ઇત્યન્ન હોમઃ । સપ્ત તે અગ્ને સમિધઃ સપ્ત જિહ્વા ઇતિ વિશ્વપ્રીઃ ॥ 58 ॥
અગ્ના-વિષ્ણૂ ઇતિ વસોદ્ર્ધારાયાઃ । અન્નપત ઇત્યન્ન હોમઃ । સપ્ત તે અગ્ને સમિધઃ સપ્ત જિહ્વા ઇતિ વિશ્વપ્રીઃ ॥ 58 ॥
[સમૃદ્ધ - ઋદ્ધિકામઃ - પરસ્તાચ્ - ચિક્યે - પુત્રો - ઽગચ્છ - દિચ્છે - જ્જુહુયા-દ્- વિશ્વપ્રિઃ ] (અ. 9)
(પુરર્ષયો વાયુ-ર્ગોબલ-સ્સહસ્ર-મ્પ્રજાપતિ સ્ત્રિવૃદિન્દ્રો ઽસાવાદિત્ય-સ્સ યદીચ્છેત્ )
અનુવાકં 10 - તત્પ્રશંસા
યા-મ્પ્રથમા-મિષ્ટકા-મુપદધાતિ । ઇમ-ન્તયા લોક-મભિ જયતિ ।
અથો યા અસ્મિન્ ઁલોકે દેવતાઃ ।
તાસાગ્ં સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ । યા-ન્દ્વિતીયા-મુપદધાતિ ।
અન્તરિક્ષલોક-ન્તયા-ઽભિ જયતિ । અથો યા અન્તરિક્ષ લોકે દેવતાઃ ।
તાસાગ્ં સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ ।
યા-ન્તૃતીયા-મુપદધાતિ ।
અમુ-ન્તયા લોક-મભિજયતિ ॥ 59 ॥
(પુરર્ષયો વાયુ-ર્ગોબલ-સ્સહસ્ર-મ્પ્રજાપતિ સ્ત્રિવૃદિન્દ્રો ઽસાવાદિત્ય-સ્સ યદીચ્છેત્ )
અનુવાકં 10 - તત્પ્રશંસા
યા-મ્પ્રથમા-મિષ્ટકા-મુપદધાતિ । ઇમ-ન્તયા લોક-મભિ જયતિ ।
અથો યા અસ્મિન્ ઁલોકે દેવતાઃ ।
તાસાગ્ં સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ । યા-ન્દ્વિતીયા-મુપદધાતિ ।
અન્તરિક્ષલોક-ન્તયા-ઽભિ જયતિ । અથો યા અન્તરિક્ષ લોકે દેવતાઃ ।
તાસાગ્ં સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ ।
યા-ન્તૃતીયા-મુપદધાતિ ।
અમુ-ન્તયા લોક-મભિજયતિ ॥ 59 ॥
અથો યા અમુષ્મિન્ ઁલોકે દેવતાઃ ।
તાસાગ્ં સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ ।
અથો યા અમૂરિતરા અષ્ટાદશ ।
ય એવામી ઉરવશ્ચ વરીયાગ્ંસશ્ચ લોકાઃ ।
તાનેવ તાભિ-રભિજયતિ ॥ કામચારો હ વા અસ્યોરુષુ ચ વરીયસ્સુ ચ લોકેષુ ભવતિ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ સંવઁથ્સરો વા અગ્નિ નાર્ચિકેતઃ । તસ્ય વસન્ત-શ્શિરઃ ॥ 60 ॥
તાસાગ્ં સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ ।
અથો યા અમૂરિતરા અષ્ટાદશ ।
ય એવામી ઉરવશ્ચ વરીયાગ્ંસશ્ચ લોકાઃ ।
તાનેવ તાભિ-રભિજયતિ ॥ કામચારો હ વા અસ્યોરુષુ ચ વરીયસ્સુ ચ લોકેષુ ભવતિ ।
યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ સંવઁથ્સરો વા અગ્નિ નાર્ચિકેતઃ । તસ્ય વસન્ત-શ્શિરઃ ॥ 60 ॥
ગ્રીષ્મો દક્ષિણઃ પક્ષઃ । વર્ષા ઉત્તરઃ । શર-ત્પુચ્છમ્ । માસાઃ કર્મકારાઃ । અહોરાત્રે શતરુદ્રીયમ્ । પર્જન્યો વસોદ્ર્ધારા ।
યથા વૈ પર્જન્ય-સ્સુવૃષ્ટં-વૃઁષ્ટ્વા ।
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાન્ કામાન્-થ્સમ્પૂરયતિ ।
એવ-મેવ સ તસ્ય સર્વાન્ કામાન્-થ્સમ્પૂરયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ॥ 61 ॥
યથા વૈ પર્જન્ય-સ્સુવૃષ્ટં-વૃઁષ્ટ્વા ।
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાન્ કામાન્-થ્સમ્પૂરયતિ ।
એવ-મેવ સ તસ્ય સર્વાન્ કામાન્-થ્સમ્પૂરયતિ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે ॥ 61 ॥
ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ સંવઁથ્સરો વા અગ્નિ ર્નાચિકેતઃ । તસ્ય વસન્ત-શ્શિરઃ । ગ્રીષ્મો દક્ષિણઃ પક્ષઃ ।
વર્ષાઃ પુચ્છમ્ । શરદુત્તરઃ પક્ષઃ । હેમન્તો મદ્ધ્યમ્ ।
પૂર્વપક્ષાશ્ચિતયઃ । અપરપક્ષાઃ પુરીષમ્ । અહોરાત્રાણીષ્ટકાઃ ।
એષ વાવ સો-ઽગ્નિ-રગ્નિમયઃ પુનર્ણવઃ ।
અગ્નિમયો હ વૈ પુનર્ણવો ભૂત્વા । સ્વર્ગં-લોઁક-મેતિ । આદિત્યસ્ય સાયુજ્યમ્ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ 62 ॥
અમુ-ન્તયા લોકમભિજયતિ - શિર - શ્ચિનુત - ઇષ્ટકા-ષ્ષટ્ચ) (અ. 10)
(લોક - સ્ત્વમગ્ને - ઽગ્નાવિષ્ણૂ - અન્નપતે - સપ્ત તે અગ્ને - યત્તે ઽચિતમ - યં-વાઁ - વોશન્. હ વૈ - તગ્ં હૈતં - ઁયા-મ્પ્રથમામિષ્ટકા-ન્દશ)
(લોક - આદિત્ય - ઓજો - ઽસ્યૂદ્ર્ધ્વા દિગ - નન્તગ્ં હ વૈ - કામેન - ગ્રીષ્મો દ્વિષષ્ટિઃ)
(લોકો - વેદ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ તૈત્તરીય યજુબ્રાહ્મણે કાઠકે દ્વિતીયઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++++++++
વર્ષાઃ પુચ્છમ્ । શરદુત્તરઃ પક્ષઃ । હેમન્તો મદ્ધ્યમ્ ।
પૂર્વપક્ષાશ્ચિતયઃ । અપરપક્ષાઃ પુરીષમ્ । અહોરાત્રાણીષ્ટકાઃ ।
એષ વાવ સો-ઽગ્નિ-રગ્નિમયઃ પુનર્ણવઃ ।
અગ્નિમયો હ વૈ પુનર્ણવો ભૂત્વા । સ્વર્ગં-લોઁક-મેતિ । આદિત્યસ્ય સાયુજ્યમ્ । યો-ઽગ્નિ-ન્નાચિકેત-ઞ્ચિનુતે । ય ઉ ચૈન-મેવં-વેઁદ ॥ 62 ॥
અમુ-ન્તયા લોકમભિજયતિ - શિર - શ્ચિનુત - ઇષ્ટકા-ષ્ષટ્ચ) (અ. 10)
(લોક - સ્ત્વમગ્ને - ઽગ્નાવિષ્ણૂ - અન્નપતે - સપ્ત તે અગ્ને - યત્તે ઽચિતમ - યં-વાઁ - વોશન્. હ વૈ - તગ્ં હૈતં - ઁયા-મ્પ્રથમામિષ્ટકા-ન્દશ)
(લોક - આદિત્ય - ઓજો - ઽસ્યૂદ્ર્ધ્વા દિગ - નન્તગ્ં હ વૈ - કામેન - ગ્રીષ્મો દ્વિષષ્ટિઃ)
(લોકો - વેદ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ તૈત્તરીય યજુબ્રાહ્મણે કાઠકે દ્વિતીયઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++++++++