కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే కాఠకే ద్వితీయః ప్రశ్నః - నాచికేతచయనమ్
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - ఇష్టకోపధానమన్త్రాః
లోకో-ఽసి స్వర్గో-ఽసి । అనన్తో-ఽస్య పారో-ఽసి ।
అక్షితో-ఽస్య క్షయ్యో-ఽసి । తపసః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । తన్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 1 ॥
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - ఇష్టకోపధానమన్త్రాః
లోకో-ఽసి స్వర్గో-ఽసి । అనన్తో-ఽస్య పారో-ఽసి ।
అక్షితో-ఽస్య క్షయ్యో-ఽసి । తపసః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । తన్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 1 ॥
తపో-ఽసి లోకే శ్రితమ్ । తేజసః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తృ విశ్వస్య జనయితృ ।
త-త్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 2 ॥
విశ్వస్య భర్తృ విశ్వస్య జనయితృ ।
త-త్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 2 ॥
తేజో-ఽసి తపసి శ్రితమ్ । సముద్రస్య ప్రతిష్ఠా ।
త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తృవిశ్వస్య జనయితృ ।
త-త్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 3 ॥
త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తృవిశ్వస్య జనయితృ ।
త-త్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 3 ॥
సముద్రో-ఽసి తేజసి శ్రితః । అపా-మ్ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 4 ॥
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 4 ॥
ఆపః స్థ సముద్రే శ్రితాః । పృథివ్యాః ప్రతిష్ఠా యుష్మాసు । ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్త్ర్యో విశ్వస్య జనయిత్ర్యః । తా వ ఉపదధే కామదుఘా అక్షితాః । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 5 ॥
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 5 ॥
పృథివ్య-స్యఫ్సు శ్రితా । అగ్నేః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్త్రీ విశ్వస్య జనయిత్రీ । తా-న్త్వోపదధే కామదుఘా-మక్షితామ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 6 ॥
అగ్నిరసి పృథివ్యాగ్ శ్రితః । అన్తరిక్షస్య ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 7 ॥
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 7 ॥
అన్తరిక్ష-మస్యగ్నౌ శ్రితమ్ ।
వాయోః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః ।
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తృ విశ్వస్య జనయితృ ।
త-త్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 8 ॥
వాయోః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః ।
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తృ విశ్వస్య జనయితృ ।
త-త్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 8 ॥
వాయురస్యన్తరిక్షే శ్రితః । దివః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 9 ॥
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 9 ॥
ద్యౌరసి వాయౌ శ్రితా । ఆదిత్యస్య ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్రీ విశ్వస్య జనయిత్రీ ।
తా-న్త్వోపదధే కామదుఘా-మక్షితామ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 10 ॥
విశ్వస్య భర్త్రీ విశ్వస్య జనయిత్రీ ।
తా-న్త్వోపదధే కామదుఘా-మక్షితామ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 10 ॥
ఆదిత్యో-ఽసి దివి శ్రితః । చన్ద్రమసః ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 11 ॥
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 11 ॥
చన్ద్రమా అస్యాదిత్యే శ్రితః ।
నక్షత్రాణా-మ్ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః ।
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 12 ॥
నక్షత్రాణా-మ్ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః ।
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 12 ॥
నక్షత్రాణి స్థ చన్ద్రమసి శ్రితాని । సంవఁథ్సరస్య ప్రతిష్ఠా యుష్మాసు ।
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తౄణి విశ్వస్య జనయితౄణి ।
తాని వ ఉపదధే కామదుఘా-న్యక్షితాని । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 13 ॥
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తౄణి విశ్వస్య జనయితౄణి ।
తాని వ ఉపదధే కామదుఘా-న్యక్షితాని । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 13 ॥
సంవఁథ్సరో-ఽసి నక్షత్రేషు శ్రితః । ఋతూనా-మ్ప్రతిష్ఠా । త్వయీదమన్తః ।
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 14 ॥
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా । త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 14 ॥
ఋతవః స్థ సంవఁథ్సరే శ్రితాః ।
మాసానా-మ్ప్రతిష్ఠా యుష్మాసు ।
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తారో విశ్వస్య జనయితారః ।
తాన్. వ ఉపదధే కామదుఘా-నక్షితాన్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 15 ॥
మాసానా-మ్ప్రతిష్ఠా యుష్మాసు ।
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తారో విశ్వస్య జనయితారః ।
తాన్. వ ఉపదధే కామదుఘా-నక్షితాన్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 15 ॥
మాసా-స్స్థర్తుషు శ్రితాః । అద్ర్ధమాసానా-మ్ప్రతిష్ఠా యుష్మాసు । ఇదమన్తః ।
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తారో విశ్వస్య జనయితారః । తాన్. వ ఉపదధే కామదుఘా-నక్షితాన్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 16 ॥
విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ । విశ్వస్య భర్తారో విశ్వస్య జనయితారః । తాన్. వ ఉపదధే కామదుఘా-నక్షితాన్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 16 ॥
అద్ర్ధమాసా-స్స్థ మాసు శ్రితాః । అహోరాత్రయోః ప్రతిష్ఠా యుష్మాసు ।
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తారో విశ్వస్య జనయితారః ।
తాన్. వ ఉపదధే కామదుఘా-నక్షితాన్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 17 ॥
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తారో విశ్వస్య జనయితారః ।
తాన్. వ ఉపదధే కామదుఘా-నక్షితాన్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 17 ॥
అహోరాత్రే స్థో-ఽద్ర్ధమాసేషు శ్రితే । భూతస్య ప్రతిష్ఠే భవ్యస్య ప్రతిష్ఠే ।
యువయో-రిదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్ర్యౌ విశ్వస్య జనయిత్ర్యౌ । తే వాముపదధే కామదుఘే అక్షితే ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 18 ॥
యువయో-రిదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్ర్యౌ విశ్వస్య జనయిత్ర్యౌ । తే వాముపదధే కామదుఘే అక్షితే ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 18 ॥
పౌర్ణమాస్యష్టకా ఽమావాస్యా । అన్నాదా-స్స్థాన్నదుఘో యుష్మాసు ।
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్ర్యో విశ్వస్య జనయిత్ర్యః ।
తా వ ఉపదధే కామదుఘా-అక్షితాః । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 19 ॥
ఇదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్ర్యో విశ్వస్య జనయిత్ర్యః ।
తా వ ఉపదధే కామదుఘా-అక్షితాః । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 19 ॥
రాడసి బృహతీ శ్రీరసీన్ద్రపత్నీ ధర్మపత్నీ । విశ్వ-మ్భూతమను ప్రభూతా ।
త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్రీ విశ్వస్య జనయిత్రీ । తా-న్త్వోపదధే కామదుఘా-మక్షితామ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 20 ॥
త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్త్రీ విశ్వస్య జనయిత్రీ । తా-న్త్వోపదధే కామదుఘా-మక్షితామ్ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 20 ॥
ఓజో-ఽసి సహో-ఽసి । బలమసి భ్రాజో-ఽసి ।
దేవానా-న్ధామామృతమ్ । అమర్త్య-స్తపోజాః । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 21 ॥
దేవానా-న్ధామామృతమ్ । అమర్త్య-స్తపోజాః । త్వయీదమన్తః । విశ్వం-యఁక్షం-విఁశ్వ-మ్భూతం-విఁశ్వగ్ం సుభూతమ్ ।
విశ్వస్య భర్తా విశ్వస్య జనయితా ।
త-న్త్వోపదధే కామదుఘ-మక్షితమ్ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 21 ॥
లోక - స్తప - స్తేజః - సముద్ర - ఆపః - పృథివ్య - గ్ని - రన్తరిక్షమ్ - వాయు--ర్ ద్యౌ - రాదిత్య - శ్చన్ద్రమా - నక్షత్రాణి - సంవఁథ్సర - ఋతవో - మాసా - అద్ర్ధమాసా - అహోరాత్రే - పౌర్ణమాసీ - రాడ - స్యోజో-ఽస్యేకవిగ్ంశతిః (అ. 1)
లోకో-ఽసి భర్తా తమ్ । తపస్తేజో-ఽసి భర్తృ తత్ ।
సముద్రో-ఽసి భర్తా తమ్ । ఆపః స్థ భర్త్ర్యస్తా వః । పృథివీ భర్త్రీ తామ్ ।
అగ్నిరసి భర్తా తమ్ । అన్తరిక్ష-మ్భర్తృ తత్ । వాయురసి భర్తా తమ్ । ద్యౌరసి భర్త్రీ తామ్ ।
ఆదిత్యశ్చన్ద్రమా భర్తా తమ్ । నక్షత్రాణి స్థ భర్తౄణి తాని వః । సంవఁథ్సరో-ఽసి భర్తా తమ్ ।
ఋతవో మాసా అద్ర్ధమాసా భర్తారస్తాన్. వః ।
అహోరాత్రే భర్త్ర్యౌ తే వామ్ । పౌర్ణమాసీ భర్త్ర్యస్తా వః । రాడసి భర్త్రీ తామ్ । ఓజో-ఽసి భర్తా తమేకవిగ్ంశతిః ।
అనువాకం 2 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
త్వమగ్నే రుద్రో అసురో మహో దివః ।
త్వగ్ం శర్ధో మారుత-మ్పృక్ష ఈశిషే ।
త్వం-వాఁతైరరుణైర్యాసి శఙ్గయః ।
త్వ-మ్పూషా విధతః పాసి ను త్మనా ।
దేవా దేవేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । ప్రథమా ద్వితీయేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వితీయా-స్తృతీయేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
తృతీయా-శ్చతుర్థేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
చతుర్థాః పఞ్చమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । పఞ్చమా-ష్షష్ఠేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 22 ॥
లోకో-ఽసి భర్తా తమ్ । తపస్తేజో-ఽసి భర్తృ తత్ ।
సముద్రో-ఽసి భర్తా తమ్ । ఆపః స్థ భర్త్ర్యస్తా వః । పృథివీ భర్త్రీ తామ్ ।
అగ్నిరసి భర్తా తమ్ । అన్తరిక్ష-మ్భర్తృ తత్ । వాయురసి భర్తా తమ్ । ద్యౌరసి భర్త్రీ తామ్ ।
ఆదిత్యశ్చన్ద్రమా భర్తా తమ్ । నక్షత్రాణి స్థ భర్తౄణి తాని వః । సంవఁథ్సరో-ఽసి భర్తా తమ్ ।
ఋతవో మాసా అద్ర్ధమాసా భర్తారస్తాన్. వః ।
అహోరాత్రే భర్త్ర్యౌ తే వామ్ । పౌర్ణమాసీ భర్త్ర్యస్తా వః । రాడసి భర్త్రీ తామ్ । ఓజో-ఽసి భర్తా తమేకవిగ్ంశతిః ।
అనువాకం 2 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
త్వమగ్నే రుద్రో అసురో మహో దివః ।
త్వగ్ం శర్ధో మారుత-మ్పృక్ష ఈశిషే ।
త్వం-వాఁతైరరుణైర్యాసి శఙ్గయః ।
త్వ-మ్పూషా విధతః పాసి ను త్మనా ।
దేవా దేవేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । ప్రథమా ద్వితీయేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వితీయా-స్తృతీయేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
తృతీయా-శ్చతుర్థేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
చతుర్థాః పఞ్చమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । పఞ్చమా-ష్షష్ఠేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 22 ॥
షష్ఠా-స్సప్తమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । సప్తమా అష్టమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అష్టమా నవమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
నవమా దశమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
దశమా ఏకాదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । ఏకదశా ద్వాదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వాదశా-స్త్రయోదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రయోదశా-శ్చతుర్దశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । చతుర్దశాః పఞ్చదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
పఞ్చదశా-ష్షోడశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 23 ॥
అష్టమా నవమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
నవమా దశమేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
దశమా ఏకాదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । ఏకదశా ద్వాదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వాదశా-స్త్రయోదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రయోదశా-శ్చతుర్దశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । చతుర్దశాః పఞ్చదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
పఞ్చదశా-ష్షోడశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 23 ॥
షోడశా-స్సప్తదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ । సప్తదశా అష్టాదశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అష్టాదశా ఏకాన్నవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకాన్నవిగ్ంశా విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
విగ్ంశా ఏకవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకవిగ్ంశా ద్వావిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వావిగ్ంశా స్త్రయోవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రయోవిగ్ంశా శ్చతుర్విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
చతుర్విగ్ంశాః పఞ్చవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
పఞ్చవిగ్ంశా-ష్షడ్విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 24 ॥
అష్టాదశా ఏకాన్నవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకాన్నవిగ్ంశా విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
విగ్ంశా ఏకవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకవిగ్ంశా ద్వావిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వావిగ్ంశా స్త్రయోవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రయోవిగ్ంశా శ్చతుర్విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
చతుర్విగ్ంశాః పఞ్చవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
పఞ్చవిగ్ంశా-ష్షడ్విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ॥ 24 ॥
షడ్విగ్ంశా-స్సప్తవిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
సప్తవిగ్ంశా అష్టావిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అష్టావిగ్ంశా ఏకాన్నత్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకాన్నత్రిగ్ంశా స్త్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రిగ్ంశా ఏకత్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకత్రిగ్ంశా ద్వాత్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వాత్రిగ్ంశా స్త్రయస్త్రిగ్ంశేషు
శ్రయద్ధ్వమ్ ।
దేవాస్త్రిరే-కాదశా స్త్రిస్త్రయస్త్రిగ్ంశాః ।
ఉత్తరే భవత । ఉత్తర వర్త్మాన ఉత్తర సత్వానః ।
యత్కామ ఇద-ఞ్జుహోమి । తన్మే సమృద్ధ్యతామ్ ।
వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ । భూర్భువస్వః స్వాహా ॥ 25 ॥
సప్తవిగ్ంశా అష్టావిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
అష్టావిగ్ంశా ఏకాన్నత్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకాన్నత్రిగ్ంశా స్త్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
త్రిగ్ంశా ఏకత్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ఏకత్రిగ్ంశా ద్వాత్రిగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వమ్ ।
ద్వాత్రిగ్ంశా స్త్రయస్త్రిగ్ంశేషు
శ్రయద్ధ్వమ్ ।
దేవాస్త్రిరే-కాదశా స్త్రిస్త్రయస్త్రిగ్ంశాః ।
ఉత్తరే భవత । ఉత్తర వర్త్మాన ఉత్తర సత్వానః ।
యత్కామ ఇద-ఞ్జుహోమి । తన్మే సమృద్ధ్యతామ్ ।
వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ । భూర్భువస్వః స్వాహా ॥ 25 ॥
(షష్ఠేషు శ్రయద్ధవగ్ం - షోడశేషు శ్రయద్ధవగ్ం - షడ్విగ్ంశేషు శ్రయద్ధ్వ - ముత్తరసత్వానశ్చత్వారి చ) (అ. 2)
అనువాకం 3 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
అగ్నావిష్ణూ సజోషసా । ఇమా వర్ధన్తు వాఙ్గిరః । ద్యుమ్నై ర్వాజేభి-రాగతమ్ । రాజ్ఞీ విరాజ్ఞీ । సమ్రాజ్ఞీ స్వరాజ్ఞీ । అర్చి-శ్శోచిః । తపో హరో భాః । అగ్ని-స్సోమో బృహస్పతిః ।
విశ్వే దేవా భువనస్య గోపాః । తే సర్వే సఙ్గత్య । ఇద-మ్మే ప్రావతా వచః । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ।
భూ-ర్భువస్-స్వస్ స్వాహా ॥ 26 ॥
అనువాకం 3 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
అగ్నావిష్ణూ సజోషసా । ఇమా వర్ధన్తు వాఙ్గిరః । ద్యుమ్నై ర్వాజేభి-రాగతమ్ । రాజ్ఞీ విరాజ్ఞీ । సమ్రాజ్ఞీ స్వరాజ్ఞీ । అర్చి-శ్శోచిః । తపో హరో భాః । అగ్ని-స్సోమో బృహస్పతిః ।
విశ్వే దేవా భువనస్య గోపాః । తే సర్వే సఙ్గత్య । ఇద-మ్మే ప్రావతా వచః । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ।
భూ-ర్భువస్-స్వస్ స్వాహా ॥ 26 ॥
(సఙ్గత్య త్రీణి చ) (అ. 3)
అనువాకం 4 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
అన్నపతే ఽన్నస్య నో దేహి । అనమీవస్య శుష్మిణః । ప్రప్రదాతారన్తారిషః । ఊర్జ-న్నో ధేహి ద్విపదే చతుష్పదే । అగ్నే పృథివీపతే । సోమ వీరుధా-మ్పతే । త్వష్టః సమిధా-మ్పతే ।
విష్ణవాశానా-మ్పతే । మిత్ర సత్యానా-మ్పతే । వరుణ ధర్మణా-మ్పతే ॥ 27 ॥
అనువాకం 4 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
అన్నపతే ఽన్నస్య నో దేహి । అనమీవస్య శుష్మిణః । ప్రప్రదాతారన్తారిషః । ఊర్జ-న్నో ధేహి ద్విపదే చతుష్పదే । అగ్నే పృథివీపతే । సోమ వీరుధా-మ్పతే । త్వష్టః సమిధా-మ్పతే ।
విష్ణవాశానా-మ్పతే । మిత్ర సత్యానా-మ్పతే । వరుణ ధర్మణా-మ్పతే ॥ 27 ॥
మరుతో గణానా-మ్పతయః । రుద్ర పశూనా-మ్పతే । ఇన్ద్రౌజసా-మ్పతే । బృహస్పతే బ్రహ్మణస్పతే ।
ఆ రుచా రోచే-ఽహగ్గ్ స్వయమ్ ।
రుచా రురుచే-రోచమానః । అతీత్యాద-స్స్వరాభరేహ । తస్మిన్. యోనౌ ప్రజనౌ ప్రజాయేయ । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ।
భూర్భువ-స్స్వః స్వాహా ॥ 28 ॥
ఆ రుచా రోచే-ఽహగ్గ్ స్వయమ్ ।
రుచా రురుచే-రోచమానః । అతీత్యాద-స్స్వరాభరేహ । తస్మిన్. యోనౌ ప్రజనౌ ప్రజాయేయ । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ।
భూర్భువ-స్స్వః స్వాహా ॥ 28 ॥
[వరుణ ధర్మణా-మ్పతే స్వః - స్వాహా ] (అ. 4)
అనువాకం 5 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వాః ।
సప్తర్షయ-స్సప్తధామ ప్రియాణి ।
సప్త హోత్రా అను విద్వాన్ ।
సప్త యోనీ-రాపృణస్వా ఘృతేన । ప్రాచీ దిక్ । అగ్ని ర్దేవతా । అగ్నిగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై
దిశో ఽభిదాసతి । దక్షిణా దిక్ । ఇన్ద్రో దేవతా ॥ 29 ॥
అనువాకం 5 - చతుర్భిరనువాకై-శ్చతస్ర ఆహుతీర్జుహోతి
సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వాః ।
సప్తర్షయ-స్సప్తధామ ప్రియాణి ।
సప్త హోత్రా అను విద్వాన్ ।
సప్త యోనీ-రాపృణస్వా ఘృతేన । ప్రాచీ దిక్ । అగ్ని ర్దేవతా । అగ్నిగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై
దిశో ఽభిదాసతి । దక్షిణా దిక్ । ఇన్ద్రో దేవతా ॥ 29 ॥
ఇన్ద్రగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు ।
యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి । ప్రతీచీ దిక్ । సోమో దేవతా । సోమగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి । ఉదీచీ దిక్ । మిత్రావరుణౌ దేవతా ।
మిత్రావరుణౌ స దిశా-న్దేవౌ దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి ॥ 30 ॥
యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి । ప్రతీచీ దిక్ । సోమో దేవతా । సోమగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి । ఉదీచీ దిక్ । మిత్రావరుణౌ దేవతా ।
మిత్రావరుణౌ స దిశా-న్దేవౌ దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి ॥ 30 ॥
ఊద్ర్ధ్వా దిక్ । బృహస్పతి ర్దేవతా ।
బృహస్పతిగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి ।
ఇయన్దిక్ । అదితి ర్దేవతా । అదితిగ్ం స దిశా-న్దేవీ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు ।
యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి ।
పురుషో దిక్ । పురుషో మే కామా-న్థ్సమర్ధయతు ॥ 31 ॥
బృహస్పతిగ్ం స దిశా-న్దేవ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు । యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి ।
ఇయన్దిక్ । అదితి ర్దేవతా । అదితిగ్ం స దిశా-న్దేవీ-న్దేవతానా-మృచ్ఛతు ।
యో మైతస్యై దిశో ఽభిదాసతి ।
పురుషో దిక్ । పురుషో మే కామా-న్థ్సమర్ధయతు ॥ 31 ॥
అన్ధో జాగృవిః ప్రాణ । అసావేహి । బధిర ఆక్రన్దయిత-రపాన । అసావేహి । ఉషస-ముషస-మశీయ । అహమసో జ్యోతిరశీయ ।
అహమసో ఽపోశీయ । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ । భూర్భువ-స్స్వః స్వాహా ॥ 32 ॥
అహమసో ఽపోశీయ । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ । భూర్భువ-స్స్వః స్వాహా ॥ 32 ॥
(దక్షిణా దిగిన్ద్రో దేవతా - మిత్రావరుణౌ స దిశా-న్దేవౌ దేవతానామృచ్ఛతు
యో మైతస్యై దిశో-ఽభిదా - సత్యద్ర్ధయతు - +నవ చ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - ఉపస్థానమ్
యత్తే-ఽచితం-యఁదు చితన్తే అగ్నే । యత్త ఊనం-యఁదు తే-ఽతిరిక్తమ్ । ఆదిత్యాస్త-దఙ్గిరస-శ్చిన్వన్తు । విశ్వే తే దేవాశ్చితి-మాపూరయన్తు ।
చితశ్చాసి సఞ్చితశ్చా-స్యగ్నే । ఏతావాగ్శ్చాసి భూయాగ్శ్చాస్యగ్నే ॥ లోక-మ్పృణ చ్ఛిద్ర-మ్పృణ । అథో సీద శివా త్వమ్ ।
ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిః । అస్మిన్. యోనావసీషదన్న్ ॥ 33 ॥
యో మైతస్యై దిశో-ఽభిదా - సత్యద్ర్ధయతు - +నవ చ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - ఉపస్థానమ్
యత్తే-ఽచితం-యఁదు చితన్తే అగ్నే । యత్త ఊనం-యఁదు తే-ఽతిరిక్తమ్ । ఆదిత్యాస్త-దఙ్గిరస-శ్చిన్వన్తు । విశ్వే తే దేవాశ్చితి-మాపూరయన్తు ।
చితశ్చాసి సఞ్చితశ్చా-స్యగ్నే । ఏతావాగ్శ్చాసి భూయాగ్శ్చాస్యగ్నే ॥ లోక-మ్పృణ చ్ఛిద్ర-మ్పృణ । అథో సీద శివా త్వమ్ ।
ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిః । అస్మిన్. యోనావసీషదన్న్ ॥ 33 ॥
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥
తా అస్య సూదదోహసః ।
సోమగ్గ్ శ్రీణన్తి పృశ్నయః ।
జన్మ-న్దేవానాం-విఁశః ।
త్రిష్వా రోచనే దివః ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥
అగ్నే దేవాగ్ం ఇహావహ । జజ్ఞానో వృక్త బర్హిషే । అసి హోతా న ఈడ్యః ॥
అగన్మ మహా మనసా యవిష్ఠమ్ ॥ 34 ॥
తా అస్య సూదదోహసః ।
సోమగ్గ్ శ్రీణన్తి పృశ్నయః ।
జన్మ-న్దేవానాం-విఁశః ।
త్రిష్వా రోచనే దివః ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥
అగ్నే దేవాగ్ం ఇహావహ । జజ్ఞానో వృక్త బర్హిషే । అసి హోతా న ఈడ్యః ॥
అగన్మ మహా మనసా యవిష్ఠమ్ ॥ 34 ॥
యో దీదాయ సమిద్ధ-స్స్వే దురోణే । చిత్రభానూ రోదసీ అన్తరుర్వీ ।
స్వాహుతం-విఁశ్వతః ప్రత్యఞ్చమ్ ॥ మేధాకారం-విఁదథస్య ప్రసాధనమ్ ।
అగ్నిగ్ం హోతార-మ్పరిభూతమ-మ్మతిమ్ । త్వామర్భస్య హవిషః సమానమిత్ ।
త్వా-మ్మహో వృణతే నరో నాన్యన్-త్వత్ ॥ మనుష్వత్త్వా నిధీమహి ।
మనుష్వ-థ్సమిధీమహి ।
అగ్నే మనుష్వ-దఙ్గిరః ॥ 35 ॥
స్వాహుతం-విఁశ్వతః ప్రత్యఞ్చమ్ ॥ మేధాకారం-విఁదథస్య ప్రసాధనమ్ ।
అగ్నిగ్ం హోతార-మ్పరిభూతమ-మ్మతిమ్ । త్వామర్భస్య హవిషః సమానమిత్ ।
త్వా-మ్మహో వృణతే నరో నాన్యన్-త్వత్ ॥ మనుష్వత్త్వా నిధీమహి ।
మనుష్వ-థ్సమిధీమహి ।
అగ్నే మనుష్వ-దఙ్గిరః ॥ 35 ॥
దేవా-న్దేవాయతే యజ ॥ అగ్నిర్-హి వాజినం-విఁశే । దదాతి విశ్వచర్షణిః ।
అగ్నీ రాయే స్వాభువమ్ । స ప్రీతో యాతి వార్యమ్ । ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆభర ॥
పృష్టో దివి పృష్టో అగ్నిః పృథివ్యామ్ । పృష్టో విశ్వా ఓషధీ-రావివేశ ।
వైశ్వానర-స్సహసా పృష్టో అగ్నిః ।
స నో దివా స రిషః పాతు నక్తమ్ ॥ 36 ॥
అగ్నీ రాయే స్వాభువమ్ । స ప్రీతో యాతి వార్యమ్ । ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆభర ॥
పృష్టో దివి పృష్టో అగ్నిః పృథివ్యామ్ । పృష్టో విశ్వా ఓషధీ-రావివేశ ।
వైశ్వానర-స్సహసా పృష్టో అగ్నిః ।
స నో దివా స రిషః పాతు నక్తమ్ ॥ 36 ॥
[అసీషదన్. - యవిష్ఠ - మఙ్గిరో - నక్తం ] (అ. 6)
అనువాకం 7 - నాచికేతబ్రాహ్మణ-న్తత్ర ఆగ్నిదేవతోపాసనమ్
అయం-వాఁవ యః పవతే । సో-ఽగ్ని నార్చికేతః ।
స య-త్ప్రా-మ్పవతే । తదస్య శిరః । అథ య-ద్దక్షిణా । స దక్షిణః పక్షః ।
అథ య-త్ప్రత్యక్ । త-త్పుచ్ఛమ్ । య దుదఙ్ఙ్ ।
స ఉత్తరః పక్షః ॥ 37 ॥
అనువాకం 7 - నాచికేతబ్రాహ్మణ-న్తత్ర ఆగ్నిదేవతోపాసనమ్
అయం-వాఁవ యః పవతే । సో-ఽగ్ని నార్చికేతః ।
స య-త్ప్రా-మ్పవతే । తదస్య శిరః । అథ య-ద్దక్షిణా । స దక్షిణః పక్షః ।
అథ య-త్ప్రత్యక్ । త-త్పుచ్ఛమ్ । య దుదఙ్ఙ్ ।
స ఉత్తరః పక్షః ॥ 37 ॥
అథ య-థ్సంవాఁతి । తదస్య సమఞ్చన-ఞ్చ ప్రసారణ-ఞ్చ । అథో సపన్దేవాస్య సా ॥ సగ్ం హ వా అస్మై స కామః పద్యతే ।
య-త్కామో యజతే । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ యో హ వా అగ్నే ర్నాచికేతస్యాయతన-మ్ప్రతిష్ఠాం-వేఁద । ఆయతనవా-న్భవతి । గచ్ఛతి ప్రతిష్ఠామ్ ॥ 38 ॥
య-త్కామో యజతే । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ యో హ వా అగ్నే ర్నాచికేతస్యాయతన-మ్ప్రతిష్ఠాం-వేఁద । ఆయతనవా-న్భవతి । గచ్ఛతి ప్రతిష్ఠామ్ ॥ 38 ॥
హిరణ్యం-వాఁ అగ్నే ర్నాచికేతస్యాయతన-మ్ప్రతిష్ఠా । య ఏవం-వేఁద ।
ఆయతనవా-న్భవతి । గచ్ఛతి ప్రతిష్ఠామ్ ॥
యో హ వా అగ్నే ర్నాచికేతస్య శరీరం-వేఁద ।
స శరీర ఏవ స్వర్గం-లోఁకమేతి ।
హిరణ్యం-వాఁ అగ్నే ర్నాచికేతస్య శరీరమ్ ।
య ఏవం-వేఁద । స శరీర ఏవ స్వర్గం-లోఁకమేతి ॥ అథో యథా రుక్మ ఉత్-తప్తో
భాయ్యాత్ ॥ 39 ॥
ఆయతనవా-న్భవతి । గచ్ఛతి ప్రతిష్ఠామ్ ॥
యో హ వా అగ్నే ర్నాచికేతస్య శరీరం-వేఁద ।
స శరీర ఏవ స్వర్గం-లోఁకమేతి ।
హిరణ్యం-వాఁ అగ్నే ర్నాచికేతస్య శరీరమ్ ।
య ఏవం-వేఁద । స శరీర ఏవ స్వర్గం-లోఁకమేతి ॥ అథో యథా రుక్మ ఉత్-తప్తో
భాయ్యాత్ ॥ 39 ॥
ఏవమేవ స తేజసా యశసా ।
అస్మిగ్గ్శ్చ లోకే-ఽముష్మిగ్గ్శ్చ భాతి ॥
ఉరవో హ వై నామైతే లోకాః ।
యే-ఽవరేణాదిత్యమ్ । అథ హైతే వరీయాగ్ంసో లోకాః । యే పరేణాదిత్యమ్ । అన్తవన్తగ్ం హ వా ఏష క్షయ్యం-లోఁక-ఞ్జయతి ।
యో-ఽవరేణాదిత్యమ్ ।
అథ హైషో-ఽనన్త-మపార-మక్షయ్యం-లోఁక-ఞ్జయతి । యః పరేణాదిత్యమ్ ॥ 40 ॥
అస్మిగ్గ్శ్చ లోకే-ఽముష్మిగ్గ్శ్చ భాతి ॥
ఉరవో హ వై నామైతే లోకాః ।
యే-ఽవరేణాదిత్యమ్ । అథ హైతే వరీయాగ్ంసో లోకాః । యే పరేణాదిత్యమ్ । అన్తవన్తగ్ం హ వా ఏష క్షయ్యం-లోఁక-ఞ్జయతి ।
యో-ఽవరేణాదిత్యమ్ ।
అథ హైషో-ఽనన్త-మపార-మక్షయ్యం-లోఁక-ఞ్జయతి । యః పరేణాదిత్యమ్ ॥ 40 ॥
అనన్తగ్ం హ వా అపార-మక్షయ్యం-లోఁక-ఞ్జయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥
అథో యథా రథే తిష్ఠ-న్పక్షసీ పర్యా-వర్తమానే ప్రత్యపేక్షతే ।
ఏవ-మహోరాత్రే ప్రత్యపేక్షతే ।
నాస్యా-హోరాత్రే లోకమాప్నుతః ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ 41 ॥
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥
అథో యథా రథే తిష్ఠ-న్పక్షసీ పర్యా-వర్తమానే ప్రత్యపేక్షతే ।
ఏవ-మహోరాత్రే ప్రత్యపేక్షతే ।
నాస్యా-హోరాత్రే లోకమాప్నుతః ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ 41 ॥
(ఉత్తరః పక్షో - గచ్ఛతి ప్రతిష్ఠాం - భాయ్యా--ద్యః పరేణాదిత్య - +మష్టౌ చ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - నాచికేతోపాఖ్యానమ్
ఉశన్. హ వై వాజశ్రవస-స్సర్వవేదస-న్దదౌ । తస్య హ నచికేతా నామ పుత్ర ఆస । తగ్ం హ కుమారగ్ం సన్తమ్ । దక్షిణాసు నీయమానాసు శ్రద్ధా ఽఽవివేశ । స హోవాచ ।
తత కస్మై మా-న్దాస్యసీతి । ద్వితీయ-న్తృతీయమ్ ॥ తగ్ం హ పరీత ఉవాచ।
మృత్యవే త్వా దదామీతి ॥ తగ్ం హ స్మోత్థితం-వాఁగభివదతి ॥ 42 ॥
అనువాకం 8 - నాచికేతోపాఖ్యానమ్
ఉశన్. హ వై వాజశ్రవస-స్సర్వవేదస-న్దదౌ । తస్య హ నచికేతా నామ పుత్ర ఆస । తగ్ం హ కుమారగ్ం సన్తమ్ । దక్షిణాసు నీయమానాసు శ్రద్ధా ఽఽవివేశ । స హోవాచ ।
తత కస్మై మా-న్దాస్యసీతి । ద్వితీయ-న్తృతీయమ్ ॥ తగ్ం హ పరీత ఉవాచ।
మృత్యవే త్వా దదామీతి ॥ తగ్ం హ స్మోత్థితం-వాఁగభివదతి ॥ 42 ॥
గౌతమ కుమారమితి । స హోవాచ । పరేహి మృత్యో ర్గృహాన్ । మృత్యవే వై త్వా-ఽదా-మితి ॥ తం-వైఁ ప్రవసన్త-ఙ్గన్తాసీతి హోవాచ । తస్య స్మ తిస్రో రాత్రీ-రనాశ్వా-న్గృహే వసతాత్ । స యది త్వా పృచ్ఛేత్ । కుమార కతి రాత్రీ-రవాథ్సీ-రితి । తిస్ర ఇతి ప్రతి బ్రూతాత్ । కి-మ్ప్రథమాగ్ం రాత్రి-మాశ్ఞా ఇతి ॥ 43 ॥
ప్రజా-న్త ఇతి । కి-న్ద్వితీయా-మితి । పశూగ్స్త ఇతి ।
కి-న్తృతీయా-మితి । సాధుకృత్యా-న్త ఇతి ॥ తం-వైఁ ప్రవసన్త-ఞ్జగామ । తస్య హ తిస్రో రాత్రీ-రనాశ్వా-న్గృహ ఉవాస । తమాగత్య పప్రచ్ఛ ।
కుమార కతి రాత్రీ-రవాథ్సీ-రితి । తిస్ర ఇతి ప్రత్యువాచ ॥ 44 ॥
కి-న్తృతీయా-మితి । సాధుకృత్యా-న్త ఇతి ॥ తం-వైఁ ప్రవసన్త-ఞ్జగామ । తస్య హ తిస్రో రాత్రీ-రనాశ్వా-న్గృహ ఉవాస । తమాగత్య పప్రచ్ఛ ।
కుమార కతి రాత్రీ-రవాథ్సీ-రితి । తిస్ర ఇతి ప్రత్యువాచ ॥ 44 ॥
కి-మ్ప్రథమాగ్ం రాత్రి-మాశ్ఞా ఇతి । ప్రజా-న్త ఇతి । కి-న్ద్వితీయా-మితి । పశూగ్స్త ఇతి । కి-న్తృతీయా-మితి । సాధుకృత్యా-న్త ఇతి ॥ నమస్తే అస్తు భగవ ఇతి హోవాచ । వరం-వృఁణీష్వేతి ॥ పితరమేవ జీవన్నయానీతి ॥
ద్వితీయం-వృఁణీష్వేతి ॥ 45 ॥
ద్వితీయం-వృఁణీష్వేతి ॥ 45 ॥
ఇష్టాపూర్తయో ర్మే ఽక్షితి-మ్బ్రూహీతి హోవాచ ।
తస్మై హైతమగ్ని-న్నాచికేత-మువాచ ।
తతో వై తస్యే-ష్టాపూర్తే నా క్షీయేతే ॥
నాస్యేష్టా-పూర్తే క్షీయేతే । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ తృతీయం-వృఁణీష్వేతి । పున మృర్త్యో ర్మే ఽపజితి-మ్బ్రూహీతి హోవాచ । తస్మై హైతమగ్ని-న్నాచికేత-మువాచ । తతో వై సో-ఽప పున ర్మృత్యు-మజయత్ ॥ 46 ॥
తస్మై హైతమగ్ని-న్నాచికేత-మువాచ ।
తతో వై తస్యే-ష్టాపూర్తే నా క్షీయేతే ॥
నాస్యేష్టా-పూర్తే క్షీయేతే । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ తృతీయం-వృఁణీష్వేతి । పున మృర్త్యో ర్మే ఽపజితి-మ్బ్రూహీతి హోవాచ । తస్మై హైతమగ్ని-న్నాచికేత-మువాచ । తతో వై సో-ఽప పున ర్మృత్యు-మజయత్ ॥ 46 ॥
అప పున ర్మృత్యు-ఞ్జయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ॥ య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ ప్రజాపతి ర్వై ప్రజాకామ-స్తపో-ఽతప్యత ।
స హిరణ్య-ముదాస్యత్ । త-దగ్నౌ ప్రాస్యత్ ।
త-దస్మై నాచ్ఛదయత్ । త-ద్ద్వితీయ-మ్ప్రాస్యత్ । త-దస్మై నై వాచ్ఛదయత్ । త-త్తృతీయ-మ్ప్రాస్యత్ ॥ 47 ॥
స హిరణ్య-ముదాస్యత్ । త-దగ్నౌ ప్రాస్యత్ ।
త-దస్మై నాచ్ఛదయత్ । త-ద్ద్వితీయ-మ్ప్రాస్యత్ । త-దస్మై నై వాచ్ఛదయత్ । త-త్తృతీయ-మ్ప్రాస్యత్ ॥ 47 ॥
త-దస్మై నై వాచ్ఛదయత్ । త-దాత్మ-న్నేవ హృదయ్యే-ఽగ్నౌ వైశ్వానరే ప్రాస్యత్ ।
త-దస్మా అచ్ఛదయత్ । తస్మాద్ధిరణ్య-ఙ్కనిష్ఠ-న్ధనానామ్ । భుఞ్జ-త్ప్రియతమమ్ । హృదయజగ్ం హి । స వై తమేవ నావిన్దత్ ।
యస్మై తా-న్దక్షిణా-మనేష్యత్ ।
తాగ్ స్వాయైవ హస్తాయ దక్షిణాయానయత్ ।
తా-మ్ప్రత్యగృహ్ణాత్ ॥ 48 ॥
త-దస్మా అచ్ఛదయత్ । తస్మాద్ధిరణ్య-ఙ్కనిష్ఠ-న్ధనానామ్ । భుఞ్జ-త్ప్రియతమమ్ । హృదయజగ్ం హి । స వై తమేవ నావిన్దత్ ।
యస్మై తా-న్దక్షిణా-మనేష్యత్ ।
తాగ్ స్వాయైవ హస్తాయ దక్షిణాయానయత్ ।
తా-మ్ప్రత్యగృహ్ణాత్ ॥ 48 ॥
దక్షాయ త్వా దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్ణామీతి ।
సో ఽదక్షత దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
దక్షతే హ వై దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
య ఏవం-వేఁద ॥ ఏతద్ధ స్మ వై త-ద్విద్వాగ్ంసో వాజశ్రవసా గోతమాః ।
అప్యనూదేశ్యా-న్దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్ణన్తి ।
ఉభయేన వయ-న్దక్షిష్యామహ ఏవ దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్యేతి ।
తే ఽదక్షన్త దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
దక్షతే హ వై దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
య ఏవం-వేఁద ।
ప్ర హాన్యం-వ్లీఁనాతి ॥ 49 ॥
సో ఽదక్షత దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
దక్షతే హ వై దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
య ఏవం-వేఁద ॥ ఏతద్ధ స్మ వై త-ద్విద్వాగ్ంసో వాజశ్రవసా గోతమాః ।
అప్యనూదేశ్యా-న్దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్ణన్తి ।
ఉభయేన వయ-న్దక్షిష్యామహ ఏవ దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్యేతి ।
తే ఽదక్షన్త దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
దక్షతే హ వై దక్షిణా-మ్ప్రతిగృహ్య ।
య ఏవం-వేఁద ।
ప్ర హాన్యం-వ్లీఁనాతి ॥ 49 ॥
(వద - త్యాశ్నా ఇత్ - యువాచ - ద్వితీయం-వృఁణీష్వే - త్యజయత్ - తృతీయ-మ్ప్రాస్య - దగృహ్ణా--ద్య ఏవం-వేఁదైక-ఞ్చ) (అ. 8)
అనువాకం 9 - చయనప్రయోగః
తగ్ం హైత-మేకే పశుబన్ధ ఏవోత్తరవేద్యా-ఞ్చిన్వతే । ఉత్తరవేదిసమ్మిత ఏషో-ఽగ్నిరితి వదన్తః । తన్న తథా కుర్యాత్ । ఏత-మగ్ని-ఙ్కామేన వ్యర్ధయేత్ । స ఏన-ఙ్కామేన వ్యృద్ధః । కామేన వ్యర్ధయేత్ ।
సౌమ్యే వావై నమధ్వరే చిన్వీత ।
యత్ర వా భూయిష్ఠా ఆహుతయో హూయేరన్న్ ।
ఏత-మగ్ని-ఙ్కామేన సమర్ధయతి । స ఏన-ఙ్కామేన సమృద్ధః ॥ 50 ॥
అనువాకం 9 - చయనప్రయోగః
తగ్ం హైత-మేకే పశుబన్ధ ఏవోత్తరవేద్యా-ఞ్చిన్వతే । ఉత్తరవేదిసమ్మిత ఏషో-ఽగ్నిరితి వదన్తః । తన్న తథా కుర్యాత్ । ఏత-మగ్ని-ఙ్కామేన వ్యర్ధయేత్ । స ఏన-ఙ్కామేన వ్యృద్ధః । కామేన వ్యర్ధయేత్ ।
సౌమ్యే వావై నమధ్వరే చిన్వీత ।
యత్ర వా భూయిష్ఠా ఆహుతయో హూయేరన్న్ ।
ఏత-మగ్ని-ఙ్కామేన సమర్ధయతి । స ఏన-ఙ్కామేన సమృద్ధః ॥ 50 ॥
కామేన సమర్ధయతి ॥ అథ హైన-మ్పురర్షయః । ఉత్తరవేద్యా-మేవ సత్రియ-మచిన్వత । తతో వై తే-ఽవిన్దన్త ప్రజామ్ ।
అభి స్వర్గం-లోఁక-మజయన్న్ ।
విన్దత ఏవ పజామ్ । అభి స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైనం-వాఁయుర్-ఋద్ధికామః ॥ 51 ॥
అభి స్వర్గం-లోఁక-మజయన్న్ ।
విన్దత ఏవ పజామ్ । అభి స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైనం-వాఁయుర్-ఋద్ధికామః ॥ 51 ॥
యథాన్యుప్త-మేవోపదధే ।
తతో వై స ఏతా-మృద్ధి-మాద్ర్ధ్నోత్ ।
యామిదం-వాఁయుర్-ఋద్ధః ।
ఏతా-మృద్ధి-మృద్ధ్నోతి ।
యామిదం-వాఁయుర్-ఋద్ధః ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైన-ఙ్గోబలో వార్ష్ణః పశుకామః । పాఙ్క్తమేవ చిక్యే । పఞ్చ పురస్తాత్ ॥ 52 ॥
తతో వై స ఏతా-మృద్ధి-మాద్ర్ధ్నోత్ ।
యామిదం-వాఁయుర్-ఋద్ధః ।
ఏతా-మృద్ధి-మృద్ధ్నోతి ।
యామిదం-వాఁయుర్-ఋద్ధః ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైన-ఙ్గోబలో వార్ష్ణః పశుకామః । పాఙ్క్తమేవ చిక్యే । పఞ్చ పురస్తాత్ ॥ 52 ॥
పఞ్చ దక్షిణతః । పఞ్చ పశ్చాత్ । పఞ్చోత్తరతః । ఏకా-మ్మద్ధ్యే ।
తతో వై స సహస్ర-మ్పశూ-న్ప్రాప్నోత్ ।
ప్ర సహస్ర-మ్పశూ-నాప్నోతి ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైన-మ్ప్రజాపతి ర్జ్యైష్ఠ్యకామో యశస్కామః ప్రజననకామః ।
త్రివృతమేవ చిక్యే ॥ 53 ॥
తతో వై స సహస్ర-మ్పశూ-న్ప్రాప్నోత్ ।
ప్ర సహస్ర-మ్పశూ-నాప్నోతి ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైన-మ్ప్రజాపతి ర్జ్యైష్ఠ్యకామో యశస్కామః ప్రజననకామః ।
త్రివృతమేవ చిక్యే ॥ 53 ॥
సప్త పురస్తాత్ । తిస్రో దక్షిణతః । సప్త పశ్చాత్ । తిస్ర ఉత్తరతః । ఏకా-మ్మద్ధ్యే । తతో వై స ప్ర యశో జ్యైష్ఠ్య-మాప్నోత్ ।
ఏతా-మ్ప్రజాతి-మ్ప్రాజాయత । యామిద-మ్ప్రజాః ప్రజాయన్తే । త్రివృ-ద్వై జ్యైష్ఠ్యమ్ । మాతా పితా పుత్రః ॥ 54 ॥
ఏతా-మ్ప్రజాతి-మ్ప్రాజాయత । యామిద-మ్ప్రజాః ప్రజాయన్తే । త్రివృ-ద్వై జ్యైష్ఠ్యమ్ । మాతా పితా పుత్రః ॥ 54 ॥
త్రివృ-త్ప్రజననమ్ । ఉపస్థో యోని ర్మద్ధ్యమా । ప్రయశో జ్యైష్ఠ్య-మాప్నోతి । ఏతా-మ్ప్రజాతి-మ్ప్రజాయతే । యామిద-మ్ప్రజాః ప్రజాయన్తే । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైనమేవం-వేఁద ॥ అథ హైన-మిన్ద్రో జ్యైష్ఠ్యకామః ।
ఊద్ర్ధ్వా ఏవోపదధే । తతో వై స జ్యైష్ఠ్య-మగచ్ఛత్ ॥ 55 ॥
ఊద్ర్ధ్వా ఏవోపదధే । తతో వై స జ్యైష్ఠ్య-మగచ్ఛత్ ॥ 55 ॥
జ్యైష్ఠ్య-ఙ్గచ్ఛతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ అథ హైన-మసావాదిత్య-స్స్వర్గకామః ।
ప్రాచీరేవోపదధే । తతో వై సో-ఽభి స్వర్గం-లోఁక-మజయత్ । అభి స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ స యదీచ్ఛేత్ ॥ 56 ॥
ప్రాచీరేవోపదధే । తతో వై సో-ఽభి స్వర్గం-లోఁక-మజయత్ । అభి స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ।
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ స యదీచ్ఛేత్ ॥ 56 ॥
తేజస్వీ యశస్వీ బ్రహ్మవర్చసీ స్యామితి । ప్రాంఆ హోతుర్ధిష్ణ్యా-దుథ్సర్పేత్ ।
యేయ-మ్ప్రాగా-ద్యశస్వతీ । సా మా ప్రోర్ణోతు ।
తేజసా యశసా బ్రహ్మవర్చసేనేతి ।
తేజస్వ్యేవ యశస్వీ బ్రహ్మవర్చసీ భవతి ॥ అథ యదీచ్ఛేత్ । భూయిష్ఠ-మ్మే శ్రద్దధీరన్న్ । భూయిష్ఠా దక్షిణా నయేయురితి ।
దక్షిణాసు నీయమానాసు ప్రాచ్యేహి ప్రాచ్యేహీతి ప్రాచీ జుషాణా వేత్వాజ్యస్య స్వాహేతి స్రువేణో-పహత్యా హవనీయే జుహుయాత్ ॥ 57 ॥
యేయ-మ్ప్రాగా-ద్యశస్వతీ । సా మా ప్రోర్ణోతు ।
తేజసా యశసా బ్రహ్మవర్చసేనేతి ।
తేజస్వ్యేవ యశస్వీ బ్రహ్మవర్చసీ భవతి ॥ అథ యదీచ్ఛేత్ । భూయిష్ఠ-మ్మే శ్రద్దధీరన్న్ । భూయిష్ఠా దక్షిణా నయేయురితి ।
దక్షిణాసు నీయమానాసు ప్రాచ్యేహి ప్రాచ్యేహీతి ప్రాచీ జుషాణా వేత్వాజ్యస్య స్వాహేతి స్రువేణో-పహత్యా హవనీయే జుహుయాత్ ॥ 57 ॥
భూయిష్ఠ-మేవాస్మై శ్రద్దధతే । భూయిష్ఠా దక్షిణా నయన్తి ॥ పురీష-ముపధాయ । చితి-క్లృప్తిభి-రభిమృశ్య । అగ్ని-మ్ప్రణీయోపసమాధాయ । చతస్ర ఏతా ఆహుతీ ర్జుహోతి । త్వమగ్నే రుద్ర ఇతి శతరుద్రీయస్య రూపమ్ ।
అగ్నా-విష్ణూ ఇతి వసోద్ర్ధారాయాః । అన్నపత ఇత్యన్న హోమః । సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వా ఇతి విశ్వప్రీః ॥ 58 ॥
అగ్నా-విష్ణూ ఇతి వసోద్ర్ధారాయాః । అన్నపత ఇత్యన్న హోమః । సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వా ఇతి విశ్వప్రీః ॥ 58 ॥
[సమృద్ధ - ఋద్ధికామః - పరస్తాచ్ - చిక్యే - పుత్రో - ఽగచ్ఛ - దిచ్ఛే - జ్జుహుయా-ద్- విశ్వప్రిః ] (అ. 9)
(పురర్షయో వాయు-ర్గోబల-స్సహస్ర-మ్ప్రజాపతి స్త్రివృదిన్ద్రో ఽసావాదిత్య-స్స యదీచ్ఛేత్ )
అనువాకం 10 - తత్ప్రశంసా
యా-మ్ప్రథమా-మిష్టకా-ముపదధాతి । ఇమ-న్తయా లోక-మభి జయతి ।
అథో యా అస్మిన్ ఁలోకే దేవతాః ।
తాసాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి । యా-న్ద్వితీయా-ముపదధాతి ।
అన్తరిక్షలోక-న్తయా-ఽభి జయతి । అథో యా అన్తరిక్ష లోకే దేవతాః ।
తాసాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
యా-న్తృతీయా-ముపదధాతి ।
అము-న్తయా లోక-మభిజయతి ॥ 59 ॥
(పురర్షయో వాయు-ర్గోబల-స్సహస్ర-మ్ప్రజాపతి స్త్రివృదిన్ద్రో ఽసావాదిత్య-స్స యదీచ్ఛేత్ )
అనువాకం 10 - తత్ప్రశంసా
యా-మ్ప్రథమా-మిష్టకా-ముపదధాతి । ఇమ-న్తయా లోక-మభి జయతి ।
అథో యా అస్మిన్ ఁలోకే దేవతాః ।
తాసాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి । యా-న్ద్వితీయా-ముపదధాతి ।
అన్తరిక్షలోక-న్తయా-ఽభి జయతి । అథో యా అన్తరిక్ష లోకే దేవతాః ।
తాసాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
యా-న్తృతీయా-ముపదధాతి ।
అము-న్తయా లోక-మభిజయతి ॥ 59 ॥
అథో యా అముష్మిన్ ఁలోకే దేవతాః ।
తాసాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
అథో యా అమూరితరా అష్టాదశ ।
య ఏవామీ ఉరవశ్చ వరీయాగ్ంసశ్చ లోకాః ।
తానేవ తాభి-రభిజయతి ॥ కామచారో హ వా అస్యోరుషు చ వరీయస్సు చ లోకేషు భవతి ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ సంవఁథ్సరో వా అగ్ని నార్చికేతః । తస్య వసన్త-శ్శిరః ॥ 60 ॥
తాసాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
అథో యా అమూరితరా అష్టాదశ ।
య ఏవామీ ఉరవశ్చ వరీయాగ్ంసశ్చ లోకాః ।
తానేవ తాభి-రభిజయతి ॥ కామచారో హ వా అస్యోరుషు చ వరీయస్సు చ లోకేషు భవతి ।
యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ సంవఁథ్సరో వా అగ్ని నార్చికేతః । తస్య వసన్త-శ్శిరః ॥ 60 ॥
గ్రీష్మో దక్షిణః పక్షః । వర్షా ఉత్తరః । శర-త్పుచ్ఛమ్ । మాసాః కర్మకారాః । అహోరాత్రే శతరుద్రీయమ్ । పర్జన్యో వసోద్ర్ధారా ।
యథా వై పర్జన్య-స్సువృష్టం-వృఁష్ట్వా ।
ప్రజాభ్య-స్సర్వాన్ కామాన్-థ్సమ్పూరయతి ।
ఏవ-మేవ స తస్య సర్వాన్ కామాన్-థ్సమ్పూరయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ॥ 61 ॥
యథా వై పర్జన్య-స్సువృష్టం-వృఁష్ట్వా ।
ప్రజాభ్య-స్సర్వాన్ కామాన్-థ్సమ్పూరయతి ।
ఏవ-మేవ స తస్య సర్వాన్ కామాన్-థ్సమ్పూరయతి । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే ॥ 61 ॥
య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ సంవఁథ్సరో వా అగ్ని ర్నాచికేతః । తస్య వసన్త-శ్శిరః । గ్రీష్మో దక్షిణః పక్షః ।
వర్షాః పుచ్ఛమ్ । శరదుత్తరః పక్షః । హేమన్తో మద్ధ్యమ్ ।
పూర్వపక్షాశ్చితయః । అపరపక్షాః పురీషమ్ । అహోరాత్రాణీష్టకాః ।
ఏష వావ సో-ఽగ్ని-రగ్నిమయః పునర్ణవః ।
అగ్నిమయో హ వై పునర్ణవో భూత్వా । స్వర్గం-లోఁక-మేతి । ఆదిత్యస్య సాయుజ్యమ్ । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ 62 ॥
అము-న్తయా లోకమభిజయతి - శిర - శ్చినుత - ఇష్టకా-ష్షట్చ) (అ. 10)
(లోక - స్త్వమగ్నే - ఽగ్నావిష్ణూ - అన్నపతే - సప్త తే అగ్నే - యత్తే ఽచితమ - యం-వాఁ - వోశన్. హ వై - తగ్ం హైతం - ఁయా-మ్ప్రథమామిష్టకా-న్దశ)
(లోక - ఆదిత్య - ఓజో - ఽస్యూద్ర్ధ్వా దిగ - నన్తగ్ం హ వై - కామేన - గ్రీష్మో ద్విషష్టిః)
(లోకో - వేద)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ తైత్తరీయ యజుబ్రాహ్మణే కాఠకే ద్వితీయః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
+++++++++++++++++++++++++++++++++
వర్షాః పుచ్ఛమ్ । శరదుత్తరః పక్షః । హేమన్తో మద్ధ్యమ్ ।
పూర్వపక్షాశ్చితయః । అపరపక్షాః పురీషమ్ । అహోరాత్రాణీష్టకాః ।
ఏష వావ సో-ఽగ్ని-రగ్నిమయః పునర్ణవః ।
అగ్నిమయో హ వై పునర్ణవో భూత్వా । స్వర్గం-లోఁక-మేతి । ఆదిత్యస్య సాయుజ్యమ్ । యో-ఽగ్ని-న్నాచికేత-ఞ్చినుతే । య ఉ చైన-మేవం-వేఁద ॥ 62 ॥
అము-న్తయా లోకమభిజయతి - శిర - శ్చినుత - ఇష్టకా-ష్షట్చ) (అ. 10)
(లోక - స్త్వమగ్నే - ఽగ్నావిష్ణూ - అన్నపతే - సప్త తే అగ్నే - యత్తే ఽచితమ - యం-వాఁ - వోశన్. హ వై - తగ్ం హైతం - ఁయా-మ్ప్రథమామిష్టకా-న్దశ)
(లోక - ఆదిత్య - ఓజో - ఽస్యూద్ర్ధ్వా దిగ - నన్తగ్ం హ వై - కామేన - గ్రీష్మో ద్విషష్టిః)
(లోకో - వేద)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ తైత్తరీయ యజుబ్రాహ్మణే కాఠకే ద్వితీయః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
+++++++++++++++++++++++++++++++++