Lord Agni

3.6 - paśuhautram - kṛṣṇa yajurveda taittirīya brāhmaṇa pāṭhaḥ - añjanti tvāmadhvare

(Pashuhautram in English (IAST))

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

Pashuhautram is a profound section from the third ashtaka, sixth prapathaka of the Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana. It primarily focuses on the vedic rituals associated with animal sacrifice, known as Pashuhotra. The verses invoked here address Vanaspati, the lord of forests, and Agni, seeking their divine presence and blessings during the performance of the sacrifice. Chanting these mantras is considered highly sacred, as they invoke cosmic forces to purify the sacrificial space and bestow spiritual strength, prosperity, and cosmic order upon the performer and the community, ensuring the successful completion of the yajna.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - paśuhautram
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1 - yūpasaṃskārāḥ
añjanti tvāma̭ddhvare dḙvayantaḥ̭ | vana̭spate madhṷnā daivyḙna | yadūrdhvasti̭ṣṭhā-ddravi̭ṇeha dha̭ttāt | yadvā kṣayo̭ māturasyā upasthe || ucchra̭yasva vanaspate | varṣma̭-npṛthivyā adhi̭ | sumi̭tī mīyamā̭naḥ |
varco̭dhā yajñavā̭hase || sami̭ddhasya śraya̭māṇaḥ purastāt | brahma̭ vanvāno ajaragṃ̭ suvīram || 1 ||
āre asmadama̭ti-mbādha̭mānaḥ | ucchra̭yasva mahate saubha̭gāya || ūrdhva ūṣuṇa̭ ūtaye | tiṣṭhā̭ devo na sa̭vitā | ūrdhvo vāja̭sya sani̭tā yadañjibhiḥ̭ | vāghadbhi̭-rvihvayā̭mahe ||
ūrdhvo naḥ̭ pāhyagṃha̭so ni ketunā | viśvagṃ samatriṇa̭-ndaha |
kṛdhī na̭ ūrdhvāñca rathā̭ya jīvase |
vidā deveṣṷ no duvaḥ̭ || 2 ||
jāto jā̭yate sudinatve ahnām | samarya ā vidathe vardha̭mānaḥ | punanti dhīrā̭ apaso̭ manīṣā | devayā vipra udi̭yarti vācam || yuvā̭ suvāsāḥ pari̭vīta āgāt | sa u śreyā-nbhavati jāya̭mānaḥ |
ta-ndhīrā̭saḥ kavaya unna̭yanti | svādhiyo mana̭sā devayantaḥ̭ || pṛthupājā ama̭rtyaḥ | ghṛtani̭rṇikh-svā̭hutaḥ || 3 ||
agni-ryajñasya̭ havyavāṭ || tagṃ sabādho̭ yatasrṷcaḥ | itthā dhiyā yajñava̭ntaḥ | āca̭kruragni-mūtaye || tvaṃ-va~rṷṇa uta mitro a̭gne | tvāṃ-va~̭rdhanti matibhi-rvasi̭ṣṭhāḥ |
tve vasṷ suṣaṇanāni̭ santu |
yūya-mpā̭ta svastibhi-ssadā̭ naḥ || 4 ||
(suvīraṃ - duvaḥ - svā̭huto - +-'ṣṭau ca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - prayājaviṣayā maitrāvaruṇapraiṣāḥ
hotā̭ yakṣadagnigṃ samidhā̭ suṣamidhā sami̭ddha-nnābhā̭ pṛthivyā-ssa̭ganthe vāmasya̭ |
varṣma̭ndiva iḍaspade vetvājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣat-tanūnapā̭ta-madi̭te-rgarbha-mbhuva̭nasya gopām | maddhvā-'dya devo devebhyo̭ devayānānpatho a̭naktu vetvājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa-nnarāśagṃsa̭-nnṛśastra-nnṝgṃḥ pra̭ṇetram | gobhi̭-rvapāvān-thsyā-dvīrai-śśaktī̭vān-rathaiḥ prathamayāvā hira̭ṇyaiścandrī vetvājya̭sya hotaryaja̭ || hotā̭ yakṣadagnimiḍa ī̭ḍito devo devāgṃ āva̭kṣa-ddūto ha̭vyavāḍamṷ̄raḥ |
upemaṃ-ya~jñamupemā-ndevo devahṷ̄timavatu vetvājya̭sya hotaryaja̭ || hotā̭ yakṣa-dbarhi-ssuṣṭarīmorṇa̭mradā asmin. yajñe vi ca pra ca̭ prathatāg svāsastha-ndevebhyaḥ̭ |
emḙnadadya vasa̭vo rudrā ā̭dityā-ssa̭dantu priyamindra̭syāstu vetvājya̭sya hotaryaja̭ || 5 ||
hotā̭ yakṣa-ddura̭ ṛṣvāḥ ka̭vaṣyo-'ko̭ṣadhāvanī-rudātā̭bhi-rjiha̭tāṃ-vi~ pakṣo̭bhi-śśrayantām | suprāyaṇā asmin. yajñe viśra̭yantā-mṛtāvṛdho̭ viyantvājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣaduṣāsānaktā̭ bṛhatī supeśa̭sā nṝgṃḥ pati̭bhyo yoni̭-ṅkṛṇvāne |
saggsmaya̭māne indrḙṇa devaireda-mbarhi-ssī̭datāṃ-vī~tāmājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa-ddaivyā hotā̭rā mandrā potā̭rā kavī pracḙtasā |
svi̭ṣṭamadyānyaḥ ka̭radiṣā sva̭bhigūrtamanya ūrjā sata̭vasemaṃ-ya~jña-ndivi deveṣṷ dhattāṃ-vī~tāmājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣat-tisro devīrapasā̭mapasta̭mā acchi̭dra-madyedamapa̭-stanvatām |
devebhyo̭ devī-rdevamapo̭ viyantvājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣat-tvaṣṭā̭ra-maci̭ṣṭumapā̭kagṃ retodhāṃ-vi~śra̭vasaṃ-ya~śodhām |
pururūpamakā̭makarśanagṃ supoṣaḥ poṣai-ssyā-thsuvīro̭ vīrai-rvetvājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa-dvanaspati̭-mupāva̭srakṣaddhiyo joṣṭāragṃ̭ śaśamannaraḥ̭ |
svadā-thsvadhi̭tir-ṛtuthā-'dya devo devebhyo̭ havyā-'vāḍ-vetvājya̭sya hotaryaja̭ ||
hotā̭ yakṣadagnigg svāhā-''jya̭sya svāhā meda̭sa-ssvāhā stokānāg svāhā svāhā̭ kṛtīnāg svāhā̭ havyasūktīnām |
svāhā̭ devāgṃ ājyapān-thsvāhā-'gnigṃ hotrājjṷṣāṇā agna ājya̭sya viyantu hotaryaja̭ || 6 ||
(priyamindra̭syāstu vetvājy̭sya hotaryaja̭ - suvīro̭ vīrai-rvetvājya̭sya hotaryaja̭ catvāri̭ ca) (a. 2)
(agni-ntanūnapā̭ta-nnarāśagṃsa̭magnimiḍa ī̭ḍito barhirdura̭ uṣāsānaktā daivyā̭ tisrastvaṣṭā̭raṃ-va~naspati̭magnim )
(pañca vetveko̭ viyantu dvirvītāmeko̭ viyantu dvirvetveko̭ viyantu hotaryaja̭)
anuvākaṃ 3 - āpriya prayājānāṃ-yā~jyāḥ
sami̭ddho adya manṷṣo duroṇe | devo devān. ya̭jasi jātavedaḥ | ā ca vaha̭ mitramaha-ścikitvān | tva-ndūtaḥ kavira̭si pracḙtāḥ || tanṷ̄napātpatha ṛtasya yānāṋ | maddhvā̭ samañjan-thsva̭dayā sujihva |
manmā̭ni dhībhiruta yajñamṛndhann | devatrā ca̭ kṛṇuhyaddhvara-nnaḥ̭ || narāśagṃsa̭sya mahimāna̭meṣām | upa̭stoṣāma yajatasya̭ yajñaiḥ || 7 ||
te sukrata̭va-śśuca̭yo dhiyadhāṃḥ | svada̭ntu devā ubhayā̭ni havyā || ājuhvā̭na īḍyo vandya̭śca | āyāhyagne vasṷbhi-ssajoṣāḥ |
tva-ndevānā̭masi yahva hotā | sa ḙnān. yakṣīṣito yajī̭yān || prācīna̭-mbarhiḥ pradiśā̭ pṛthivyāḥ | vasto̭rasyā vṛ̭jyate agre ahnām |
vyṷ prathate vitaraṃ-va~rī̭yaḥ | devebhyo adi̭taye syonam || 8 ||
vyaca̭svatīrurviyā viśra̭yantām | pati̭bhyo najana̭ya-śśumbha̭mānāḥ | devīrdvāro bṛhatī-rviśvaminvāḥ | devebhyo̭ bhavatha suprāyaṇāḥ || ā suṣvaya̭ntī yajate upā̭ke | uṣāsānaktā̭ sadatā-nni yonau |
divye yoṣa̭ṇe bṛhatī sṷrukme | adhi śriyagṃ̭ śukrapiśa-ndadhā̭ne || daivyā hotā̭rā prathamā suvācā | mimā̭nā yajña-mmanṷṣo yaja̭ddhyai || 9 ||
pracodaya̭ntā vidathḙṣu kārū | prācīna-ñjyotiḥ̭ pradiśā̭ diśantā || āno̭ yajña-mbhāra̭tī tūya̭metu | iḍā̭ manuṣvadiha cetaya̭ntī | tisro devī-rbarhiredagg syonam | sara̭svatī svapa̭sa-ssadantu ||
ya ime dyāvā̭pṛthivī jani̭trī | rūpairapigṃ̭śa-dbhuva̭nāni viśvā | tamadya ho̭tariṣito yajī̭yān |
deva-ntvaṣṭā̭ramiha ya̭kṣi vidvān || 10 ||
upāva̭sṛjat-tmanyā̭ samañjann | devānā-mpātha̭ ṛtuthā havīgṃṣi̭ | vanaspatiḥ̭ śamitā devo agniḥ | svada̭ntu havya-mmadhṷnā ghṛtena̭ ||
sadyo jāto vya̭mimīta yajñam | agni-rdevānā̭-mabhavat-purogāḥ | asya hotuḥ̭ pradiśyṛtasya̭ vāci |
svāhā̭kṛtagṃ havira̭dantu devāḥ || 11 ||
(yajñaiḥ - syonaṃ - ~yaja̭ddhyai - vidvāna - +ṣṭau ca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - paryagnikaraṇīyā ṛcaḥ
agnir-hotā̭ no addhvare | vājī san-pari̭ṇīyate |
devo deveṣṷ yajñiyaḥ̭ || pari̭ triviṣṭya̭ddhvaram | yātyagnī rathīri̭va | ā deveṣu prayo dadha̭t || pari vāja̭patiḥ kaviḥ | agnir-havyā nya̭kramīt |
dadha-dratnā̭ni dāśuṣe || 12 ||
(agnir-hotā̭ no nava̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - maitrāvaruṇapraiṣaḥ
ajai̭dagniḥ | asa̭nadvāja-nni | devo devebhyo̭ havyā-'vāṭ | prāñjo̭bhir-hinvānaḥ |
dhenā̭bhiḥ kalpa̭mānaḥ | yajñasyāyuḥ̭ pratirann |
upa preṣya̭ hotaḥ | havyā devebhyaḥ̭ || 13 ||
(ajai̭daṣṭau) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - hoturadhrigupraiṣaḥ
daivyā-śśamitāra uta ma̭nuṣyā āra̭bhaddhvam | upa̭ nayata meddhyā duraḥ̭ | āśāsā̭nā medha̭patibhyā-mmedham | prāsmā̭ agni-mbha̭rata | stṛṇīta barhiḥ | anvḙna-mmātā ma̭nyatām | anṷ pitā |
anu bhrātā saga̭rbhyaḥ | anu sakhā sayūthyaḥ ||
udīcīnāgṃ̭ asya pado nidha̭ttāt || 14 ||
sūrya-ñcakṣṷrgamayatāt | vāta̭-mprāṇamanva-va̭sṛjatāt | diśa-śśrotram | antari̭kṣamasum | pṛthivīgṃ śarī̭ram | ekadhā-'sya tvacamācchya̭tāt | purā nābhyā̭ apiśaso̭ vapāmutkhi̭datāt | antarevoṣmāṇaṃ̭-vā~rayatāt | śyenama̭sya vakṣaḥ̭ kṛṇutāt | praśasā̭ bāhū || 15 ||
śalā doṣaṇī | kaśyapevāgṃsā | acchi̭dre śroṇī |
kavaṣorū srekapa̭rṇā-'ṣṭhīvantā | ṣaḍvigṃ̭śatirasya vaṅkra̭yaḥ |
tā a̭nuṣṭhyoccyā̭vayatāt | gātra̭-ṅgātramasyānṷ̄na-ṅkṛṇutāt | ūvaddhyagoha-mpārthi̭va-ṅkhanatāt | asnā rakṣa-ssagṃsṛ̭jatāt |
vaniṣṭhuma̭sya mā rā̭viṣṭa || 16 ||
urṷ̄ka-mmanya̭mānāḥ || nedva̭stoke tana̭ye | ravi̭tā rava̭cchamitāraḥ | addhri̭go śamīddhvam | suśami̭ śamīddhvam | śamīddhva-ma̭ddhrigo ||
addhri̭guścāpā̭paśca | ubhau devānāgṃ̭ śamitārau | tāvima-mpaśugg śra̭payatā-mpravidvāgṃsau |
yathā̭ yathā-'sya śrapa̭ṇa-ntathā̭tathā || 17 ||
[dhattā-d- bāhū - mā rā̭viṣṭa - tathā̭tathā ] (a. 6)
anuvākaṃ 7 - stokaviṣaya-mmaitrāvaruṇānuvacanam
juṣasva̭ sapratha̭stamam | vaco̭ devaphsa̭rastamam |
havyā juhvā̭na āsani̭ || ima-nno̭ yajñamamṛtḙṣu dhehi | imā havyā jā̭tavedo juṣasva | stokānā̭magne meda̭so ghṛtasya̭ | hotaḥ prāśā̭na prathamo niṣadya̭ || ghṛtava̭ntaḥ pāvaka te |
stokāsśco̭tanti meda̭saḥ | svadha̭rma-ndevavī̭taye || 18 ||
śreṣṭha̭-nno dhehi vāryam || tubhyagg̭ stokā ghṛ̭taścutaḥ̭ | agne viprā̭ya santya | ṛṣi-śśreṣṭha-ssami̭ddhyase | yajñasya̭ prāvitā bha̭va ||
tubhyagg̭ ścotantyaddhrigo śacīvaḥ | stokāso̭ agne meda̭so ghṛtasya̭ | kaviśasto bṛ̭hatā bhānunā-''gāḥ | havyā jṷṣasva medhira ||
oji̭ṣṭha-nte maddhyato meda udbhṛ̭tam | pratḙ vaya-nda̭dāmahe | ścota̭nti te vaso stokā adhi̭ tvaci |
prati tāndḙvaśo vi̭hi || 19 ||
(devavī̭taya-udbhṛ̭ta-ntrīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - vapā puroḍāśasviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca
ā vṛ̭trahaṇā vṛtrahabhi-śśuṣmaiḥ | indra̭ yāta-nnamo̭bhiragne arvāk | yuvagṃ rādho̭bhiraka̭vebhirindra | agnḙ asme bha̭vatamuttamebhiḥ̭ || hotā̭ yakṣadindrāgnī | chāga̭sya vapāyā meda̭saḥ | juṣetāgṃ̭ haviḥ | hotaryaja̭ || vi hyakhya-nmana̭sā vasya̭ icchann | indrāgnī jñāsa uta vā̭ sajātān || 20 ||
nānyā yuvatprama̭tirasti mahyam | sa vā-ndhiyaṃ̭-vā~jayantī̭matakṣam || hotā̭ yakṣadindrāgnī | puroḍāśa̭sya juṣetāgṃ̭ haviḥ | hotaryaja̭ ||
tvāmī̭ḍate ajira-ndūtyā̭ya | haviṣma̭nta-ssadami-nmānṷṣāsaḥ | yasya̭ devairāsa̭do barhira̭gne | ahānyasmai sudinā̭ bhavantu || hotā̭ yakṣadagnim | puroḍāśa̭sya juṣatāgṃ̭ haviḥ |
hotaryaja̭ || 21 ||
(sajātā - nagni-ndve ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - teṣāmeva yājyāḥ
gīrbhirvipraḥ prama̭timicchamā̭naḥ | ī̭ rayiṃ-ya~śasa̭-mpūrvabhājam | indrāgnī vṛtrahaṇā suvajrā | praṇo navyḙbhistirata-ndeṣṇaiḥ || mācchedma raśmīgṃriti nādha̭mānāḥ | pitṛṇāgṃ śaktī̭ranu yaccha̭mānāḥ | indrāgnibhyā-ṅkaṃ-vṛ~ṣa̭ṇo madanti | tā hyadrī̭ dhiṣaṇā̭yā upasthe ||
agnigṃ sṷdītigṃ sudṛśa̭-ṅgṛṇantaḥ̭ |
namasyāmastveḍya̭-ñjātavedaḥ |
tvā-ndūtama̭ratigṃ ha̭vyavāham |
devā a̭kṛṇva-nnamṛta̭sya nābhim || 22 ||
(jātavedo dve ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - manotāsūktam
tvagg hya̭gne prathamo manotā | asyā dhiyo abha̭vo dasma hotā | tvagṃ sīṃ-vṛ~ṣa-nnakṛṇo-rduṣṭarī̭tu | saho viśva̭smai saha̭se saha̭ddhyai || adhā hotā nya̭sīdo yajī̭yān | iḍaspada iṣayannīḍya-ssann | ta-ntvā naraḥ̭ prathama-ndḙvayantaḥ̭ | maho rāye citaya̭nto anṷ gmann || vṛteva yanta̭-mbahubhi̭-rvasavyaiḥ |
tve rayi-ñjā̭gṛvāgṃso anṷ gmann || 23 ||
ruśa̭ntamagni-nda̭rśata-mbṛhantam | vapāva̭ntaṃ-vi~śvahā̭ dīdivāgṃsam || pada-ndevasya nama̭sā viyantaḥ̭ | śravasyava-śśrava̭ āpannamṛ̭ktam |
nāmā̭ni ci-ddadhire yajñiyā̭ni | bhadrāyā-nte raṇayanta sandṛ̭ṣṭau || tvāṃ-va~̭rdhanti kṣitayaḥ̭ pṛthivyām | tvagṃ rāya̭ ubhayā̭so janā̭nām |
tva-ntrātā ta̭raṇe cetyo̭ bhūḥ |
pitā mātā sadami-nmānṷṣāṇām || 24 ||
sa paryeṇya-ssa priyo vikṣva̭gniḥ | hotā̭ mandro niṣa̭sādā yajī̭yān | ta-ntvā̭ vaya-ndama ā dī̭divāgṃsam | upa̭jñubādho nama̭sā sadema ||
ta-ntvā̭ vayagṃ sudhiyo navya̭magne | sumnāyava̭ īmahe devayantaḥ̭ | tvaṃ-vi~śo̭ anayo dīdyā̭naḥ | divo a̭gne bṛhatā ro̭canena̭ ||
viśā-ṅkaviṃ-vi~śpatigṃ śaśva̭tīnām |
nitośa̭naṃ-vṛ~ṣabha-ñca̭rṣaṇīnām || 25 ||
pretī̭ṣaṇimiṣaya̭nta-mpāvakam | rāja̭ntamagniṃ-ya~̭jatagṃ ra̭yīṇām || so a̭gna īje śaśame ca martaḥ̭ | yasta āna̭ṭ-thsamidhā̭ havyadā̭tim |
ya āhṷti-mpari vedā namo̭bhiḥ | viśvethsa vāmā da̭dhate tvotaḥ̭ || asmā ṷ te mahi̭ mahe vi̭dhema | namo̭bhiragne samidhota havyaiḥ |
vedī̭ sūno sahaso gīrbhirukthaiḥ |
ā tḙ bhadrāyāgṃ̭ sumatau ya̭tema || 26 ||
ā yastatantha roda̭sī vi bhāsā | śravo̭bhiśca śravasya̭starṷtraḥ | bṛhadbhi-rvājai-ssthavi̭rebhirasme | revadbhi̭ragne vitaraṃ-vi~bhā̭hi ||
nṛvadva̭so sadamiddhehyasme | bhūri̭ tokāya tana̭yāya paśvaḥ | pūrvīriṣo̭ bṛhatīrāre a̭ghāḥ | asme bhadrā sauśravasāni̭ santu ||
purūṇya̭gne purudhā tvāyā | vasṷ̄ni rājan-vasutā̭te aśyām | purūṇi hi tve pṷruvāra santi̭ |
agne vasṷ vidhate rāja̭ni tve || 27 ||
(jāgṛvāgṃso anṷ gman - mānṷṣāṇāṃ - carṣaṇīnāṃ - ~ya̭te - māśyā-ndve ca̭) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - havirvanaspatisviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca
ā bha̭ratagṃ śikṣataṃ-va~jrabāhū |
asmāgṃ i̭ndrāgnī avatagṃ śacī̭bhiḥ |
ime nu te raśmaya-ssūrya̭sya |
yebhiḥ̭ sapitva-mpitaro̭ na āyanṋ ||
hotā̭ yakṣadindrāgnī | chāga̭sya haviṣa āttā̭madya | maddhyato meda udbhṛ̭tam | purā dveṣobhyaḥ | purā paurṷṣeyyā gṛbhaḥ | ghastānnūnam || 28 ||
ghāse a̭jrāṇāṃ-ya~va̭saprathamānām | sumatkṣa̭rāṇāgṃ śatarṷdriyāṇām |
agniṣvāttānā-mpīvo̭pavasanānām |
pārśvata-śśro̭ṇita-śśi̭tāmata ṷthsādataḥ | aṅgā̭daṅgādava̭ttānām | kara̭ta evendrāgnī | juṣetāgṃ̭ haviḥ | hotaryaja̭ ||
devebhyo̭ vanaspate havīgṃṣi̭ |
hira̭ṇyaparṇa pradiva̭ste artham || 29 ||
pradakṣiṇi-dra̭śanayā̭ niyūya̭ | ṛtasya̭ vakṣi pathibhī raji̭ṣṭhaiḥ || hotā̭ yakṣa-dvanaspati̭mabhi hi | piṣṭata̭mayā rabhi̭ṣṭhayā raśanayā-''dhi̭ta |
yatrendrāgniyo-śchāga̭sya haviṣaḥ̭ priyā dhāmā̭ni |
yatra vanaspateḥ priyā pāthāgṃ̭si |
yatra̭ devānā̭mājyapānā-mpriyā dhāmā̭ni | yatrāgner-hotuḥ̭ priyā dhāmā̭ni |
tatraita-mprastu-tyḙvo-pastutyḙvopāva̭srakṣat |
rabhī̭yāgṃ samiva kṛtvī || 30 ||
kara̭deva-ndevo vanaspatiḥ̭ | juṣatāgṃ̭ haviḥ | hotaryaja̭ || piprīhi devāgṃ ṷśato ya̭viṣṭha | vidvāgṃ ṛtūgṃr-ṛ̭tupate yajeha |
ye daivyā̭ ṛtvijastebhi̭ragne |
tvagṃ hotṝ̭ṇāmasyāya̭jiṣṭhaḥ ||
hotā̭ yakṣadagnigg svi̭ṣṭakṛtam |
ayā̭ḍagni-ri̭ndrāgniyo-śchāga̭sya haviṣaḥ̭ priyā dhāmā̭ni | ayāḍvanaspateḥ priyā pāthāgṃ̭si |
ayāḍdevānā̭-mājyapānā-mpriyā dhāmā̭ni |
yakṣa̭dagner-hotuḥ̭ priyā dhāmā̭ni | yakṣa-thsva-mma̭himānam | āya̭jatāmejyā iṣaḥ̭ | kṛṇotu so a̭ddhvarā jātavḙdāḥ | juṣatāgṃ̭ haviḥ | hotaryaja̭ || 31 ||
(nūna - marthaṃ̭ - kṛtvī - pāthāgṃ̭si sapta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - teṣāmeva yājyāḥ
upo̭ha yadvidathaṃ̭-vā~jino gūḥ | gīrbhi-rviprāḥ prama̭ti-micchamā̭nāḥ | arvanto na kāṣṭhā-nnakṣa̭māṇāḥ | indrāgnī johṷvato naraste ||
vana̭spate raśanayā̭-'bhidhāya̭ | piṣṭata̭mayā vayunā̭ni vidvān | vaha̭ devatrā di̭dhiṣo havīgṃṣi̭ | pra ca̭ dātāra̭mamṛtḙṣu vocaḥ || agnigg svi̭ṣṭakṛtam | ayā̭ḍagni-ri̭ndrāgniyo-śchāga̭sya haviṣaḥ̭ priyā dhāmā̭ni || 32 ||
ayāḍvanaspateḥ priyā pāthāgṃ̭si |
ayāḍdevānā̭-mājyapānā-mpriyā dhāmā̭ni |
yakṣa̭dagner-hotuḥ̭ priyā dhāmā̭ni | yakṣa-thsva-mma̭himānam | āya̭jatāmejyā iṣaḥ̭ | kṛṇotu so a̭ddhvarā jātavḙdāḥ | juṣatāgṃ̭ haviḥ | agne yadadya viśo a̭ddhvarasya hotaḥ |
pāva̭ka śoce veṣṭvagṃ hi yajvā |
ṛtā ya̭jāsi mahinā vi ya-dbhūḥ |
havyā va̭ha yaviṣṭha yā tḙ adya || 33 ||
(dhāmā̭ni - bhureka̭-ñca) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - anūyājapraiṣāḥ
deva-mbarhi-ssṷdeva-ndevai-ssyā-thsuvīraṃ̭-vī~rairvasto-rvṛjyetāktoḥ prabhri̭-yetātyanyān-rāyā barhiṣma̭to madema vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu yaja̭ || devī-rdvāraḥ̭ saṅghāte viḍvīryāma̭ñchithirā dhruvā devahṷ̄tau vathsa
ī̭menāstarṷṇa āmi̭mīyāt-kumāro vā nava̭jāto mainā arvā̭ reṇuka̭kāṭaḥ pṛṇa̭gvasuvanḙ vasudheya̭sya viyantu yaja̭ || devī uṣāsā naktā-'dyāsmin. yajñe pra̭yatya̭hvetāmapi̭ nūna-ndaivīrviśaḥ prāyā̭siṣṭāgṃ suprī̭te sudhi̭te vasuvanḙ vasudheya̭sya vītāṃ-ya~ja̭ ||
devī joṣṭrī vasṷdhitī yayo̭ranyā-'ghā dveṣāgṃ̭si yūyavadā-'nyā va̭kṣa-dvasu vāryā̭ṇi yaja̭mānāya vasuvanḙ vasudheya̭sya vītāṃ-ya~ja̭ ||
devī ūrjāhṷtī iṣamūrja̭manyā va̭kṣathsagdhigṃ sapī̭timanyā navḙna pūrva-ndaya̭mānā-ssyāma̭ purāṇena nava-ntāmūrja̭mūrjāhṷtī ūrjaya̭māne adhātāṃ-va~suvanḙ vasudheya̭sya vītāṃ-ya~ja̭ ||
devā daivyā hotā̭rā neṣṭā̭rā potā̭rā hatāgha̭śagṃsā-vābharadva̭sū vasuvanḙ vasudheya̭sya vītāṃ-ya~ja̭ ||
devīstisrastisro devīriḍā sara̭svatī bhāra̭tī dyā-mbhāra̭tyādityai-ra̭spṛkṣa-thsara̭svatīmagṃ rudrai-ryajñamā̭vī-dihaiveḍa̭yā vasṷmatyā
sadhamāda̭-mmadema vasuvanḙ vasudheya̭sya viyantu yaja̭ ||
devo narāśagṃsa̭-striśīrṣā ṣa̭ḍakṣa-śśatamidḙnagṃ śitipṛṣṭhā āda̭dhati sahasra̭mī-mprava̭hanti mitrāvaruṇeda̭sya hotramarha̭to
bṛhaspatiḥ̭ stotramaśvinā ''ddhva̭ryavaṃ-va~suvanḙ vasudheya̭sya vetu yaja̭ ||
devo vanaspati̭-rvarṣaprā̭vā ghṛtani̭rṇig-dyā-
magreṇāspṛ̭kṣadā-'ntari̭kṣa-mmaddhyḙnāprāḥ pṛthivī-mupa̭reṇādṛgṃhī-dvasuvanḙ vasudheya̭sya vetu yaja̭ ||
deva-mbarhirvāri̭tīnā-nnidhe dhā̭si pracyṷtīnāma-pra̭cyuta-nnikāmadhara̭ṇa-mpuruspārhaṃ-ya~śa̭svadenā barhiṣā-'nyā barhīgṣyabhiṣyā̭ma vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu yaja̭ ||
devo agni-ssvi̭ṣṭakṛ-thsudravi̭ṇā mandraḥ kavi-ssatyama̭nmā-''yajī hotā hotṷr-hoturāya̭jīyānagne yān-devānayāḍyāgṃ api̭prerye tḙ hotre ama̭thsata tāgṃ sa̭sanuṣīgṃ hotrā-ndeva-ṅgamā-ndivi deveṣṷ yajñamera̭yemagg
svi̭ṣṭakṛccāgne hotā-'bhūrvasuvanḙ vasudheya̭sya namovāke vīhi yaja̭ || 34 ||
(yajaika̭-ñca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - anūyājayājyāḥ
deva-mbarhiḥ | vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu |
devīrdvāraḥ̭ | vasuvanḙ vasudheya̭sya viyantu | devī uṣāsā naktā | vasuvanḙ vasudheya̭sya vītām | devī joṣṭrī | vasuvanḙ vasudheya̭sya vītām |
devī ūrjāhṷtī | vasuvanḙ vasudheya̭sya vītām || 35 ||
devā daivyā hotā̭rā | vasuvanḙ vasudheya̭sya vītām | devīstisra-stisro devīḥ |
vasuvanḙ vasudheya̭sya viyantu |
devo narāśagṃsaḥ̭ | vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu | devo vanaspatiḥ̭ | vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu | deva-mbarhirvāri̭tīnām | vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu || 36 ||
devo agni-ssvi̭ṣṭakṛt | sudravi̭ṇā mandraḥ kaviḥ | satyama̭nmā-''yajī hotā | hotṷr-hoturāya̭jīyān |
agne yāndevānayāṭ | yāgṃ api̭preḥ | ye tḙ hotre ama̭thsata | tāgṃ sa̭sanuṣīgṃ hotrā-ndeva-ṅgamām | divi deveṣṷ yajñamera̭yemam | sviṣṭakṛccāgne hotā-'bhūḥ |
vasuvanḙ vasudheya̭sya namovāke vīhi̭ || 37 ||
(vītāṃ - ~vetva - bhūreka̭-ñca) (a. 14)
anuvākaṃ 15 - sūktavākapraiṣāḥ
agnimadya hotā̭ramavṛṇītāyaṃ-ya~ja̭mānaḥ paca̭-npaktīḥ paca̭-npuroḍāśaṃ̭
baddhna-nni̭ndrāgnibhyā-ñchāgagṃ̭ sūpasthā adya devo vanaspati̭-rabhava-dindrāgnibhyā-ñchāgenāgha̭stā-nta-mmḙdastaḥ prati̭ pacatā-'gra̭bhīṣṭāmavī̭vṛdhetā-mpuroḍāśḙna tvāmadyarṣa̭ ārṣeyarṣīṇā-nnapādavṛṇītāyaṃ-ya~ja̭māno bahubhya ā saṅga̭tebhya eṣa mḙ deveṣu vasu vāryā ya̭kṣyata iti tā yā
devā dḙva-dānānyadustānya̭smā ā ca śāsvā ca̭ gurasveṣitaśca̭ hotarasi̭ bhadravācyā̭ya preṣi̭to mānṷṣa-ssūktavākāya̭ sūktā brṷ̄hi || 38 ||
(agnimadyaikam) (a. 15)
(añjanti - hotā̭ yakṣath - sami̭dvo adyā - gni - rajai-d- daivyā̭ - juṣas - vā vṛ̭trahaṇā - gīrbhi - stvagg hyā - bha̭rata - mupo̭ha ya-d- deva-mbarhi-ssṷdevaṃ - deva-mbarhi - ragnimadya pañca̭daśa)
(añjan - tyupāva̭sṛjan - nānyā yuvat - kara̭deva maṣṭātrigṃ̭śat)
(añjanti̭ - sūktā brṷ̄hi)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Explore More