3.6 - పశుహౌత్రమ్ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ పాఠః - అఞ్జన్తి త్వామధ్వరే

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే తృతీయాష్టకే షష్ఠః ప్రపాఠకః - పశుహౌత్రమ్
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - యూపసంస్కారాః
అఞ్జన్తి త్వామద్ధ్వరే దేవయన్తః । వనస్పతే మధునా దైవ్యేన । యదూర్ధ్వస్తిష్ఠా-ద్ద్రవిణేహ ధత్తాత్ । యద్వా క్షయో మాతురస్యా ఉపస్థే ॥ ఉచ్ఛ్రయస్వ వనస్పతే । వర్ష్మ-న్పృథివ్యా అధి । సుమితీ మీయమానః ।
వర్చోధా యజ్ఞవాహసే ॥ సమిద్ధస్య శ్రయమాణః పురస్తాత్ । బ్రహ్మ వన్వానో అజరగ్ం సువీరమ్ ॥ 1 ॥

ఆరే అస్మదమతి-మ్బాధమానః । ఉచ్ఛ్రయస్వ మహతే సౌభగాయ ॥ ఊర్ధ్వ ఊషుణ ఊతయే । తిష్ఠా దేవో న సవితా । ఊర్ధ్వో వాజస్య సనితా యదఞ్జిభిః । వాఘద్భి-ర్విహ్వయామహే ॥
ఊర్ధ్వో నః పాహ్యగ్ంహసో ని కేతునా । విశ్వగ్ం సమత్రిణ-న్దహ ।
కృధీ న ఊర్ధ్వాఞ్చ రథాయ జీవసే ।
విదా దేవేషు నో దువః ॥ 2 ॥

జాతో జాయతే సుదినత్వే అహ్నామ్ । సమర్య ఆ విదథే వర్ధమానః । పునన్తి ధీరా అపసో మనీషా । దేవయా విప్ర ఉదియర్తి వాచమ్ ॥ యువా సువాసాః పరివీత ఆగాత్ । స ఉ శ్రేయా-న్భవతి జాయమానః ।
త-న్ధీరాసః కవయ ఉన్నయన్తి । స్వాధియో మనసా దేవయన్తః ॥ పృథుపాజా అమర్త్యః । ఘృతనిర్ణిఖ్-స్వాహుతః ॥ 3 ॥

అగ్ని-ర్యజ్ఞస్య హవ్యవాట్ ॥ తగ్ం సబాధో యతస్రుచః । ఇత్థా ధియా యజ్ఞవన్తః । ఆచక్రురగ్ని-మూతయే ॥ త్వం-వఁరుణ ఉత మిత్రో అగ్నే । త్వాం-వఁర్ధన్తి మతిభి-ర్వసిష్ఠాః ।
త్వే వసు సుషణనాని సన్తు ।
యూయ-మ్పాత స్వస్తిభి-స్సదా నః ॥ 4 ॥

(సువీరం - దువః - స్వాహుతో - +-ఽష్టౌ చ) (అ. 1)
అనువాకం 2 - ప్రయాజవిషయా మైత్రావరుణప్రైషాః
హోతా యక్షదగ్నిగ్ం సమిధా సుషమిధా సమిద్ధ-న్నాభా పృథివ్యా-స్సగన్థే వామస్య ।
వర్ష్మన్దివ ఇడస్పదే వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్షత్-తనూనపాత-మదితే-ర్గర్భ-మ్భువనస్య గోపామ్ । మద్ధ్వా-ఽద్య దేవో దేవేభ్యో దేవయానాన్పథో అనక్తు వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్ష-న్నరాశగ్ంస-న్నృశస్త్ర-న్నౄగ్ంః ప్రణేత్రమ్ । గోభి-ర్వపావాన్-థ్స్యా-ద్వీరై-శ్శక్తీవాన్-రథైః ప్రథమయావా హిరణ్యైశ్చన్ద్రీ వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥ హోతా యక్షదగ్నిమిడ ఈడితో దేవో దేవాగ్ం ఆవక్ష-ద్దూతో హవ్యవాడమూరః ।
ఉపేమం-యఁజ్ఞముపేమా-న్దేవో దేవహూతిమవతు వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥ హోతా యక్ష-ద్బర్హి-స్సుష్టరీమోర్ణమ్రదా అస్మిన్. యజ్ఞే వి చ ప్ర చ ప్రథతాగ్ స్వాసస్థ-న్దేవేభ్యః ।
ఏమేనదద్య వసవో రుద్రా ఆదిత్యా-స్సదన్తు ప్రియమిన్ద్రస్యాస్తు వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥ 5 ॥

హోతా యక్ష-ద్దుర ఋష్వాః కవష్యో-ఽకోషధావనీ-రుదాతాభి-ర్జిహతాం-విఁ పక్షోభి-శ్శ్రయన్తామ్ । సుప్రాయణా అస్మిన్. యజ్ఞే విశ్రయన్తా-మృతావృధో వియన్త్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్షదుషాసానక్తా బృహతీ సుపేశసా నౄగ్ంః పతిభ్యో యోని-ఙ్కృణ్వానే ।
సగ్గ్స్మయమానే ఇన్ద్రేణ దేవైరేద-మ్బర్హి-స్సీదతాం-వీఁతామాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్ష-ద్దైవ్యా హోతారా మన్ద్రా పోతారా కవీ ప్రచేతసా ।
స్విష్టమద్యాన్యః కరదిషా స్వభిగూర్తమన్య ఊర్జా సతవసేమం-యఁజ్ఞ-న్దివి దేవేషు ధత్తాం-వీఁతామాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్షత్-తిస్రో దేవీరపసామపస్తమా అచ్ఛిద్ర-మద్యేదమప-స్తన్వతామ్ ।
దేవేభ్యో దేవీ-ర్దేవమపో వియన్త్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్షత్-త్వష్టార-మచిష్టుమపాకగ్ం రేతోధాం-విఁశ్రవసం-యఁశోధామ్ ।
పురురూపమకామకర్శనగ్ం సుపోషః పోషై-స్స్యా-థ్సువీరో వీరై-ర్వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్ష-ద్వనస్పతి-ముపావస్రక్షద్ధియో జోష్టారగ్ం శశమన్నరః ।
స్వదా-థ్స్వధితిర్-ఋతుథా-ఽద్య దేవో దేవేభ్యో హవ్యా-ఽవాడ్-వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ ॥
హోతా యక్షదగ్నిగ్గ్ స్వాహా-ఽఽజ్యస్య స్వాహా మేదస-స్స్వాహా స్తోకానాగ్ స్వాహా స్వాహా కృతీనాగ్ స్వాహా హవ్యసూక్తీనామ్ ।
స్వాహా దేవాగ్ం ఆజ్యపాన్-థ్స్వాహా-ఽగ్నిగ్ం హోత్రాజ్జుషాణా అగ్న ఆజ్యస్య వియన్తు హోతర్యజ ॥ 6 ॥

(ప్రియమిన్ద్రస్యాస్తు వేత్వాజ్య్స్య హోతర్యజ - సువీరో వీరై-ర్వేత్వాజ్యస్య హోతర్యజ చత్వారి చ) (అ. 2)
(అగ్ని-న్తనూనపాత-న్నరాశగ్ంసమగ్నిమిడ ఈడితో బర్హిర్దుర ఉషాసానక్తా దైవ్యా తిస్రస్త్వష్టారం-వఁనస్పతిమగ్నిమ్ )
(పఞ్చ వేత్వేకో వియన్తు ద్విర్వీతామేకో వియన్తు ద్విర్వేత్వేకో వియన్తు హోతర్యజ)
అనువాకం 3 - ఆప్రియ ప్రయాజానాం-యాఁజ్యాః
సమిద్ధో అద్య మనుషో దురోణే । దేవో దేవాన్. యజసి జాతవేదః । ఆ చ వహ మిత్రమహ-శ్చికిత్వాన్ । త్వ-న్దూతః కవిరసి ప్రచేతాః ॥ తనూనపాత్పథ ఋతస్య యానాన్ । మద్ధ్వా సమఞ్జన్-థ్స్వదయా సుజిహ్వ ।
మన్మాని ధీభిరుత యజ్ఞమృన్ధన్న్ । దేవత్రా చ కృణుహ్యద్ధ్వర-న్నః ॥ నరాశగ్ంసస్య మహిమానమేషామ్ । ఉపస్తోషామ యజతస్య యజ్ఞైః ॥ 7 ॥

తే సుక్రతవ-శ్శుచయో ధియధాంః । స్వదన్తు దేవా ఉభయాని హవ్యా ॥ ఆజుహ్వాన ఈడ్యో వన్ద్యశ్చ । ఆయాహ్యగ్నే వసుభి-స్సజోషాః ।
త్వ-న్దేవానామసి యహ్వ హోతా । స ఏనాన్. యక్షీషితో యజీయాన్ ॥ ప్రాచీన-మ్బర్హిః ప్రదిశా పృథివ్యాః । వస్తోరస్యా వృజ్యతే అగ్రే అహ్నామ్ ।
వ్యు ప్రథతే వితరం-వఁరీయః । దేవేభ్యో అదితయే స్యోనమ్ ॥ 8 ॥

వ్యచస్వతీరుర్వియా విశ్రయన్తామ్ । పతిభ్యో నజనయ-శ్శుమ్భమానాః । దేవీర్ద్వారో బృహతీ-ర్విశ్వమిన్వాః । దేవేభ్యో భవథ సుప్రాయణాః ॥ ఆ సుష్వయన్తీ యజతే ఉపాకే । ఉషాసానక్తా సదతా-న్ని యోనౌ ।
దివ్యే యోషణే బృహతీ సురుక్మే । అధి శ్రియగ్ం శుక్రపిశ-న్దధానే ॥ దైవ్యా హోతారా ప్రథమా సువాచా । మిమానా యజ్ఞ-మ్మనుషో యజద్ధ్యై ॥ 9 ॥

ప్రచోదయన్తా విదథేషు కారూ । ప్రాచీన-ఞ్జ్యోతిః ప్రదిశా దిశన్తా ॥ ఆనో యజ్ఞ-మ్భారతీ తూయమేతు । ఇడా మనుష్వదిహ చేతయన్తీ । తిస్రో దేవీ-ర్బర్హిరేదగ్గ్ స్యోనమ్ । సరస్వతీ స్వపస-స్సదన్తు ॥
య ఇమే ద్యావాపృథివీ జనిత్రీ । రూపైరపిగ్ంశ-ద్భువనాని విశ్వా । తమద్య హోతరిషితో యజీయాన్ ।
దేవ-న్త్వష్టారమిహ యక్షి విద్వాన్ ॥ 10 ॥

ఉపావసృజత్-త్మన్యా సమఞ్జన్న్ । దేవానా-మ్పాథ ఋతుథా హవీగ్ంషి । వనస్పతిః శమితా దేవో అగ్నిః । స్వదన్తు హవ్య-మ్మధునా ఘృతేన ॥
సద్యో జాతో వ్యమిమీత యజ్ఞమ్ । అగ్ని-ర్దేవానా-మభవత్-పురోగాః । అస్య హోతుః ప్రదిశ్యృతస్య వాచి ।
స్వాహాకృతగ్ం హవిరదన్తు దేవాః ॥ 11 ॥

(యజ్ఞైః - స్యోనం - ఁయజద్ధ్యై - విద్వాన - +ష్టౌ చ) (అ. 3)
అనువాకం 4 - పర్యగ్నికరణీయా ఋచః
అగ్నిర్-హోతా నో అద్ధ్వరే । వాజీ సన్-పరిణీయతే ।
దేవో దేవేషు యజ్ఞియః ॥ పరి త్రివిష్ట్యద్ధ్వరమ్ । యాత్యగ్నీ రథీరివ । ఆ దేవేషు ప్రయో దధత్ ॥ పరి వాజపతిః కవిః । అగ్నిర్-హవ్యా న్యక్రమీత్ ।
దధ-ద్రత్నాని దాశుషే ॥ 12 ॥

(అగ్నిర్-హోతా నో నవ) (అ. 4)
అనువాకం 5 - మైత్రావరుణప్రైషః
అజైదగ్నిః । అసనద్వాజ-న్ని । దేవో దేవేభ్యో హవ్యా-ఽవాట్ । ప్రాఞ్జోభిర్-హిన్వానః ।
ధేనాభిః కల్పమానః । యజ్ఞస్యాయుః ప్రతిరన్న్ ।
ఉప ప్రేష్య హోతః । హవ్యా దేవేభ్యః ॥ 13 ॥

(అజైదష్టౌ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - హోతురధ్రిగుప్రైషః
దైవ్యా-శ్శమితార ఉత మనుష్యా ఆరభద్ధ్వమ్ । ఉప నయత మేద్ధ్యా దురః । ఆశాసానా మేధపతిభ్యా-మ్మేధమ్ । ప్రాస్మా అగ్ని-మ్భరత । స్తృణీత బర్హిః । అన్వేన-మ్మాతా మన్యతామ్ । అను పితా ।
అను భ్రాతా సగర్భ్యః । అను సఖా సయూథ్యః ॥
ఉదీచీనాగ్ం అస్య పదో నిధత్తాత్ ॥ 14 ॥

సూర్య-ఞ్చక్షుర్గమయతాత్ । వాత-మ్ప్రాణమన్వ-వసృజతాత్ । దిశ-శ్శ్రోత్రమ్ । అన్తరిక్షమసుమ్ । పృథివీగ్ం శరీరమ్ । ఏకధా-ఽస్య త్వచమాచ్ఛ్యతాత్ । పురా నాభ్యా అపిశసో వపాముత్ఖిదతాత్ । అన్తరేవోష్మాణం-వాఁరయతాత్ । శ్యేనమస్య వక్షః కృణుతాత్ । ప్రశసా బాహూ ॥ 15 ॥

శలా దోషణీ । కశ్యపేవాగ్ంసా । అచ్ఛిద్రే శ్రోణీ ।
కవషోరూ స్రేకపర్ణా-ఽష్ఠీవన్తా । షడ్విగ్ంశతిరస్య వఙ్క్రయః ।
తా అనుష్ఠ్యోచ్చ్యావయతాత్ । గాత్ర-ఙ్గాత్రమస్యానూన-ఙ్కృణుతాత్ । ఊవద్ధ్యగోహ-మ్పార్థివ-ఙ్ఖనతాత్ । అస్నా రక్ష-స్సగ్ంసృజతాత్ ।
వనిష్ఠుమస్య మా రావిష్ట ॥ 16 ॥

ఉరూక-మ్మన్యమానాః ॥ నేద్వస్తోకే తనయే । రవితా రవచ్ఛమితారః । అద్ధ్రిగో శమీద్ధ్వమ్ । సుశమి శమీద్ధ్వమ్ । శమీద్ధ్వ-మద్ధ్రిగో ॥
అద్ధ్రిగుశ్చాపాపశ్చ । ఉభౌ దేవానాగ్ం శమితారౌ । తావిమ-మ్పశుగ్గ్ శ్రపయతా-మ్ప్రవిద్వాగ్ంసౌ ।
యథా యథా-ఽస్య శ్రపణ-న్తథాతథా ॥ 17 ॥

[ధత్తా-ద్- బాహూ - మా రావిష్ట - తథాతథా ] (అ. 6)
అనువాకం 7 - స్తోకవిషయ-మ్మైత్రావరుణానువచనమ్
జుషస్వ సప్రథస్తమమ్ । వచో దేవఫ్సరస్తమమ్ ।
హవ్యా జుహ్వాన ఆసని ॥ ఇమ-న్నో యజ్ఞమమృతేషు ధేహి । ఇమా హవ్యా జాతవేదో జుషస్వ । స్తోకానామగ్నే మేదసో ఘృతస్య । హోతః ప్రాశాన ప్రథమో నిషద్య ॥ ఘృతవన్తః పావక తే ।
స్తోకాస్శ్చోతన్తి మేదసః । స్వధర్మ-న్దేవవీతయే ॥ 18 ॥

శ్రేష్ఠ-న్నో ధేహి వార్యమ్ ॥ తుభ్యగ్గ్ స్తోకా ఘృతశ్చుతః । అగ్నే విప్రాయ సన్త్య । ఋషి-శ్శ్రేష్ఠ-స్సమిద్ధ్యసే । యజ్ఞస్య ప్రావితా భవ ॥
తుభ్యగ్గ్ శ్చోతన్త్యద్ధ్రిగో శచీవః । స్తోకాసో అగ్నే మేదసో ఘృతస్య । కవిశస్తో బృహతా భానునా-ఽఽగాః । హవ్యా జుషస్వ మేధిర ॥
ఓజిష్ఠ-న్తే మద్ధ్యతో మేద ఉద్భృతమ్ । ప్రతే వయ-న్దదామహే । శ్చోతన్తి తే వసో స్తోకా అధి త్వచి ।
ప్రతి తాన్దేవశో విహి ॥ 19 ॥

(దేవవీతయ-ఉద్భృత-న్త్రీణి చ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - వపా పురోడాశస్విష్టకృతా-మ్పురోనువాక్యాః ప్రైషాశ్చ
ఆ వృత్రహణా వృత్రహభి-శ్శుష్మైః । ఇన్ద్ర యాత-న్నమోభిరగ్నే అర్వాక్ । యువగ్ం రాధోభిరకవేభిరిన్ద్ర । అగ్నే అస్మే భవతముత్తమేభిః ॥ హోతా యక్షదిన్ద్రాగ్నీ । ఛాగస్య వపాయా మేదసః । జుషేతాగ్ం హవిః । హోతర్యజ ॥ వి హ్యఖ్య-న్మనసా వస్య ఇచ్ఛన్న్ । ఇన్ద్రాగ్నీ జ్ఞాస ఉత వా సజాతాన్ ॥ 20 ॥

నాన్యా యువత్ప్రమతిరస్తి మహ్యమ్ । స వా-న్ధియం-వాఁజయన్తీమతక్షమ్ ॥ హోతా యక్షదిన్ద్రాగ్నీ । పురోడాశస్య జుషేతాగ్ం హవిః । హోతర్యజ ॥
త్వామీడతే అజిర-న్దూత్యాయ । హవిష్మన్త-స్సదమి-న్మానుషాసః । యస్య దేవైరాసదో బర్హిరగ్నే । అహాన్యస్మై సుదినా భవన్తు ॥ హోతా యక్షదగ్నిమ్ । పురోడాశస్య జుషతాగ్ం హవిః ।
హోతర్యజ ॥ 21 ॥

(సజాతా - నగ్ని-న్ద్వే చ) (అ. 8)
అనువాకం 9 - తేషామేవ యాజ్యాః
గీర్భిర్విప్రః ప్రమతిమిచ్ఛమానః । ఈ రయిం-యఁశస-మ్పూర్వభాజమ్ । ఇన్ద్రాగ్నీ వృత్రహణా సువజ్రా । ప్రణో నవ్యేభిస్తిరత-న్దేష్ణైః ॥ మాచ్ఛేద్మ రశ్మీగ్ంరితి నాధమానాః । పితృణాగ్ం శక్తీరను యచ్ఛమానాః । ఇన్ద్రాగ్నిభ్యా-ఙ్కం-వృఁషణో మదన్తి । తా హ్యద్రీ ధిషణాయా ఉపస్థే ॥
అగ్నిగ్ం సుదీతిగ్ం సుదృశ-ఙ్గృణన్తః ।
నమస్యామస్త్వేడ్య-ఞ్జాతవేదః ।
త్వా-న్దూతమరతిగ్ం హవ్యవాహమ్ ।
దేవా అకృణ్వ-న్నమృతస్య నాభిమ్ ॥ 22 ॥

(జాతవేదో ద్వే చ) (అ. 9)
అనువాకం 10 - మనోతాసూక్తమ్
త్వగ్గ్ హ్యగ్నే ప్రథమో మనోతా । అస్యా ధియో అభవో దస్మ హోతా । త్వగ్ం సీం-వృఁష-న్నకృణో-ర్దుష్టరీతు । సహో విశ్వస్మై సహసే సహద్ధ్యై ॥ అధా హోతా న్యసీదో యజీయాన్ । ఇడస్పద ఇషయన్నీడ్య-స్సన్న్ । త-న్త్వా నరః ప్రథమ-న్దేవయన్తః । మహో రాయే చితయన్తో అను గ్మన్న్ ॥ వృతేవ యన్త-మ్బహుభి-ర్వసవ్యైః ।
త్వే రయి-ఞ్జాగృవాగ్ంసో అను గ్మన్న్ ॥ 23 ॥

రుశన్తమగ్ని-న్దర్శత-మ్బృహన్తమ్ । వపావన్తం-విఁశ్వహా దీదివాగ్ంసమ్ ॥ పద-న్దేవస్య నమసా వియన్తః । శ్రవస్యవ-శ్శ్రవ ఆపన్నమృక్తమ్ ।
నామాని చి-ద్దధిరే యజ్ఞియాని । భద్రాయా-న్తే రణయన్త సన్దృష్టౌ ॥ త్వాం-వఁర్ధన్తి క్షితయః పృథివ్యామ్ । త్వగ్ం రాయ ఉభయాసో జనానామ్ ।
త్వ-న్త్రాతా తరణే చేత్యో భూః ।
పితా మాతా సదమి-న్మానుషాణామ్ ॥ 24 ॥

స పర్యేణ్య-స్స ప్రియో విక్ష్వగ్నిః । హోతా మన్ద్రో నిషసాదా యజీయాన్ । త-న్త్వా వయ-న్దమ ఆ దీదివాగ్ంసమ్ । ఉపజ్ఞుబాధో నమసా సదేమ ॥
త-న్త్వా వయగ్ం సుధియో నవ్యమగ్నే । సుమ్నాయవ ఈమహే దేవయన్తః । త్వం-విఁశో అనయో దీద్యానః । దివో అగ్నే బృహతా రోచనేన ॥
విశా-ఙ్కవిం-విఁశ్పతిగ్ం శశ్వతీనామ్ ।
నితోశనం-వృఁషభ-ఞ్చర్షణీనామ్ ॥ 25 ॥

ప్రేతీషణిమిషయన్త-మ్పావకమ్ । రాజన్తమగ్నిం-యఁజతగ్ం రయీణామ్ ॥ సో అగ్న ఈజే శశమే చ మర్తః । యస్త ఆనట్-థ్సమిధా హవ్యదాతిమ్ ।
య ఆహుతి-మ్పరి వేదా నమోభిః । విశ్వేథ్స వామా దధతే త్వోతః ॥ అస్మా ఉ తే మహి మహే విధేమ । నమోభిరగ్నే సమిధోత హవ్యైః ।
వేదీ సూనో సహసో గీర్భిరుక్థైః ।
ఆ తే భద్రాయాగ్ం సుమతౌ యతేమ ॥ 26 ॥

ఆ యస్తతన్థ రోదసీ వి భాసా । శ్రవోభిశ్చ శ్రవస్యస్తరుత్రః । బృహద్భి-ర్వాజై-స్స్థవిరేభిరస్మే । రేవద్భిరగ్నే వితరం-విఁభాహి ॥
నృవద్వసో సదమిద్ధేహ్యస్మే । భూరి తోకాయ తనయాయ పశ్వః । పూర్వీరిషో బృహతీరారే అఘాః । అస్మే భద్రా సౌశ్రవసాని సన్తు ॥
పురూణ్యగ్నే పురుధా త్వాయా । వసూని రాజన్-వసుతాతే అశ్యామ్ । పురూణి హి త్వే పురువార సన్తి ।
అగ్నే వసు విధతే రాజని త్వే ॥ 27 ॥

(జాగృవాగ్ంసో అను గ్మన్ - మానుషాణాం - చర్షణీనాం - ఁయతే - మాశ్యా-న్ద్వే చ) (అ. 10)
అనువాకం 11 - హవిర్వనస్పతిస్విష్టకృతా-మ్పురోనువాక్యాః ప్రైషాశ్చ
ఆ భరతగ్ం శిక్షతం-వఁజ్రబాహూ ।
అస్మాగ్ం ఇన్ద్రాగ్నీ అవతగ్ం శచీభిః ।
ఇమే ను తే రశ్మయ-స్సూర్యస్య ।
యేభిః సపిత్వ-మ్పితరో న ఆయన్న్ ॥
హోతా యక్షదిన్ద్రాగ్నీ । ఛాగస్య హవిష ఆత్తామద్య । మద్ధ్యతో మేద ఉద్భృతమ్ । పురా ద్వేషోభ్యః । పురా పౌరుషేయ్యా గృభః । ఘస్తాన్నూనమ్ ॥ 28 ॥

ఘాసే అజ్రాణాం-యఁవసప్రథమానామ్ । సుమత్క్షరాణాగ్ం శతరుద్రియాణామ్ ।
అగ్నిష్వాత్తానా-మ్పీవోపవసనానామ్ ।
పార్శ్వత-శ్శ్రోణిత-శ్శితామత ఉథ్సాదతః । అఙ్గాదఙ్గాదవత్తానామ్ । కరత ఏవేన్ద్రాగ్నీ । జుషేతాగ్ం హవిః । హోతర్యజ ॥
దేవేభ్యో వనస్పతే హవీగ్ంషి ।
హిరణ్యపర్ణ ప్రదివస్తే అర్థమ్ ॥ 29 ॥

ప్రదక్షిణి-ద్రశనయా నియూయ । ఋతస్య వక్షి పథిభీ రజిష్ఠైః ॥ హోతా యక్ష-ద్వనస్పతిమభి హి । పిష్టతమయా రభిష్ఠయా రశనయా-ఽఽధిత ।
యత్రేన్ద్రాగ్నియో-శ్ఛాగస్య హవిషః ప్రియా ధామాని ।
యత్ర వనస్పతేః ప్రియా పాథాగ్ంసి ।
యత్ర దేవానామాజ్యపానా-మ్ప్రియా ధామాని । యత్రాగ్నేర్-హోతుః ప్రియా ధామాని ।
తత్రైత-మ్ప్రస్తు-త్యేవో-పస్తుత్యేవోపావస్రక్షత్ ।
రభీయాగ్ం సమివ కృత్వీ ॥ 30 ॥

కరదేవ-న్దేవో వనస్పతిః । జుషతాగ్ం హవిః । హోతర్యజ ॥ పిప్రీహి దేవాగ్ం ఉశతో యవిష్ఠ । విద్వాగ్ం ఋతూగ్ంర్-ఋతుపతే యజేహ ।
యే దైవ్యా ఋత్విజస్తేభిరగ్నే ।
త్వగ్ం హోతౄణామస్యాయజిష్ఠః ॥
హోతా యక్షదగ్నిగ్గ్ స్విష్టకృతమ్ ।
అయాడగ్ని-రిన్ద్రాగ్నియో-శ్ఛాగస్య హవిషః ప్రియా ధామాని । అయాడ్వనస్పతేః ప్రియా పాథాగ్ంసి ।
అయాడ్దేవానా-మాజ్యపానా-మ్ప్రియా ధామాని ।
యక్షదగ్నేర్-హోతుః ప్రియా ధామాని । యక్ష-థ్స్వ-మ్మహిమానమ్ । ఆయజతామేజ్యా ఇషః । కృణోతు సో అద్ధ్వరా జాతవేదాః । జుషతాగ్ం హవిః । హోతర్యజ ॥ 31 ॥

(నూన - మర్థం - కృత్వీ - పాథాగ్ంసి సప్త చ) (అ. 11)
అనువాకం 12 - తేషామేవ యాజ్యాః
ఉపోహ యద్విదథం-వాఁజినో గూః । గీర్భి-ర్విప్రాః ప్రమతి-మిచ్ఛమానాః । అర్వన్తో న కాష్ఠా-న్నక్షమాణాః । ఇన్ద్రాగ్నీ జోహువతో నరస్తే ॥
వనస్పతే రశనయా-ఽభిధాయ । పిష్టతమయా వయునాని విద్వాన్ । వహ దేవత్రా దిధిషో హవీగ్ంషి । ప్ర చ దాతారమమృతేషు వోచః ॥ అగ్నిగ్గ్ స్విష్టకృతమ్ । అయాడగ్ని-రిన్ద్రాగ్నియో-శ్ఛాగస్య హవిషః ప్రియా ధామాని ॥ 32 ॥

అయాడ్వనస్పతేః ప్రియా పాథాగ్ంసి ।
అయాడ్దేవానా-మాజ్యపానా-మ్ప్రియా ధామాని ।
యక్షదగ్నేర్-హోతుః ప్రియా ధామాని । యక్ష-థ్స్వ-మ్మహిమానమ్ । ఆయజతామేజ్యా ఇషః । కృణోతు సో అద్ధ్వరా జాతవేదాః । జుషతాగ్ం హవిః । అగ్నే యదద్య విశో అద్ధ్వరస్య హోతః ।
పావక శోచే వేష్ట్వగ్ం హి యజ్వా ।
ఋతా యజాసి మహినా వి య-ద్భూః ।
హవ్యా వహ యవిష్ఠ యా తే అద్య ॥ 33 ॥

(ధామాని - భురేక-ఞ్చ) (అ. 12)
అనువాకం 13 - అనూయాజప్రైషాః
దేవ-మ్బర్హి-స్సుదేవ-న్దేవై-స్స్యా-థ్సువీరం-వీఁరైర్వస్తో-ర్వృజ్యేతాక్తోః ప్రభ్రి-యేతాత్యన్యాన్-రాయా బర్హిష్మతో మదేమ వసువనే వసుధేయస్య వేతు యజ ॥ దేవీ-ర్ద్వారః సఙ్ఘాతే విడ్వీర్యామఞ్ఛిథిరా ధ్రువా దేవహూతౌ వథ్స
ఈమేనాస్తరుణ ఆమిమీయాత్-కుమారో వా నవజాతో మైనా అర్వా రేణుకకాటః పృణగ్వసువనే వసుధేయస్య వియన్తు యజ ॥ దేవీ ఉషాసా నక్తా-ఽద్యాస్మిన్. యజ్ఞే ప్రయత్యహ్వేతామపి నూన-న్దైవీర్విశః ప్రాయాసిష్టాగ్ం సుప్రీతే సుధితే వసువనే వసుధేయస్య వీతాం-యఁజ ॥
దేవీ జోష్ట్రీ వసుధితీ యయోరన్యా-ఽఘా ద్వేషాగ్ంసి యూయవదా-ఽన్యా వక్ష-ద్వసు వార్యాణి యజమానాయ వసువనే వసుధేయస్య వీతాం-యఁజ ॥
దేవీ ఊర్జాహుతీ ఇషమూర్జమన్యా వక్షథ్సగ్ధిగ్ం సపీతిమన్యా నవేన పూర్వ-న్దయమానా-స్స్యామ పురాణేన నవ-న్తామూర్జమూర్జాహుతీ ఊర్జయమానే అధాతాం-వఁసువనే వసుధేయస్య వీతాం-యఁజ ॥
దేవా దైవ్యా హోతారా నేష్టారా పోతారా హతాఘశగ్ంసా-వాభరద్వసూ వసువనే వసుధేయస్య వీతాం-యఁజ ॥
దేవీస్తిస్రస్తిస్రో దేవీరిడా సరస్వతీ భారతీ ద్యా-మ్భారత్యాదిత్యై-రస్పృక్ష-థ్సరస్వతీమగ్ం రుద్రై-ర్యజ్ఞమావీ-దిహైవేడయా వసుమత్యా
సధమాద-మ్మదేమ వసువనే వసుధేయస్య వియన్తు యజ ॥
దేవో నరాశగ్ంస-స్త్రిశీర్షా షడక్ష-శ్శతమిదేనగ్ం శితిపృష్ఠా ఆదధతి సహస్రమీ-మ్ప్రవహన్తి మిత్రావరుణేదస్య హోత్రమర్హతో
బృహస్పతిః స్తోత్రమశ్వినా ఽఽద్ధ్వర్యవం-వఁసువనే వసుధేయస్య వేతు యజ ॥
దేవో వనస్పతి-ర్వర్షప్రావా ఘృతనిర్ణిగ్-ద్యా-
మగ్రేణాస్పృక్షదా-ఽన్తరిక్ష-మ్మద్ధ్యేనాప్రాః పృథివీ-ముపరేణాదృగ్ంహీ-ద్వసువనే వసుధేయస్య వేతు యజ ॥
దేవ-మ్బర్హిర్వారితీనా-న్నిధే ధాసి ప్రచ్యుతీనామ-ప్రచ్యుత-న్నికామధరణ-మ్పురుస్పార్హం-యఁశస్వదేనా బర్హిషా-ఽన్యా బర్హీగ్ష్యభిష్యామ వసువనే వసుధేయస్య వేతు యజ ॥
దేవో అగ్ని-స్స్విష్టకృ-థ్సుద్రవిణా మన్ద్రః కవి-స్సత్యమన్మా-ఽఽయజీ హోతా హోతుర్-హోతురాయజీయానగ్నే యాన్-దేవానయాడ్యాగ్ం అపిప్రేర్యే తే హోత్రే అమథ్సత తాగ్ం ససనుషీగ్ం హోత్రా-న్దేవ-ఙ్గమా-న్దివి దేవేషు యజ్ఞమేరయేమగ్గ్
స్విష్టకృచ్చాగ్నే హోతా-ఽభూర్వసువనే వసుధేయస్య నమోవాకే వీహి యజ ॥ 34 ॥

(యజైక-ఞ్చ) (అ. 13)
అనువాకం 14 - అనూయాజయాజ్యాః
దేవ-మ్బర్హిః । వసువనే వసుధేయస్య వేతు ।
దేవీర్ద్వారః । వసువనే వసుధేయస్య వియన్తు । దేవీ ఉషాసా నక్తా । వసువనే వసుధేయస్య వీతామ్ । దేవీ జోష్ట్రీ । వసువనే వసుధేయస్య వీతామ్ ।
దేవీ ఊర్జాహుతీ । వసువనే వసుధేయస్య వీతామ్ ॥ 35 ॥

దేవా దైవ్యా హోతారా । వసువనే వసుధేయస్య వీతామ్ । దేవీస్తిస్ర-స్తిస్రో దేవీః ।
వసువనే వసుధేయస్య వియన్తు ।
దేవో నరాశగ్ంసః । వసువనే వసుధేయస్య వేతు । దేవో వనస్పతిః । వసువనే వసుధేయస్య వేతు । దేవ-మ్బర్హిర్వారితీనామ్ । వసువనే వసుధేయస్య వేతు ॥ 36 ॥

దేవో అగ్ని-స్స్విష్టకృత్ । సుద్రవిణా మన్ద్రః కవిః । సత్యమన్మా-ఽఽయజీ హోతా । హోతుర్-హోతురాయజీయాన్ ।
అగ్నే యాన్దేవానయాట్ । యాగ్ం అపిప్రేః । యే తే హోత్రే అమథ్సత । తాగ్ం ససనుషీగ్ం హోత్రా-న్దేవ-ఙ్గమామ్ । దివి దేవేషు యజ్ఞమేరయేమమ్ । స్విష్టకృచ్చాగ్నే హోతా-ఽభూః ।
వసువనే వసుధేయస్య నమోవాకే వీహి ॥ 37 ॥

(వీతాం - ఁవేత్వ - భూరేక-ఞ్చ) (అ. 14)
అనువాకం 15 - సూక్తవాకప్రైషాః
అగ్నిమద్య హోతారమవృణీతాయం-యఁజమానః పచ-న్పక్తీః పచ-న్పురోడాశం
బద్ధ్న-న్నిన్ద్రాగ్నిభ్యా-ఞ్ఛాగగ్ం సూపస్థా అద్య దేవో వనస్పతి-రభవ-దిన్ద్రాగ్నిభ్యా-ఞ్ఛాగేనాఘస్తా-న్త-మ్మేదస్తః ప్రతి పచతా-ఽగ్రభీష్టామవీవృధేతా-మ్పురోడాశేన త్వామద్యర్ష ఆర్షేయర్షీణా-న్నపాదవృణీతాయం-యఁజమానో బహుభ్య ఆ సఙ్గతేభ్య ఏష మే దేవేషు వసు వార్యా యక్ష్యత ఇతి తా యా
దేవా దేవ-దానాన్యదుస్తాన్యస్మా ఆ చ శాస్వా చ గురస్వేషితశ్చ హోతరసి భద్రవాచ్యాయ ప్రేషితో మానుష-స్సూక్తవాకాయ సూక్తా బ్రూహి ॥ 38 ॥
(అగ్నిమద్యైకమ్) (అ. 15)
(అఞ్జన్తి - హోతా యక్షథ్ - సమిద్వో అద్యా - గ్ని - రజై-ద్- దైవ్యా - జుషస్ - వా వృత్రహణా - గీర్భి - స్త్వగ్గ్ హ్యా - భరత - ముపోహ య-ద్- దేవ-మ్బర్హి-స్సుదేవం - దేవ-మ్బర్హి - రగ్నిమద్య పఞ్చదశ)
(అఞ్జన్ - త్యుపావసృజన్ - నాన్యా యువత్ - కరదేవ మష్టాత్రిగ్ంశత్)
(అఞ్జన్తి - సూక్తా బ్రూహి)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే తృతీయాష్టకే షష్ఠః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥