o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittena mantraiśca yajñacchidrapūraṇādacchidramucyate
anuvākaṃ 1 - darśapūrṇamāseṣṭiviṣayāṇi kāni citprāyaścittāni
sarvān. vā eṣo-'gnau kāmā-npravḙśayati |
yo-'gnīna̭nvādhāya̭ vratamupaiti̭ |
sa yadani̭ṣṭvā prayāyāt | akā̭maprītā ena-ṅkāmā nānu prayā̭yuḥ | atejā a̭vīryaḥ̭ syāt |
sa jṷhuyāt | tubhya-ntā a̭ṅgirastama |
viśvā-ssukṣitayaḥ pṛtha̭k |
agne kāmā̭ya yemira iti̭ |
kāmā̭nevāsmi̭-ndadhāti || 1 ||
tejasvī vīryā̭vā-nbhavati ||
santa̭tirvā eṣā yajñasya̭ |
yo-'gnīna̭nvādhāya̭ vratamupaiti̭ |
sa yadudvāya̭ti | vicchi̭tti-revāsya sā ||
ta-mprāñca̭muddhṛtya̭ |
manasopa̭tiṣṭheta | mano vai prajāpa̭tiḥ |
prājāpatyo yajñaḥ || 2 ||
vi vā eṣa i̭ndriyeṇa̭ vīryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ragnira̭pakṣāya̭ti | yāvacchamya̭yā praviddhyet |
yadi tāva̭dapakṣāyet | tagṃ sambha̭ret |
ida-nta eka̭-mpara ṷta ekam || 3 ||
priye devānā-mparame janitra iti̭ | brahma̭ṇaivainagṃ sambha̭rati |
saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ | yadi̭ parasta-rāma̭pakṣāyet | anu prayāyāva̭syet |
so eva tataḥ prāya̭ścittiḥ ||
oṣa̭dhīrvā etasya̭ paśū-npayaḥ pravi̭śati |
yasya̭ haviṣḙ vathsā apākṛ̭tā dhaya̭nti || 4 ||
vāyurvai paya̭saḥ pradāpayitā | sa evāsmai payaḥ pradā̭payati | payo vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ payaḥ̭ |
paya̭saivāsmai payo-'va̭rundhe || 5 ||
saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ || anyatarān. vā eṣa devā-nbhā̭gadheyḙna vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sāya-ṅgṛhamā-gaccha̭nti |
yasya̭ sāya-ndugdhagṃ havirārti̭-mārcchati̭ |
indrā̭ya vrīhīnni-rupyo-pa̭vaset | payo vā oṣa̭dhayaḥ | paya̭ evārabhya̭ gṛhītvo-pa̭vasati | yatprāta-ssyāt | tacchṛta-ṅkṷryāt || 6 ||
indriye evāsmai̭ samīcī̭ dadhāti |
payo vā oṣa̭dhayaḥ | payaḥ payaḥ̭ | paya̭saivāsmai payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai haviṣḙ vathsānapā kṷryāt |
saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ || ubhayān. vā eṣa devā-nbhā̭gadheyḙna vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sāya-ñca̭ prātaśca̭ gṛhamā-gaccha̭nti | yasyobhayagṃ̭ havirārti̭-mārcchati̭ || 7 ||
agni-ndevatā̭nā-mprathamaṃ-ya~̭jet |
agnimṷkhā eva devatāḥ prīṇāti |
agniṃ-vā~ anvanyā devatāḥ |
indramanvanyāḥ | tā evobhayīḥ prīṇāti |
payo vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ payaḥ̭ | paya̭saivāsmai payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai haviṣḙ vathsānapā kṷryāt || 8 ||
yasya vratye-'ha-npatnya̭nā-lambhukā bhava̭ti | tāma̭paruddhya̭ yajeta |
sarvḙṇaiva yajñena̭ yajate |
tāmiṣṭvo-pa̭hvayeta | amūhama̭smi |
sā tvam | dyauraham | pṛthivī tvam | sāmāham | ṛktvam | tāvehi sambha̭vāva | saha reto̭ dadhāvahai | pugṃse putrāya vetta̭vai |
rāyaspoṣā̭ya suprajāstvāya̭ suvīryāyeti̭ |
ardha evaināmu-pa̭hvayate |
saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ || 9 ||
(sarvān. vi vai yadi̭ parastarāmoṣa̭dhīran yatarānubhayā̭nardho vai )
anuvākaṃ 2 - agnihotrasāmnāyyasādhāraṇāni prāyaścittāni
3.7.2.1
yadvi-ṣṣa̭ṇṇena juhuyāt |
apra̭jā apaśuryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ninayet | anāyatana-ssyāt |
prājāpatyayarcā va̭lmīka-vapāyāma-va̭nayet | prājāpatyo vai valmīkaḥ̭ | yajñaḥ prajāpa̭tiḥ | prajāpa̭tāveva yajña-mprati̭ṣṭhāpayati |
bhūrityā̭ha | bhūto vai prajāpa̭tiḥ || 10 ||
apra̭jā apaśu-ryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ninayet | anāyatana-ssyāt |
maddhyamena̭ parṇena̭ dyāvā-pṛthivya̭-yarcā-'ntaḥ̭ paridhi nina̭yet |
dyāvā̭pṛthivyo-revainat-prati̭ṣṭhāpayati || 11 ||
kilāso̭ vā syāda̭rśaso vā | ya-tpratyeyāt | yajñaṃ-vi~cchi̭ndyāt | sa jṷhuyāt |
mitro janān kalpayati prajānann || 12 ||
satyāya̭ havya-ṅghṛtava̭-jjuhoteti̭ | mitreṇaivaina̭-tkalpayati | tatkṛtvā | anyā-ndugdhvā puna̭rhotavyam |
saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ ||
ya-tpūrva̭syā-māhṷtyāgṃ hutāyā-muttarā-''hṷti-sskandet |
dvipādbhiḥ̭ paśubhi-ryaja̭māno vyṛ̭̭ddhyeta |
yadutta̭rayā 'bhijṷhuyāt || 13 ||
yatra vettha̭ vanaspate devānā-ṅguhyā nāmā̭ni |
tatra̭ havyāni̭ gāmayeti̭ vānaspatya-yarcā samidha̭-mādhāya̭ | tūṣṇīmeva puna̭-rjuhuyāt |
vanaspati̭naiva yajñasyārtā-ñcānārtā-ñcāhṷtī vidā̭dhāra | tatkṛtvā | anyā-ndugdhvā puna̭r-hotavyam | saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ ||
yatpurā pra̭yājebhyaḥ prāṃaṅgā̭ra-sskandet |
addhvaryavḙ ca yaja̭mānāya cākagg̭ syāt || 14 ||
hotrḙ ca patni̭yai ca yaja̭mānāya cākagg̭ syāt |
yadudaṃ̭ | agnīdhḙ ca paśubhya̭śca yaja̭mānāya cākagg̭ syāt | yada̭bhijuhuyāt | rudro-'sya paśū-nghātṷka-ssyāt |
yannābhi̭ juhuyāt | aśāntaḥ prahri̭yeta || 15 ||
mā ta̭mo mā yajñasta̭manmā yaja̭māna-stamat |
nama̭ste astvāyate | namo̭ rudra parāyate |
namo yatra̭ niṣīda̭si |
amu-mmā higṃ̭sīramu-mmā higṃ̭sīriti yena skandet || ta-mpraha̭ret |
sahasra̭śṛṅgo vṛṣabho jātavḙdāḥ | stoma̭pṛṣṭho ghṛtavān-thsupratī̭kaḥ |
mā no̭ hāsīnmetthito (hāsīrmetthito) nettvā jahā̭ma |
gopoṣa-nno̭ vīrapoṣa-ñca̭ yaccheti̭ |
brahma̭ṇaivaina-mpraha̭rati | saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ || 16 ||
(yadvisṣa̭ṇṇena prājāpatyayā ya-tkīṭā ma̭ddhyamena yadava̭vṛṣṭena ya-tpūrva̭syāṃ-ya~-tpurā pra̭yājebhya praṃṅgā̭ro ya-dda̭kṣiṇā ya-tpratyagyadudaṅṋ̇)
anuvākaṃ 3 - mukhyāgnyasambhave-'nukalpāḥ homādhārāḥ
vi vā eṣa i̭ndriyeṇa̭ vīryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ragni-rmathyamā̭no na jāya̭te | yatrānya-mpaśyet | tata̭ āhṛtya̭ hotavyam |
agnā-vevāsyā-gnihotragṃ huta-mbha̭vati ||
yadyanya-nna vindet | ajāyāgṃ̭ hotavyam | āgneyī vā eṣā | yadajā | agnā-vevāsyā-gnihotragṃ huta-mbha̭vati || 17 ||
yāmevāgnā-vāhṷti-ñjuhuyāt | tāma̭dyāt | tasmā̭dajasya nāśyam || yadyajā-nna vindet | brāhmaṇasya dakṣi̭ṇe hastḙ hotavyam |
eṣa vā agni rvaiśvānaraḥ | yadbrāhmaṇaḥ |
agnā-vevāsyā-gnihotragṃ huta-mbha̭vati || 18 ||
yasmi̭nne-vāgnāvāhṷti-ñjuhuyāt | ta-mbhā̭gadheyḙna vya̭rdhayet |
tasmā-dbrāhmaṇo va̭satyai̭ nāparuddhyaḥ̭ || yadi̭ brāhmaṇa-nna vindet |
darbhastabeṃ ho̭tavyam |
agnivān. vai da̭rbhastabaṃḥ |
agnāve-vāsyā-gnihotragṃ huta-mbha̭vati |
darbhāgstu nāddhyā̭sīta || 19 ||
tasmā-ddarbhā nāddhyā̭sitavyāḥ ||
yadi̭ darbhānna vindet | aphsu ho̭tavyam |
āpo vai sarvā̭ devatāḥ |
devatāsve vāsyā-gnihotragṃ huta-mbha̭vati |
āpastu na pari̭cakṣīta | yadāpaḥ̭ paricakṣī̭ta || 20 ||
tasmādāpo na pa̭ricakṣyāḥ ||
meddhyā̭ ca vā etasyā̭meddhyā ca̭ tanuvau sagṃsṛ̭jyete | yasyā-hi̭tāgne-ranyairagnibhi̭-ragnayaḥ̭ sagṃsṛjyante | agnaye vivi̭caye puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnirva̭pet |
meddhyā-ñcaivāsyā̭-meddhyā-ñca̭ tanuvau vyāva̭rtayati || agnaye vratapa̭taye puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnirva̭pet | agnimeva vratapa̭tigg svena̭ bhāgadheye-nopa̭dhāvati |
sa evainaṃ̭-vra~tamā-la̭bhaṃya~ti || 21 ||
reto vā etadvāji̭na-māhi̭tāgneḥ | yada̭gnihotram | tadyathsravet |
reto-'sya vāji̭nagg sravet | garbhagg srava̭ntama-gadama̭ka-rityā̭ha |
reta̭ evāsmin vāji̭na-ndadhāti || 22 ||
brahma vai devānā-mbṛhaspatiḥ̭ | brahma̭ṇaivāsmai prajāḥ praja̭nayati ||
pṛthivyā-mava̭cuścotaita-dityā̭ha |
asyā-mevaina-tprati̭ṣṭhāpayati ||
nābhi prāpno̭ti nir-ṛ̭ti-mparācairityā̭ha |
rakṣa̭sāmapa̭hatyai || 23 ||
(vi vai ya-dyanyamajāyā-mbrāhmaṇasya̭ darbhastambe-'phsu ho̭tavyam)
anuvākaṃ 4 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
yāḥ purastā-tprasrava̭nti | upari̭ṣṭā-thsarvata̭śca yāḥ | tābhī̭ raśmipa̭vitrābhiḥ | śraddhāṃ-ya~jñamāra̭bhe || devā̭ gātuvidaḥ |
gātuṃ-ya~jñāya̭ vindata | mana̭saspati̭nā devena̭ | vātā-dyajñaḥ prayṷjyatām || tṛtīya̭syai divaḥ | gāyatriyā soma ābhṛ̭taḥ || 24 ||
payo̭ gṛheṣu payo̭ aghniyāsṷ |
payo̭ vathseṣu paya indrā̭ya haviṣe dhriyasva | gāyatrī pa̭rṇavalkena̭ | paya-ssoma̭-ṅkarotvimam || 25 ||
ya udyanta̭mā roha̭ti sūryamahne |
āditya-ñjyoti̭ṣā-ñjyoti̭ruttamam |
śvo yajñāya̭ ramatā-ndevatābhyaḥ ||
vasū-nrudrānā̭dityān | indrḙṇa saha devatāḥ | tāḥ pūrvaḥ pari̭gṛhṇāmi | sva āyata̭ne manīṣayā || imāmūrja̭-mpañcadaśīṃ-ye~ pravi̭ṣṭāḥ | tāndevā-npari̭gṛhṇāmi pūrvaḥ̭ || 26 ||
āmāvāsyagṃ̭ haviridamḙṣā-mmayi̭ || antarā-'gnī paśavaḥ̭ | devasagṃ sadamāga̭mann | tā-npūrvaḥ pari̭gṛhṇāmi |
sva āyata̭ne manīṣayā || iha prajā viśvarṷ̄pā ramantām | agni-ṅgṛhapa̭timabhi saṃva~sā̭nāḥ | tāḥ pūrvaḥ pari̭gṛhṇāmi || 27 ||
iha paśavo̭ viśvarṷ̄pā ramantām |
agni-ṅgṛhapa̭timabhi saṃva~sā̭nāḥ |
tā-npūrvaḥ pari̭gṛhṇāmi | sva āyata̭ne manīṣayā || aya-mpi̭tṛṇāmagniḥ |
avāḍḍhavyā pitṛbhya ā | ta-mpūrvaḥ pari̭gṛhṇāmi | avi̭ṣa-nnaḥ pitu-ṅka̭rat || aja̭sra-ntvāgṃ sa̭bhāpālāḥ || 28 ||
idamaha-mindra̭ jyeṣṭhebhyaḥ || 29 ||
paya̭svadvīrudhā-mpayaḥ̭ | apā-mpaya̭so yatpayaḥ̭ | tena māmi̭ndra sagṃsṛ̭ja ||
agne vratapate vrata-ñca̭riṣyāmi |
taccha̭keya-ntanmḙ rāddhyatām |
vāyo vratapata ādi̭tya vratapate || 30 ||
imā-mprācīmudī̭cīm | iṣamūrja̭mabhi saggskṛ̭tām | bahuparṇāmaśṷṣkāgrām |
harā̭mi paśupāmaham || yatkṛṣṇo̭ rūpa-ṅkṛtvā | prāvi̭śastvaṃ-va~naspatīṋ |
tatastvāmḙkavigṃśatidhā | sambha̭rāmi susambhṛtā || 31 ||
upaveṣa-mmekṣa̭ṇa-ndhṛṣṭim | sambha̭rāmi susabhṛntā || yā jātā oṣa̭dhayaḥ | devebhya̭ striyuga-mpurā | tāsā-mparva̭ rāddhyāsam | paristara-māharanṋ ||
apā-mmeddhyaṃ̭-ya~jñiyam |
sadḙvagṃ śivama̭stu me || 32 ||
syona-mpitṛbhya̭stvā bharāmyaham | asmi-nthsī̭dantu me pitaraḥ̭ somyāḥ |
pitāmahāḥ prapi̭tāmahāścānugai-ssaha || 33 ||
yajñasyāṅgā̭ni sarvaśaḥ | āpyāyaya̭ntau sañca̭ratām | pavitrḙ havyaśodha̭ne ||
pavitre stho vaiṣṇavī | vāyurvā-mmana̭sā punātu || 34 ||
pavitrḙ havyaśodha̭ne || tvayā vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthivīm | tvayā̭ yajño jā̭yate viśvadāniḥ̭ | acchi̭draṃ-ya~jñamanvḙṣi vidvān |
tvayā hotā santa̭notyardhamāsān || trayastrigṃśo̭-'si tantṷ̄nām |
pavitrḙṇa sahāga̭hi || 35 ||
ukhe upa̭dadhāmyaham | paśubhi-ssannī̭ta-mbibhṛtām | indrā̭ya śṛta-ndadhi̭ ||
upaveṣo̭-'si yajñāya̭ | tvā-mpa̭riveṣa-ma̭dhārayann | indrā̭ya haviḥ kṛṇvantaḥ̭ |
śiva-śśagmo bha̭vāsi naḥ || 36 ||
āpo̭ dhāraya mā-'ti̭guḥ || devena̭ savitrotpṷ̄tāḥ | vaso-ssūrya̭sya raśmibhiḥ̭ | gā-ndo̭hapavitre rajjum | sarvā pātrā̭ṇi śundhata || etā āca̭ranti madhṷmadduhā̭nāḥ |
prajāva̭tī-ryaśaso̭ viśvarṷ̄pāḥ || 37 ||
rāyaspoṣḙṇa bahulā bhava̭ntīḥ | ūrja-mpayaḥ pinva̭mānā ghṛta-ñca̭ |
jīvo jīva̭ntīrupa̭ va-ssadeyam || dyauścemaṃ-ya~jña-mpṛ̭thivī ca sandṷhātām |
dhātā somḙna saha vātḙna vāyuḥ | yaja̭mānāya dravi̭ṇa-ndadhātu || 38 ||
tadi̭ndrāgnī ji̭nvatagṃ sūnṛtā̭vat | ta-dyaja̭māna-mamṛtatve da̭dhātu ||
kāma̭dhukṣaḥ praṇo brūhi | indrā̭ya haviri̭ndriyam || amūṃ-ya~syā-ndevānām |
manuṣyā̭ṇā-mpayo̭ hitam || bahu dugdhīndrā̭ya devebhyaḥ̭ |
havya-māpyā̭yatā-mpunaḥ̭ || 39 ||
yajñasya̭ tvā santa̭timanusanta̭nomi || ada̭stamasi viṣṇa̭ve tvā |
yajñāyāpi̭ dadhāmyaham | adbhirari̭ktena pātrḙṇa | yāḥ pūtāḥ pa̭riśera̭te ||
aya-mpaya-ssoma̭-ṅkṛtvā | svāṃ-yo~ni-mapi̭gacchatu || 40 ||
devānāgṃ̭ havyaśodha̭nau | prātarveṣāya̭ gopāya | viṣṇo̭ havyagṃ hi rakṣa̭si ||
ubhāvagnī ṷpastṛṇate | devatā upa̭vasantu me | aha-ṅgrāmyā-nupa̭vasāmi |
mahya-ṅgopa̭taye paśūn || 41 ||
yāḥ purastā̭dimāmūrja̭miha prajā iha paśavo-'ya-mpi̭tṛṇāmagniḥ
anuvākaṃ 5 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
devā̭ deveṣu parākramaddhvam | pratha̭mā dvitīyḙṣu | dvitī̭yā-stṛtīyḙṣu |
trirḙkādaśā iha mā̭-'vata | idagṃ śa̭keyaṃ-ya~dida-ṅkaromi̭ |
ātmā ka̭rotvātmane | ida-ṅka̭riṣye bheṣajam | ida-mmḙ viśvabheṣajā |
aśvi̭nā prāva̭taṃ-yu~vam || idamahagṃ senā̭yā abhītva̭ryai || 42 ||
khama̭ṅkṣva tvaca̭maṅkṣva | surūpa-ntvā̭ vasuvidam | paśūnā-nteja̭sā |
agnaye juṣṭa̭-mabhighā̭rayāmi || syona-nte sada̭na-ṅkaromi || 43 ||
tasmin-thsīdāmṛte prati̭tiṣṭha |
vrīhīṇā-mmḙdha sumanasyamā̭naḥ ||
ārdraḥ pra̭thasnu-rbhuva̭nasya gopāḥ |
śṛta uthsnā̭ti janitā ma̭tīnām ||
yasta̭ ātmā paśuṣu pravi̭ṣṭaḥ |
devānāṃ-vi~ṣṭhāmanu yo vi̭tasthe |
ātmanvā-nthso̭ma ghṛtavān. hi bhūtvā |
devā-nga̭ccha suva̭rvinda yaja̭mānāya mahyam || irā bhūtiḥ̭ pṛthivyai raso motkra̭mīt || 44 ||
ādityo̭-'nukhyātā | dyauḥ pitā || 45 ||
ya evāsmi sa san. ya̭je || mā bhermā saṃvi~̭kthā mā tvā̭ higṃsiṣam | mā te tejo-'pa̭kramīt |
bharatamuddha̭re manṷṣiñca | avadānā̭ni te pratyava̭dāsyāmi |
nama̭ste astu mā mā̭ higṃsīḥ || yada̭vadānā̭ni te-'vadyann | vilomākā̭rṣamātmanaḥ̭ || 46 ||
āvyādhā-tkṛ̭tyatāmidam | mā rṷ̄rupāma yajñasya̭ | śuddhagg svi̭ṣṭamidagṃ haviḥ || manṷnā dṛṣṭā-ṅghṛtapa̭dīm | mitrāvarṷṇasamīritām | dakṣiṇārdhādasa̭bhinndann | ava̭dyā-myekato mṷkhām || 47 ||
dada̭to me mā kṣā̭yi | kurvato me mopa̭dasat | diśā-ṅklṛpti̭rasi | diśo̭ me kalpantām | kalpa̭ntā-mme diśaḥ̭ || 48 ||
klṛpti̭rasi kalpa̭tā-mme ||
āśā̭nā-ntvā-''śāpālebhyaḥ̭ |
caturbhyo̭ amṛtebhyaḥ |
ida-mbhūtasyā-ddhya̭kṣebhyaḥ || 49 ||
nira̭bhāga-mbha̭jāmaḥ | apaspi̭nva | oṣa̭dhīrjinva | dvipātpā̭hi | catṷṣpādava | divo vṛṣṭimera̭ya | brāhmaṇānā̭-midagṃ haviḥ || 50 ||
sama̭ṅktā-mbaraḥir-haviṣā̭ ghṛtena̭ | samā̭dityai rvasṷbhi-ssa-mmarudbhiḥ̭ |
samindrḙṇa viśvḙbhi rdevebhi̭raṅktām |
divya-nnabho̭ gacchatu ya-thsvāhā ||
indrāṇī vā̭ vidhavā bhṷ̄yāsam | adi̭tiriva suputrā |
asthūri tvā̭ gārhapatya || 51 ||
sa-mpatnī patyā̭ sukṛtena̭ gacchatām |
yajñasya̭ yuktau dhuryā̭vabhūtām |
sajānnānau vija̭hatā-marā̭tīḥ |
divi jyoti̭raja-ramāra̭bhetām ||
daśa̭ te tanuvo̭ yajña yajñiyāḥ |
tāḥ prī̭ṇātu yaja̭māno ghṛtena̭ | nāriṣṭhayoḥ praśiṣamīḍa̭mānaḥ |
devānā-ndaivye-'pi yaja̭māno-'mṛto̭-'bhūt ||
yaṃ-vā~-ndevā a̭kalpayann || 52 ||
mamedamiṣṭa-nna mithṷ rbhavāti | aha-nnā̭riṣṭhā-vanṷyajāmi vidvān |
yadābhyā-mindro ada̭dhā-dbhāgadheyam || adā̭rasṛdbhavata deva soma |
asmin. yajñe ma̭ruto mṛḍatā naḥ |
mā no̭ vidadabhi bhāmo aśa̭stiḥ || 53 ||
ṛṣabhaṃ-vā~jinaṃ̭-va~yam |
pūrṇamā̭saṃ-ya~jāmahe | sa no̭ dohatāgṃ suvīryam | rāyaspoṣagṃ̭ sahasriṇam | prāṇāya̭ surādha̭se | pūrṇamā̭sāya svāhā ||
amāvāsyā̭ subhagā̭ suśevā | dhenuri̭va bhūya̭ āpyāya̭mānā | sā no̭ dohatāgṃ suvīryam | rāyaspoṣagṃ̭ sahasriṇam |
apānāya̭ surādha̭se | amāvāsyā̭yai svāhā || abhistṛ̭ṇīhi pari̭dhehi vedim |
jāmi-mmā higṃ̭sīramuyā śayā̭nā |
hotṛṣada̭nā hari̭tā-ssuvarṇāḥ | niṣkā ime yaja̭mānasya braddhne || 54 ||
anuvākaṃ 6 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
pari̭stṛṇīta pari̭dhattāgnim | pari̭hito-'gni ryaja̭māna-mbhunaktu | apāgṃ rasa oṣa̭dhīnāgṃ suvarṇaḥ̭ | niṣkā ime yaja̭mānasya santu kāmadughāḥ | amutrāmuṣmi̭n ~loke ||
bhūpa̭te bhuva̭napate | mahato bhūtasya̭ pate | brahmāṇa̭-ntvā vṛṇīmahe ||
aha-mbhūpa̭tiraha-mbhuva̭napatiḥ |
aha-mma̭hato bhūtasya patiḥ̭ || 55 ||
bṛhaspati-ndaivya̭-mbrahmāṇam | tadaha-mmana̭se prabra̭vīmi | mano̭ gāyatriyai |
gāyatrī triṣṭubhe | triṣṭu-bjaga̭tyai | jaga̭tyanuṣṭubhe | anuṣṭu-kpaṅktyai | paṅktiḥ prajāpa̭taye || 56 ||
brahma bhūrbhuva-ssuvaḥ̭ | bṛhaspati̭ rdevānā-mbrahmā | aha-mma̭nuṣyā̭ṇām | bṛha̭spate yajña-ṅgo̭pāya || ida-ntasmai̭ harmya-ṅka̭romi | yo vo̭ devāścara̭ti brahmacaryam | medhāvī dikṣu mana̭sā tapasvī || 57 ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuvati-ssupeśāḥ |
ghṛtapra̭tīkā bhuva̭nasya maddhye | marmṛjyamā̭nā mahate saubha̭gāya |
mahya̭-ndhukṣva yaja̭mānāya kāmāṋ ||
bhūmi̭ rbhūtvā ma̭himāna̭-mpupoṣa |
tato̭ devī va̭rdhayate payāgṃ̭si |
yajñiyā̭ yajñaṃ-vi~cayanti śañca̭ |
oṣa̭dhīrāpa̭ iha śakva̭rīśca ||
yo mā̭ hṛdā mana̭sā yaśca̭ vācā || 58 ||
ya-śśrutena hṛda̭yeneṣṇatā ca̭ |
tasyendra vajrḙṇa śira̭śchinadmi ||
ūrṇā̭mṛdu pratha̭mānagg syonam |
devebhyo juṣṭagṃ sada̭nāya barhiḥ | suvarge loke yaja̭mānagṃ hi dhehi |
mā-nnāka̭sya pṛṣṭhe pa̭rame vyo̭mann || catuḥ̭ śikhaṇḍā yuvati-ssupeśāḥ |
ghṛtapra̭tīkā vayunā̭ni vaste |
sā stīryamā̭ṇā mahate saubha̭gāya || 59 ||
śivā ca̭ me śagmā cai̭dhi |
syonā ca̭ me suṣadā̭ caidhi |
ūrja̭svatī ca me paya̭svatī caidhi |
iṣamūrja̭-mme pinvasva | brahma tejo̭ me pinvasva | kṣatramojo̭ me pinvasva |
viśa-mpuṣṭi̭-mme pinvasva |
āyṷrannādya̭-mme pinvasva |
prajā-mpaśū-nmḙ pinvasva || 60 ||
avi̭kṣobhāya paridhīnda̭dhāmi |
dhartā dharuṇo dharī̭yān |
agni rdveṣāgṃ̭si nirito nṷdātai ||
vicchi̭nadmi vidhṛ̭tībhyāgṃ sapatnāṋ |
jātā-nbhrātṛ̭vyān. ye ca̭ janiṣyamā̭ṇāḥ |
viśo yantrābhyāṃ-vi~dha̭māmyenān | ahaggsvānā̭-muttamo̭-'sāni devāḥ |
viśo yantre nudamā̭ne arā̭tim | viśva̭-mpāpmānamama̭ti-ndurmarāyum || 61 ||
dhṛtī stho vidhṛ̭tī svadhṛ̭tī |
prāṇānmayi̭ dhārayatam | prajā-mmayi̭ dhārayatam | paśūnmayi̭ dhārayatam ||
aya-mpra̭stara ubhaya̭sya dhartā |
dhartā pra̭yājānā̭-mutānṷ̄yājānām |
sa dā̭dhāra samidho̭ viśvarṷ̄pāḥ |
tasmin-thsruco addhyāsā̭dayāmi ||
āro̭ha patho jṷhu devayānāṋ || 62 ||
vahā̭si mā sukṛtāṃ-ya~tra̭ lokāḥ ||
avāha-mbā̭dha upabhṛtā̭ sapatnāṋ |
jātā-nbhrātṛ̭vyān. ye ca̭ janiṣyamā̭ṇāḥ | dohai̭ yajñagṃ sudughā̭miva dhenum |
ahamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re mathsapatnāḥ ||
yo mā̭ vācā mana̭sā durmarāyuḥ |
hṛdā-'rā̭tīyā-da̭bhidāsa̭-dagne || 63 ||
ṛṣabho̭-'si śākvaraḥ | ghṛtācī̭nāgṃ sūnuḥ | priyeṇa nāmnā priye sada̭si sīda ||
syono mḙ sīda suṣadaḥ̭ pṛthivyām |
pratha̭yi prajayā̭ paśubhiḥ̭ suvarge loke |
divi sī̭da pṛthivyā-mantari̭kṣe |
ahamutta̭ro bhūyāsam || 64 ||
iyagg sthālī ghṛtasya̭ pūrṇā |
acchi̭nnapayā-śśatadhā̭ra uthsaḥ̭ |
mārutena śarma̭ṇā daivyḙna ||
yajño̭-'si sarvataḥ̭ śritaḥ | sarvato mā-mbhūta-mbha̭viṣya-cchra̭yatām | śata-mmḙ santvāśiṣaḥ̭ | sahasra̭-mme santu sūnṛtāḥ | irā̭vatīḥ paśumatīḥ | prajāpa̭tirasi sarvataḥ̭ śritaḥ || 65 ||
sahasra̭-mme santu sūnṛtāḥ | irā̭vatīḥ paśumatīḥ || idami̭ndriya-mamṛtaṃ̭-vī~ryam | anenendrā̭ya paśavo̭-'cikithsann |
tena̭ devā avatopa mām | iheṣamūrjaṃ-ya~śa-ssaha ojaḥ̭ saneyam | śṛta-mmayi̭ śrayatām || ya-tpṛ̭thivī-maca̭rattat-pravi̭ṣṭam || 66 ||
ida-ntacchukra-mmadhṷ vājinī̭vat |
yeno-pari̭ṣṭādadhi̭no-nmahendram |
dadhi mā-ndhi̭notu ||
ayaṃ-ve~daḥ pṛ̭thivī-manva̭vindat |
guhā̭ satī-ṅgaha̭ne gahva̭reṣu |
sa vi̭ndatu yaja̭mānāya lokam |
acchi̭draṃ-ya~jña-mbhūri̭karmā karotu ||
ayaṃ-ya~jña-ssama̭sadaddhaviṣmāṋ |
ṛcā sāmnā yajṷṣā devatā̭bhiḥ || 67 ||
indra̭sya sakhya-ma̭mṛtatva-ma̭śyām ||
yo naḥ kanī̭ya iha kāmayā̭tai |
asmin. yajñe yaja̭mānāya mahyam |
apa tami̭ndrāgnī bhuva̭nānnudetām |
aha-mprajāṃ-vī~rava̭tīṃ-vi~deya ||
agnḙ vājajit | vāja̭-ntvā sariṣyantam |
vāja̭-ñjeṣyantam | vājinaṃ̭-vā~jajitam || 68 ||
upa mā-ndyauḥ pitā hva̭yatām | agni-rāgnīddhrāt | āyṷṣe varca̭se | jīvātvai puṇyā̭ya | upa̭hūtā pṛthivī mātā | upa mā-mmātā pṛ̭thivī hva̭yatām | agni-rāgnīddhrāt || 69 ||
mano jyoti̭ rjuṣatāmājyam |
vicchi̭nnaṃ-ya~jñagṃ samima-nda̭dhātu | bṛhaspati̭-stanutāmima-nnaḥ̭ |
viśvḙ devā iha mā̭dayantām ||
ya-ntḙ agna āvṛścāmi̭ | ahaṃ-vā~ kṣipitaścaranṋ | prajā-ñca tasya mūla̭-ñca |
nīcairdḙvā nivṛ̭ścata || 70 ||
mā tasyocchḙṣi kiñcana | yo mā-ndveṣṭi̭ jātavedaḥ | ya-ñcāha-ndveṣmi yaśca mām | sarvāgstāna̭gne sanda̭ha |
yāgścāha-ndveṣmi ye ca mām || agnḙ vājajit |
vāja̭-ntvā sasṛvāgṃsam || 71 ||
iddhmaḥ pa̭ridhaya-ssrucaḥ̭ | ājyaṃ̭-ya~jña ṛco yajuḥ̭ | yājyāśca vaṣaṭkārāḥ | sa-mme sanna̭tayo namantām |
iddhmasaṃ-naha̭ne hute || 72 ||
oṣa̭dhe mo ahagṃ śṷcam || yajña nama̭ste yajña | namo nama̭śca te yajña | śivena̭ me santi̭ṣṭhasva | syonena̭ me santi̭ṣṭhasva || 73 ||
yajñasyardhimanu santi̭ṣṭhasva | upa̭ te yajña namaḥ̭ | upa̭ te namaḥ̭ |
upa̭ te namaḥ̭ || triṣphalī kriyamā̭ṇānām | yo nyaṅgo a̭vaśiṣya̭te |
rakṣa̭sā-mbhāgadheyam | āpasta-tprava̭hatāditaḥ || 74 ||
āśiśleṣa̭ dṛṣadi yatkapāle |
avapruṣo̭ vipruṣa-ssaṃya~̭jāmi |
viśvḙ devā havirida-ñjṷṣantām |
yajñe yā vipruṣa-ssanti̭ bahvīḥ |
agnau tā-ssarvā-ssvi̭ṣṭā-ssuhṷtā juhomi || udyannadya mi̭tramahaḥ |
sapatnānme anīnaśaḥ | divai̭nān. vidyutā̭ jahi |
nimrocannadha̭rān kṛdhi || 75 ||
ropaṇākā̭su daddhmasi || 76 ||
viśvḙna saha̭sā saha | dviṣanta-mmama̭ randhayanṋ | mo aha-ndvi̭ṣato ra̭dham ||
yo na-śśapādaśa̭pataḥ | yaśca̭ na-śśapa̭ta-śśapāt | uṣāśca tasmai̭ nimrukca̭ | sarva̭-mpāpagṃ samṷ̄hatām || 77 ||
mā tasyocchḙṣi kiñcana || ava̭sṛṣṭaḥ parā̭pata | śaro brahma̭sagṃśitaḥ |
gacchā-'mitrā-npravi̭śa | maiṣā-ṅkañcanocchi̭ṣaḥ || 78 ||
pṛthivī hva̭yatāmagnirāgnīddhrā-d- vṛścata - sasṛvāgṃsagṃ̭ - hute - syonena̭ me samti̭ṣṭhasve - taḥ - kṛ̭dhi- dadhma - syūhatā - +maṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - somāṅga.bhūteṣu mantreṣu-dīkṣāmārabhyāgnīṣomayi paśuparyante prayoge śeṣabhūtā mantrāḥ
sakṣeda-mpa̭śya | vidha̭rtarida-mpa̭śya | nākeda-mpa̭śya | ramatiḥ pani̭ṣṭhā |
ṛtaṃ-va~rṣi̭ṣṭham | amṛtā yānyāhuḥ | sūryo vari̭ṣṭho akṣabhirvibhā̭ti |
ana dyāvā̭pṛthivī devapṷtre || dīkṣā-'si tapa̭so yoniḥ̭ | tapo̭-'si brahma̭ṇo yoniḥ̭ || 79 ||
ṛtama̭si bhūrāra̭bhe | śraddhā-mmana̭sā | dīkṣā-ntapa̭sā | viśva̭sya bhuva̭nasyādhi̭patnīm | sarve kāmā yaja̭mānasya santu ||
vāta̭-mprāṇa-mmana̭sā-'nvāra̭bhāmahe | prajāpa̭tiṃ-yo~ bhuva̭nasya gopāḥ |
sa no̭ mṛtyostrā̭yatā-mpātvagṃha̭saḥ || 80 ||
indra̭ śākvara jaga̭tī-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvarānuṣṭubha-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara paṅkti-mprapa̭dye || 81 ||
ṛta-ñca̭ me satya-ñcā̭bhūtām | jyoti̭rabhūvagṃ suva̭ragamam |
suvargaṃ-lo~ka-nnāka̭sya pṛṣṭham | braddhnasya̭ viṣṭapa̭magamam ||
pṛthivī dīkṣā || 82 ||
tayā̭ vāyu rdīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
yayā̭ vāyu rdīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
tayā tvā dīkṣayā̭ dīkṣayāmi | dyau rdīkṣā |
tayā̭-''dityo dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
yayā̭-''dityo dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ || 83 ||
tayā̭ candramā̭ dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
yayā̭ candramā̭ dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
tayā tvā dīkṣayā̭ dīkṣayāmi |
āpo̭ dīkṣā | tayā varṷṇo rājā̭ dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ | yayā varṷṇo rājā̭ dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ | tayā tvā dīkṣayā̭ dīkṣayāmi |
oṣa̭dhayo dīkṣā || 84 ||
tayā tvā dīkṣayā̭ dīkṣayāmi | vāg dīkṣā |
tayā prāṇo dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
yayā prāṇo dīkṣayā̭ dīkṣitaḥ |
tayā tvā dīkṣayā̭ dīkṣayāmi | pṛthivī tvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣatām |
antari̭kṣa-ntvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣatām |
dyaustvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣatām || 85 ||
oṣa̭dhayastvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣantām | vāktvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣatām |
ṛca̭stvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣantām | sāmā̭ni tvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣantām |
yajūgṃ̭ṣi tvā dīkṣa̭māṇamanṷ dīkṣantām | aha̭śca rātri̭śca | kṛṣiśca vṛṣṭi̭śca | tviṣiścā-pa̭citiśca || 86 ||
sve dakṣe dakṣa̭piteha sī̭da | devānāgṃ̭ sumno ma̭hate raṇā̭ya | svāsastha-stanuvā saṃvi~̭śasva | pitevai̭dhi sūnava ā suśevaḥ̭ |
śivo mā̭ śivamāvi̭śa | satya-mma̭ ātmā | śraddhā me 'kṣi̭tiḥ || 87 ||
putraḥ pitre lo̭kakṛ-jjā̭tavedaḥ ||
ājuhvā̭na-ssupratī̭kaḥ purastāt |
agne svāṃ-yo~nimāsī̭da sāddhyā |
asmin-thsadhasthe addhyutta̭rasminn || 88 ||
eka̭miṣe viṣṇustvā-'nvḙtu |
dve ūrje viṣṇustvā-'nvḙtu |
trīṇi̭ vratāya viṣṇustvā-'nvḙtu |
catvāri māyo̭ bhavāya viṣṇustvā-'nvḙtu |
pañca̭ paśubhyo viṣṇustvā-'nvḙtu | ṣaḍrāyaspoṣā̭ya viṣṇustvā-'nvḙtu |
sapta saptabhyo hotrābhyo viṣṇustvā-'nvḙtu ||
sakhā̭ya-ssaptapa̭dā abhūma | sakhya-ntḙ gameyam || 89 ||
tasyāste pṛthivī pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyāste-'ntari̭kṣa-mpādaḥ̭ |
sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyāste dyauḥ pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyāste diśaḥ pādaḥ̭ || 90 ||
kṣemo̭ astu naḥ || imā-nna̭rāḥ kṛṇuta vedimetya̭ | vasṷmatīgṃ rudrava̭tī-mādityava̭tīm || 91 ||
yathā-'yaṃ-ya~ja̭māno na riṣyet |
devasya̭ savitu-ssave ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuvati-ssupeśāḥ |
ghṛtapra̭tīkā bhuva̭nasya maddhye |
tasyāgṃ̭ suparṇāvadhi yau nivi̭ṣṭau |
tayo rdevānāmadhi̭ bhāgadheyam ||
apa janya̭-mbhaya-nnṷda | apa cakrāṇi̭ vartaya | gṛhagṃ soma̭sya gacchatam ||
na vā ṷvetanmri̭yase na ri̭ṣyasi |
devāgṃ idḙṣi pathibhiḥ̭ sugebhiḥ̭ |
yatra yanti̭ sukṛto nāpi̭ duṣkṛtaḥ̭ |
tatra̭ tvā deva-ssa̭vitā da̭dhātu || 92 ||
anuvākaṃ 8 - paśuviṣayā acchidramantrāḥ
yadasya pāre raja̭saḥ | śukra-ñjyoti-rajā̭yata | tannaḥ̭ parṣadati dviṣaḥ̭ |
agnḙ vaiśvānara svāhā || yasmādbhīṣā-'vā̭śiṣṭhāḥ | tato̭ no abha̭ya-ṅkṛdhi |
prajābhya-ssarvābhyo mṛḍa | namo̭ rudrāya̭ mīḍhuṣe || yasmādbhīṣā nyaṣa̭daḥ |
tato̭ no abha̭ya-ṅkṛdhi || 93 ||
yasmādbhīṣā-'vḙpiṣṭhāḥ palāyi̭ṣṭhā-ssamajñāsthāḥ | tato̭ no abha̭ya-ṅkṛdhi |
prajābhya-ssarvābhyo mṛḍa | namo̭ rudrāya̭ mīḍhuṣe || 94 ||
na vā ṷvetanmri̭yase na ri̭ṣyasi devāgṃ idḙṣi pathibhiḥ̭ sugebhiḥ̭ | harī̭ te yuñjā pṛṣa̭tī abhūtāmupāsthā-dvājī dhuri rāsa̭bhasya || | āśā̭nā-ntvā ''śāpālebhyaḥ̭ | caturbhyo̭ amṛtebhyaḥ | ida-mbhūtasyādhya̭kṣebhyaḥ | vidhema̭ haviṣā̭ vayam ||
viśvā āśā madhṷnā sagṃsṛ̭jāmi | anamīvā āpa oṣa̭dhayo bhavantu | ayaṃ-ya~ja̭māno mṛdho vya̭syatām | agṛ̭bhītāḥ paśavaḥ̭ santu sarve || || yajñasya hi stha ṛtviyau |
indrāgnī ceta̭nasya ca | hutāhutasya̭ tṛpyatam | ahṷtasya hutasya̭ ca | hutasya cāhṷtasya ca | ahṷtasya hutasya̭ ca | indrāgnī asya soma̭sya | vīta-mpi̭bata-ñjuṣethām ||
mā yaja̭māna-ntamo̭ vidat | martvijo mo imāḥ prajāḥ | mā ya-ssoma̭mima-mpibāt | sagṃsṛ̭ṣṭamubhaya̭-ṅkṛtam || 95 ||
anuvākaṃ 9 - upāṃśvabhiṣavā mantrāḥ
anāgasa̭stvā vayam | indrḙṇa preṣi̭tā upa̭ | vāyuṣṭḙ astvagṃśabhūḥ | mitrastḙ astvagṃśabhūḥ | varṷṇaste astvagṃśabhūḥ ||
apā-ṅkṣayā ṛta̭sya garbhāḥ | bhuva̭nasya gopā-śśyenā̭ atithayaḥ | parva̭tānā-ṅkakubhaḥ prayuto̭ napātāraḥ | vagnunendragg̭ hvayata |
ghoṣeṇāmī̭-vāgścātayata || 96 ||
ororantari̭kṣāt | ā sṷbhūtama̭suṣavuḥ | brahmavarcasa-mma ā-'sṷṣavuḥ |
samare rakṣāg̭syavadhiṣuḥ | apa̭hata-mbrahmajyasya̭ || vākca̭ tvā mana̭śca śriṇītām || 97 ||
cakṣṷśca tvā śrotra̭-ñca śrīṇītām |
dakṣa̭śca tvā bala̭-ñca śrīṇītām | oja̭śca tvā saha̭śca śrīṇītām | āyṷśca tvā jarā ca̭ śrīṇītām | ātmā ca̭ tvā tanūśca̭ śrīṇītām | śṛto̭-'si śṛta-ṅkṛ̭taḥ | śṛtāya̭ tvā śṛtebhya̭stvā ||
yamindra̭māhu rvarṷṇaṃ-ya~māhuḥ | ya-mmitramāhu-ryamṷ satyamāhuḥ || 98 ||
virājā jyoti̭ṣā saha | yajñena paya̭sā saha |
tasya doha̭maśīmahi || 99 ||
vāgjṷṣāṇā soma̭sya tṛpyatu || mitro janāṋ yātayati prajāna-nmitro dā̭dhāra pṛthivīmuta dyām | mitraḥ kṛṣṭīrani̭miṣā-'bhi ca̭ṣṭe satyāya̭ havya-ṅghṛtava̭-dvidhema || pra sa mi̭tra marto̭ astu praya̭svān. yasta̭ āditya śikṣa̭ti vratena̭ | na ha̭nyate na jī̭yate tvoto nainamagṃho̭ aśnotyanti̭to na dūrāt || || yasmānna jātaḥ paro̭ anyo asti̭ | ya ā̭viveśa bhuva̭nāni viśvā |
prajāpa̭tiḥ prajayā̭ saṃvi~dānaḥ |
trīṇi jyotīgṃ̭ṣi sacate sa ṣo̭ḍaśī ||
eṣa brahmā ya ṛtviyaḥ̭ |
indro nāma̭ śruto gaṇe || 100 ||
vanuṣo̭ haryata-mmadam || indro nāma̭ ghṛta-nna yaḥ | hari̭bhiścāru seca̭te |
śruto gaṇa ā tvā̭ viśantu | hari̭varpasagiṃraḥ̭ ||
indrādhi̭pate-'dhi̭patistva-ndevānā̭masi | adhi̭pati-mmām | āyṷṣmantaṃ-va~rca̭svanta-mmanuṣyḙṣu kuru || 101 ||
tau tḙ bhakṣa-ñca̭kraturagra̭ etam |
tayoranṷ bhakṣa-mbha̭kṣayāmi |
vāgjṷṣāṇā soma̭sya tṛpyatu ||
prajāpa̭ti rviśvaka̭rmā | tasya mano̭ devaṃ-ya~jñena̭ rāddhyāsam | arthe gā asya ja̭hitaḥ | avasāna̭pate-'vasāna̭-mme vinda ||
namo̭ rudrāya̭ vāstoṣpata̭ye |
āya̭ne vidrava̭ṇe || 102 ||
yo go̭pāyati tagṃ hṷve ||
yānya̭pāmityā-nyapra̭tīttā-nyasmi̭ |
yamasya̭ balinā carā̭mi |
ihaiva santaḥ prati tadyā̭tayāmaḥ |
jīvā jīvebhyo niha̭rāma enat ||
anṛṇā asminna̭-nṛṇāḥ para̭sminn |
tṛtīyḙ loke a̭nṛṇā-ssyā̭ma |
ye dḙvayānā̭ uta pi̭tṛyāṇāḥ || 103 ||
idamū nu śreyo̭-'vasāna-māga̭nma |
śive no dyāvā̭pṛthivī ubhe ime | gomaddhana̭-vadaśva̭va-dūrja̭svat |
suvīrā̭ vīrairanu sañca̭rema || arkaḥ pavitragṃ raja̭so vimānaḥ̭ |
punāti̭ devānā-mbhuva̭nāni viśvā | dyāvā̭pṛthivī paya̭sā saṃvi~dāne |
ghṛta-ndṷhāte amṛta-mprapī̭ne || pavitra̭marko raja̭so vimānaḥ̭ |
punāti̭ devānā-mbhuva̭nāni viśvā |
suva rjyoti ryaśo̭ mahat |
aśīmahi̭ gādhamuta pra̭tiṣṭhām || 104 ||
anuvākaṃ 10 - saumikaprāyāścittamantrāḥ
uda̭stāmphsī-thsavitā mitro a̭ryamā |
sarvā̭-namitrā̭-navadhīdyugena̭ |
bṛhanta-mmāma̭kara-dvīrava̭ntam | rathantare śra̭yasva svāhā̭ pṛthivyām |
vāmadevye śra̭yasva svāhā-'ntari̭kṣe | bṛhati śra̭yasva svāhā̭ divi |
bṛhatā tvopa̭stabhnomi ||
ā tvā̭ dade yaśa̭se vīryā̭ya ca |
asmāsva̭-ghniyā yūya-nda̭dhāthendriya-mpayaḥ̭ || yaste draphso yasta̭ udarṣaḥ || 105 ||
sa naḥ̭ pāhyari̭ṣṭyai svāhā ||
anṷ mā sarvo̭ yajño̭-'yamḙtu |
viśvḙ devā maruta-ssāmārkaḥ |
āpriya ̭007ā;chandāgṃ̭si nivido yajūgṃ̭ṣi | asyai pṛ̭thivyai yadyajñiyam ||
prajāpa̭te rvartanimanṷ vartasva |
anṷ vīrairanṷ rāddhyāma gobhiḥ̭ |
anvaśvairanu sarvai̭ru puṣṭaiḥ |
anṷ prajayā-'nvi̭ndriyeṇa̭ || 106 ||
prati̭ kṣatre prati̭ tiṣṭhāmi rāṣṭre |
pratyaśvḙṣu prati̭tiṣṭhāmi goṣṷ |
prati̭ prajāyā-mprati̭ tiṣṭhāmi bhavye |
viśva̭manyā-'bhi̭ vāvṛdhe | tadanyasyā-madhi̭śritam | dive ca̭ viśvaka̭rmaṇe |
pṛthivyai cā̭kara-nnamaḥ̭ || askāndyauḥ pṛ̭thivīm | askā̭nṛṣabho yuvā gāḥ || 107 ||
ā skannājjā̭yate vṛṣā | skannā-tpraja̭niṣīmahi || ye devā yeṣā̭mida-mbhā̭gadheya̭-mbabhūva̭ | yeṣā-mprayājā utānṷ̄yājāḥ | indra̭jyeṣṭhebhyo varṷṇarājabhyaḥ | agniho̭tṛbhyo devebhya-ssvāhā || uta tyā no divā̭ matiḥ || 108 ||
apa sridhaḥ̭ || śamagni-ragnibhi̭skarat | śa-nna̭stapatu sūryaḥ̭ | śaṃ-vā~to̭ vātvarapāḥ || 109 ||
yanmṛtaḥ puna̭rapyeti̭ jīvān | trivṛdya-dbhuva̭nasya rathavṛt | jīvo garbho na mṛta-ssa jī̭vāt || pratya̭smai pipī̭ṣate | viśvā̭ni viduṣḙ bhara | ara-ṅgamāya jagma̭ve |
apa̭ścāddadhvane nare (o-rapa̭ścāddaghvane nare) || indurinduma-vā̭gāt |
indorindro̭-'pāt | tasya̭ ta indavindra̭-pītasya madhṷmataḥ | upa̭hūtasyopa̭hūto bhakṣayāmi || 110 ||
anuvākaṃ 11 - darśapūrṇamāsaprāyaścittamantrāḥ
brahma̭ pratiṣṭhā mana̭so brahma̭ vācaḥ | brahma̭ yajñānāgṃ̭ haviṣā-mājya̭sya |
ati̭rikta-ṅkarma̭ṇo yacca̭ hīnam | yajñaḥ parvā̭ṇi pratirannḙti kalpayanṋ |
svāhā̭kṛtā-''hṷtiretu devān || āśrā̭vitamatyāśrā̭vitam |
vaṣa̭ṭkṛta-matyanūkta-ñca yajñe |
ati̭rikta-ṅkarma̭ṇo yacca̭ hīnam |
yajñaḥ parvā̭ṇi pratirannḙti kalpayanṋ |
svāhā̭kṛtā-''hṷtiretu devān || 111 ||
ayagṃ sa̭mudra uta viśvabhḙṣajaḥ |
svāhā̭-kṛtasya samṷtṛpṇuta rbhuvaḥ ||
udvaya-ntama̭saspari paśya̭nto jyotirutta̭ram | deva-ndḙvatrā sūryamaga̭nma jyoti̭ruttamam || |
udu tya-ñjātavḙdasa-ndevaṃ-va~̭hanti ketavaḥ̭ | dṛśe viśvā̭ya sūryam || citra-ndevānā-muda̭gādanī̭ka-ñcakṣṷ-rmitrasya varṷṇasyā-'gneḥ | ā-' prā dyāvā̭pṛthivī antari̭kṣagṃ sūrya̭ ātmā jaga̭tastasthuṣa̭śca || || 112 ||
tva-nno̭ agne varṷṇasya vidvā-ndevasya heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho vahni̭ tama-śśośṷcāno viśvā dveṣāgṃ̭si pramṷmugdhyasmat ||
sa tvanno̭ agne-'vamo bha̭votī nedi̭ṣṭho asyā uṣaso vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no varṷṇagṃ rarā̭ṇo vīhi mṛ̭ḍīkagṃ suhavo̭ na edhi || | tvama̭gne ayā-'si̭ | ayā sanmana̭sā hitaḥ | ayā sanaḥavyamṷ̄hiṣe | ayā no̭ dhehi bheṣajam | iṣṭo agnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | svagā devebhya̭ ida-nnamaḥ̭ || prajā̭pate na tvadetānyanyo viśvā̭ jātāni pari tā ba̭bhūva | yatkā̭māste juhumastanno̭ astu vayagg syā̭ma pata̭yo rayīṇām || || ima-ñjīvebhyaḥ̭ paridhi-nda̭dhāmi | maiṣā-nnṷ gādapa̭ro ardha̭metam | śata-ñjī̭vantu śaradaḥ̭ purūcīḥ | tiro mṛtyu-nda̭dhatā-mparva̭tena ||
iṣṭebhya-ssvāhā vaṣaḍani̭ṣṭebhya-ssvāhā | bheṣaja-nduri̭ṣṭyai svāhā niṣkṛ̭tyai svāhā | daurārdhyai svāhā daivībhya-stanūbhya-ssvāhā || 113 ||
yata̭ indra bhayā̭mahe |
tato̭ no abha̭ya-ṅkṛdhi | magha̭vañchagdhi tava tanna̭ ūtaye | vi dviṣo vi mṛdho̭ jahi || svastidā viśaspatiḥ̭ | vṛtrahā vimṛdho̭ vaśī | vṛṣendraḥ̭ pura ḙtu naḥ | svastidā a̭bhaya-ṅkaraḥ || ābhi rgīrbhi ryadato̭ na ūnam || 114 ||
yadā stotṛbhyo mahi̭ gotrā rujāsi̭ |
bhūyiṣṭhabhājo adha̭ te syāma || anājñātaṃ-ya~dājñā̭tam | yajñasya̭ kriyate mithṷ | agne tada̭sya kalpaya | tvagṃ hi vettha̭ yathātatham || purṷṣa sammito yajñaḥ | yajñaḥ purṷṣa sammitaḥ | agne tada̭sya kalpaya |
tvagṃ hi vettha̭ yathātatham || ya-tpā̭katrā mana̭sā dīnada̭kṣā na | yajñasya̭ manvate martā̭saḥ | agniṣṭaddhotā kṛtuvidvi̭jānann |
yaji̭ṣṭho devāgṃ ṛ̭tuśo ya̭jāti || 115 ||
anuvākaṃ 12 - agniṣṭomādau yajamānajapyā mantraviśeṣāḥ
yaddḙvā devaheḍa̭nam | devā̭saścakṛmā vayam | ādi̭tyā-stasmānmā muñcata |
ṛtasyartena māmuta || devā̭ jīvanakāmyā yat | vācā-'nṛ̭tamūdima | agnirmā tasmādena̭saḥ | gārha̭patyaḥ pramṷñcatu | duritā yāni̭ cakṛma | karotu māma̭ne nasam || 116 ||
adīvyannṛṇaṃ-ya~daha-ñcakāra̭ | yadvā-'dāsyan-thsañjagārā janebhyaḥ |
agnirmā tasmādena̭saḥ || yanmayi̭ mātā garbhḙ sati || 118 ||
putraḥ pramṷdito dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pitarau mayā tat | tada̭gne anṛṇo bha̭vāmi || yadantari̭kṣa-mpṛthivīmuta dyām |
yanmātara̭-mpitaraṃ̭-vā~ jihigṃsima |
agnirmā tasmādena̭saḥ || yadāśasā̭ niśasā yatpa̭rāśasā || 119 ||
yatra yanti̭ sukṛto nāpi̭ duṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi sukṛtā-nnu lokam ||
trite devā a̭mṛjatai-tadenaḥ̭ |
trita etanma̭nuṣyḙṣu māmṛje |
tato̭ mā yadi kiñci̭dānaśe |
agnirmā tasmādena̭saḥ || 120 ||
yadāpo nakta̭-ndurita-ñcarā̭ma |
yadvā divā nūta̭naṃ-ya~tpṷrāṇam |
hira̭ṇya-varṇāstata utpṷnīta naḥ ||
ima-mmḙ varuṇa śrudhī hava̭madyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭vasyurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi brahma̭ṇā vanda̭māna-stadā śāste yaja̭māno havirbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇeha bodhyurṷśagṃsa mā na āyuḥ pramo̭ṣīḥ || | tva-nno̭ agne varṷṇasya vidvā-ndevasya heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho vahni̭ tama-śśośṷcāno viśvā dveṣāgṃ̭si pramṷmugdhyasmat || sa tvanno̭ agne-'vamo bha̭votī nedi̭ṣṭho asyā uṣaso vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no varṷṇagṃ rarā̭ṇo vīhi mṛ̭ḍīkagṃ suhavo̭ na edhi || | tvama̭gne ayā-'si̭ | ayā sanmana̭sā hitaḥ | ayā sanaḥavyamṷ̄hiṣe | ayā no̭ dhehi bheṣajam | iṣṭo agnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | svagā devebhya̭ ida-nnamaḥ̭ || || 121 ||
(ya-ddḙvā gārha̭patyo yaddhastābhyāṃ-ya~nmayi̭ mātā yadā̭pipeṣa
~yadantari̭kṣaṃ-ya~dāśasā-'ti̭krāmāmi trite devā divi jātā aphsu jātā yadāpa̭ ima-mmḙ varuṇā tattvā̭ yāmi tva-nno̭ agne sa tva-nno̭ agne tvama̭gne ayā-'si̭)
anuvākaṃ 13 - avabhṛthe karmaṇi ṛjīṣaprokṣaṇamantrāḥ
yatte grāv.ṇṇā̭ cicchidu-sso̭ma rājann |
priyāṇyaṅgā̭ni svadhi̭tā parūgṃ̭ṣi | tathsandha-thsvājyḙnota va̭rdhayasva |
anāgaso adhamithsakṣaṃye~̭ma || yatte grāvā̭ bāhucyṷto acṷcyavuḥ |
naro yattḙ duduhu rdakṣi̭ṇena |
tatta āpyā̭yatā-ntatte | niṣṭyā̭yatā-ndeva
soma || yatte tvaca̭-mbibhiduryacca yonim |
yadāsthānā-tpracyṷto vena̭si tmanā || 122 ||
sā naḥ̭ sadhāṃ-'sa̭tparame vyo̭mann ||
ahāccharī̭ra-mpaya̭sā sametya̭ | anyo-'nyo bhavati varṇo̭ asya | tasmi̭n vayamupa̭hūtāstava̭ smaḥ | ā no̭ bhaja sada̭si viśvarṷ̄pe ||
nṛcakṣā-ssoma̭ uta śuśruga̭stu |
mā no vihā̭sīdgira̭ āvṛṇānaḥ |
anā̭gā-stanuvo̭ vāvṛdhānaḥ |
ā no̭ rūpaṃ-va~̭hatu jāya̭mānaḥ || 123 ||
sa-mprā̭ṇāpānābhyāgṃ samu cakṣṷṣā tvam | sagg śrotrḙṇa gacchasva soma rājann |
yatta āsthi̭tagṃ śamu tattḙ astu | jānītānnaḥ̭ sagamma̭ne pathīnām || eta-ñjā̭nītātparame vyo̭mann | vṛkā-ssadhasthā vida rūpama̭sya || 124 ||
ari̭ṣṭo rājannagadaḥ parḙhi | nama̭ste astu cakṣa̭se raghūyate | nākamāro̭ha saha yaja̭mānena | sūrya̭-ṅgacchatātparame vyo̭mann ||
abhūddeva-ssa̭vitā vandyo nu naḥ̭ | idānīmahna̭ upavācyo nṛbhiḥ̭ |
vi yo ratnā bhaja̭ti mānavebhyaḥ̭ | śreṣṭha̭-nno atra dravi̭ṇaṃ-ya~thā dadha̭t ||
upa̭ no mitrāvaruṇā-vihāva̭tam | anvādīddhyā-thāmiha naḥ̭ sakhāyā | ādityānā-mprasi̭tir-hetiḥ | ugrā śatāpāṣṭhā ghaviṣā pari̭ṇo vṛṇaktu ||
ā pyā̭yasva samḙ̀tu te viśvataḥ̭ soma vṛṣṇi̭yam | bhavā vāja̭sya saṅgathe || sa-nte payāgṃ̭si samṷ yantu vājā-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimātiṣāhaḥ̭ | āpyāya̭māno amṛtā̭ya soma divi śravāg̭syuttamāni̭ dhiṣva || || 125 ||
anuvākaṃ 14 - avabhṛthe karmaṇi secanādimantrāḥ
yaddi̭dīkṣe mana̭sā yacca̭ vācā | yadvā prāṇaiścakṣṷṣā yacca śrotrḙṇa |
yadreta̭sā mithunenā-pyātmanā |
adbhyo lokā da̭dhire teja̭ indriyam |
śukrā dīkṣāyai tapa̭so vimoca̭nīḥ |
āpo̭ vimoktrī rmayi teja̭ indriyam ||
yadṛcā sāmnā yajṷṣā | paśūnā-ñcarma̭n. haviṣā̭ didīkṣe |
yacchando̭bhi-roṣa̭dhībhi-rvanaspatau |
adbhyo lokā da̭dhire (da̭dhire) teja̭ indriyam || 126 ||
āpo̭ vimoktrī rmayi teja̭ indriyam ||
yena brahma yena̭ kṣatram | yenendrāgnī prajāpa̭ti-ssomo varṷṇo yena rājā |
viśvḙ devā ṛṣa̭yo yena̭ prāṇāḥ |
adbhyo lokā da̭dhire teja̭ indriyam |
śukrā dīkṣāyai tapa̭so vimoca̭nīḥ |
āpo̭ vimoktrī rmayi teja̭ indriyam ||
apā-mpuṣpa̭masyo-ṣa̭dhīnāgṃ rasaḥ̭ | soma̭sya priya-ndhāma̭ || 127 ||
soma̭sya priya-ndhāma̭ | indra̭sya priyata̭magṃ havi-ssvāhā | apā-mpuṣpa̭masyo-ṣa̭dhīnāgṃ rasaḥ̭ | soma̭sya priya-ndhāma̭ |
viśvḙṣā-ndevānā-mpriyata̭magṃ havi-ssvāhā || vayagṃ so̭ma vrate tava̭ |
mana̭stanūṣu pipra̭taḥ | prajāva̭nto aśīmahi || 128 ||
somyā̭sa iha mā̭dayaddhvam | kavyā̭sa iha mā̭dayaddhvam || ana̭ntaritāḥ pitaraḥ̭ somyā-sso̭mapīthāt || apai̭tu mṛtyuramṛta̭-nna āganṋ | vaivasvato no abha̭ya-ṅkṛṇotu |
parṇaṃ-va~naspatḙriva || 129 ||
parṇaṃ-va~naspatḙriva | abhi naḥ̭ śīyatāgṃ rayiḥ | saca̭tā-nna-śśacīpatiḥ̭ || 130 ||
(vanaspatā̭vadbhyo lokā da̭dhire teja̭ indriya-ndhāmā̭ - śīmahī - vā - bhi naḥ̭ śīyatāgṃ rayireka̭-ñca) (a. 14)
(sarvān. - ya-dviṣṣa̭ṇṇena - vi vai - yāḥ purastā-d- devā̭ deveṣu - pari̭staṇita - sakṣedaṃ - ~yadasya pārḙ - 'nāgasa - uda̭stā-mphsī-d- brahma̭ pratiṣṭhā - ya-ddḙva - yatte grāva.ṇṇā - ya-ddi̭dīkṣe catṷrdaśa)
(sarvān - bhūti̭meva - yāmevāphsvāhṷtim - ~vratānāṃ - parṇavalkaḥ - somyānā̭ - masmin. yajñe - 'gne yo no - jyogjīvāḥ - parora̭jāste - pra tḙ mahe - brahma̭ pratiṣṭhā - gārha̭patyā strigṃśadṷttaraśataṃ)
(sarvān. vai - śacīpatiḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
