કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠકઃ - અચ્છિદ્ર-ઙ્કાણ્ડ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અચ્છિદ્ર-ઙ્કાણ્ડ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તેન મન્ત્રૈશ્ચ યજ્ઞચ્છિદ્રપૂરણાદચ્છિદ્રમુચ્યતે
અનુવાકં 1 - દર્શપૂર્ણમાસેષ્ટિવિષયાણિ કાનિ ચિત્પ્રાયશ્ચિત્તાનિ
સર્વાન્. વા એષો-ઽગ્નૌ કામા-ન્પ્રવેશયતિ ।
યો-ઽગ્નીનન્વાધાય વ્રતમુપૈતિ ।
સ યદનિષ્ટ્વા પ્રયાયાત્ । અકામપ્રીતા એન-ઙ્કામા નાનુ પ્રયાયુઃ । અતેજા અવીર્યઃ સ્યાત્ ।
સ જુહુયાત્ । તુભ્ય-ન્તા અઙ્ગિરસ્તમ ।
વિશ્વા-સ્સુક્ષિતયઃ પૃથક્ ।
અગ્ને કામાય યેમિર ઇતિ ।
કામાનેવાસ્મિ-ન્દધાતિ ॥ 1 ॥
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અચ્છિદ્ર-ઙ્કાણ્ડ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તેન મન્ત્રૈશ્ચ યજ્ઞચ્છિદ્રપૂરણાદચ્છિદ્રમુચ્યતે
અનુવાકં 1 - દર્શપૂર્ણમાસેષ્ટિવિષયાણિ કાનિ ચિત્પ્રાયશ્ચિત્તાનિ
સર્વાન્. વા એષો-ઽગ્નૌ કામા-ન્પ્રવેશયતિ ।
યો-ઽગ્નીનન્વાધાય વ્રતમુપૈતિ ।
સ યદનિષ્ટ્વા પ્રયાયાત્ । અકામપ્રીતા એન-ઙ્કામા નાનુ પ્રયાયુઃ । અતેજા અવીર્યઃ સ્યાત્ ।
સ જુહુયાત્ । તુભ્ય-ન્તા અઙ્ગિરસ્તમ ।
વિશ્વા-સ્સુક્ષિતયઃ પૃથક્ ।
અગ્ને કામાય યેમિર ઇતિ ।
કામાનેવાસ્મિ-ન્દધાતિ ॥ 1 ॥
કામપ્રીતા એન-ઙ્કામા અનુપ્રયાન્તિ ।
તેજસ્વી વીર્યાવા-ન્ભવતિ ॥
સન્તતિર્વા એષા યજ્ઞસ્ય ।
યો-ઽગ્નીનન્વાધાય વ્રતમુપૈતિ ।
સ યદુદ્વાયતિ । વિચ્છિત્તિ-રેવાસ્ય સા ॥
ત-મ્પ્રાઞ્ચમુદ્ધૃત્ય ।
મનસોપતિષ્ઠેત । મનો વૈ પ્રજાપતિઃ ।
પ્રાજાપત્યો યજ્ઞઃ ॥ 2 ॥
તેજસ્વી વીર્યાવા-ન્ભવતિ ॥
સન્તતિર્વા એષા યજ્ઞસ્ય ।
યો-ઽગ્નીનન્વાધાય વ્રતમુપૈતિ ।
સ યદુદ્વાયતિ । વિચ્છિત્તિ-રેવાસ્ય સા ॥
ત-મ્પ્રાઞ્ચમુદ્ધૃત્ય ।
મનસોપતિષ્ઠેત । મનો વૈ પ્રજાપતિઃ ।
પ્રાજાપત્યો યજ્ઞઃ ॥ 2 ॥
મનસૈવ યજ્ઞગ્ં સન્તનોતિ । ભૂરિત્યાહ । ભૂતો વૈ પ્રજાપતિઃ । ભૂતિમેવોપૈતિ ॥
વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે ।
યસ્યા-હિતાગ્ને-રગ્નિરપક્ષાયતિ । યાવચ્છમ્યયા પ્રવિદ્ધ્યેત્ ।
યદિ તાવદપક્ષાયેત્ । તગ્ં સમ્ભરેત્ ।
ઇદ-ન્ત એક-મ્પર ઉત એકમ્ ॥ 3 ॥
વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે ।
યસ્યા-હિતાગ્ને-રગ્નિરપક્ષાયતિ । યાવચ્છમ્યયા પ્રવિદ્ધ્યેત્ ।
યદિ તાવદપક્ષાયેત્ । તગ્ં સમ્ભરેત્ ।
ઇદ-ન્ત એક-મ્પર ઉત એકમ્ ॥ 3 ॥
તૃતીયેન જ્યોતિષા સંવિઁશસ્વ । સંવેઁશનસ્તનુવૈ ચારુરેધિ ।
પ્રિયે દેવાના-મ્પરમે જનિત્ર ઇતિ । બ્રહ્મણૈવૈનગ્ં સમ્ભરતિ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ । યદિ પરસ્ત-રામપક્ષાયેત્ । અનુ પ્રયાયાવસ્યેત્ ।
સો એવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
ઓષધીર્વા એતસ્ય પશૂ-ન્પયઃ પ્રવિશતિ ।
યસ્ય હવિષે વથ્સા અપાકૃતા ધયન્તિ ॥ 4 ॥
પ્રિયે દેવાના-મ્પરમે જનિત્ર ઇતિ । બ્રહ્મણૈવૈનગ્ં સમ્ભરતિ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ । યદિ પરસ્ત-રામપક્ષાયેત્ । અનુ પ્રયાયાવસ્યેત્ ।
સો એવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
ઓષધીર્વા એતસ્ય પશૂ-ન્પયઃ પ્રવિશતિ ।
યસ્ય હવિષે વથ્સા અપાકૃતા ધયન્તિ ॥ 4 ॥
તાન્. યદ્દુહ્યાત્ । યાતયામ્ના હવિષા યજેત । યન્ન દુહ્યાત્ । યજ્ઞપરુ-રન્તરિયાત્ । વાયવ્યાં-યઁવાગૂ-ન્નિર્વપેત્ ।
વાયુર્વૈ પયસઃ પ્રદાપયિતા । સ એવાસ્મૈ પયઃ પ્રદાપયતિ । પયો વા ઓષધયઃ ।
પયઃ પયઃ ।
પયસૈવાસ્મૈ પયો-ઽવરુન્ધે ॥ 5 ॥
વાયુર્વૈ પયસઃ પ્રદાપયિતા । સ એવાસ્મૈ પયઃ પ્રદાપયતિ । પયો વા ઓષધયઃ ।
પયઃ પયઃ ।
પયસૈવાસ્મૈ પયો-ઽવરુન્ધે ॥ 5 ॥
અથોત્તરસ્મૈ હવિષે વથ્સાનપા કુર્યાત્ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ અન્યતરાન્. વા એષ દેવા-ન્ભાગધેયેન વ્યર્ધયતિ ।
યે યજમાનસ્ય સાય-ઙ્ગૃહમા-ગચ્છન્તિ ।
યસ્ય સાય-ન્દુગ્ધગ્ં હવિરાર્તિ-માર્ચ્છતિ ।
ઇન્દ્રાય વ્રીહીન્નિ-રુપ્યો-પવસેત્ । પયો વા ઓષધયઃ । પય એવારભ્ય ગૃહીત્વો-પવસતિ । યત્પ્રાત-સ્સ્યાત્ । તચ્છૃત-ઙ્કુર્યાત્ ॥ 6 ॥
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ અન્યતરાન્. વા એષ દેવા-ન્ભાગધેયેન વ્યર્ધયતિ ।
યે યજમાનસ્ય સાય-ઙ્ગૃહમા-ગચ્છન્તિ ।
યસ્ય સાય-ન્દુગ્ધગ્ં હવિરાર્તિ-માર્ચ્છતિ ।
ઇન્દ્રાય વ્રીહીન્નિ-રુપ્યો-પવસેત્ । પયો વા ઓષધયઃ । પય એવારભ્ય ગૃહીત્વો-પવસતિ । યત્પ્રાત-સ્સ્યાત્ । તચ્છૃત-ઙ્કુર્યાત્ ॥ 6 ॥
અથેતર ઐન્દ્રઃ પુરોડાશઃ સ્યાત્ ।
ઇન્દ્રિયે એવાસ્મૈ સમીચી દધાતિ ।
પયો વા ઓષધયઃ । પયઃ પયઃ । પયસૈવાસ્મૈ પયો-ઽવરુન્ધે ।
અથોત્તરસ્મૈ હવિષે વથ્સાનપા કુર્યાત્ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ ઉભયાન્. વા એષ દેવા-ન્ભાગધેયેન વ્યર્ધયતિ ।
યે યજમાનસ્ય સાય-ઞ્ચ પ્રાતશ્ચ ગૃહમા-ગચ્છન્તિ । યસ્યોભયગ્ં હવિરાર્તિ-માર્ચ્છતિ ॥ 7 ॥
ઇન્દ્રિયે એવાસ્મૈ સમીચી દધાતિ ।
પયો વા ઓષધયઃ । પયઃ પયઃ । પયસૈવાસ્મૈ પયો-ઽવરુન્ધે ।
અથોત્તરસ્મૈ હવિષે વથ્સાનપા કુર્યાત્ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ ઉભયાન્. વા એષ દેવા-ન્ભાગધેયેન વ્યર્ધયતિ ।
યે યજમાનસ્ય સાય-ઞ્ચ પ્રાતશ્ચ ગૃહમા-ગચ્છન્તિ । યસ્યોભયગ્ં હવિરાર્તિ-માર્ચ્છતિ ॥ 7 ॥
ઐન્દ્ર-મ્પઞ્ચશરાવ-મોદન-ન્નિર્વપેત્ ।
અગ્નિ-ન્દેવતાના-મ્પ્રથમં-યઁજેત્ ।
અગ્નિમુખા એવ દેવતાઃ પ્રીણાતિ ।
અગ્નિં-વાઁ અન્વન્યા દેવતાઃ ।
ઇન્દ્રમન્વન્યાઃ । તા એવોભયીઃ પ્રીણાતિ ।
પયો વા ઓષધયઃ ।
પયઃ પયઃ । પયસૈવાસ્મૈ પયો-ઽવરુન્ધે ।
અથોત્તરસ્મૈ હવિષે વથ્સાનપા કુર્યાત્ ॥ 8 ॥
અગ્નિ-ન્દેવતાના-મ્પ્રથમં-યઁજેત્ ।
અગ્નિમુખા એવ દેવતાઃ પ્રીણાતિ ।
અગ્નિં-વાઁ અન્વન્યા દેવતાઃ ।
ઇન્દ્રમન્વન્યાઃ । તા એવોભયીઃ પ્રીણાતિ ।
પયો વા ઓષધયઃ ।
પયઃ પયઃ । પયસૈવાસ્મૈ પયો-ઽવરુન્ધે ।
અથોત્તરસ્મૈ હવિષે વથ્સાનપા કુર્યાત્ ॥ 8 ॥
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ અર્ધો વા એતસ્ય યજ્ઞસ્ય મીયતે ।
યસ્ય વ્રત્યે-ઽહ-ન્પત્ન્યના-લમ્ભુકા ભવતિ । તામપરુદ્ધ્ય યજેત ।
સર્વેણૈવ યજ્ઞેન યજતે ।
તામિષ્ટ્વો-પહ્વયેત । અમૂહમસ્મિ ।
સા ત્વમ્ । દ્યૌરહમ્ । પૃથિવી ત્વમ્ । સામાહમ્ । ઋક્ત્વમ્ । તાવેહિ સમ્ભવાવ । સહ રેતો દધાવહૈ । પુગ્ંસે પુત્રાય વેત્તવૈ ।
રાયસ્પોષાય સુપ્રજાસ્ત્વાય સુવીર્યાયેતિ ।
અર્ધ એવૈનામુ-પહ્વયતે ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ 9 ॥
યસ્ય વ્રત્યે-ઽહ-ન્પત્ન્યના-લમ્ભુકા ભવતિ । તામપરુદ્ધ્ય યજેત ।
સર્વેણૈવ યજ્ઞેન યજતે ।
તામિષ્ટ્વો-પહ્વયેત । અમૂહમસ્મિ ।
સા ત્વમ્ । દ્યૌરહમ્ । પૃથિવી ત્વમ્ । સામાહમ્ । ઋક્ત્વમ્ । તાવેહિ સમ્ભવાવ । સહ રેતો દધાવહૈ । પુગ્ંસે પુત્રાય વેત્તવૈ ।
રાયસ્પોષાય સુપ્રજાસ્ત્વાય સુવીર્યાયેતિ ।
અર્ધ એવૈનામુ-પહ્વયતે ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ 9 ॥
(દધાતિ - યજ્ઞ - ઉત એકં - ધયન્તિ - રુન્ધે - કુર્યા - દાર્છ - ત્યપાકુર્યાત્ - પૃથિવી ત્વમષ્ટૌ ચ) (અ. 1)
(સર્વાન્. વિ વૈ યદિ પરસ્તરામોષધીરન્ યતરાનુભયાનર્ધો વૈ )
અનુવાકં 2 - અગ્નિહોત્રસામ્નાય્યસાધારણાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ
3.7.2.1
યદ્વિ-ષ્ષણ્ણેન જુહુયાત્ ।
અપ્રજા અપશુર્યજમાન-સ્સ્યાત્ ।
યદનાયતને નિનયેત્ । અનાયતન-સ્સ્યાત્ ।
પ્રાજાપત્યયર્ચા વલ્મીક-વપાયામ-વનયેત્ । પ્રાજાપત્યો વૈ વલ્મીકઃ । યજ્ઞઃ પ્રજાપતિઃ । પ્રજાપતાવેવ યજ્ઞ-મ્પ્રતિષ્ઠાપયતિ ।
ભૂરિત્યાહ । ભૂતો વૈ પ્રજાપતિઃ ॥ 10 ॥
(સર્વાન્. વિ વૈ યદિ પરસ્તરામોષધીરન્ યતરાનુભયાનર્ધો વૈ )
અનુવાકં 2 - અગ્નિહોત્રસામ્નાય્યસાધારણાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ
3.7.2.1
યદ્વિ-ષ્ષણ્ણેન જુહુયાત્ ।
અપ્રજા અપશુર્યજમાન-સ્સ્યાત્ ।
યદનાયતને નિનયેત્ । અનાયતન-સ્સ્યાત્ ।
પ્રાજાપત્યયર્ચા વલ્મીક-વપાયામ-વનયેત્ । પ્રાજાપત્યો વૈ વલ્મીકઃ । યજ્ઞઃ પ્રજાપતિઃ । પ્રજાપતાવેવ યજ્ઞ-મ્પ્રતિષ્ઠાપયતિ ।
ભૂરિત્યાહ । ભૂતો વૈ પ્રજાપતિઃ ॥ 10 ॥
ભૂતિમેવોપૈતિ । ત-ત્કૃત્વા । અન્યા-ન્દુગ્ધ્વા પુનર્-હોતવ્યમ્ । સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ યત્કીટા-વપન્નેન જુહુયાત્ ।
અપ્રજા અપશુ-ર્યજમાન-સ્સ્યાત્ ।
યદનાયતને નિનયેત્ । અનાયતન-સ્સ્યાત્ ।
મદ્ધ્યમેન પર્ણેન દ્યાવા-પૃથિવ્ય-યર્ચા-ઽન્તઃ પરિધિ નિનયેત્ ।
દ્યાવાપૃથિવ્યો-રેવૈનત્-પ્રતિષ્ઠાપયતિ ॥ 11 ॥
અપ્રજા અપશુ-ર્યજમાન-સ્સ્યાત્ ।
યદનાયતને નિનયેત્ । અનાયતન-સ્સ્યાત્ ।
મદ્ધ્યમેન પર્ણેન દ્યાવા-પૃથિવ્ય-યર્ચા-ઽન્તઃ પરિધિ નિનયેત્ ।
દ્યાવાપૃથિવ્યો-રેવૈનત્-પ્રતિષ્ઠાપયતિ ॥ 11 ॥
તત્કૃત્વા । અન્યા-ન્દુગ્ધ્વા પુનર્-હોતવ્યમ્ । સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ યદવવૃષ્ટેન જુહુયાત્ । અપરૂપ-મસ્યાત્મ-ઞ્જાયેત ।
કિલાસો વા સ્યાદર્શસો વા । ય-ત્પ્રત્યેયાત્ । યજ્ઞં-વિઁચ્છિન્દ્યાત્ । સ જુહુયાત્ ।
મિત્રો જનાન્ કલ્પયતિ પ્રજાનન્ન્ ॥ 12 ॥
કિલાસો વા સ્યાદર્શસો વા । ય-ત્પ્રત્યેયાત્ । યજ્ઞં-વિઁચ્છિન્દ્યાત્ । સ જુહુયાત્ ।
મિત્રો જનાન્ કલ્પયતિ પ્રજાનન્ન્ ॥ 12 ॥
મિત્રો દાધાર પૃથિવીમુત દ્યામ્ । મિત્રઃ કૃષ્ટીર-નિમિષા ઽભિચષ્ટે ।
સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-જ્જુહોતેતિ । મિત્રેણૈવૈન-ત્કલ્પયતિ । તત્કૃત્વા । અન્યા-ન્દુગ્ધ્વા પુનર્હોતવ્યમ્ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
ય-ત્પૂર્વસ્યા-માહુત્યાગ્ં હુતાયા-મુત્તરા-ઽઽહુતિ-સ્સ્કન્દેત્ ।
દ્વિપાદ્ભિઃ પશુભિ-ર્યજમાનો વ્યૃદ્ધ્યેત ।
યદુત્તરયા ઽભિજુહુયાત્ ॥ 13 ॥
સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-જ્જુહોતેતિ । મિત્રેણૈવૈન-ત્કલ્પયતિ । તત્કૃત્વા । અન્યા-ન્દુગ્ધ્વા પુનર્હોતવ્યમ્ ।
સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
ય-ત્પૂર્વસ્યા-માહુત્યાગ્ં હુતાયા-મુત્તરા-ઽઽહુતિ-સ્સ્કન્દેત્ ।
દ્વિપાદ્ભિઃ પશુભિ-ર્યજમાનો વ્યૃદ્ધ્યેત ।
યદુત્તરયા ઽભિજુહુયાત્ ॥ 13 ॥
ચતુષ્પાદ્ભિઃ પશુભિ-ર્યજમાનો વ્યૃદ્ધ્યેત ।
યત્ર વેત્થ વનસ્પતે દેવાના-ઙ્ગુહ્યા નામાનિ ।
તત્ર હવ્યાનિ ગામયેતિ વાનસ્પત્ય-યર્ચા સમિધ-માધાય । તૂષ્ણીમેવ પુન-ર્જુહુયાત્ ।
વનસ્પતિનૈવ યજ્ઞસ્યાર્તા-ઞ્ચાનાર્તા-ઞ્ચાહુતી વિદાધાર । તત્કૃત્વા । અન્યા-ન્દુગ્ધ્વા પુનર્-હોતવ્યમ્ । સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
યત્પુરા પ્રયાજેભ્યઃ પ્રાંઅઙ્ગાર-સ્સ્કન્દેત્ ।
અદ્ધ્વર્યવે ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ ॥ 14 ॥
યત્ર વેત્થ વનસ્પતે દેવાના-ઙ્ગુહ્યા નામાનિ ।
તત્ર હવ્યાનિ ગામયેતિ વાનસ્પત્ય-યર્ચા સમિધ-માધાય । તૂષ્ણીમેવ પુન-ર્જુહુયાત્ ।
વનસ્પતિનૈવ યજ્ઞસ્યાર્તા-ઞ્ચાનાર્તા-ઞ્ચાહુતી વિદાધાર । તત્કૃત્વા । અન્યા-ન્દુગ્ધ્વા પુનર્-હોતવ્યમ્ । સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥
યત્પુરા પ્રયાજેભ્યઃ પ્રાંઅઙ્ગાર-સ્સ્કન્દેત્ ।
અદ્ધ્વર્યવે ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ ॥ 14 ॥
ય-દ્દક્ષિણા । બ્રહ્મણે ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ । ય-ત્પ્રત્યક્ ।
હોત્રે ચ પત્નિયૈ ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ ।
યદુદં । અગ્નીધે ચ પશુભ્યશ્ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ । યદભિજુહુયાત્ । રુદ્રો-ઽસ્ય પશૂ-ન્ઘાતુક-સ્સ્યાત્ ।
યન્નાભિ જુહુયાત્ । અશાન્તઃ પ્રહ્રિયેત ॥ 15 ॥
હોત્રે ચ પત્નિયૈ ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ ।
યદુદં । અગ્નીધે ચ પશુભ્યશ્ચ યજમાનાય ચાકગ્ગ્ સ્યાત્ । યદભિજુહુયાત્ । રુદ્રો-ઽસ્ય પશૂ-ન્ઘાતુક-સ્સ્યાત્ ।
યન્નાભિ જુહુયાત્ । અશાન્તઃ પ્રહ્રિયેત ॥ 15 ॥
સ્રુવસ્ય બુદ્ધ્નેનાભિ નિદદ્ધ્યાત્ ।
મા તમો મા યજ્ઞસ્તમન્મા યજમાન-સ્તમત્ ।
નમસ્તે અસ્ત્વાયતે । નમો રુદ્ર પરાયતે ।
નમો યત્ર નિષીદસિ ।
અમુ-મ્મા હિગ્ંસીરમુ-મ્મા હિગ્ંસીરિતિ યેન સ્કન્દેત્ ॥ ત-મ્પ્રહરેત્ ।
સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો જાતવેદાઃ । સ્તોમપૃષ્ઠો ઘૃતવાન્-થ્સુપ્રતીકઃ ।
મા નો હાસીન્મેત્થિતો (હાસીર્મેત્થિતો) નેત્ત્વા જહામ ।
ગોપોષ-ન્નો વીરપોષ-ઞ્ચ યચ્છેતિ ।
બ્રહ્મણૈવૈન-મ્પ્રહરતિ । સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ 16 ॥
મા તમો મા યજ્ઞસ્તમન્મા યજમાન-સ્તમત્ ।
નમસ્તે અસ્ત્વાયતે । નમો રુદ્ર પરાયતે ।
નમો યત્ર નિષીદસિ ।
અમુ-મ્મા હિગ્ંસીરમુ-મ્મા હિગ્ંસીરિતિ યેન સ્કન્દેત્ ॥ ત-મ્પ્રહરેત્ ।
સહસ્રશૃઙ્ગો વૃષભો જાતવેદાઃ । સ્તોમપૃષ્ઠો ઘૃતવાન્-થ્સુપ્રતીકઃ ।
મા નો હાસીન્મેત્થિતો (હાસીર્મેત્થિતો) નેત્ત્વા જહામ ।
ગોપોષ-ન્નો વીરપોષ-ઞ્ચ યચ્છેતિ ।
બ્રહ્મણૈવૈન-મ્પ્રહરતિ । સૈવ તતઃ પ્રાયશ્ચિત્તિઃ ॥ 16 ॥
(વૈ પ્રજાપતિઃ - સ્થાપયતિ - પ્રજાનન્ - નભિજુહુયાથ્ - સ્યા-દ્- ધ્રિયેત - જહામ ત્રિણિ ચ) (અ. 2)
(યદ્વિસ્ષણ્ણેન પ્રાજાપત્યયા ય-ત્કીટા મદ્ધ્યમેન યદવવૃષ્ટેન ય-ત્પૂર્વસ્યાં-યઁ-ત્પુરા પ્રયાજેભ્ય પ્રંઙ્ગારો ય-દ્દક્ષિણા ય-ત્પ્રત્યગ્યદુદઙ્ઙ્)
અનુવાકં 3 - મુખ્યાગ્ન્યસમ્ભવે-ઽનુકલ્પાઃ હોમાધારાઃ
વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે ।
યસ્યા-હિતાગ્ને-રગ્નિ-ર્મથ્યમાનો ન જાયતે । યત્રાન્ય-મ્પશ્યેત્ । તત આહૃત્ય હોતવ્યમ્ ।
અગ્ના-વેવાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ॥
યદ્યન્ય-ન્ન વિન્દેત્ । અજાયાગ્ં હોતવ્યમ્ । આગ્નેયી વા એષા । યદજા । અગ્ના-વેવાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ॥ 17 ॥
(યદ્વિસ્ષણ્ણેન પ્રાજાપત્યયા ય-ત્કીટા મદ્ધ્યમેન યદવવૃષ્ટેન ય-ત્પૂર્વસ્યાં-યઁ-ત્પુરા પ્રયાજેભ્ય પ્રંઙ્ગારો ય-દ્દક્ષિણા ય-ત્પ્રત્યગ્યદુદઙ્ઙ્)
અનુવાકં 3 - મુખ્યાગ્ન્યસમ્ભવે-ઽનુકલ્પાઃ હોમાધારાઃ
વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે ।
યસ્યા-હિતાગ્ને-રગ્નિ-ર્મથ્યમાનો ન જાયતે । યત્રાન્ય-મ્પશ્યેત્ । તત આહૃત્ય હોતવ્યમ્ ।
અગ્ના-વેવાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ॥
યદ્યન્ય-ન્ન વિન્દેત્ । અજાયાગ્ં હોતવ્યમ્ । આગ્નેયી વા એષા । યદજા । અગ્ના-વેવાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ॥ 17 ॥
અજસ્ય તુ નાશ્ઞીયાત્ । યદજસ્યા-શ્ઞીયાત્ ।
યામેવાગ્ના-વાહુતિ-ઞ્જુહુયાત્ । તામદ્યાત્ । તસ્માદજસ્ય નાશ્યમ્ ॥ યદ્યજા-ન્ન વિન્દેત્ । બ્રાહ્મણસ્ય દક્ષિણે હસ્તે હોતવ્યમ્ ।
એષ વા અગ્નિ ર્વૈશ્વાનરઃ । યદ્બ્રાહ્મણઃ ।
અગ્ના-વેવાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ॥ 18 ॥
યામેવાગ્ના-વાહુતિ-ઞ્જુહુયાત્ । તામદ્યાત્ । તસ્માદજસ્ય નાશ્યમ્ ॥ યદ્યજા-ન્ન વિન્દેત્ । બ્રાહ્મણસ્ય દક્ષિણે હસ્તે હોતવ્યમ્ ।
એષ વા અગ્નિ ર્વૈશ્વાનરઃ । યદ્બ્રાહ્મણઃ ।
અગ્ના-વેવાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ॥ 18 ॥
બ્રાહ્મણ-ન્તુ વસત્યૈ નાપરુન્ધ્યાત્ । યદ્બ્રાહ્મણં-વઁસત્યા અપરુન્ધ્યાત્ ।
યસ્મિન્ને-વાગ્નાવાહુતિ-ઞ્જુહુયાત્ । ત-મ્ભાગધેયેન વ્યર્ધયેત્ ।
તસ્મા-દ્બ્રાહ્મણો વસત્યૈ નાપરુદ્ધ્યઃ ॥ યદિ બ્રાહ્મણ-ન્ન વિન્દેત્ ।
દર્ભસ્તબેં હોતવ્યમ્ ।
અગ્નિવાન્. વૈ દર્ભસ્તબંઃ ।
અગ્નાવે-વાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ।
દર્ભાગ્સ્તુ નાદ્ધ્યાસીત ॥ 19 ॥
યસ્મિન્ને-વાગ્નાવાહુતિ-ઞ્જુહુયાત્ । ત-મ્ભાગધેયેન વ્યર્ધયેત્ ।
તસ્મા-દ્બ્રાહ્મણો વસત્યૈ નાપરુદ્ધ્યઃ ॥ યદિ બ્રાહ્મણ-ન્ન વિન્દેત્ ।
દર્ભસ્તબેં હોતવ્યમ્ ।
અગ્નિવાન્. વૈ દર્ભસ્તબંઃ ।
અગ્નાવે-વાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ।
દર્ભાગ્સ્તુ નાદ્ધ્યાસીત ॥ 19 ॥
યદ્દર્ભાનદ્ધ્યાસીત । યામેવાગ્ના-વાહુતિ-ઞ્જુહુયાત્ । તામદ્ધ્યાસીત ।
તસ્મા-દ્દર્ભા નાદ્ધ્યાસિતવ્યાઃ ॥
યદિ દર્ભાન્ન વિન્દેત્ । અફ્સુ હોતવ્યમ્ ।
આપો વૈ સર્વા દેવતાઃ ।
દેવતાસ્વે વાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ।
આપસ્તુ ન પરિચક્ષીત । યદાપઃ પરિચક્ષીત ॥ 20 ॥
તસ્મા-દ્દર્ભા નાદ્ધ્યાસિતવ્યાઃ ॥
યદિ દર્ભાન્ન વિન્દેત્ । અફ્સુ હોતવ્યમ્ ।
આપો વૈ સર્વા દેવતાઃ ।
દેવતાસ્વે વાસ્યા-ગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ ।
આપસ્તુ ન પરિચક્ષીત । યદાપઃ પરિચક્ષીત ॥ 20 ॥
યા મેવાફ્સ્વાહુતિ-ઞ્જુહુયાત્ । તા-મ્પરિચક્ષીત ।
તસ્માદાપો ન પરિચક્ષ્યાઃ ॥
મેદ્ધ્યા ચ વા એતસ્યામેદ્ધ્યા ચ તનુવૌ સગ્ંસૃજ્યેતે । યસ્યા-હિતાગ્ને-રન્યૈરગ્નિભિ-રગ્નયઃ સગ્ંસૃજ્યન્તે । અગ્નયે વિવિચયે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપેત્ ।
મેદ્ધ્યા-ઞ્ચૈવાસ્યા-મેદ્ધ્યા-ઞ્ચ તનુવૌ વ્યાવર્તયતિ ॥ અગ્નયે વ્રતપતયે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપેત્ । અગ્નિમેવ વ્રતપતિગ્ગ્ સ્વેન ભાગધેયે-નોપધાવતિ ।
સ એવૈનં-વ્રઁતમા-લભંયઁતિ ॥ 21 ॥
તસ્માદાપો ન પરિચક્ષ્યાઃ ॥
મેદ્ધ્યા ચ વા એતસ્યામેદ્ધ્યા ચ તનુવૌ સગ્ંસૃજ્યેતે । યસ્યા-હિતાગ્ને-રન્યૈરગ્નિભિ-રગ્નયઃ સગ્ંસૃજ્યન્તે । અગ્નયે વિવિચયે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપેત્ ।
મેદ્ધ્યા-ઞ્ચૈવાસ્યા-મેદ્ધ્યા-ઞ્ચ તનુવૌ વ્યાવર્તયતિ ॥ અગ્નયે વ્રતપતયે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપેત્ । અગ્નિમેવ વ્રતપતિગ્ગ્ સ્વેન ભાગધેયે-નોપધાવતિ ।
સ એવૈનં-વ્રઁતમા-લભંયઁતિ ॥ 21 ॥
ગર્ભગ્ગ્ સ્રવન્તમગદમકઃ । અગ્નિ-રિન્દ્ર-સ્ત્વષ્ટા બૃહસ્પતિઃ । પૃથિવ્યા-મવચુશ્ચો-તૈતત્ । નાભિ-પ્રાપ્નોતિ નિર્-ઋતિ-મ્પરાચૈઃ ॥
રેતો વા એતદ્વાજિન-માહિતાગ્નેઃ । યદગ્નિહોત્રમ્ । તદ્યથ્સ્રવેત્ ।
રેતો-ઽસ્ય વાજિનગ્ગ્ સ્રવેત્ । ગર્ભગ્ગ્ સ્રવન્તમ-ગદમક-રિત્યાહ ।
રેત એવાસ્મિન્ વાજિન-ન્દધાતિ ॥ 22 ॥
રેતો વા એતદ્વાજિન-માહિતાગ્નેઃ । યદગ્નિહોત્રમ્ । તદ્યથ્સ્રવેત્ ।
રેતો-ઽસ્ય વાજિનગ્ગ્ સ્રવેત્ । ગર્ભગ્ગ્ સ્રવન્તમ-ગદમક-રિત્યાહ ।
રેત એવાસ્મિન્ વાજિન-ન્દધાતિ ॥ 22 ॥
અગ્નિરિત્યાહ । અગ્નિર્વૈ રેતોધાઃ । રેત એવ તદ્દધાતિ । ઇન્દ્ર ઇત્યાહ । ઇન્દ્રિય-મેવાસ્મિન્-દધાતિ । ત્વષ્ટેત્યાહ । ત્વષ્ટા વૈ પશૂના-મ્મિથુનાનાગ્ં રૂપકૃત્ । રૂપમવ પશુષુ દધાતિ । બૃહસ્પતિરિત્યાહ ।
બ્રહ્મ વૈ દેવાના-મ્બૃહસ્પતિઃ । બ્રહ્મણૈવાસ્મૈ પ્રજાઃ પ્રજનયતિ ॥
પૃથિવ્યા-મવચુશ્ચોતૈત-દિત્યાહ ।
અસ્યા-મેવૈન-ત્પ્રતિષ્ઠાપયતિ ॥
નાભિ પ્રાપ્નોતિ નિર્-ઋતિ-મ્પરાચૈરિત્યાહ ।
રક્ષસામપહત્યૈ ॥ 23 ॥
બ્રહ્મ વૈ દેવાના-મ્બૃહસ્પતિઃ । બ્રહ્મણૈવાસ્મૈ પ્રજાઃ પ્રજનયતિ ॥
પૃથિવ્યા-મવચુશ્ચોતૈત-દિત્યાહ ।
અસ્યા-મેવૈન-ત્પ્રતિષ્ઠાપયતિ ॥
નાભિ પ્રાપ્નોતિ નિર્-ઋતિ-મ્પરાચૈરિત્યાહ ।
રક્ષસામપહત્યૈ ॥ 23 ॥
(અજા-ઽગ્નાવેવાસ્યાગ્નિહોત્રગ્ં હુત-મ્ભવતિ - ભવ - ત્યાસીત - પરિચક્ષીત - લમ્ભયતિ - દધાતિ - દેવાના-મ્બૃહસ્પતિઃ પઞ્ચ ચ) (અ. 3)
(વિ વૈ ય-દ્યન્યમજાયા-મ્બ્રાહ્મણસ્ય દર્ભસ્તમ્બે-ઽફ્સુ હોતવ્યમ્)
અનુવાકં 4 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
યાઃ પુરસ્તા-ત્પ્રસ્રવન્તિ । ઉપરિષ્ટા-થ્સર્વતશ્ચ યાઃ । તાભી રશ્મિપવિત્રાભિઃ । શ્રદ્ધાં-યઁજ્ઞમારભે ॥ દેવા ગાતુવિદઃ ।
ગાતું-યઁજ્ઞાય વિન્દત । મનસસ્પતિના દેવેન । વાતા-દ્યજ્ઞઃ પ્રયુજ્યતામ્ ॥ તૃતીયસ્યૈ દિવઃ । ગાયત્રિયા સોમ આભૃતઃ ॥ 24 ॥
(વિ વૈ ય-દ્યન્યમજાયા-મ્બ્રાહ્મણસ્ય દર્ભસ્તમ્બે-ઽફ્સુ હોતવ્યમ્)
અનુવાકં 4 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
યાઃ પુરસ્તા-ત્પ્રસ્રવન્તિ । ઉપરિષ્ટા-થ્સર્વતશ્ચ યાઃ । તાભી રશ્મિપવિત્રાભિઃ । શ્રદ્ધાં-યઁજ્ઞમારભે ॥ દેવા ગાતુવિદઃ ।
ગાતું-યઁજ્ઞાય વિન્દત । મનસસ્પતિના દેવેન । વાતા-દ્યજ્ઞઃ પ્રયુજ્યતામ્ ॥ તૃતીયસ્યૈ દિવઃ । ગાયત્રિયા સોમ આભૃતઃ ॥ 24 ॥
સોમપીથાય સન્નયિતુમ્ । વકલ-મન્તરમાદદે ॥ આપો દેવી-શ્શુદ્ધા-સ્સ્થ । ઇમા પાત્રાણિ શુન્ધત । ઉપાતઙ્ક્યાય દેવાનામ્ । પર્ણવલ્કમુત શુન્ધત ॥
પયો ગૃહેષુ પયો અઘ્નિયાસુ ।
પયો વથ્સેષુ પય ઇન્દ્રાય હવિષે ધ્રિયસ્વ । ગાયત્રી પર્ણવલ્કેન । પય-સ્સોમ-ઙ્કરોત્વિમમ્ ॥ 25 ॥
પયો ગૃહેષુ પયો અઘ્નિયાસુ ।
પયો વથ્સેષુ પય ઇન્દ્રાય હવિષે ધ્રિયસ્વ । ગાયત્રી પર્ણવલ્કેન । પય-સ્સોમ-ઙ્કરોત્વિમમ્ ॥ 25 ॥
અગ્નિ-ઙ્ગૃહ્ણામિ સુરથં-યોઁ મયો ભૂઃ ।
ય ઉદ્યન્તમા રોહતિ સૂર્યમહ્ને ।
આદિત્ય-ઞ્જ્યોતિષા-ઞ્જ્યોતિરુત્તમમ્ ।
શ્વો યજ્ઞાય રમતા-ન્દેવતાભ્યઃ ॥
વસૂ-ન્રુદ્રાનાદિત્યાન્ । ઇન્દ્રેણ સહ દેવતાઃ । તાઃ પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ । સ્વ આયતને મનીષયા ॥ ઇમામૂર્જ-મ્પઞ્ચદશીં-યેઁ પ્રવિષ્ટાઃ । તાન્દેવા-ન્પરિગૃહ્ણામિ પૂર્વઃ ॥ 26 ॥
ય ઉદ્યન્તમા રોહતિ સૂર્યમહ્ને ।
આદિત્ય-ઞ્જ્યોતિષા-ઞ્જ્યોતિરુત્તમમ્ ।
શ્વો યજ્ઞાય રમતા-ન્દેવતાભ્યઃ ॥
વસૂ-ન્રુદ્રાનાદિત્યાન્ । ઇન્દ્રેણ સહ દેવતાઃ । તાઃ પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ । સ્વ આયતને મનીષયા ॥ ઇમામૂર્જ-મ્પઞ્ચદશીં-યેઁ પ્રવિષ્ટાઃ । તાન્દેવા-ન્પરિગૃહ્ણામિ પૂર્વઃ ॥ 26 ॥
અગ્નિર્-હવ્યવાડિહ તાનાવહતુ । પૌર્ણમાસગ્ં હવિરિદમેષા-મ્મયિ ।
આમાવાસ્યગ્ં હવિરિદમેષા-મ્મયિ ॥ અન્તરા-ઽગ્ની પશવઃ । દેવસગ્ં સદમાગમન્ન્ । તા-ન્પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ ।
સ્વ આયતને મનીષયા ॥ ઇહ પ્રજા વિશ્વરૂપા રમન્તામ્ । અગ્નિ-ઙ્ગૃહપતિમભિ સંવઁસાનાઃ । તાઃ પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ ॥ 27 ॥
આમાવાસ્યગ્ં હવિરિદમેષા-મ્મયિ ॥ અન્તરા-ઽગ્ની પશવઃ । દેવસગ્ં સદમાગમન્ન્ । તા-ન્પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ ।
સ્વ આયતને મનીષયા ॥ ઇહ પ્રજા વિશ્વરૂપા રમન્તામ્ । અગ્નિ-ઙ્ગૃહપતિમભિ સંવઁસાનાઃ । તાઃ પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ ॥ 27 ॥
સ્વ આયતને મનીષયા ॥
ઇહ પશવો વિશ્વરૂપા રમન્તામ્ ।
અગ્નિ-ઙ્ગૃહપતિમભિ સંવઁસાનાઃ ।
તા-ન્પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ । સ્વ આયતને મનીષયા ॥ અય-મ્પિતૃણામગ્નિઃ ।
અવાડ્ઢવ્યા પિતૃભ્ય આ । ત-મ્પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ । અવિષ-ન્નઃ પિતુ-ઙ્કરત્ ॥ અજસ્ર-ન્ત્વાગ્ં સભાપાલાઃ ॥ 28 ॥
ઇહ પશવો વિશ્વરૂપા રમન્તામ્ ।
અગ્નિ-ઙ્ગૃહપતિમભિ સંવઁસાનાઃ ।
તા-ન્પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ । સ્વ આયતને મનીષયા ॥ અય-મ્પિતૃણામગ્નિઃ ।
અવાડ્ઢવ્યા પિતૃભ્ય આ । ત-મ્પૂર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ । અવિષ-ન્નઃ પિતુ-ઙ્કરત્ ॥ અજસ્ર-ન્ત્વાગ્ં સભાપાલાઃ ॥ 28 ॥
વિજયભાગગ્ં સમિન્ધતામ્ । અગ્ને દીદાય મે સભ્ય । વિજિત્યૈ શરદઃ શતમ્ ॥ અન્નમાવસથીયમ્ । અભિહરાણિ શરદઃ શતમ્ । આવસથે શ્રિય-મ્મન્ત્રમ્ । અહિર્બુદ્ધ્નિયો નિયચ્છતુ ॥ ઇદમહ-મગ્નિ જ્યેષ્ઠેભ્યઃ । વસુભ્યો યજ્ઞ-મ્પ્રબ્રવીમિ ।
ઇદમહ-મિન્દ્ર જ્યેષ્ઠેભ્યઃ ॥ 29 ॥
ઇદમહ-મિન્દ્ર જ્યેષ્ઠેભ્યઃ ॥ 29 ॥
રુદ્રેભ્યો યજ્ઞ-મ્પ્રબ્રવીમિ । ઇદમહં-વઁરુણ-જ્યેષ્ઠેભ્યઃ । આદિત્યેભ્યો યજ્ઞ-મ્પ્રબ્રવીમિ ॥ પયસ્વતી-રોષધયઃ ।
પયસ્વદ્વીરુધા-મ્પયઃ । અપા-મ્પયસો યત્પયઃ । તેન મામિન્દ્ર સગ્ંસૃજ ॥
અગ્ને વ્રતપતે વ્રત-ઞ્ચરિષ્યામિ ।
તચ્છકેય-ન્તન્મે રાદ્ધ્યતામ્ ।
વાયો વ્રતપત આદિત્ય વ્રતપતે ॥ 30 ॥
પયસ્વદ્વીરુધા-મ્પયઃ । અપા-મ્પયસો યત્પયઃ । તેન મામિન્દ્ર સગ્ંસૃજ ॥
અગ્ને વ્રતપતે વ્રત-ઞ્ચરિષ્યામિ ।
તચ્છકેય-ન્તન્મે રાદ્ધ્યતામ્ ।
વાયો વ્રતપત આદિત્ય વ્રતપતે ॥ 30 ॥
વ્રતાનાં-વ્રઁતપતે વ્રત-ઞ્ચરિષ્યામિ । તચ્છકેય-ન્તન્મે રાદ્ધ્યતામ્ ॥
ઇમા-મ્પ્રાચીમુદીચીમ્ । ઇષમૂર્જમભિ સગ્ગ્સ્કૃતામ્ । બહુપર્ણામશુષ્કાગ્રામ્ ।
હરામિ પશુપામહમ્ ॥ યત્કૃષ્ણો રૂપ-ઙ્કૃત્વા । પ્રાવિશસ્ત્વં-વઁનસ્પતીન્ ।
તતસ્ત્વામેકવિગ્ંશતિધા । સમ્ભરામિ સુસમ્ભૃતા ॥ 31 ॥
ઇમા-મ્પ્રાચીમુદીચીમ્ । ઇષમૂર્જમભિ સગ્ગ્સ્કૃતામ્ । બહુપર્ણામશુષ્કાગ્રામ્ ।
હરામિ પશુપામહમ્ ॥ યત્કૃષ્ણો રૂપ-ઙ્કૃત્વા । પ્રાવિશસ્ત્વં-વઁનસ્પતીન્ ।
તતસ્ત્વામેકવિગ્ંશતિધા । સમ્ભરામિ સુસમ્ભૃતા ॥ 31 ॥
ત્રી-ન્પરિધીગ્સ્તિસ્ર-સ્સમિધઃ । યજ્ઞાયુરનુસઞ્ચરાન્ ।
ઉપવેષ-મ્મેક્ષણ-ન્ધૃષ્ટિમ્ । સમ્ભરામિ સુસભૃન્તા ॥ યા જાતા ઓષધયઃ । દેવેભ્ય સ્ત્રિયુગ-મ્પુરા । તાસા-મ્પર્વ રાદ્ધ્યાસમ્ । પરિસ્તર-માહરન્ન્ ॥
અપા-મ્મેદ્ધ્યં-યઁજ્ઞિયમ્ ।
સદેવગ્ં શિવમસ્તુ મે ॥ 32 ॥
ઉપવેષ-મ્મેક્ષણ-ન્ધૃષ્ટિમ્ । સમ્ભરામિ સુસભૃન્તા ॥ યા જાતા ઓષધયઃ । દેવેભ્ય સ્ત્રિયુગ-મ્પુરા । તાસા-મ્પર્વ રાદ્ધ્યાસમ્ । પરિસ્તર-માહરન્ન્ ॥
અપા-મ્મેદ્ધ્યં-યઁજ્ઞિયમ્ ।
સદેવગ્ં શિવમસ્તુ મે ॥ 32 ॥
આચ્છેત્તા વો મા રિષમ્ । જીવાનિ શરદઃ શતમ્ ॥ અપરિમિતાના-મ્પરિમિતાઃ । સન્નહ્યે સુકૃતાયકમ્ । એનો મા નિગા-ઙ્કતમચ્ચ નાહમ્ । પુનરુત્થાય બહુલા ભવન્તુ ॥ સકૃદાચ્છિન્ન-મ્બર્હિરૂર્ણામૃદુ ।
સ્યોન-મ્પિતૃભ્યસ્ત્વા ભરામ્યહમ્ । અસ્મિ-ન્થ્સીદન્તુ મે પિતરઃ સોમ્યાઃ ।
પિતામહાઃ પ્રપિતામહાશ્ચાનુગૈ-સ્સહ ॥ 33 ॥
સ્યોન-મ્પિતૃભ્યસ્ત્વા ભરામ્યહમ્ । અસ્મિ-ન્થ્સીદન્તુ મે પિતરઃ સોમ્યાઃ ।
પિતામહાઃ પ્રપિતામહાશ્ચાનુગૈ-સ્સહ ॥ 33 ॥
ત્રિવૃ-ત્પલાશે દર્ભઃ । ઇયા-ન્પ્રાદેશ સમિન્તઃ । યજ્ઞે પવિત્ર-મ્પોતૃતમમ્ । પયો હવ્ય-ઙ્કરોતુ મે ॥ ઇમૌ પ્રાણાપાનૌ ।
યજ્ઞસ્યાઙ્ગાનિ સર્વશઃ । આપ્યાયયન્તૌ સઞ્ચરતામ્ । પવિત્રે હવ્યશોધને ॥
પવિત્રે સ્થો વૈષ્ણવી । વાયુર્વા-મ્મનસા પુનાતુ ॥ 34 ॥
યજ્ઞસ્યાઙ્ગાનિ સર્વશઃ । આપ્યાયયન્તૌ સઞ્ચરતામ્ । પવિત્રે હવ્યશોધને ॥
પવિત્રે સ્થો વૈષ્ણવી । વાયુર્વા-મ્મનસા પુનાતુ ॥ 34 ॥
અય-મ્પ્રાણશ્ચાપાનશ્ચ । યજમાન-મપિગચ્છતામ્ । યજ્ઞે હ્યભૂતા-મ્પોતારૌ ।
પવિત્રે હવ્યશોધને ॥ ત્વયા વેદિં-વિઁવિદુઃ પૃથિવીમ્ । ત્વયા યજ્ઞો જાયતે વિશ્વદાનિઃ । અચ્છિદ્રં-યઁજ્ઞમન્વેષિ વિદ્વાન્ ।
ત્વયા હોતા સન્તનોત્યર્ધમાસાન્ ॥ ત્રયસ્ત્રિગ્ંશો-ઽસિ તન્તૂનામ્ ।
પવિત્રેણ સહાગહિ ॥ 35 ॥
પવિત્રે હવ્યશોધને ॥ ત્વયા વેદિં-વિઁવિદુઃ પૃથિવીમ્ । ત્વયા યજ્ઞો જાયતે વિશ્વદાનિઃ । અચ્છિદ્રં-યઁજ્ઞમન્વેષિ વિદ્વાન્ ।
ત્વયા હોતા સન્તનોત્યર્ધમાસાન્ ॥ ત્રયસ્ત્રિગ્ંશો-ઽસિ તન્તૂનામ્ ।
પવિત્રેણ સહાગહિ ॥ 35 ॥
શિવેયગ્ં રજ્જુરભિધાની । અઘ્નિયા-મુપસેવતામ્ ॥ અપ્રસ્રગ્ંસાય યજ્ઞસ્ય ।
ઉખે ઉપદધામ્યહમ્ । પશુભિ-સ્સન્નીત-મ્બિભૃતામ્ । ઇન્દ્રાય શૃત-ન્દધિ ॥
ઉપવેષો-ઽસિ યજ્ઞાય । ત્વા-મ્પરિવેષ-મધારયન્ન્ । ઇન્દ્રાય હવિઃ કૃણ્વન્તઃ ।
શિવ-શ્શગ્મો ભવાસિ નઃ ॥ 36 ॥
ઉખે ઉપદધામ્યહમ્ । પશુભિ-સ્સન્નીત-મ્બિભૃતામ્ । ઇન્દ્રાય શૃત-ન્દધિ ॥
ઉપવેષો-ઽસિ યજ્ઞાય । ત્વા-મ્પરિવેષ-મધારયન્ન્ । ઇન્દ્રાય હવિઃ કૃણ્વન્તઃ ।
શિવ-શ્શગ્મો ભવાસિ નઃ ॥ 36 ॥
અમૃન્મય-ન્દેવપાત્રમ્ । યજ્ઞસ્યાયુષિ પ્રયુજ્યતામ્ । તિરઃ પવિત્રમતિનીતાઃ ।
આપો ધારય મા-ઽતિગુઃ ॥ દેવેન સવિત્રોત્પૂતાઃ । વસો-સ્સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ । ગા-ન્દોહપવિત્રે રજ્જુમ્ । સર્વા પાત્રાણિ શુન્ધત ॥ એતા આચરન્તિ મધુમદ્દુહાનાઃ ।
પ્રજાવતી-ર્યશસો વિશ્વરૂપાઃ ॥ 37 ॥
આપો ધારય મા-ઽતિગુઃ ॥ દેવેન સવિત્રોત્પૂતાઃ । વસો-સ્સૂર્યસ્ય રશ્મિભિઃ । ગા-ન્દોહપવિત્રે રજ્જુમ્ । સર્વા પાત્રાણિ શુન્ધત ॥ એતા આચરન્તિ મધુમદ્દુહાનાઃ ।
પ્રજાવતી-ર્યશસો વિશ્વરૂપાઃ ॥ 37 ॥
બહ્વી ર્ભવન્તીરુપ જાયમાનાઃ । ઇહ વ ઇન્દ્રો રમયતુ ગાવઃ ॥ પૂષા સ્થ ॥ અયક્ષ્મા વઃ પ્રજયા સગ્ંસૃજામિ ।
રાયસ્પોષેણ બહુલા ભવન્તીઃ । ઊર્જ-મ્પયઃ પિન્વમાના ઘૃત-ઞ્ચ ।
જીવો જીવન્તીરુપ વ-સ્સદેયમ્ ॥ દ્યૌશ્ચેમં-યઁજ્ઞ-મ્પૃથિવી ચ સન્દુહાતામ્ ।
ધાતા સોમેન સહ વાતેન વાયુઃ । યજમાનાય દ્રવિણ-ન્દધાતુ ॥ 38 ॥
રાયસ્પોષેણ બહુલા ભવન્તીઃ । ઊર્જ-મ્પયઃ પિન્વમાના ઘૃત-ઞ્ચ ।
જીવો જીવન્તીરુપ વ-સ્સદેયમ્ ॥ દ્યૌશ્ચેમં-યઁજ્ઞ-મ્પૃથિવી ચ સન્દુહાતામ્ ।
ધાતા સોમેન સહ વાતેન વાયુઃ । યજમાનાય દ્રવિણ-ન્દધાતુ ॥ 38 ॥
ઉથ્સ-ન્દુહન્તિ કલશ-ઞ્ચતુર્બિલમ્ । ઇડા-ન્દેવી-મ્મધુમતીગ્ં સુવર્વિદમ્ ।
તદિન્દ્રાગ્ની જિન્વતગ્ં સૂનૃતાવત્ । ત-દ્યજમાન-મમૃતત્વે દધાતુ ॥
કામધુક્ષઃ પ્રણો બ્રૂહિ । ઇન્દ્રાય હવિરિન્દ્રિયમ્ ॥ અમૂં-યઁસ્યા-ન્દેવાનામ્ ।
મનુષ્યાણા-મ્પયો હિતમ્ ॥ બહુ દુગ્ધીન્દ્રાય દેવેભ્યઃ ।
હવ્ય-માપ્યાયતા-મ્પુનઃ ॥ 39 ॥
તદિન્દ્રાગ્ની જિન્વતગ્ં સૂનૃતાવત્ । ત-દ્યજમાન-મમૃતત્વે દધાતુ ॥
કામધુક્ષઃ પ્રણો બ્રૂહિ । ઇન્દ્રાય હવિરિન્દ્રિયમ્ ॥ અમૂં-યઁસ્યા-ન્દેવાનામ્ ।
મનુષ્યાણા-મ્પયો હિતમ્ ॥ બહુ દુગ્ધીન્દ્રાય દેવેભ્યઃ ।
હવ્ય-માપ્યાયતા-મ્પુનઃ ॥ 39 ॥
વથ્સેભ્યો મનુષ્યેભ્યઃ । પુનર્દોહાય કલ્પતામ્ ॥ યજ્ઞસ્ય સન્તતિરસિ ।
યજ્ઞસ્ય ત્વા સન્તતિમનુસન્તનોમિ ॥ અદસ્તમસિ વિષ્ણવે ત્વા ।
યજ્ઞાયાપિ દધામ્યહમ્ । અદ્ભિરરિક્તેન પાત્રેણ । યાઃ પૂતાઃ પરિશેરતે ॥
અય-મ્પય-સ્સોમ-ઙ્કૃત્વા । સ્વાં-યોઁનિ-મપિગચ્છતુ ॥ 40 ॥
યજ્ઞસ્ય ત્વા સન્તતિમનુસન્તનોમિ ॥ અદસ્તમસિ વિષ્ણવે ત્વા ।
યજ્ઞાયાપિ દધામ્યહમ્ । અદ્ભિરરિક્તેન પાત્રેણ । યાઃ પૂતાઃ પરિશેરતે ॥
અય-મ્પય-સ્સોમ-ઙ્કૃત્વા । સ્વાં-યોઁનિ-મપિગચ્છતુ ॥ 40 ॥
પર્ણવલ્કઃ પવિત્રમ્ । સૌમ્ય-સ્સોમાદ્ધિ નિર્મિતઃ ॥ ઇમૌ પર્ણ-ઞ્ચ દર્ભ-ઞ્ચ ।
દેવાનાગ્ં હવ્યશોધનૌ । પ્રાતર્વેષાય ગોપાય । વિષ્ણો હવ્યગ્ં હિ રક્ષસિ ॥
ઉભાવગ્ની ઉપસ્તૃણતે । દેવતા ઉપવસન્તુ મે । અહ-ઙ્ગ્રામ્યા-નુપવસામિ ।
મહ્ય-ઙ્ગોપતયે પશૂન્ ॥ 41 ॥
દેવાનાગ્ં હવ્યશોધનૌ । પ્રાતર્વેષાય ગોપાય । વિષ્ણો હવ્યગ્ં હિ રક્ષસિ ॥
ઉભાવગ્ની ઉપસ્તૃણતે । દેવતા ઉપવસન્તુ મે । અહ-ઙ્ગ્રામ્યા-નુપવસામિ ।
મહ્ય-ઙ્ગોપતયે પશૂન્ ॥ 41 ॥
[આભૃત - ઇમં - ગૃહ્ણામિ પૂર્વ - સ્તાઃ પુર્વઃ પરિગૃહ્ણામિ - સભાપાલા - ઇન્દ્રજ્યેષ્ઠેભ્ય-આદિત્ય વ્રતપતે-સુસભ્રુન્તા - મે - સહ - પુનાતુ - ગહિ - નો - વિશ્વરૂપા - દધાતુ - પુન--ર્ ગચ્છતુ - પશુન્ ] (અ. 4)
યાઃ પુરસ્તાદિમામૂર્જમિહ પ્રજા ઇહ પશવો-ઽય-મ્પિતૃણામગ્નિઃ
અનુવાકં 5 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
દેવા દેવેષુ પરાક્રમદ્ધ્વમ્ । પ્રથમા દ્વિતીયેષુ । દ્વિતીયા-સ્તૃતીયેષુ ।
ત્રિરેકાદશા ઇહ મા-ઽવત । ઇદગ્ં શકેયં-યઁદિદ-ઙ્કરોમિ ।
આત્મા કરોત્વાત્મને । ઇદ-ઙ્કરિષ્યે ભેષજમ્ । ઇદ-મ્મે વિશ્વભેષજા ।
અશ્વિના પ્રાવતં-યુઁવમ્ ॥ ઇદમહગ્ં સેનાયા અભીત્વર્યૈ ॥ 42 ॥
યાઃ પુરસ્તાદિમામૂર્જમિહ પ્રજા ઇહ પશવો-ઽય-મ્પિતૃણામગ્નિઃ
અનુવાકં 5 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
દેવા દેવેષુ પરાક્રમદ્ધ્વમ્ । પ્રથમા દ્વિતીયેષુ । દ્વિતીયા-સ્તૃતીયેષુ ।
ત્રિરેકાદશા ઇહ મા-ઽવત । ઇદગ્ં શકેયં-યઁદિદ-ઙ્કરોમિ ।
આત્મા કરોત્વાત્મને । ઇદ-ઙ્કરિષ્યે ભેષજમ્ । ઇદ-મ્મે વિશ્વભેષજા ।
અશ્વિના પ્રાવતં-યુઁવમ્ ॥ ઇદમહગ્ં સેનાયા અભીત્વર્યૈ ॥ 42 ॥
મુખમપોહામિ ॥ સૂર્યજ્યોતિ ર્વિભાહિ । મહત ઇન્દ્રિયાય ॥ આપ્યાયતા-ઙ્ઘૃતયોનિઃ । અગ્નિર્-હવ્યા-ઽનુમન્યતામ્ ।
ખમઙ્ક્ષ્વ ત્વચમઙ્ક્ષ્વ । સુરૂપ-ન્ત્વા વસુવિદમ્ । પશૂના-ન્તેજસા ।
અગ્નયે જુષ્ટ-મભિઘારયામિ ॥ સ્યોન-ન્તે સદન-ઙ્કરોમિ ॥ 43 ॥
ખમઙ્ક્ષ્વ ત્વચમઙ્ક્ષ્વ । સુરૂપ-ન્ત્વા વસુવિદમ્ । પશૂના-ન્તેજસા ।
અગ્નયે જુષ્ટ-મભિઘારયામિ ॥ સ્યોન-ન્તે સદન-ઙ્કરોમિ ॥ 43 ॥
ઘૃતસ્ય ધારયા સુશેવ-ઙ્કલ્પયામિ ॥
તસ્મિન્-થ્સીદામૃતે પ્રતિતિષ્ઠ ।
વ્રીહીણા-મ્મેધ સુમનસ્યમાનઃ ॥
આર્દ્રઃ પ્રથસ્નુ-ર્ભુવનસ્ય ગોપાઃ ।
શૃત ઉથ્સ્નાતિ જનિતા મતીનામ્ ॥
યસ્ત આત્મા પશુષુ પ્રવિષ્ટઃ ।
દેવાનાં-વિઁષ્ઠામનુ યો વિતસ્થે ।
આત્મન્વા-ન્થ્સોમ ઘૃતવાન્. હિ ભૂત્વા ।
દેવા-ન્ગચ્છ સુવર્વિન્દ યજમાનાય મહ્યમ્ ॥ ઇરા ભૂતિઃ પૃથિવ્યૈ રસો મોત્ક્રમીત્ ॥ 44 ॥
તસ્મિન્-થ્સીદામૃતે પ્રતિતિષ્ઠ ।
વ્રીહીણા-મ્મેધ સુમનસ્યમાનઃ ॥
આર્દ્રઃ પ્રથસ્નુ-ર્ભુવનસ્ય ગોપાઃ ।
શૃત ઉથ્સ્નાતિ જનિતા મતીનામ્ ॥
યસ્ત આત્મા પશુષુ પ્રવિષ્ટઃ ।
દેવાનાં-વિઁષ્ઠામનુ યો વિતસ્થે ।
આત્મન્વા-ન્થ્સોમ ઘૃતવાન્. હિ ભૂત્વા ।
દેવા-ન્ગચ્છ સુવર્વિન્દ યજમાનાય મહ્યમ્ ॥ ઇરા ભૂતિઃ પૃથિવ્યૈ રસો મોત્ક્રમીત્ ॥ 44 ॥
દેવાઃ પિતરઃ પિતરો દેવાઃ । યો-ઽહમસ્મિ સ સન્. યજે । યસ્યાસ્મિ ન તમન્તરેમિ । સ્વ-મ્મ ઇષ્ટગ્ગ્ સ્વ-ન્દત્તમ્ । સ્વ-મ્પૂર્તગ્ગ્ સ્વગ્ગ્ શ્રાન્તમ્ । સ્વગ્ં હુતમ્ । તસ્ય મે-ઽગ્નિ-રુપદ્રષ્ટા । વાયુરુપશ્રોતા ।
આદિત્યો-ઽનુખ્યાતા । દ્યૌઃ પિતા ॥ 45 ॥
આદિત્યો-ઽનુખ્યાતા । દ્યૌઃ પિતા ॥ 45 ॥
પૃથિવી માતા । પ્રજાપતિ ર્બન્ધુઃ ।
ય એવાસ્મિ સ સન્. યજે ॥ મા ભેર્મા સંવિઁક્થા મા ત્વા હિગ્ંસિષમ્ । મા તે તેજો-ઽપક્રમીત્ ।
ભરતમુદ્ધરે મનુષિઞ્ચ । અવદાનાનિ તે પ્રત્યવદાસ્યામિ ।
નમસ્તે અસ્તુ મા મા હિગ્ંસીઃ ॥ યદવદાનાનિ તે-ઽવદ્યન્ન્ । વિલોમાકાર્ષમાત્મનઃ ॥ 46 ॥
ય એવાસ્મિ સ સન્. યજે ॥ મા ભેર્મા સંવિઁક્થા મા ત્વા હિગ્ંસિષમ્ । મા તે તેજો-ઽપક્રમીત્ ।
ભરતમુદ્ધરે મનુષિઞ્ચ । અવદાનાનિ તે પ્રત્યવદાસ્યામિ ।
નમસ્તે અસ્તુ મા મા હિગ્ંસીઃ ॥ યદવદાનાનિ તે-ઽવદ્યન્ન્ । વિલોમાકાર્ષમાત્મનઃ ॥ 46 ॥
આજ્યેન પ્રત્યનજ્મ્યેનત્ । તત્ત આપ્યાયતા-મ્પુનઃ ॥ અજ્યાયો યવમાત્રાત્ ।
આવ્યાધા-ત્કૃત્યતામિદમ્ । મા રૂરુપામ યજ્ઞસ્ય । શુદ્ધગ્ગ્ સ્વિષ્ટમિદગ્ં હવિઃ ॥ મનુના દૃષ્ટા-ઙ્ઘૃતપદીમ્ । મિત્રાવરુણસમીરિતામ્ । દક્ષિણાર્ધાદસભિન્ન્દન્ન્ । અવદ્યા-મ્યેકતો મુખામ્ ॥ 47 ॥
આવ્યાધા-ત્કૃત્યતામિદમ્ । મા રૂરુપામ યજ્ઞસ્ય । શુદ્ધગ્ગ્ સ્વિષ્ટમિદગ્ં હવિઃ ॥ મનુના દૃષ્ટા-ઙ્ઘૃતપદીમ્ । મિત્રાવરુણસમીરિતામ્ । દક્ષિણાર્ધાદસભિન્ન્દન્ન્ । અવદ્યા-મ્યેકતો મુખામ્ ॥ 47 ॥
ઇડે ભાગ-ઞ્જુષસ્વ નઃ । જિન્વ ગા જિન્વાર્વતઃ । તસ્યાસ્તે ભક્ષિવાણઃ સ્યામ । સર્વાત્માન-સ્સર્વગણાઃ ॥ બ્રદ્ધ્ન પિન્વસ્વ ।
દદતો મે મા ક્ષાયિ । કુર્વતો મે મોપદસત્ । દિશા-ઙ્ક્લૃપ્તિરસિ । દિશો મે કલ્પન્તામ્ । કલ્પન્તા-મ્મે દિશઃ ॥ 48 ॥
દદતો મે મા ક્ષાયિ । કુર્વતો મે મોપદસત્ । દિશા-ઙ્ક્લૃપ્તિરસિ । દિશો મે કલ્પન્તામ્ । કલ્પન્તા-મ્મે દિશઃ ॥ 48 ॥
દૈવીશ્ચ માનુષીશ્ચ । અહોરાત્રે મે કલ્પેતામ્ । અર્ધમાસા મે કલ્પન્તામ્ । માસા મે કલ્પન્તામ્ । ઋતવો મે કલ્પન્તામ્ । સંવઁથ્સરો મે કલ્પતામ્ ।
ક્લૃપ્તિરસિ કલ્પતા-મ્મે ॥
આશાના-ન્ત્વા-ઽઽશાપાલેભ્યઃ ।
ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ ।
ઇદ-મ્ભૂતસ્યા-દ્ધ્યક્ષેભ્યઃ ॥ 49 ॥
ક્લૃપ્તિરસિ કલ્પતા-મ્મે ॥
આશાના-ન્ત્વા-ઽઽશાપાલેભ્યઃ ।
ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ ।
ઇદ-મ્ભૂતસ્યા-દ્ધ્યક્ષેભ્યઃ ॥ 49 ॥
વિધેમ હવિષા વયમ્ । ભજતા-મ્ભાગી ભાગમ્ । મા-ઽભાગો-ઽભક્ત ।
નિરભાગ-મ્ભજામઃ । અપસ્પિન્વ । ઓષધીર્જિન્વ । દ્વિપાત્પાહિ । ચતુષ્પાદવ । દિવો વૃષ્ટિમેરય । બ્રાહ્મણાના-મિદગ્ં હવિઃ ॥ 50 ॥
નિરભાગ-મ્ભજામઃ । અપસ્પિન્વ । ઓષધીર્જિન્વ । દ્વિપાત્પાહિ । ચતુષ્પાદવ । દિવો વૃષ્ટિમેરય । બ્રાહ્મણાના-મિદગ્ં હવિઃ ॥ 50 ॥
સોમ્યાનાગ્ં સોમપીથિનામ્ । નિર્ભક્તો બ્રાહ્મણઃ । નેહા-બ્રાહ્મણસ્યાસ્તિ ॥
સમઙ્ક્તા-મ્બરઃઇર્-હવિષા ઘૃતેન । સમાદિત્યૈ ર્વસુભિ-સ્સ-મ્મરુદ્ભિઃ ।
સમિન્દ્રેણ વિશ્વેભિ ર્દેવેભિરઙ્ક્તામ્ ।
દિવ્ય-ન્નભો ગચ્છતુ ય-થ્સ્વાહા ॥
ઇન્દ્રાણી વા વિધવા ભૂયાસમ્ । અદિતિરિવ સુપુત્રા ।
અસ્થૂરિ ત્વા ગાર્હપત્ય ॥ 51 ॥
સમઙ્ક્તા-મ્બરઃઇર્-હવિષા ઘૃતેન । સમાદિત્યૈ ર્વસુભિ-સ્સ-મ્મરુદ્ભિઃ ।
સમિન્દ્રેણ વિશ્વેભિ ર્દેવેભિરઙ્ક્તામ્ ।
દિવ્ય-ન્નભો ગચ્છતુ ય-થ્સ્વાહા ॥
ઇન્દ્રાણી વા વિધવા ભૂયાસમ્ । અદિતિરિવ સુપુત્રા ।
અસ્થૂરિ ત્વા ગાર્હપત્ય ॥ 51 ॥
ઉપનિષદે સુપ્રજાસ્ત્વાય ॥
સ-મ્પત્ની પત્યા સુકૃતેન ગચ્છતામ્ ।
યજ્ઞસ્ય યુક્તૌ ધુર્યાવભૂતામ્ ।
સજાન્નાનૌ વિજહતા-મરાતીઃ ।
દિવિ જ્યોતિરજ-રમારભેતામ્ ॥
દશ તે તનુવો યજ્ઞ યજ્ઞિયાઃ ।
તાઃ પ્રીણાતુ યજમાનો ઘૃતેન । નારિષ્ઠયોઃ પ્રશિષમીડમાનઃ ।
દેવાના-ન્દૈવ્યે-ઽપિ યજમાનો-ઽમૃતો-ઽભૂત્ ॥
યં-વાઁ-ન્દેવા અકલ્પયન્ન્ ॥ 52 ॥
સ-મ્પત્ની પત્યા સુકૃતેન ગચ્છતામ્ ।
યજ્ઞસ્ય યુક્તૌ ધુર્યાવભૂતામ્ ।
સજાન્નાનૌ વિજહતા-મરાતીઃ ।
દિવિ જ્યોતિરજ-રમારભેતામ્ ॥
દશ તે તનુવો યજ્ઞ યજ્ઞિયાઃ ।
તાઃ પ્રીણાતુ યજમાનો ઘૃતેન । નારિષ્ઠયોઃ પ્રશિષમીડમાનઃ ।
દેવાના-ન્દૈવ્યે-ઽપિ યજમાનો-ઽમૃતો-ઽભૂત્ ॥
યં-વાઁ-ન્દેવા અકલ્પયન્ન્ ॥ 52 ॥
ઊર્જો ભાગગ્ં શતક્રતૂ । એતદ્વા-ન્તેન પ્રીણાનિ । તેન તૃપ્યતમગ્ંહહૌ ॥ અહ-ન્દેવાનાગ્ં સુકૃતામસ્મિ લોકે ।
મમેદમિષ્ટ-ન્ન મિથુ ર્ભવાતિ । અહ-ન્નારિષ્ઠા-વનુયજામિ વિદ્વાન્ ।
યદાભ્યા-મિન્દ્રો અદધા-દ્ભાગધેયમ્ ॥ અદારસૃદ્ભવત દેવ સોમ ।
અસ્મિન્. યજ્ઞે મરુતો મૃડતા નઃ ।
મા નો વિદદભિ ભામો અશસ્તિઃ ॥ 53 ॥
મમેદમિષ્ટ-ન્ન મિથુ ર્ભવાતિ । અહ-ન્નારિષ્ઠા-વનુયજામિ વિદ્વાન્ ।
યદાભ્યા-મિન્દ્રો અદધા-દ્ભાગધેયમ્ ॥ અદારસૃદ્ભવત દેવ સોમ ।
અસ્મિન્. યજ્ઞે મરુતો મૃડતા નઃ ।
મા નો વિદદભિ ભામો અશસ્તિઃ ॥ 53 ॥
મા નો વિદ-દ્વજના દ્વેષ્યા યા ॥
ઋષભં-વાઁજિનં-વઁયમ્ ।
પૂર્ણમાસં-યઁજામહે । સ નો દોહતાગ્ં સુવીર્યમ્ । રાયસ્પોષગ્ં સહસ્રિણમ્ । પ્રાણાય સુરાધસે । પૂર્ણમાસાય સ્વાહા ॥
અમાવાસ્યા સુભગા સુશેવા । ધેનુરિવ ભૂય આપ્યાયમાના । સા નો દોહતાગ્ં સુવીર્યમ્ । રાયસ્પોષગ્ં સહસ્રિણમ્ ।
અપાનાય સુરાધસે । અમાવાસ્યાયૈ સ્વાહા ॥ અભિસ્તૃણીહિ પરિધેહિ વેદિમ્ ।
જામિ-મ્મા હિગ્ંસીરમુયા શયાના ।
હોતૃષદના હરિતા-સ્સુવર્ણાઃ । નિષ્કા ઇમે યજમાનસ્ય બ્રદ્ધ્ને ॥ 54 ॥
ઋષભં-વાઁજિનં-વઁયમ્ ।
પૂર્ણમાસં-યઁજામહે । સ નો દોહતાગ્ં સુવીર્યમ્ । રાયસ્પોષગ્ં સહસ્રિણમ્ । પ્રાણાય સુરાધસે । પૂર્ણમાસાય સ્વાહા ॥
અમાવાસ્યા સુભગા સુશેવા । ધેનુરિવ ભૂય આપ્યાયમાના । સા નો દોહતાગ્ં સુવીર્યમ્ । રાયસ્પોષગ્ં સહસ્રિણમ્ ।
અપાનાય સુરાધસે । અમાવાસ્યાયૈ સ્વાહા ॥ અભિસ્તૃણીહિ પરિધેહિ વેદિમ્ ।
જામિ-મ્મા હિગ્ંસીરમુયા શયાના ।
હોતૃષદના હરિતા-સ્સુવર્ણાઃ । નિષ્કા ઇમે યજમાનસ્ય બ્રદ્ધ્ને ॥ 54 ॥
(અભીત્વર્યૈ - કરોમિ - ક્રમીત્ - પિતા - ઽઽત્મન - એકતોમુખાં - મે દિશો - ઽધ્યક્ષેભ્યો - હવિ--ર્ ગાર્હપત્યા - કલ્પય - ન્નશસ્તિઃ - સા નો દોહતાગ્ં સુવીર્યગ્ં સપ્ત ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
પરિસ્તૃણીત પરિધત્તાગ્નિમ્ । પરિહિતો-ઽગ્નિ ર્યજમાન-મ્ભુનક્તુ । અપાગ્ં રસ ઓષધીનાગ્ં સુવર્ણઃ । નિષ્કા ઇમે યજમાનસ્ય સન્તુ કામદુઘાઃ । અમુત્રામુષ્મિન્ ઁલોકે ॥
ભૂપતે ભુવનપતે । મહતો ભૂતસ્ય પતે । બ્રહ્માણ-ન્ત્વા વૃણીમહે ॥
અહ-મ્ભૂપતિરહ-મ્ભુવનપતિઃ ।
અહ-મ્મહતો ભૂતસ્ય પતિઃ ॥ 55 ॥
અનુવાકં 6 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
પરિસ્તૃણીત પરિધત્તાગ્નિમ્ । પરિહિતો-ઽગ્નિ ર્યજમાન-મ્ભુનક્તુ । અપાગ્ં રસ ઓષધીનાગ્ં સુવર્ણઃ । નિષ્કા ઇમે યજમાનસ્ય સન્તુ કામદુઘાઃ । અમુત્રામુષ્મિન્ ઁલોકે ॥
ભૂપતે ભુવનપતે । મહતો ભૂતસ્ય પતે । બ્રહ્માણ-ન્ત્વા વૃણીમહે ॥
અહ-મ્ભૂપતિરહ-મ્ભુવનપતિઃ ।
અહ-મ્મહતો ભૂતસ્ય પતિઃ ॥ 55 ॥
દેવેન સવિત્રા પ્રસૂત આર્ત્વિજ્ય-ઙ્કરિષ્યામિ । દેવ સવિતરેત-ન્ત્વા વૃણતે ।
બૃહસ્પતિ-ન્દૈવ્ય-મ્બ્રહ્માણમ્ । તદહ-મ્મનસે પ્રબ્રવીમિ । મનો ગાયત્રિયૈ ।
ગાયત્રી ત્રિષ્ટુભે । ત્રિષ્ટુ-બ્જગત્યૈ । જગત્યનુષ્ટુભે । અનુષ્ટુ-ક્પઙ્ક્ત્યૈ । પઙ્ક્તિઃ પ્રજાપતયે ॥ 56 ॥
બૃહસ્પતિ-ન્દૈવ્ય-મ્બ્રહ્માણમ્ । તદહ-મ્મનસે પ્રબ્રવીમિ । મનો ગાયત્રિયૈ ।
ગાયત્રી ત્રિષ્ટુભે । ત્રિષ્ટુ-બ્જગત્યૈ । જગત્યનુષ્ટુભે । અનુષ્ટુ-ક્પઙ્ક્ત્યૈ । પઙ્ક્તિઃ પ્રજાપતયે ॥ 56 ॥
પ્રજાપતિ ર્વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યઃ । વિશ્વે દેવા બૃહસ્પતયે । બૃહસ્પતિ-ર્બ્રહ્મણે ।
બ્રહ્મ ભૂર્ભુવ-સ્સુવઃ । બૃહસ્પતિ ર્દેવાના-મ્બ્રહ્મા । અહ-મ્મનુષ્યાણામ્ । બૃહસ્પતે યજ્ઞ-ઙ્ગોપાય ॥ ઇદ-ન્તસ્મૈ હર્મ્ય-ઙ્કરોમિ । યો વો દેવાશ્ચરતિ બ્રહ્મચર્યમ્ । મેધાવી દિક્ષુ મનસા તપસ્વી ॥ 57 ॥
બ્રહ્મ ભૂર્ભુવ-સ્સુવઃ । બૃહસ્પતિ ર્દેવાના-મ્બ્રહ્મા । અહ-મ્મનુષ્યાણામ્ । બૃહસ્પતે યજ્ઞ-ઙ્ગોપાય ॥ ઇદ-ન્તસ્મૈ હર્મ્ય-ઙ્કરોમિ । યો વો દેવાશ્ચરતિ બ્રહ્મચર્યમ્ । મેધાવી દિક્ષુ મનસા તપસ્વી ॥ 57 ॥
અન્તર્દૂતશ્ચરતિ માનુષીષુ ॥
ચતુઃ શિખણ્ડા યુવતિ-સ્સુપેશાઃ ।
ઘૃતપ્રતીકા ભુવનસ્ય મદ્ધ્યે । મર્મૃજ્યમાના મહતે સૌભગાય ।
મહ્ય-ન્ધુક્ષ્વ યજમાનાય કામાન્ ॥
ભૂમિ ર્ભૂત્વા મહિમાન-મ્પુપોષ ।
તતો દેવી વર્ધયતે પયાગ્ંસિ ।
યજ્ઞિયા યજ્ઞં-વિઁચયન્તિ શઞ્ચ ।
ઓષધીરાપ ઇહ શક્વરીશ્ચ ॥
યો મા હૃદા મનસા યશ્ચ વાચા ॥ 58 ॥
ચતુઃ શિખણ્ડા યુવતિ-સ્સુપેશાઃ ।
ઘૃતપ્રતીકા ભુવનસ્ય મદ્ધ્યે । મર્મૃજ્યમાના મહતે સૌભગાય ।
મહ્ય-ન્ધુક્ષ્વ યજમાનાય કામાન્ ॥
ભૂમિ ર્ભૂત્વા મહિમાન-મ્પુપોષ ।
તતો દેવી વર્ધયતે પયાગ્ંસિ ।
યજ્ઞિયા યજ્ઞં-વિઁચયન્તિ શઞ્ચ ।
ઓષધીરાપ ઇહ શક્વરીશ્ચ ॥
યો મા હૃદા મનસા યશ્ચ વાચા ॥ 58 ॥
યો બ્રહ્મણા કર્મણા દ્વેષ્ટિ દેવાઃ ।
ય-શ્શ્રુતેન હૃદયેનેષ્ણતા ચ ।
તસ્યેન્દ્ર વજ્રેણ શિરશ્છિનદ્મિ ॥
ઊર્ણામૃદુ પ્રથમાનગ્ગ્ સ્યોનમ્ ।
દેવેભ્યો જુષ્ટગ્ં સદનાય બર્હિઃ । સુવર્ગે લોકે યજમાનગ્ં હિ ધેહિ ।
મા-ન્નાકસ્ય પૃષ્ઠે પરમે વ્યોમન્ન્ ॥ ચતુઃ શિખણ્ડા યુવતિ-સ્સુપેશાઃ ।
ઘૃતપ્રતીકા વયુનાનિ વસ્તે ।
સા સ્તીર્યમાણા મહતે સૌભગાય ॥ 59 ॥
ય-શ્શ્રુતેન હૃદયેનેષ્ણતા ચ ।
તસ્યેન્દ્ર વજ્રેણ શિરશ્છિનદ્મિ ॥
ઊર્ણામૃદુ પ્રથમાનગ્ગ્ સ્યોનમ્ ।
દેવેભ્યો જુષ્ટગ્ં સદનાય બર્હિઃ । સુવર્ગે લોકે યજમાનગ્ં હિ ધેહિ ।
મા-ન્નાકસ્ય પૃષ્ઠે પરમે વ્યોમન્ન્ ॥ ચતુઃ શિખણ્ડા યુવતિ-સ્સુપેશાઃ ।
ઘૃતપ્રતીકા વયુનાનિ વસ્તે ।
સા સ્તીર્યમાણા મહતે સૌભગાય ॥ 59 ॥
સા મે ધુક્ષ્વ યજમાનાય કામાન્ ।
શિવા ચ મે શગ્મા ચૈધિ ।
સ્યોના ચ મે સુષદા ચૈધિ ।
ઊર્જસ્વતી ચ મે પયસ્વતી ચૈધિ ।
ઇષમૂર્જ-મ્મે પિન્વસ્વ । બ્રહ્મ તેજો મે પિન્વસ્વ । ક્ષત્રમોજો મે પિન્વસ્વ ।
વિશ-મ્પુષ્ટિ-મ્મે પિન્વસ્વ ।
આયુરન્નાદ્ય-મ્મે પિન્વસ્વ ।
પ્રજા-મ્પશૂ-ન્મે પિન્વસ્વ ॥ 60 ॥
શિવા ચ મે શગ્મા ચૈધિ ।
સ્યોના ચ મે સુષદા ચૈધિ ।
ઊર્જસ્વતી ચ મે પયસ્વતી ચૈધિ ।
ઇષમૂર્જ-મ્મે પિન્વસ્વ । બ્રહ્મ તેજો મે પિન્વસ્વ । ક્ષત્રમોજો મે પિન્વસ્વ ।
વિશ-મ્પુષ્ટિ-મ્મે પિન્વસ્વ ।
આયુરન્નાદ્ય-મ્મે પિન્વસ્વ ।
પ્રજા-મ્પશૂ-ન્મે પિન્વસ્વ ॥ 60 ॥
અસ્મિન્. યજ્ઞ ઉપ ભૂય ઇન્નુ મે ।
અવિક્ષોભાય પરિધીન્દધામિ ।
ધર્તા ધરુણો ધરીયાન્ ।
અગ્નિ ર્દ્વેષાગ્ંસિ નિરિતો નુદાતૈ ॥
વિચ્છિનદ્મિ વિધૃતીભ્યાગ્ં સપત્નાન્ ।
જાતા-ન્ભ્રાતૃવ્યાન્. યે ચ જનિષ્યમાણાઃ ।
વિશો યન્ત્રાભ્યાં-વિઁધમામ્યેનાન્ । અહગ્ગ્સ્વાના-મુત્તમો-ઽસાનિ દેવાઃ ।
વિશો યન્ત્રે નુદમાને અરાતિમ્ । વિશ્વ-મ્પાપ્માનમમતિ-ન્દુર્મરાયુમ્ ॥ 61 ॥
અવિક્ષોભાય પરિધીન્દધામિ ।
ધર્તા ધરુણો ધરીયાન્ ।
અગ્નિ ર્દ્વેષાગ્ંસિ નિરિતો નુદાતૈ ॥
વિચ્છિનદ્મિ વિધૃતીભ્યાગ્ં સપત્નાન્ ।
જાતા-ન્ભ્રાતૃવ્યાન્. યે ચ જનિષ્યમાણાઃ ।
વિશો યન્ત્રાભ્યાં-વિઁધમામ્યેનાન્ । અહગ્ગ્સ્વાના-મુત્તમો-ઽસાનિ દેવાઃ ।
વિશો યન્ત્રે નુદમાને અરાતિમ્ । વિશ્વ-મ્પાપ્માનમમતિ-ન્દુર્મરાયુમ્ ॥ 61 ॥
સીદન્તી દેવી સુકૃતસ્ય લોકે ।
ધૃતી સ્થો વિધૃતી સ્વધૃતી ।
પ્રાણાન્મયિ ધારયતમ્ । પ્રજા-મ્મયિ ધારયતમ્ । પશૂન્મયિ ધારયતમ્ ॥
અય-મ્પ્રસ્તર ઉભયસ્ય ધર્તા ।
ધર્તા પ્રયાજાના-મુતાનૂયાજાનામ્ ।
સ દાધાર સમિધો વિશ્વરૂપાઃ ।
તસ્મિન્-થ્સ્રુચો અદ્ધ્યાસાદયામિ ॥
આરોહ પથો જુહુ દેવયાનાન્ ॥ 62 ॥
ધૃતી સ્થો વિધૃતી સ્વધૃતી ।
પ્રાણાન્મયિ ધારયતમ્ । પ્રજા-મ્મયિ ધારયતમ્ । પશૂન્મયિ ધારયતમ્ ॥
અય-મ્પ્રસ્તર ઉભયસ્ય ધર્તા ।
ધર્તા પ્રયાજાના-મુતાનૂયાજાનામ્ ।
સ દાધાર સમિધો વિશ્વરૂપાઃ ।
તસ્મિન્-થ્સ્રુચો અદ્ધ્યાસાદયામિ ॥
આરોહ પથો જુહુ દેવયાનાન્ ॥ 62 ॥
યત્રર્ષયઃ પ્રથમજા યે પુરાણાઃ । હિરણ્યપક્ષા-ઽજિરા સમ્ભૃતાઙ્ગા ।
વહાસિ મા સુકૃતાં-યઁત્ર લોકાઃ ॥
અવાહ-મ્બાધ ઉપભૃતા સપત્નાન્ ।
જાતા-ન્ભ્રાતૃવ્યાન્. યે ચ જનિષ્યમાણાઃ । દોહૈ યજ્ઞગ્ં સુદુઘામિવ ધેનુમ્ ।
અહમુત્તરો ભૂયાસમ્ । અધરે મથ્સપત્નાઃ ॥
યો મા વાચા મનસા દુર્મરાયુઃ ।
હૃદા-ઽરાતીયા-દભિદાસ-દગ્ને ॥ 63 ॥
વહાસિ મા સુકૃતાં-યઁત્ર લોકાઃ ॥
અવાહ-મ્બાધ ઉપભૃતા સપત્નાન્ ।
જાતા-ન્ભ્રાતૃવ્યાન્. યે ચ જનિષ્યમાણાઃ । દોહૈ યજ્ઞગ્ં સુદુઘામિવ ધેનુમ્ ।
અહમુત્તરો ભૂયાસમ્ । અધરે મથ્સપત્નાઃ ॥
યો મા વાચા મનસા દુર્મરાયુઃ ।
હૃદા-ઽરાતીયા-દભિદાસ-દગ્ને ॥ 63 ॥
ઇદમસ્ય ચિત્તમધર-ન્ધ્રુવાયાઃ । અહમુત્તરો ભૂયાસમ્ । અધરે મથ્સપત્નાઃ ॥
ઋષભો-ઽસિ શાક્વરઃ । ઘૃતાચીનાગ્ં સૂનુઃ । પ્રિયેણ નામ્ના પ્રિયે સદસિ સીદ ॥
સ્યોનો મે સીદ સુષદઃ પૃથિવ્યામ્ ।
પ્રથયિ પ્રજયા પશુભિઃ સુવર્ગે લોકે ।
દિવિ સીદ પૃથિવ્યા-મન્તરિક્ષે ।
અહમુત્તરો ભૂયાસમ્ ॥ 64 ॥
ઋષભો-ઽસિ શાક્વરઃ । ઘૃતાચીનાગ્ં સૂનુઃ । પ્રિયેણ નામ્ના પ્રિયે સદસિ સીદ ॥
સ્યોનો મે સીદ સુષદઃ પૃથિવ્યામ્ ।
પ્રથયિ પ્રજયા પશુભિઃ સુવર્ગે લોકે ।
દિવિ સીદ પૃથિવ્યા-મન્તરિક્ષે ।
અહમુત્તરો ભૂયાસમ્ ॥ 64 ॥
અધરે મથ્સપત્નાઃ ॥
ઇયગ્ગ્ સ્થાલી ઘૃતસ્ય પૂર્ણા ।
અચ્છિન્નપયા-શ્શતધાર ઉથ્સઃ ।
મારુતેન શર્મણા દૈવ્યેન ॥
યજ્ઞો-ઽસિ સર્વતઃ શ્રિતઃ । સર્વતો મા-મ્ભૂત-મ્ભવિષ્ય-ચ્છ્રયતામ્ । શત-મ્મે સન્ત્વાશિષઃ । સહસ્ર-મ્મે સન્તુ સૂનૃતાઃ । ઇરાવતીઃ પશુમતીઃ । પ્રજાપતિરસિ સર્વતઃ શ્રિતઃ ॥ 65 ॥
ઇયગ્ગ્ સ્થાલી ઘૃતસ્ય પૂર્ણા ।
અચ્છિન્નપયા-શ્શતધાર ઉથ્સઃ ।
મારુતેન શર્મણા દૈવ્યેન ॥
યજ્ઞો-ઽસિ સર્વતઃ શ્રિતઃ । સર્વતો મા-મ્ભૂત-મ્ભવિષ્ય-ચ્છ્રયતામ્ । શત-મ્મે સન્ત્વાશિષઃ । સહસ્ર-મ્મે સન્તુ સૂનૃતાઃ । ઇરાવતીઃ પશુમતીઃ । પ્રજાપતિરસિ સર્વતઃ શ્રિતઃ ॥ 65 ॥
સર્વતો મા-મ્ભૂત-મ્ભવિષ્ય-ચ્છ્રયતામ્ । શત-મ્મે સન્ત્વાશિષઃ ।
સહસ્ર-મ્મે સન્તુ સૂનૃતાઃ । ઇરાવતીઃ પશુમતીઃ ॥ ઇદમિન્દ્રિય-મમૃતં-વીઁર્યમ્ । અનેનેન્દ્રાય પશવો-ઽચિકિથ્સન્ન્ ।
તેન દેવા અવતોપ મામ્ । ઇહેષમૂર્જં-યઁશ-સ્સહ ઓજઃ સનેયમ્ । શૃત-મ્મયિ શ્રયતામ્ ॥ ય-ત્પૃથિવી-મચરત્તત્-પ્રવિષ્ટમ્ ॥ 66 ॥
સહસ્ર-મ્મે સન્તુ સૂનૃતાઃ । ઇરાવતીઃ પશુમતીઃ ॥ ઇદમિન્દ્રિય-મમૃતં-વીઁર્યમ્ । અનેનેન્દ્રાય પશવો-ઽચિકિથ્સન્ન્ ।
તેન દેવા અવતોપ મામ્ । ઇહેષમૂર્જં-યઁશ-સ્સહ ઓજઃ સનેયમ્ । શૃત-મ્મયિ શ્રયતામ્ ॥ ય-ત્પૃથિવી-મચરત્તત્-પ્રવિષ્ટમ્ ॥ 66 ॥
યેનાસિઞ્ચ-દ્બલમિન્દ્રે પ્રજાપતિઃ ।
ઇદ-ન્તચ્છુક્ર-મ્મધુ વાજિનીવત્ ।
યેનો-પરિષ્ટાદધિનો-ન્મહેન્દ્રમ્ ।
દધિ મા-ન્ધિનોતુ ॥
અયં-વેઁદઃ પૃથિવી-મન્વવિન્દત્ ।
ગુહા સતી-ઙ્ગહને ગહ્વરેષુ ।
સ વિન્દતુ યજમાનાય લોકમ્ ।
અચ્છિદ્રં-યઁજ્ઞ-મ્ભૂરિકર્મા કરોતુ ॥
અયં-યઁજ્ઞ-સ્સમસદદ્ધવિષ્માન્ ।
ઋચા સામ્ના યજુષા દેવતાભિઃ ॥ 67 ॥
ઇદ-ન્તચ્છુક્ર-મ્મધુ વાજિનીવત્ ।
યેનો-પરિષ્ટાદધિનો-ન્મહેન્દ્રમ્ ।
દધિ મા-ન્ધિનોતુ ॥
અયં-વેઁદઃ પૃથિવી-મન્વવિન્દત્ ।
ગુહા સતી-ઙ્ગહને ગહ્વરેષુ ।
સ વિન્દતુ યજમાનાય લોકમ્ ।
અચ્છિદ્રં-યઁજ્ઞ-મ્ભૂરિકર્મા કરોતુ ॥
અયં-યઁજ્ઞ-સ્સમસદદ્ધવિષ્માન્ ।
ઋચા સામ્ના યજુષા દેવતાભિઃ ॥ 67 ॥
તેન લોકાન્-થ્સૂર્યવતો જયેમ ।
ઇન્દ્રસ્ય સખ્ય-મમૃતત્વ-મશ્યામ્ ॥
યો નઃ કનીય ઇહ કામયાતૈ ।
અસ્મિન્. યજ્ઞે યજમાનાય મહ્યમ્ ।
અપ તમિન્દ્રાગ્ની ભુવનાન્નુદેતામ્ ।
અહ-મ્પ્રજાં-વીઁરવતીં-વિઁદેય ॥
અગ્ને વાજજિત્ । વાજ-ન્ત્વા સરિષ્યન્તમ્ ।
વાજ-ઞ્જેષ્યન્તમ્ । વાજિનં-વાઁજજિતમ્ ॥ 68 ॥
ઇન્દ્રસ્ય સખ્ય-મમૃતત્વ-મશ્યામ્ ॥
યો નઃ કનીય ઇહ કામયાતૈ ।
અસ્મિન્. યજ્ઞે યજમાનાય મહ્યમ્ ।
અપ તમિન્દ્રાગ્ની ભુવનાન્નુદેતામ્ ।
અહ-મ્પ્રજાં-વીઁરવતીં-વિઁદેય ॥
અગ્ને વાજજિત્ । વાજ-ન્ત્વા સરિષ્યન્તમ્ ।
વાજ-ઞ્જેષ્યન્તમ્ । વાજિનં-વાઁજજિતમ્ ॥ 68 ॥
વાજજિત્યાયૈ સમ્માર્જ્મિ । અગ્નિમન્ના-દમન્નાદ્યાય ॥ ઉપહૂતો દ્યૌઃ પિતા ।
ઉપ મા-ન્દ્યૌઃ પિતા હ્વયતામ્ । અગ્નિ-રાગ્નીદ્ધ્રાત્ । આયુષે વર્ચસે । જીવાત્વૈ પુણ્યાય । ઉપહૂતા પૃથિવી માતા । ઉપ મા-મ્માતા પૃથિવી હ્વયતામ્ । અગ્નિ-રાગ્નીદ્ધ્રાત્ ॥ 69 ॥
ઉપ મા-ન્દ્યૌઃ પિતા હ્વયતામ્ । અગ્નિ-રાગ્નીદ્ધ્રાત્ । આયુષે વર્ચસે । જીવાત્વૈ પુણ્યાય । ઉપહૂતા પૃથિવી માતા । ઉપ મા-મ્માતા પૃથિવી હ્વયતામ્ । અગ્નિ-રાગ્નીદ્ધ્રાત્ ॥ 69 ॥
આયુષે વર્ચસે । જીવાત્વૈ પુણ્યાય ॥
મનો જ્યોતિ ર્જુષતામાજ્યમ્ ।
વિચ્છિન્નં-યઁજ્ઞગ્ં સમિમ-ન્દધાતુ । બૃહસ્પતિ-સ્તનુતામિમ-ન્નઃ ।
વિશ્વે દેવા ઇહ માદયન્તામ્ ॥
ય-ન્તે અગ્ન આવૃશ્ચામિ । અહં-વાઁ ક્ષિપિતશ્ચરન્ન્ । પ્રજા-ઞ્ચ તસ્ય મૂલ-ઞ્ચ ।
નીચૈર્દેવા નિવૃશ્ચત ॥ 70 ॥
મનો જ્યોતિ ર્જુષતામાજ્યમ્ ।
વિચ્છિન્નં-યઁજ્ઞગ્ં સમિમ-ન્દધાતુ । બૃહસ્પતિ-સ્તનુતામિમ-ન્નઃ ।
વિશ્વે દેવા ઇહ માદયન્તામ્ ॥
ય-ન્તે અગ્ન આવૃશ્ચામિ । અહં-વાઁ ક્ષિપિતશ્ચરન્ન્ । પ્રજા-ઞ્ચ તસ્ય મૂલ-ઞ્ચ ।
નીચૈર્દેવા નિવૃશ્ચત ॥ 70 ॥
અગ્ને યો નો-ઽભિદાસતિ । સમાનો યશ્ચ નિષ્ટ્યઃ । ઇદ્ધ્મસ્યેવ પ્રક્ષાયતઃ ।
મા તસ્યોચ્છેષિ કિઞ્ચન । યો મા-ન્દ્વેષ્ટિ જાતવેદઃ । ય-ઞ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યશ્ચ મામ્ । સર્વાગ્સ્તાનગ્ને સન્દહ ।
યાગ્શ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યે ચ મામ્ ॥ અગ્ને વાજજિત્ ।
વાજ-ન્ત્વા સસૃવાગ્ંસમ્ ॥ 71 ॥
મા તસ્યોચ્છેષિ કિઞ્ચન । યો મા-ન્દ્વેષ્ટિ જાતવેદઃ । ય-ઞ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યશ્ચ મામ્ । સર્વાગ્સ્તાનગ્ને સન્દહ ।
યાગ્શ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યે ચ મામ્ ॥ અગ્ને વાજજિત્ ।
વાજ-ન્ત્વા સસૃવાગ્ંસમ્ ॥ 71 ॥
વાજ-ઞ્જિગિવાગ્ંસમ્ । વાજિનં-વાઁજજિતમ્ । વાજજિત્યાયૈ સમ્માર્જ્મિ । અગ્નિ-મન્નાદ-મન્નાદ્યાય ॥ વેદિ ર્બરઃઇ-શ્શૃતગ્ં હવિઃ ।
ઇદ્ધ્મઃ પરિધય-સ્સ્રુચઃ । આજ્યં-યઁજ્ઞ ઋચો યજુઃ । યાજ્યાશ્ચ વષટ્કારાઃ । સ-મ્મે સન્નતયો નમન્તામ્ ।
ઇદ્ધ્મસં-નહને હુતે ॥ 72 ॥
ઇદ્ધ્મઃ પરિધય-સ્સ્રુચઃ । આજ્યં-યઁજ્ઞ ઋચો યજુઃ । યાજ્યાશ્ચ વષટ્કારાઃ । સ-મ્મે સન્નતયો નમન્તામ્ ।
ઇદ્ધ્મસં-નહને હુતે ॥ 72 ॥
દિવઃ ખીલો-ઽવતતઃ । પૃથિવ્યા અદ્ધ્યુત્થિતઃ । તેના સહસ્રકાણ્ડેન । દ્વિષન્તગ્ં શોચયામસિ । દ્વિષન્મે બહુ શોચતુ ।
ઓષધે મો અહગ્ં શુચમ્ ॥ યજ્ઞ નમસ્તે યજ્ઞ । નમો નમશ્ચ તે યજ્ઞ । શિવેન મે સન્તિષ્ઠસ્વ । સ્યોનેન મે સન્તિષ્ઠસ્વ ॥ 73 ॥
ઓષધે મો અહગ્ં શુચમ્ ॥ યજ્ઞ નમસ્તે યજ્ઞ । નમો નમશ્ચ તે યજ્ઞ । શિવેન મે સન્તિષ્ઠસ્વ । સ્યોનેન મે સન્તિષ્ઠસ્વ ॥ 73 ॥
સુભૂતેન મે સન્તિષ્ઠસ્વ । બ્રહ્મવર્ચસેન મે સન્તિષ્ઠસ્વ ।
યજ્ઞસ્યર્ધિમનુ સન્તિષ્ઠસ્વ । ઉપ તે યજ્ઞ નમઃ । ઉપ તે નમઃ ।
ઉપ તે નમઃ ॥ ત્રિષ્ફલી ક્રિયમાણાનામ્ । યો ન્યઙ્ગો અવશિષ્યતે ।
રક્ષસા-મ્ભાગધેયમ્ । આપસ્ત-ત્પ્રવહતાદિતઃ ॥ 74 ॥
યજ્ઞસ્યર્ધિમનુ સન્તિષ્ઠસ્વ । ઉપ તે યજ્ઞ નમઃ । ઉપ તે નમઃ ।
ઉપ તે નમઃ ॥ ત્રિષ્ફલી ક્રિયમાણાનામ્ । યો ન્યઙ્ગો અવશિષ્યતે ।
રક્ષસા-મ્ભાગધેયમ્ । આપસ્ત-ત્પ્રવહતાદિતઃ ॥ 74 ॥
ઉલૂખલે મુસલે યચ્ચ શૂર્પે ।
આશિશ્લેષ દૃષદિ યત્કપાલે ।
અવપ્રુષો વિપ્રુષ-સ્સંયઁજામિ ।
વિશ્વે દેવા હવિરિદ-ઞ્જુષન્તામ્ ।
યજ્ઞે યા વિપ્રુષ-સ્સન્તિ બહ્વીઃ ।
અગ્નૌ તા-સ્સર્વા-સ્સ્વિષ્ટા-સ્સુહુતા જુહોમિ ॥ ઉદ્યન્નદ્ય મિત્રમહઃ ।
સપત્નાન્મે અનીનશઃ । દિવૈનાન્. વિદ્યુતા જહિ ।
નિમ્રોચન્નધરાન્ કૃધિ ॥ 75 ॥
આશિશ્લેષ દૃષદિ યત્કપાલે ।
અવપ્રુષો વિપ્રુષ-સ્સંયઁજામિ ।
વિશ્વે દેવા હવિરિદ-ઞ્જુષન્તામ્ ।
યજ્ઞે યા વિપ્રુષ-સ્સન્તિ બહ્વીઃ ।
અગ્નૌ તા-સ્સર્વા-સ્સ્વિષ્ટા-સ્સુહુતા જુહોમિ ॥ ઉદ્યન્નદ્ય મિત્રમહઃ ।
સપત્નાન્મે અનીનશઃ । દિવૈનાન્. વિદ્યુતા જહિ ।
નિમ્રોચન્નધરાન્ કૃધિ ॥ 75 ॥
ઉદ્યન્નદ્ય વિ નો ભજ । પિતા પુત્રેભ્યો યથા । દીર્ઘાયુત્વસ્ય હેશિષે । તસ્ય નો દેહિ સૂર્ય ॥ ઉદ્યન્નદ્ય મિત્રમહઃ । આરોહન્નુત્તરા-ન્દિવમ્ । હૃદ્રોગ-મ્મમ સૂર્ય । હરિમાણ-ઞ્ચ નાશય ॥ શુકેષુ મે હરિમાણમ્ ।
રોપણાકાસુ દદ્ધ્મસિ ॥ 76 ॥
રોપણાકાસુ દદ્ધ્મસિ ॥ 76 ॥
અથો હારિદ્રવેષુ મે । હરિમાણ-ન્નિદદ્ધ્મસિ ॥ ઉદગાદય-માદિત્યઃ ।
વિશ્વેન સહસા સહ । દ્વિષન્ત-મ્મમ રન્ધયન્ન્ । મો અહ-ન્દ્વિષતો રધમ્ ॥
યો ન-શ્શપાદશપતઃ । યશ્ચ ન-શ્શપત-શ્શપાત્ । ઉષાશ્ચ તસ્મૈ નિમ્રુક્ચ । સર્વ-મ્પાપગ્ં સમૂહતામ્ ॥ 77 ॥
વિશ્વેન સહસા સહ । દ્વિષન્ત-મ્મમ રન્ધયન્ન્ । મો અહ-ન્દ્વિષતો રધમ્ ॥
યો ન-શ્શપાદશપતઃ । યશ્ચ ન-શ્શપત-શ્શપાત્ । ઉષાશ્ચ તસ્મૈ નિમ્રુક્ચ । સર્વ-મ્પાપગ્ં સમૂહતામ્ ॥ 77 ॥
યો નઃ સપત્નો યો રણઃ । મર્તો-ઽભિદાસતિ દેવાઃ। ઇદ્ધ્મસ્યેવ પ્રક્ષાયતઃ ।
મા તસ્યોચ્છેષિ કિઞ્ચન ॥ અવસૃષ્ટઃ પરાપત । શરો બ્રહ્મસગ્ંશિતઃ ।
ગચ્છા-ઽમિત્રા-ન્પ્રવિશ । મૈષા-ઙ્કઞ્ચનોચ્છિષઃ ॥ 78 ॥
મા તસ્યોચ્છેષિ કિઞ્ચન ॥ અવસૃષ્ટઃ પરાપત । શરો બ્રહ્મસગ્ંશિતઃ ।
ગચ્છા-ઽમિત્રા-ન્પ્રવિશ । મૈષા-ઙ્કઞ્ચનોચ્છિષઃ ॥ 78 ॥
(પતિઃ - પ્રજાપતયે - તપસ્વી - વાચા - સૌભગાય - પશૂન્મે પિન્વસ્વ - દુર્મરાયું - દેવયાના - નગ્ને - ઽન્તરિક્ષે-ઽહમુત્તરો ભૂયાસં -પ્રજાપતિરસિ સર્વતઃ શ્રિતઃ - પ્રવિષ્ટં - દેવતાભિ--ર્ વાજજિતં -
પૃથિવી હ્વયતામગ્નિરાગ્નીદ્ધ્રા-દ્- વૃશ્ચત - સસૃવાગ્ંસગ્ં - હુતે - સ્યોનેન મે સમ્તિષ્ઠસ્વે - તઃ - કૃધિ- દધ્મ - સ્યૂહતા - +મષ્ટૌ ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - સોમાઙ્ગ.ભૂતેષુ મન્ત્રેષુ-દીક્ષામારભ્યાગ્નીષોમયિ પશુપર્યન્તે પ્રયોગે શેષભૂતા મન્ત્રાઃ
સક્ષેદ-મ્પશ્ય । વિધર્તરિદ-મ્પશ્ય । નાકેદ-મ્પશ્ય । રમતિઃ પનિષ્ઠા ।
ઋતં-વઁર્ષિષ્ઠમ્ । અમૃતા યાન્યાહુઃ । સૂર્યો વરિષ્ઠો અક્ષભિર્વિભાતિ ।
અન દ્યાવાપૃથિવી દેવપુત્રે ॥ દીક્ષા-ઽસિ તપસો યોનિઃ । તપો-ઽસિ બ્રહ્મણો યોનિઃ ॥ 79 ॥
પૃથિવી હ્વયતામગ્નિરાગ્નીદ્ધ્રા-દ્- વૃશ્ચત - સસૃવાગ્ંસગ્ં - હુતે - સ્યોનેન મે સમ્તિષ્ઠસ્વે - તઃ - કૃધિ- દધ્મ - સ્યૂહતા - +મષ્ટૌ ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - સોમાઙ્ગ.ભૂતેષુ મન્ત્રેષુ-દીક્ષામારભ્યાગ્નીષોમયિ પશુપર્યન્તે પ્રયોગે શેષભૂતા મન્ત્રાઃ
સક્ષેદ-મ્પશ્ય । વિધર્તરિદ-મ્પશ્ય । નાકેદ-મ્પશ્ય । રમતિઃ પનિષ્ઠા ।
ઋતં-વઁર્ષિષ્ઠમ્ । અમૃતા યાન્યાહુઃ । સૂર્યો વરિષ્ઠો અક્ષભિર્વિભાતિ ।
અન દ્યાવાપૃથિવી દેવપુત્રે ॥ દીક્ષા-ઽસિ તપસો યોનિઃ । તપો-ઽસિ બ્રહ્મણો યોનિઃ ॥ 79 ॥
બ્રહ્માસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિઃ । ક્ષત્રમસ્યૃતસ્ય યોનિઃ ।
ઋતમસિ ભૂરારભે । શ્રદ્ધા-મ્મનસા । દીક્ષા-ન્તપસા । વિશ્વસ્ય ભુવનસ્યાધિપત્નીમ્ । સર્વે કામા યજમાનસ્ય સન્તુ ॥
વાત-મ્પ્રાણ-મ્મનસા-ઽન્વારભામહે । પ્રજાપતિં-યોઁ ભુવનસ્ય ગોપાઃ ।
સ નો મૃત્યોસ્ત્રાયતા-મ્પાત્વગ્ંહસઃ ॥ 80 ॥
ઋતમસિ ભૂરારભે । શ્રદ્ધા-મ્મનસા । દીક્ષા-ન્તપસા । વિશ્વસ્ય ભુવનસ્યાધિપત્નીમ્ । સર્વે કામા યજમાનસ્ય સન્તુ ॥
વાત-મ્પ્રાણ-મ્મનસા-ઽન્વારભામહે । પ્રજાપતિં-યોઁ ભુવનસ્ય ગોપાઃ ।
સ નો મૃત્યોસ્ત્રાયતા-મ્પાત્વગ્ંહસઃ ॥ 80 ॥
જ્યોગ્જીવા જરામશીમહિ ॥ ઇન્દ્ર શાક્વર ગાયત્રી-મ્પ્રપદ્યે । તા-ન્તે યુનજ્મિ । ઇન્દ્ર શાક્વર ત્રિષ્ટુભ-મ્પ્રપદ્યે । તા-ન્તે યુનજ્મિ ।
ઇન્દ્ર શાક્વર જગતી-મ્પ્રપદ્યે । તા-ન્તે યુનજ્મિ ।
ઇન્દ્ર શાક્વરાનુષ્ટુભ-મ્પ્રપદ્યે । તા-ન્તે યુનજ્મિ । ઇન્દ્ર શાક્વર પઙ્ક્તિ-મ્પ્રપદ્યે ॥ 81 ॥
ઇન્દ્ર શાક્વર જગતી-મ્પ્રપદ્યે । તા-ન્તે યુનજ્મિ ।
ઇન્દ્ર શાક્વરાનુષ્ટુભ-મ્પ્રપદ્યે । તા-ન્તે યુનજ્મિ । ઇન્દ્ર શાક્વર પઙ્ક્તિ-મ્પ્રપદ્યે ॥ 81 ॥
તા-ન્તે યુનજ્મિ ॥ આ-ઽહ-ન્દીક્ષામરુહ-મૃતસ્ય પત્નીમ્ । ગાયત્રેણ છન્દસા બ્રહ્મણા ચ । ઋતગ્ં સત્યે-ઽધાયિ । સત્યમૃતે-ઽધાયિ ।
ઋત-ઞ્ચ મે સત્ય-ઞ્ચાભૂતામ્ । જ્યોતિરભૂવગ્ં સુવરગમમ્ ।
સુવર્ગં-લોઁક-ન્નાકસ્ય પૃષ્ઠમ્ । બ્રદ્ધ્નસ્ય વિષ્ટપમગમમ્ ॥
પૃથિવી દીક્ષા ॥ 82 ॥
ઋત-ઞ્ચ મે સત્ય-ઞ્ચાભૂતામ્ । જ્યોતિરભૂવગ્ં સુવરગમમ્ ।
સુવર્ગં-લોઁક-ન્નાકસ્ય પૃષ્ઠમ્ । બ્રદ્ધ્નસ્ય વિષ્ટપમગમમ્ ॥
પૃથિવી દીક્ષા ॥ 82 ॥
તયા-ઽગ્નિ ર્દીક્ષયા દીક્ષિતઃ । યયા-ઽગ્નિ ર્દીક્ષયા દીક્ષિતઃ । તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । અન્તરિક્ષ-ન્દીક્ષા ।
તયા વાયુ ર્દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા વાયુ ર્દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । દ્યૌ ર્દીક્ષા ।
તયા-ઽઽદિત્યો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા-ઽઽદિત્યો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ॥ 83 ॥
તયા વાયુ ર્દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા વાયુ ર્દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । દ્યૌ ર્દીક્ષા ।
તયા-ઽઽદિત્યો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા-ઽઽદિત્યો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ॥ 83 ॥
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । દિશો દીક્ષા ।
તયા ચન્દ્રમા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા ચન્દ્રમા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ ।
આપો દીક્ષા । તયા વરુણો રાજા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ । યયા વરુણો રાજા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ । તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ ।
ઓષધયો દીક્ષા ॥ 84 ॥
તયા ચન્દ્રમા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા ચન્દ્રમા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ ।
આપો દીક્ષા । તયા વરુણો રાજા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ । યયા વરુણો રાજા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ । તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ ।
ઓષધયો દીક્ષા ॥ 84 ॥
તયા સોમો રાજા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ। યયા સોમો રાજા દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । વાગ્ દીક્ષા ।
તયા પ્રાણો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા પ્રાણો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । પૃથિવી ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ।
અન્તરિક્ષ-ન્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ।
દ્યૌસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ॥ 85 ॥
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । વાગ્ દીક્ષા ।
તયા પ્રાણો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
યયા પ્રાણો દીક્ષયા દીક્ષિતઃ ।
તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામિ । પૃથિવી ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ।
અન્તરિક્ષ-ન્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ।
દ્યૌસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ॥ 85 ॥
દિશસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । આપસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ ।
ઓષધયસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । વાક્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ।
ઋચસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । સામાનિ ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ ।
યજૂગ્ંષિ ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । અહશ્ચ રાત્રિશ્ચ । કૃષિશ્ચ વૃષ્ટિશ્ચ । ત્વિષિશ્ચા-પચિતિશ્ચ ॥ 86 ॥
ઓષધયસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । વાક્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતામ્ ।
ઋચસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । સામાનિ ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ ।
યજૂગ્ંષિ ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ । અહશ્ચ રાત્રિશ્ચ । કૃષિશ્ચ વૃષ્ટિશ્ચ । ત્વિષિશ્ચા-પચિતિશ્ચ ॥ 86 ॥
આપશ્ચૌષધયશ્ચ । ઊર્ક્ચ સૂનૃતા ચ । તાસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષન્તામ્ ॥
સ્વે દક્ષે દક્ષપિતેહ સીદ । દેવાનાગ્ં સુમ્નો મહતે રણાય । સ્વાસસ્થ-સ્તનુવા સંવિઁશસ્વ । પિતેવૈધિ સૂનવ આ સુશેવઃ ।
શિવો મા શિવમાવિશ । સત્ય-મ્મ આત્મા । શ્રદ્ધા મે ઽક્ષિતિઃ ॥ 87 ॥
સ્વે દક્ષે દક્ષપિતેહ સીદ । દેવાનાગ્ં સુમ્નો મહતે રણાય । સ્વાસસ્થ-સ્તનુવા સંવિઁશસ્વ । પિતેવૈધિ સૂનવ આ સુશેવઃ ।
શિવો મા શિવમાવિશ । સત્ય-મ્મ આત્મા । શ્રદ્ધા મે ઽક્ષિતિઃ ॥ 87 ॥
તપો મે પ્રતિષ્ઠા । સવિતૃ-પ્રસૂતા મા દિશો દીક્ષયન્તુ । સત્યમસ્મિ ॥ અહ-ન્ત્વદસ્મિ મદસિ ત્વમેતત્ । મમાસિ યોનિસ્તવ યોનિરસ્મિ । મમૈવ સન્વહ હવ્યાન્યગ્ને ।
પુત્રઃ પિત્રે લોકકૃ-જ્જાતવેદઃ ॥
આજુહ્વાન-સ્સુપ્રતીકઃ પુરસ્તાત્ ।
અગ્ને સ્વાં-યોઁનિમાસીદ સાદ્ધ્યા ।
અસ્મિન્-થ્સધસ્થે અદ્ધ્યુત્તરસ્મિન્ન્ ॥ 88 ॥
પુત્રઃ પિત્રે લોકકૃ-જ્જાતવેદઃ ॥
આજુહ્વાન-સ્સુપ્રતીકઃ પુરસ્તાત્ ।
અગ્ને સ્વાં-યોઁનિમાસીદ સાદ્ધ્યા ।
અસ્મિન્-થ્સધસ્થે અદ્ધ્યુત્તરસ્મિન્ન્ ॥ 88 ॥
વિશ્વે દેવા યજમાનશ્ચ સીદત ॥
એકમિષે વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
દ્વે ઊર્જે વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
ત્રીણિ વ્રતાય વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
ચત્વારિ માયો ભવાય વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
પઞ્ચ પશુભ્યો વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ । ષડ્રાયસ્પોષાય વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
સપ્ત સપ્તભ્યો હોત્રાભ્યો વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ॥
સખાય-સ્સપ્તપદા અભૂમ । સખ્ય-ન્તે ગમેયમ્ ॥ 89 ॥
એકમિષે વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
દ્વે ઊર્જે વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
ત્રીણિ વ્રતાય વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
ચત્વારિ માયો ભવાય વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
પઞ્ચ પશુભ્યો વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ । ષડ્રાયસ્પોષાય વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ।
સપ્ત સપ્તભ્યો હોત્રાભ્યો વિષ્ણુસ્ત્વા-ઽન્વેતુ ॥
સખાય-સ્સપ્તપદા અભૂમ । સખ્ય-ન્તે ગમેયમ્ ॥ 89 ॥
સખ્યાત્તે મા યોષમ્ । સખ્યાન્મે મા યોષ્ઠાઃ ॥ સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે ।
તસ્યાસ્તે પૃથિવી પાદઃ । સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યાસ્તે-ઽન્તરિક્ષ-મ્પાદઃ ।
સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યાસ્તે દ્યૌઃ પાદઃ । સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યાસ્તે દિશઃ પાદઃ ॥ 90 ॥
તસ્યાસ્તે પૃથિવી પાદઃ । સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યાસ્તે-ઽન્તરિક્ષ-મ્પાદઃ ।
સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યાસ્તે દ્યૌઃ પાદઃ । સા-ઽસિ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યાસ્તે દિશઃ પાદઃ ॥ 90 ॥
પરો રજાસ્તે પઞ્ચમઃ પાદઃ । સા ન ઇષમૂર્જ-ન્ધુક્ષ્વ । તેજ ઇન્દ્રિયમ્ । બ્રહ્મવર્ચસ-મન્નાદ્યમ્ ॥ વિમિમે ત્વા પયસ્વતીમ્ । દેવાના-ન્ધેનુગ્ં સુદુઘા-મનપ-સ્ફુરન્તીમ્ । ઇન્દ્ર-સ્સોમ-મ્પિબતુ ।
ક્ષેમો અસ્તુ નઃ ॥ ઇમા-ન્નરાઃ કૃણુત વેદિમેત્ય । વસુમતીગ્ં રુદ્રવતી-માદિત્યવતીમ્ ॥ 91 ॥
ક્ષેમો અસ્તુ નઃ ॥ ઇમા-ન્નરાઃ કૃણુત વેદિમેત્ય । વસુમતીગ્ં રુદ્રવતી-માદિત્યવતીમ્ ॥ 91 ॥
વર્ષ્મન્દિવઃ । નાભા પૃથિવ્યાઃ ।
યથા-ઽયં-યઁજમાનો ન રિષ્યેત્ ।
દેવસ્ય સવિતુ-સ્સવે ॥
ચતુઃ શિખણ્ડા યુવતિ-સ્સુપેશાઃ ।
ઘૃતપ્રતીકા ભુવનસ્ય મદ્ધ્યે ।
તસ્યાગ્ં સુપર્ણાવધિ યૌ નિવિષ્ટૌ ।
તયો ર્દેવાનામધિ ભાગધેયમ્ ॥
અપ જન્ય-મ્ભય-ન્નુદ । અપ ચક્રાણિ વર્તય । ગૃહગ્ં સોમસ્ય ગચ્છતમ્ ॥
ન વા ઉવેતન્મ્રિયસે ન રિષ્યસિ ।
દેવાગ્ં ઇદેષિ પથિભિઃ સુગેભિઃ ।
યત્ર યન્તિ સુકૃતો નાપિ દુષ્કૃતઃ ।
તત્ર ત્વા દેવ-સ્સવિતા દધાતુ ॥ 92 ॥
યથા-ઽયં-યઁજમાનો ન રિષ્યેત્ ।
દેવસ્ય સવિતુ-સ્સવે ॥
ચતુઃ શિખણ્ડા યુવતિ-સ્સુપેશાઃ ।
ઘૃતપ્રતીકા ભુવનસ્ય મદ્ધ્યે ।
તસ્યાગ્ં સુપર્ણાવધિ યૌ નિવિષ્ટૌ ।
તયો ર્દેવાનામધિ ભાગધેયમ્ ॥
અપ જન્ય-મ્ભય-ન્નુદ । અપ ચક્રાણિ વર્તય । ગૃહગ્ં સોમસ્ય ગચ્છતમ્ ॥
ન વા ઉવેતન્મ્રિયસે ન રિષ્યસિ ।
દેવાગ્ં ઇદેષિ પથિભિઃ સુગેભિઃ ।
યત્ર યન્તિ સુકૃતો નાપિ દુષ્કૃતઃ ।
તત્ર ત્વા દેવ-સ્સવિતા દધાતુ ॥ 92 ॥
(બ્રહ્મણો યોનિ - રગ્ંહસઃ - પઙ્ક્તિ-મ્પ્રપદ્યે - દીક્ષા - યયો-ઽઽદિત્યો દીક્ષયા દીક્ષિત - સ્તયા ત્વા દીક્ષયા દીક્ષયામ્યોષધયો દીક્ષા - દ્યૌસ્ત્વા દીક્ષમાણમનુ દીક્ષતા - મપચિતિશ્ચા - ક્ષિતિ - રુત્તરસ્મિન્ - ગમેયં - દિશઃ પાદ - આદિત્યવતીં - ઁવર્તય પઞ્ચ ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - પશુવિષયા અચ્છિદ્રમન્ત્રાઃ
યદસ્ય પારે રજસઃ । શુક્ર-ઞ્જ્યોતિ-રજાયત । તન્નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ ।
અગ્ને વૈશ્વાનર સ્વાહા ॥ યસ્માદ્ભીષા-ઽવાશિષ્ઠાઃ । તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ ।
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાભ્યો મૃડ । નમો રુદ્રાય મીઢુષે ॥ યસ્માદ્ભીષા ન્યષદઃ ।
તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ ॥ 93 ॥
અનુવાકં 8 - પશુવિષયા અચ્છિદ્રમન્ત્રાઃ
યદસ્ય પારે રજસઃ । શુક્ર-ઞ્જ્યોતિ-રજાયત । તન્નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ ।
અગ્ને વૈશ્વાનર સ્વાહા ॥ યસ્માદ્ભીષા-ઽવાશિષ્ઠાઃ । તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ ।
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાભ્યો મૃડ । નમો રુદ્રાય મીઢુષે ॥ યસ્માદ્ભીષા ન્યષદઃ ।
તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ ॥ 93 ॥
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાભ્યો મૃડ । નમો રુદ્રાય મીઢુષે ॥ ઉદુસ્ર તિષ્ઠ પ્રતિતિષ્ઠ મા રિષઃ । મેમં-યઁજ્ઞં-યઁજમાન-ઞ્ચ રીરિષઃ । સુવર્ગે લોકે યજમાનગ્ં હિ ધેહિ । શ-ન્ન એધિ દ્વિપદે શ-ઞ્ચતુષ્પદે ॥
યસ્માદ્ભીષા-ઽવેપિષ્ઠાઃ પલાયિષ્ઠા-સ્સમજ્ઞાસ્થાઃ । તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ ।
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાભ્યો મૃડ । નમો રુદ્રાય મીઢુષે ॥ 94 ॥
યસ્માદ્ભીષા-ઽવેપિષ્ઠાઃ પલાયિષ્ઠા-સ્સમજ્ઞાસ્થાઃ । તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ ।
પ્રજાભ્ય-સ્સર્વાભ્યો મૃડ । નમો રુદ્રાય મીઢુષે ॥ 94 ॥
ય ઇદમકઃ । તસ્મૈ નમઃ । તસ્મૈ સ્વાહા ॥
ન વા ઉવેતન્મ્રિયસે ન રિષ્યસિ દેવાગ્ં ઇદેષિ પથિભિઃ સુગેભિઃ । હરી તે યુઞ્જા પૃષતી અભૂતામુપાસ્થા-દ્વાજી ધુરિ રાસભસ્ય ॥ । આશાના-ન્ત્વા ઽઽશાપાલેભ્યઃ । ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ । ઇદ-મ્ભૂતસ્યાધ્યક્ષેભ્યઃ । વિધેમ હવિષા વયમ્ ॥
વિશ્વા આશા મધુના સગ્ંસૃજામિ । અનમીવા આપ ઓષધયો ભવન્તુ । અયં-યઁજમાનો મૃધો વ્યસ્યતામ્ । અગૃભીતાઃ પશવઃ સન્તુ સર્વે ॥ ॥ યજ્ઞસ્ય હિ સ્થ ઋત્વિયૌ ।
ઇન્દ્રાગ્ની ચેતનસ્ય ચ । હુતાહુતસ્ય તૃપ્યતમ્ । અહુતસ્ય હુતસ્ય ચ । હુતસ્ય ચાહુતસ્ય ચ । અહુતસ્ય હુતસ્ય ચ । ઇન્દ્રાગ્ની અસ્ય સોમસ્ય । વીત-મ્પિબત-ઞ્જુષેથામ્ ॥
મા યજમાન-ન્તમો વિદત્ । મર્ત્વિજો મો ઇમાઃ પ્રજાઃ । મા ય-સ્સોમમિમ-મ્પિબાત્ । સગ્ંસૃષ્ટમુભય-ઙ્કૃતમ્ ॥ 95 ॥
ન વા ઉવેતન્મ્રિયસે ન રિષ્યસિ દેવાગ્ં ઇદેષિ પથિભિઃ સુગેભિઃ । હરી તે યુઞ્જા પૃષતી અભૂતામુપાસ્થા-દ્વાજી ધુરિ રાસભસ્ય ॥ । આશાના-ન્ત્વા ઽઽશાપાલેભ્યઃ । ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ । ઇદ-મ્ભૂતસ્યાધ્યક્ષેભ્યઃ । વિધેમ હવિષા વયમ્ ॥
વિશ્વા આશા મધુના સગ્ંસૃજામિ । અનમીવા આપ ઓષધયો ભવન્તુ । અયં-યઁજમાનો મૃધો વ્યસ્યતામ્ । અગૃભીતાઃ પશવઃ સન્તુ સર્વે ॥ ॥ યજ્ઞસ્ય હિ સ્થ ઋત્વિયૌ ।
ઇન્દ્રાગ્ની ચેતનસ્ય ચ । હુતાહુતસ્ય તૃપ્યતમ્ । અહુતસ્ય હુતસ્ય ચ । હુતસ્ય ચાહુતસ્ય ચ । અહુતસ્ય હુતસ્ય ચ । ઇન્દ્રાગ્ની અસ્ય સોમસ્ય । વીત-મ્પિબત-ઞ્જુષેથામ્ ॥
મા યજમાન-ન્તમો વિદત્ । મર્ત્વિજો મો ઇમાઃ પ્રજાઃ । મા ય-સ્સોમમિમ-મ્પિબાત્ । સગ્ંસૃષ્ટમુભય-ઙ્કૃતમ્ ॥ 95 ॥
(કૃધિ - મીઢુષે - ઽહુતસ્ય ચ સપ્ત ચ) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - ઉપાંશ્વભિષવા મન્ત્રાઃ
અનાગસસ્ત્વા વયમ્ । ઇન્દ્રેણ પ્રેષિતા ઉપ । વાયુષ્ટે અસ્ત્વગ્ંશભૂઃ । મિત્રસ્તે અસ્ત્વગ્ંશભૂઃ । વરુણસ્તે અસ્ત્વગ્ંશભૂઃ ॥
અપા-ઙ્ક્ષયા ઋતસ્ય ગર્ભાઃ । ભુવનસ્ય ગોપા-શ્શ્યેના અતિથયઃ । પર્વતાના-ઙ્કકુભઃ પ્રયુતો નપાતારઃ । વગ્નુનેન્દ્રગ્ગ્ હ્વયત ।
ઘોષેણામી-વાગ્શ્ચાતયત ॥ 96 ॥
અનુવાકં 9 - ઉપાંશ્વભિષવા મન્ત્રાઃ
અનાગસસ્ત્વા વયમ્ । ઇન્દ્રેણ પ્રેષિતા ઉપ । વાયુષ્ટે અસ્ત્વગ્ંશભૂઃ । મિત્રસ્તે અસ્ત્વગ્ંશભૂઃ । વરુણસ્તે અસ્ત્વગ્ંશભૂઃ ॥
અપા-ઙ્ક્ષયા ઋતસ્ય ગર્ભાઃ । ભુવનસ્ય ગોપા-શ્શ્યેના અતિથયઃ । પર્વતાના-ઙ્કકુભઃ પ્રયુતો નપાતારઃ । વગ્નુનેન્દ્રગ્ગ્ હ્વયત ।
ઘોષેણામી-વાગ્શ્ચાતયત ॥ 96 ॥
યુક્તા-સ્સ્થ વહત ॥ દેવા ગ્રાવાણ ઇન્દુરિન્દ્ર ઇત્યવાદિષુઃ । એન્દ્રમચુચ્યવુઃ પરમસ્યાઃ પરાવતઃ । આ-ઽસ્મા-થ્સધસ્થાત્ ।
ઓરોરન્તરિક્ષાત્ । આ સુભૂતમસુષવુઃ । બ્રહ્મવર્ચસ-મ્મ આ-ઽસુષવુઃ ।
સમરે રક્ષાગ્સ્યવધિષુઃ । અપહત-મ્બ્રહ્મજ્યસ્ય ॥ વાક્ચ ત્વા મનશ્ચ શ્રિણીતામ્ ॥ 97 ॥
ઓરોરન્તરિક્ષાત્ । આ સુભૂતમસુષવુઃ । બ્રહ્મવર્ચસ-મ્મ આ-ઽસુષવુઃ ।
સમરે રક્ષાગ્સ્યવધિષુઃ । અપહત-મ્બ્રહ્મજ્યસ્ય ॥ વાક્ચ ત્વા મનશ્ચ શ્રિણીતામ્ ॥ 97 ॥
પ્રાણશ્ચ ત્વા-ઽપાનશ્ચ શ્રીણીતામ્ ।
ચક્ષુશ્ચ ત્વા શ્રોત્ર-ઞ્ચ શ્રીણીતામ્ ।
દક્ષશ્ચ ત્વા બલ-ઞ્ચ શ્રીણીતામ્ । ઓજશ્ચ ત્વા સહશ્ચ શ્રીણીતામ્ । આયુશ્ચ ત્વા જરા ચ શ્રીણીતામ્ । આત્મા ચ ત્વા તનૂશ્ચ શ્રીણીતામ્ । શૃતો-ઽસિ શૃત-ઙ્કૃતઃ । શૃતાય ત્વા શૃતેભ્યસ્ત્વા ॥
યમિન્દ્રમાહુ ર્વરુણં-યઁમાહુઃ । ય-મ્મિત્રમાહુ-ર્યમુ સત્યમાહુઃ ॥ 98 ॥
ચક્ષુશ્ચ ત્વા શ્રોત્ર-ઞ્ચ શ્રીણીતામ્ ।
દક્ષશ્ચ ત્વા બલ-ઞ્ચ શ્રીણીતામ્ । ઓજશ્ચ ત્વા સહશ્ચ શ્રીણીતામ્ । આયુશ્ચ ત્વા જરા ચ શ્રીણીતામ્ । આત્મા ચ ત્વા તનૂશ્ચ શ્રીણીતામ્ । શૃતો-ઽસિ શૃત-ઙ્કૃતઃ । શૃતાય ત્વા શૃતેભ્યસ્ત્વા ॥
યમિન્દ્રમાહુ ર્વરુણં-યઁમાહુઃ । ય-મ્મિત્રમાહુ-ર્યમુ સત્યમાહુઃ ॥ 98 ॥
યો દેવાના-ન્દેવતમસ્તપોજાઃ । તસ્મૈ ત્વા તેભ્યસ્ત્વા ॥ મયિ ત્યદિન્દ્રિય-મ્મહત્ । મયિ દક્ષો મયિ ક્રતુઃ । મયિ ધાયિ સુવીર્યમ્ । ત્રિશુગ્ઘર્મો વિભાતુ મે । આકૂત્યા મનસા સહ ।
વિરાજા જ્યોતિષા સહ । યજ્ઞેન પયસા સહ ।
તસ્ય દોહમશીમહિ ॥ 99 ॥
વિરાજા જ્યોતિષા સહ । યજ્ઞેન પયસા સહ ।
તસ્ય દોહમશીમહિ ॥ 99 ॥
તસ્ય સુમ્નમશીમહિ । તસ્ય ભક્ષમશીમહિ ।
વાગ્જુષાણા સોમસ્ય તૃપ્યતુ ॥ મિત્રો જનાન્ યાતયતિ પ્રજાન-ન્મિત્રો દાધાર પૃથિવીમુત દ્યામ્ । મિત્રઃ કૃષ્ટીરનિમિષા-ઽભિ ચષ્ટે સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-દ્વિધેમ ॥ પ્ર સ મિત્ર મર્તો અસ્તુ પ્રયસ્વાન્. યસ્ત આદિત્ય શિક્ષતિ વ્રતેન । ન હન્યતે ન જીયતે ત્વોતો નૈનમગ્ંહો અશ્નોત્યન્તિતો ન દૂરાત્ ॥ ॥ યસ્માન્ન જાતઃ પરો અન્યો અસ્તિ । ય આવિવેશ ભુવનાનિ વિશ્વા ।
પ્રજાપતિઃ પ્રજયા સંવિઁદાનઃ ।
ત્રીણિ જ્યોતીગ્ંષિ સચતે સ ષોડશી ॥
એષ બ્રહ્મા ય ઋત્વિયઃ ।
ઇન્દ્રો નામ શ્રુતો ગણે ॥ 100 ॥
વાગ્જુષાણા સોમસ્ય તૃપ્યતુ ॥ મિત્રો જનાન્ યાતયતિ પ્રજાન-ન્મિત્રો દાધાર પૃથિવીમુત દ્યામ્ । મિત્રઃ કૃષ્ટીરનિમિષા-ઽભિ ચષ્ટે સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-દ્વિધેમ ॥ પ્ર સ મિત્ર મર્તો અસ્તુ પ્રયસ્વાન્. યસ્ત આદિત્ય શિક્ષતિ વ્રતેન । ન હન્યતે ન જીયતે ત્વોતો નૈનમગ્ંહો અશ્નોત્યન્તિતો ન દૂરાત્ ॥ ॥ યસ્માન્ન જાતઃ પરો અન્યો અસ્તિ । ય આવિવેશ ભુવનાનિ વિશ્વા ।
પ્રજાપતિઃ પ્રજયા સંવિઁદાનઃ ।
ત્રીણિ જ્યોતીગ્ંષિ સચતે સ ષોડશી ॥
એષ બ્રહ્મા ય ઋત્વિયઃ ।
ઇન્દ્રો નામ શ્રુતો ગણે ॥ 100 ॥
પ્ર તે મહે વિદથે ઽશગ્ંસિષગ્ં હરી । ય ઋત્વિયઃ પ્ર તે વન્વે ।
વનુષો હર્યત-મ્મદમ્ ॥ ઇન્દ્રો નામ ઘૃત-ન્ન યઃ । હરિભિશ્ચારુ સેચતે ।
શ્રુતો ગણ આ ત્વા વિશન્તુ । હરિવર્પસગિંરઃ ॥
ઇન્દ્રાધિપતે-ઽધિપતિસ્ત્વ-ન્દેવાનામસિ । અધિપતિ-મ્મામ્ । આયુષ્મન્તં-વઁર્ચસ્વન્ત-મ્મનુષ્યેષુ કુરુ ॥ 101 ॥
વનુષો હર્યત-મ્મદમ્ ॥ ઇન્દ્રો નામ ઘૃત-ન્ન યઃ । હરિભિશ્ચારુ સેચતે ।
શ્રુતો ગણ આ ત્વા વિશન્તુ । હરિવર્પસગિંરઃ ॥
ઇન્દ્રાધિપતે-ઽધિપતિસ્ત્વ-ન્દેવાનામસિ । અધિપતિ-મ્મામ્ । આયુષ્મન્તં-વઁર્ચસ્વન્ત-મ્મનુષ્યેષુ કુરુ ॥ 101 ॥
ઇન્દ્રશ્ચ સમ્રા-ડ્વરુણશ્ચ રાજા ।
તૌ તે ભક્ષ-ઞ્ચક્રતુરગ્ર એતમ્ ।
તયોરનુ ભક્ષ-મ્ભક્ષયામિ ।
વાગ્જુષાણા સોમસ્ય તૃપ્યતુ ॥
પ્રજાપતિ ર્વિશ્વકર્મા । તસ્ય મનો દેવં-યઁજ્ઞેન રાદ્ધ્યાસમ્ । અર્થે ગા અસ્ય જહિતઃ । અવસાનપતે-ઽવસાન-મ્મે વિન્દ ॥
નમો રુદ્રાય વાસ્તોષ્પતયે ।
આયને વિદ્રવણે ॥ 102 ॥
તૌ તે ભક્ષ-ઞ્ચક્રતુરગ્ર એતમ્ ।
તયોરનુ ભક્ષ-મ્ભક્ષયામિ ।
વાગ્જુષાણા સોમસ્ય તૃપ્યતુ ॥
પ્રજાપતિ ર્વિશ્વકર્મા । તસ્ય મનો દેવં-યઁજ્ઞેન રાદ્ધ્યાસમ્ । અર્થે ગા અસ્ય જહિતઃ । અવસાનપતે-ઽવસાન-મ્મે વિન્દ ॥
નમો રુદ્રાય વાસ્તોષ્પતયે ।
આયને વિદ્રવણે ॥ 102 ॥
ઉદ્યાને યત્પરાયણે । આવર્તને વિવર્તને ।
યો ગોપાયતિ તગ્ં હુવે ॥
યાન્યપામિત્યા-ન્યપ્રતીત્તા-ન્યસ્મિ ।
યમસ્ય બલિના ચરામિ ।
ઇહૈવ સન્તઃ પ્રતિ તદ્યાતયામઃ ।
જીવા જીવેભ્યો નિહરામ એનત્ ॥
અનૃણા અસ્મિન્ન-નૃણાઃ પરસ્મિન્ન્ ।
તૃતીયે લોકે અનૃણા-સ્સ્યામ ।
યે દેવયાના ઉત પિતૃયાણાઃ ॥ 103 ॥
યો ગોપાયતિ તગ્ં હુવે ॥
યાન્યપામિત્યા-ન્યપ્રતીત્તા-ન્યસ્મિ ।
યમસ્ય બલિના ચરામિ ।
ઇહૈવ સન્તઃ પ્રતિ તદ્યાતયામઃ ।
જીવા જીવેભ્યો નિહરામ એનત્ ॥
અનૃણા અસ્મિન્ન-નૃણાઃ પરસ્મિન્ન્ ।
તૃતીયે લોકે અનૃણા-સ્સ્યામ ।
યે દેવયાના ઉત પિતૃયાણાઃ ॥ 103 ॥
સર્વા-ન્પથો અનૃણા આક્ષીયેમ ॥
ઇદમૂ નુ શ્રેયો-ઽવસાન-માગન્મ ।
શિવે નો દ્યાવાપૃથિવી ઉભે ઇમે । ગોમદ્ધન-વદશ્વવ-દૂર્જસ્વત્ ।
સુવીરા વીરૈરનુ સઞ્ચરેમ ॥ અર્કઃ પવિત્રગ્ં રજસો વિમાનઃ ।
પુનાતિ દેવાના-મ્ભુવનાનિ વિશ્વા । દ્યાવાપૃથિવી પયસા સંવિઁદાને ।
ઘૃત-ન્દુહાતે અમૃત-મ્પ્રપીને ॥ પવિત્રમર્કો રજસો વિમાનઃ ।
પુનાતિ દેવાના-મ્ભુવનાનિ વિશ્વા ।
સુવ ર્જ્યોતિ ર્યશો મહત્ ।
અશીમહિ ગાધમુત પ્રતિષ્ઠામ્ ॥ 104 ॥
ઇદમૂ નુ શ્રેયો-ઽવસાન-માગન્મ ।
શિવે નો દ્યાવાપૃથિવી ઉભે ઇમે । ગોમદ્ધન-વદશ્વવ-દૂર્જસ્વત્ ।
સુવીરા વીરૈરનુ સઞ્ચરેમ ॥ અર્કઃ પવિત્રગ્ં રજસો વિમાનઃ ।
પુનાતિ દેવાના-મ્ભુવનાનિ વિશ્વા । દ્યાવાપૃથિવી પયસા સંવિઁદાને ।
ઘૃત-ન્દુહાતે અમૃત-મ્પ્રપીને ॥ પવિત્રમર્કો રજસો વિમાનઃ ।
પુનાતિ દેવાના-મ્ભુવનાનિ વિશ્વા ।
સુવ ર્જ્યોતિ ર્યશો મહત્ ।
અશીમહિ ગાધમુત પ્રતિષ્ઠામ્ ॥ 104 ॥
(ચાતયત - શ્રીણીતાગ્ં - સત્યમાહુ - રશીમહિ - ગણે - કુરુ - વિદ્રવણે - પિતૃયાણા - અર્કો રજસો વિમાનસ્ત્રીણિ ચ) (અ. 9)
અનુવાકં 10 - સૌમિકપ્રાયાશ્ચિત્તમન્ત્રાઃ
ઉદસ્તામ્ફ્સી-થ્સવિતા મિત્રો અર્યમા ।
સર્વા-નમિત્રા-નવધીદ્યુગેન ।
બૃહન્ત-મ્મામકર-દ્વીરવન્તમ્ । રથન્તરે શ્રયસ્વ સ્વાહા પૃથિવ્યામ્ ।
વામદેવ્યે શ્રયસ્વ સ્વાહા-ઽન્તરિક્ષે । બૃહતિ શ્રયસ્વ સ્વાહા દિવિ ।
બૃહતા ત્વોપસ્તભ્નોમિ ॥
આ ત્વા દદે યશસે વીર્યાય ચ ।
અસ્માસ્વ-ઘ્નિયા યૂય-ન્દધાથેન્દ્રિય-મ્પયઃ ॥ યસ્તે દ્રફ્સો યસ્ત ઉદર્ષઃ ॥ 105 ॥
અનુવાકં 10 - સૌમિકપ્રાયાશ્ચિત્તમન્ત્રાઃ
ઉદસ્તામ્ફ્સી-થ્સવિતા મિત્રો અર્યમા ।
સર્વા-નમિત્રા-નવધીદ્યુગેન ।
બૃહન્ત-મ્મામકર-દ્વીરવન્તમ્ । રથન્તરે શ્રયસ્વ સ્વાહા પૃથિવ્યામ્ ।
વામદેવ્યે શ્રયસ્વ સ્વાહા-ઽન્તરિક્ષે । બૃહતિ શ્રયસ્વ સ્વાહા દિવિ ।
બૃહતા ત્વોપસ્તભ્નોમિ ॥
આ ત્વા દદે યશસે વીર્યાય ચ ।
અસ્માસ્વ-ઘ્નિયા યૂય-ન્દધાથેન્દ્રિય-મ્પયઃ ॥ યસ્તે દ્રફ્સો યસ્ત ઉદર્ષઃ ॥ 105 ॥
દૈવ્યઃ કેતુ ર્વિશ્વ-મ્ભુવન-માવિવેશ ।
સ નઃ પાહ્યરિષ્ટ્યૈ સ્વાહા ॥
અનુ મા સર્વો યજ્ઞો-ઽયમેતુ ।
વિશ્વે દેવા મરુત-સ્સામાર્કઃ ।
આપ્રિય 007આ;છન્દાગ્ંસિ નિવિદો યજૂગ્ંષિ । અસ્યૈ પૃથિવ્યૈ યદ્યજ્ઞિયમ્ ॥
પ્રજાપતે ર્વર્તનિમનુ વર્તસ્વ ।
અનુ વીરૈરનુ રાદ્ધ્યામ ગોભિઃ ।
અન્વશ્વૈરનુ સર્વૈરુ પુષ્ટૈઃ ।
અનુ પ્રજયા-ઽન્વિન્દ્રિયેણ ॥ 106 ॥
સ નઃ પાહ્યરિષ્ટ્યૈ સ્વાહા ॥
અનુ મા સર્વો યજ્ઞો-ઽયમેતુ ।
વિશ્વે દેવા મરુત-સ્સામાર્કઃ ।
આપ્રિય 007આ;છન્દાગ્ંસિ નિવિદો યજૂગ્ંષિ । અસ્યૈ પૃથિવ્યૈ યદ્યજ્ઞિયમ્ ॥
પ્રજાપતે ર્વર્તનિમનુ વર્તસ્વ ।
અનુ વીરૈરનુ રાદ્ધ્યામ ગોભિઃ ।
અન્વશ્વૈરનુ સર્વૈરુ પુષ્ટૈઃ ।
અનુ પ્રજયા-ઽન્વિન્દ્રિયેણ ॥ 106 ॥
દેવા નો યજ્ઞ-મૃજુધા નયન્તુ ॥
પ્રતિ ક્ષત્રે પ્રતિ તિષ્ઠામિ રાષ્ટ્રે ।
પ્રત્યશ્વેષુ પ્રતિતિષ્ઠામિ ગોષુ ।
પ્રતિ પ્રજાયા-મ્પ્રતિ તિષ્ઠામિ ભવ્યે ।
વિશ્વમન્યા-ઽભિ વાવૃધે । તદન્યસ્યા-મધિશ્રિતમ્ । દિવે ચ વિશ્વકર્મણે ।
પૃથિવ્યૈ ચાકર-ન્નમઃ ॥ અસ્કાન્દ્યૌઃ પૃથિવીમ્ । અસ્કાનૃષભો યુવા ગાઃ ॥ 107 ॥
પ્રતિ ક્ષત્રે પ્રતિ તિષ્ઠામિ રાષ્ટ્રે ।
પ્રત્યશ્વેષુ પ્રતિતિષ્ઠામિ ગોષુ ।
પ્રતિ પ્રજાયા-મ્પ્રતિ તિષ્ઠામિ ભવ્યે ।
વિશ્વમન્યા-ઽભિ વાવૃધે । તદન્યસ્યા-મધિશ્રિતમ્ । દિવે ચ વિશ્વકર્મણે ।
પૃથિવ્યૈ ચાકર-ન્નમઃ ॥ અસ્કાન્દ્યૌઃ પૃથિવીમ્ । અસ્કાનૃષભો યુવા ગાઃ ॥ 107 ॥
સ્કન્નેમા વિશ્વા ભુવના । સ્કન્નો યજ્ઞઃ પ્રજનયતુ । અસ્કાનજનિ પ્રાજનિ ।
આ સ્કન્નાજ્જાયતે વૃષા । સ્કન્ના-ત્પ્રજનિષીમહિ ॥ યે દેવા યેષામિદ-મ્ભાગધેય-મ્બભૂવ । યેષા-મ્પ્રયાજા ઉતાનૂયાજાઃ । ઇન્દ્રજ્યેષ્ઠેભ્યો વરુણરાજભ્યઃ । અગ્નિહોતૃભ્યો દેવેભ્ય-સ્સ્વાહા ॥ ઉત ત્યા નો દિવા મતિઃ ॥ 108 ॥
આ સ્કન્નાજ્જાયતે વૃષા । સ્કન્ના-ત્પ્રજનિષીમહિ ॥ યે દેવા યેષામિદ-મ્ભાગધેય-મ્બભૂવ । યેષા-મ્પ્રયાજા ઉતાનૂયાજાઃ । ઇન્દ્રજ્યેષ્ઠેભ્યો વરુણરાજભ્યઃ । અગ્નિહોતૃભ્યો દેવેભ્ય-સ્સ્વાહા ॥ ઉત ત્યા નો દિવા મતિઃ ॥ 108 ॥
અદિતિરૂત્યા-ઽઽગમત્ । સા શન્તાચી મયસ્કરત્ । અપ સ્રિધઃ ॥ ઉત ત્યા દૈવ્યા ભિષજા । શ-ન્નસ્કરતો અશ્વિના । યૂયાતા-મસ્મદ્રપઃ ।
અપ સ્રિધઃ ॥ શમગ્નિ-રગ્નિભિસ્કરત્ । શ-ન્નસ્તપતુ સૂર્યઃ । શં-વાઁતો વાત્વરપાઃ ॥ 109 ॥
અપ સ્રિધઃ ॥ શમગ્નિ-રગ્નિભિસ્કરત્ । શ-ન્નસ્તપતુ સૂર્યઃ । શં-વાઁતો વાત્વરપાઃ ॥ 109 ॥
અપ સ્રિધઃ ॥ તદિત્પદ-ન્ન વિચિકેત વિદ્વાન્ ।
યન્મૃતઃ પુનરપ્યેતિ જીવાન્ । ત્રિવૃદ્ય-દ્ભુવનસ્ય રથવૃત્ । જીવો ગર્ભો ન મૃત-સ્સ જીવાત્ ॥ પ્રત્યસ્મૈ પિપીષતે । વિશ્વાનિ વિદુષે ભર । અર-ઙ્ગમાય જગ્મવે ।
અપશ્ચાદ્દધ્વને નરે (ઓ-રપશ્ચાદ્દઘ્વને નરે) ॥ ઇન્દુરિન્દુમ-વાગાત્ ।
ઇન્દોરિન્દ્રો-ઽપાત્ । તસ્ય ત ઇન્દવિન્દ્ર-પીતસ્ય મધુમતઃ । ઉપહૂતસ્યોપહૂતો ભક્ષયામિ ॥ 110 ॥
યન્મૃતઃ પુનરપ્યેતિ જીવાન્ । ત્રિવૃદ્ય-દ્ભુવનસ્ય રથવૃત્ । જીવો ગર્ભો ન મૃત-સ્સ જીવાત્ ॥ પ્રત્યસ્મૈ પિપીષતે । વિશ્વાનિ વિદુષે ભર । અર-ઙ્ગમાય જગ્મવે ।
અપશ્ચાદ્દધ્વને નરે (ઓ-રપશ્ચાદ્દઘ્વને નરે) ॥ ઇન્દુરિન્દુમ-વાગાત્ ।
ઇન્દોરિન્દ્રો-ઽપાત્ । તસ્ય ત ઇન્દવિન્દ્ર-પીતસ્ય મધુમતઃ । ઉપહૂતસ્યોપહૂતો ભક્ષયામિ ॥ 110 ॥
(ઉદર્ષ - ઇન્દ્રિયેણ - ગા - મતિ - રરપા - અગાત્રીણિ ચ) (અ. 10)
અનુવાકં 11 - દર્શપૂર્ણમાસપ્રાયશ્ચિત્તમન્ત્રાઃ
બ્રહ્મ પ્રતિષ્ઠા મનસો બ્રહ્મ વાચઃ । બ્રહ્મ યજ્ઞાનાગ્ં હવિષા-માજ્યસ્ય ।
અતિરિક્ત-ઙ્કર્મણો યચ્ચ હીનમ્ । યજ્ઞઃ પર્વાણિ પ્રતિરન્નેતિ કલ્પયન્ન્ ।
સ્વાહાકૃતા-ઽઽહુતિરેતુ દેવાન્ ॥ આશ્રાવિતમત્યાશ્રાવિતમ્ ।
વષટ્કૃત-મત્યનૂક્ત-ઞ્ચ યજ્ઞે ।
અતિરિક્ત-ઙ્કર્મણો યચ્ચ હીનમ્ ।
યજ્ઞઃ પર્વાણિ પ્રતિરન્નેતિ કલ્પયન્ન્ ।
સ્વાહાકૃતા-ઽઽહુતિરેતુ દેવાન્ ॥ 111 ॥
અનુવાકં 11 - દર્શપૂર્ણમાસપ્રાયશ્ચિત્તમન્ત્રાઃ
બ્રહ્મ પ્રતિષ્ઠા મનસો બ્રહ્મ વાચઃ । બ્રહ્મ યજ્ઞાનાગ્ં હવિષા-માજ્યસ્ય ।
અતિરિક્ત-ઙ્કર્મણો યચ્ચ હીનમ્ । યજ્ઞઃ પર્વાણિ પ્રતિરન્નેતિ કલ્પયન્ન્ ।
સ્વાહાકૃતા-ઽઽહુતિરેતુ દેવાન્ ॥ આશ્રાવિતમત્યાશ્રાવિતમ્ ।
વષટ્કૃત-મત્યનૂક્ત-ઞ્ચ યજ્ઞે ।
અતિરિક્ત-ઙ્કર્મણો યચ્ચ હીનમ્ ।
યજ્ઞઃ પર્વાણિ પ્રતિરન્નેતિ કલ્પયન્ન્ ।
સ્વાહાકૃતા-ઽઽહુતિરેતુ દેવાન્ ॥ 111 ॥
યદ્વો દેવા અતિપાદયાનિ । વાચા ચિત્પ્રયત-ન્દેવ હેડનમ્ । અરાયો અસ્માગ્ં અભિ-દુચ્છુનાયતે। અન્યત્રાસ્મ-ન્મરુતસ્ત-ન્નિધેતન ॥ તત-મ્મ આપસ્તદુ તાયત પુનઃ । સ્વાદિષ્ઠા ધીતિરુચથાય શસ્યતે ।
અયગ્ં સમુદ્ર ઉત વિશ્વભેષજઃ ।
સ્વાહા-કૃતસ્ય સમુતૃપ્ણુત ર્ભુવઃ ॥
ઉદ્વય-ન્તમસસ્પરિ પશ્યન્તો જ્યોતિરુત્તરમ્ । દેવ-ન્દેવત્રા સૂર્યમગન્મ જ્યોતિરુત્તમમ્ ॥ ।
ઉદુ ત્ય-ઞ્જાતવેદસ-ન્દેવં-વઁહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્ ॥ ચિત્ર-ન્દેવાના-મુદગાદનીક-ઞ્ચક્ષુ-ર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યા-ઽગ્નેઃ । આ-ઽ પ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષગ્ં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ॥ ॥ 112 ॥
અયગ્ં સમુદ્ર ઉત વિશ્વભેષજઃ ।
સ્વાહા-કૃતસ્ય સમુતૃપ્ણુત ર્ભુવઃ ॥
ઉદ્વય-ન્તમસસ્પરિ પશ્યન્તો જ્યોતિરુત્તરમ્ । દેવ-ન્દેવત્રા સૂર્યમગન્મ જ્યોતિરુત્તમમ્ ॥ ।
ઉદુ ત્ય-ઞ્જાતવેદસ-ન્દેવં-વઁહન્તિ કેતવઃ । દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્ ॥ ચિત્ર-ન્દેવાના-મુદગાદનીક-ઞ્ચક્ષુ-ર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યા-ઽગ્નેઃ । આ-ઽ પ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષગ્ં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ॥ ॥ 112 ॥
ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥ તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશગ્ંસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ।
ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાગ્ંસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥
સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણગ્ં રરાણો વીહિ મૃડીકગ્ં સુહવો ન એધિ ॥ । ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ । અયા સન્મનસા હિતઃ । અયા સનઃઅવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજમ્ । ઇષ્ટો અગ્નિરાહુતઃ । સ્વાહાકૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વગા દેવેભ્ય ઇદ-ન્નમઃ ॥ પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ । યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો અસ્તુ વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ ॥ ઇમ-ઞ્જીવેભ્યઃ પરિધિ-ન્દધામિ । મૈષા-ન્નુ ગાદપરો અર્ધમેતમ્ । શત-ઞ્જીવન્તુ શરદઃ પુરૂચીઃ । તિરો મૃત્યુ-ન્દધતા-મ્પર્વતેન ॥
ઇષ્ટેભ્ય-સ્સ્વાહા વષડનિષ્ટેભ્ય-સ્સ્વાહા । ભેષજ-ન્દુરિષ્ટ્યૈ સ્વાહા નિષ્કૃત્યૈ સ્વાહા । દૌરાર્ધ્યૈ સ્વાહા દૈવીભ્ય-સ્તનૂભ્ય-સ્સ્વાહા ॥ 113 ॥
ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાગ્ંસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥
સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણગ્ં રરાણો વીહિ મૃડીકગ્ં સુહવો ન એધિ ॥ । ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ । અયા સન્મનસા હિતઃ । અયા સનઃઅવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજમ્ । ઇષ્ટો અગ્નિરાહુતઃ । સ્વાહાકૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વગા દેવેભ્ય ઇદ-ન્નમઃ ॥ પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યો વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ । યત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો અસ્તુ વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ ॥ ઇમ-ઞ્જીવેભ્યઃ પરિધિ-ન્દધામિ । મૈષા-ન્નુ ગાદપરો અર્ધમેતમ્ । શત-ઞ્જીવન્તુ શરદઃ પુરૂચીઃ । તિરો મૃત્યુ-ન્દધતા-મ્પર્વતેન ॥
ઇષ્ટેભ્ય-સ્સ્વાહા વષડનિષ્ટેભ્ય-સ્સ્વાહા । ભેષજ-ન્દુરિષ્ટ્યૈ સ્વાહા નિષ્કૃત્યૈ સ્વાહા । દૌરાર્ધ્યૈ સ્વાહા દૈવીભ્ય-સ્તનૂભ્ય-સ્સ્વાહા ॥ 113 ॥
ઋદ્ધ્યૈ સ્વાહા સમૃદ્ધ્યૈ સ્વાહા ॥
યત ઇન્દ્ર ભયામહે ।
તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ । મઘવઞ્છગ્ધિ તવ તન્ન ઊતયે । વિ દ્વિષો વિ મૃધો જહિ ॥ સ્વસ્તિદા વિશસ્પતિઃ । વૃત્રહા વિમૃધો વશી । વૃષેન્દ્રઃ પુર એતુ નઃ । સ્વસ્તિદા અભય-ઙ્કરઃ ॥ આભિ ર્ગીર્ભિ ર્યદતો ન ઊનમ્ ॥ 114 ॥
યત ઇન્દ્ર ભયામહે ।
તતો નો અભય-ઙ્કૃધિ । મઘવઞ્છગ્ધિ તવ તન્ન ઊતયે । વિ દ્વિષો વિ મૃધો જહિ ॥ સ્વસ્તિદા વિશસ્પતિઃ । વૃત્રહા વિમૃધો વશી । વૃષેન્દ્રઃ પુર એતુ નઃ । સ્વસ્તિદા અભય-ઙ્કરઃ ॥ આભિ ર્ગીર્ભિ ર્યદતો ન ઊનમ્ ॥ 114 ॥
આપ્યાયય હરિવો વર્ધમાનઃ ।
યદા સ્તોતૃભ્યો મહિ ગોત્રા રુજાસિ ।
ભૂયિષ્ઠભાજો અધ તે સ્યામ ॥ અનાજ્ઞાતં-યઁદાજ્ઞાતમ્ । યજ્ઞસ્ય ક્રિયતે મિથુ । અગ્ને તદસ્ય કલ્પય । ત્વગ્ં હિ વેત્થ યથાતથમ્ ॥ પુરુષ સમ્મિતો યજ્ઞઃ । યજ્ઞઃ પુરુષ સમ્મિતઃ । અગ્ને તદસ્ય કલ્પય ।
ત્વગ્ં હિ વેત્થ યથાતથમ્ ॥ ય-ત્પાકત્રા મનસા દીનદક્ષા ન । યજ્ઞસ્ય મન્વતે મર્તાસઃ । અગ્નિષ્ટદ્ધોતા કૃતુવિદ્વિજાનન્ન્ ।
યજિષ્ઠો દેવાગ્ં ઋતુશો યજાતિ ॥ 115 ॥
યદા સ્તોતૃભ્યો મહિ ગોત્રા રુજાસિ ।
ભૂયિષ્ઠભાજો અધ તે સ્યામ ॥ અનાજ્ઞાતં-યઁદાજ્ઞાતમ્ । યજ્ઞસ્ય ક્રિયતે મિથુ । અગ્ને તદસ્ય કલ્પય । ત્વગ્ં હિ વેત્થ યથાતથમ્ ॥ પુરુષ સમ્મિતો યજ્ઞઃ । યજ્ઞઃ પુરુષ સમ્મિતઃ । અગ્ને તદસ્ય કલ્પય ।
ત્વગ્ં હિ વેત્થ યથાતથમ્ ॥ ય-ત્પાકત્રા મનસા દીનદક્ષા ન । યજ્ઞસ્ય મન્વતે મર્તાસઃ । અગ્નિષ્ટદ્ધોતા કૃતુવિદ્વિજાનન્ન્ ।
યજિષ્ઠો દેવાગ્ં ઋતુશો યજાતિ ॥ 115 ॥
(દેવાગ્ - શ્ચિત્રં - તનૂભ્ય-સ્સ્વાહો - નં - પુરુષસમ્મિતો-ઽગ્ને તદસ્ય કલ્પય પઞ્ચ ચ) (અ. 11)
અનુવાકં 12 - અગ્નિષ્ટોમાદૌ યજમાનજપ્યા મન્ત્રવિશેષાઃ
યદ્દેવા દેવહેડનમ્ । દેવાસશ્ચકૃમા વયમ્ । આદિત્યા-સ્તસ્માન્મા મુઞ્ચત ।
ઋતસ્યર્તેન મામુત ॥ દેવા જીવનકામ્યા યત્ । વાચા-ઽનૃતમૂદિમ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ । ગાર્હપત્યઃ પ્રમુઞ્ચતુ । દુરિતા યાનિ ચકૃમ । કરોતુ મામને નસમ્ ॥ 116 ॥
અનુવાકં 12 - અગ્નિષ્ટોમાદૌ યજમાનજપ્યા મન્ત્રવિશેષાઃ
યદ્દેવા દેવહેડનમ્ । દેવાસશ્ચકૃમા વયમ્ । આદિત્યા-સ્તસ્માન્મા મુઞ્ચત ।
ઋતસ્યર્તેન મામુત ॥ દેવા જીવનકામ્યા યત્ । વાચા-ઽનૃતમૂદિમ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ । ગાર્હપત્યઃ પ્રમુઞ્ચતુ । દુરિતા યાનિ ચકૃમ । કરોતુ મામને નસમ્ ॥ 116 ॥
ઋતેન દ્યાવાપૃથિવી । ઋતેન ત્વગ્ં સરસ્વતિ । ઋતાન્મા મુઞ્ચતાગ્ંહસઃ । યદન્ય કૃતમારિમ ॥ સજાતશગ્ંસાદુત વા જામિશગ્ંસાત્ । જ્યાયસ-શ્શગ્ંસાદુત વા કનીયસઃ । અનાજ્ઞાત-ન્દેવકૃતં-યઁદેનઃ । તસ્માત્ત્વમસ્મા-ઞ્જાતવેદો મુમુગ્ધિ ॥ યદ્વાચા યન્મનસા । બાહુભ્યા-મૂરુભ્યા-મષ્ઠીવદ્ભ્યામ્ ॥ 117 ॥
શિશ્ઞૈ ર્યદનૃત-ઞ્ચકૃમા વયમ્ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યદ્ધસ્તાભ્યા-ઞ્ચકર કિલ્બિષાણિ । અક્ષાણાં-વઁગ્નુમુપ જિઘ્નમાનઃ । દૂરેપશ્યા ચ રાષ્ટ્રભૃચ્ચ । તાન્યફ્સરસા-વનુદત્તા-મૃણાનિ ॥
અદીવ્યન્નૃણં-યઁદહ-ઞ્ચકાર । યદ્વા-ઽદાસ્યન્-થ્સઞ્જગારા જનેભ્યઃ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યન્મયિ માતા ગર્ભે સતિ ॥ 118 ॥
અદીવ્યન્નૃણં-યઁદહ-ઞ્ચકાર । યદ્વા-ઽદાસ્યન્-થ્સઞ્જગારા જનેભ્યઃ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યન્મયિ માતા ગર્ભે સતિ ॥ 118 ॥
એનશ્ચકાર યત્પિતા । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યદા પિપેષ માતર-મ્પિતરમ્ ।
પુત્રઃ પ્રમુદિતો ધયન્ન્ । અહિગ્ંસિતૌ પિતરૌ મયા તત્ । તદગ્ને અનૃણો ભવામિ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યામ્ ।
યન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યદાશસા નિશસા યત્પરાશસા ॥ 119 ॥
પુત્રઃ પ્રમુદિતો ધયન્ન્ । અહિગ્ંસિતૌ પિતરૌ મયા તત્ । તદગ્ને અનૃણો ભવામિ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યામ્ ।
યન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યદાશસા નિશસા યત્પરાશસા ॥ 119 ॥
યદેનશ્ચ કૃમા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ અતિક્રામામિ દુરિતં-યઁદેનઃ । જહામિ રિપ્ર-મ્પરમે સધસ્થે ।
યત્ર યન્તિ સુકૃતો નાપિ દુષ્કૃતઃ । તમારોહામિ સુકૃતા-ન્નુ લોકમ્ ॥
ત્રિતે દેવા અમૃજતૈ-તદેનઃ ।
ત્રિત એતન્મનુષ્યેષુ મામૃજે ।
તતો મા યદિ કિઞ્ચિદાનશે ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ 120 ॥
યત્ર યન્તિ સુકૃતો નાપિ દુષ્કૃતઃ । તમારોહામિ સુકૃતા-ન્નુ લોકમ્ ॥
ત્રિતે દેવા અમૃજતૈ-તદેનઃ ।
ત્રિત એતન્મનુષ્યેષુ મામૃજે ।
તતો મા યદિ કિઞ્ચિદાનશે ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ 120 ॥
ગાર્હપત્યઃ પ્રમુઞ્ચતુ । દુરિતા યાનિ ચકૃમ । કરોતુ મામનેનસમ્ ॥ દિવિ જાતા અફ્સુ જાતાઃ । યા જાતા ઓષધીભ્યઃ । અથો યા અગ્નિજા આપઃ । તા નઃ શુન્ધન્તુ શુન્ધનીઃ ॥
યદાપો નક્ત-ન્દુરિત-ઞ્ચરામ ।
યદ્વા દિવા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ ।
હિરણ્ય-વર્ણાસ્તત ઉત્પુનીત નઃ ॥
ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશગ્ંસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ । ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાગ્ંસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણગ્ં રરાણો વીહિ મૃડીકગ્ં સુહવો ન એધિ ॥ । ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ । અયા સન્મનસા હિતઃ । અયા સનઃઅવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજમ્ । ઇષ્ટો અગ્નિરાહુતઃ । સ્વાહાકૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વગા દેવેભ્ય ઇદ-ન્નમઃ ॥ ॥ 121 ॥
યદાપો નક્ત-ન્દુરિત-ઞ્ચરામ ।
યદ્વા દિવા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ ।
હિરણ્ય-વર્ણાસ્તત ઉત્પુનીત નઃ ॥
ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશગ્ંસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ । ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાગ્ંસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણગ્ં રરાણો વીહિ મૃડીકગ્ં સુહવો ન એધિ ॥ । ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ । અયા સન્મનસા હિતઃ । અયા સનઃઅવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજમ્ । ઇષ્ટો અગ્નિરાહુતઃ । સ્વાહાકૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વગા દેવેભ્ય ઇદ-ન્નમઃ ॥ ॥ 121 ॥
(અનેનસ - મષ્ઠીવદ્ભ્યાગ્ં - સતિ - પરાશસા-ઽઽનશે - ઽગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ - પુનીત નસ્ત્રીણિ ચ) (અ. 12)
(ય-દ્દેવા ગાર્હપત્યો યદ્ધસ્તાભ્યાં-યઁન્મયિ માતા યદાપિપેષ
ઁયદન્તરિક્ષં-યઁદાશસા-ઽતિક્રામામિ ત્રિતે દેવા દિવિ જાતા અફ્સુ જાતા યદાપ ઇમ-મ્મે વરુણા તત્ત્વા યામિ ત્વ-ન્નો અગ્ને સ ત્વ-ન્નો અગ્ને ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ)
અનુવાકં 13 - અવભૃથે કર્મણિ ઋજીષપ્રોક્ષણમન્ત્રાઃ
યત્તે ગ્રાવ્.ણ્ણા ચિચ્છિદુ-સ્સોમ રાજન્ન્ ।
પ્રિયાણ્યઙ્ગાનિ સ્વધિતા પરૂગ્ંષિ । તથ્સન્ધ-થ્સ્વાજ્યેનોત વર્ધયસ્વ ।
અનાગસો અધમિથ્સક્ષંયેઁમ ॥ યત્તે ગ્રાવા બાહુચ્યુતો અચુચ્યવુઃ ।
નરો યત્તે દુદુહુ ર્દક્ષિણેન ।
તત્ત આપ્યાયતા-ન્તત્તે । નિષ્ટ્યાયતા-ન્દેવ
સોમ ॥ યત્તે ત્વચ-મ્બિભિદુર્યચ્ચ યોનિમ્ ।
યદાસ્થાના-ત્પ્રચ્યુતો વેનસિ ત્મના ॥ 122 ॥
(ય-દ્દેવા ગાર્હપત્યો યદ્ધસ્તાભ્યાં-યઁન્મયિ માતા યદાપિપેષ
ઁયદન્તરિક્ષં-યઁદાશસા-ઽતિક્રામામિ ત્રિતે દેવા દિવિ જાતા અફ્સુ જાતા યદાપ ઇમ-મ્મે વરુણા તત્ત્વા યામિ ત્વ-ન્નો અગ્ને સ ત્વ-ન્નો અગ્ને ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ)
અનુવાકં 13 - અવભૃથે કર્મણિ ઋજીષપ્રોક્ષણમન્ત્રાઃ
યત્તે ગ્રાવ્.ણ્ણા ચિચ્છિદુ-સ્સોમ રાજન્ન્ ।
પ્રિયાણ્યઙ્ગાનિ સ્વધિતા પરૂગ્ંષિ । તથ્સન્ધ-થ્સ્વાજ્યેનોત વર્ધયસ્વ ।
અનાગસો અધમિથ્સક્ષંયેઁમ ॥ યત્તે ગ્રાવા બાહુચ્યુતો અચુચ્યવુઃ ।
નરો યત્તે દુદુહુ ર્દક્ષિણેન ।
તત્ત આપ્યાયતા-ન્તત્તે । નિષ્ટ્યાયતા-ન્દેવ
સોમ ॥ યત્તે ત્વચ-મ્બિભિદુર્યચ્ચ યોનિમ્ ।
યદાસ્થાના-ત્પ્રચ્યુતો વેનસિ ત્મના ॥ 122 ॥
ત્વયા તથ્સોમ ગુપ્તમસ્તુ નઃ ।
સા નઃ સધાં-ઽસત્પરમે વ્યોમન્ન્ ॥
અહાચ્છરીર-મ્પયસા સમેત્ય । અન્યો-ઽન્યો ભવતિ વર્ણો અસ્ય । તસ્મિન્ વયમુપહૂતાસ્તવ સ્મઃ । આ નો ભજ સદસિ વિશ્વરૂપે ॥
નૃચક્ષા-સ્સોમ ઉત શુશ્રુગસ્તુ ।
મા નો વિહાસીદ્ગિર આવૃણાનઃ ।
અનાગા-સ્તનુવો વાવૃધાનઃ ।
આ નો રૂપં-વઁહતુ જાયમાનઃ ॥ 123 ॥
સા નઃ સધાં-ઽસત્પરમે વ્યોમન્ન્ ॥
અહાચ્છરીર-મ્પયસા સમેત્ય । અન્યો-ઽન્યો ભવતિ વર્ણો અસ્ય । તસ્મિન્ વયમુપહૂતાસ્તવ સ્મઃ । આ નો ભજ સદસિ વિશ્વરૂપે ॥
નૃચક્ષા-સ્સોમ ઉત શુશ્રુગસ્તુ ।
મા નો વિહાસીદ્ગિર આવૃણાનઃ ।
અનાગા-સ્તનુવો વાવૃધાનઃ ।
આ નો રૂપં-વઁહતુ જાયમાનઃ ॥ 123 ॥
ઉપક્ષરન્તિ જુહ્વો ઘૃતેન । પ્રિયાણ્યઙ્ગાનિ તવ વર્ધયન્તીઃ । તસ્મૈ તે સોમ નમ ઇદ્વષટ્ચ । ઉપ મા રાજન્-થ્સુકૃતે હ્વયસ્વ ॥
સ-મ્પ્રાણાપાનાભ્યાગ્ં સમુ ચક્ષુષા ત્વમ્ । સગ્ગ્ શ્રોત્રેણ ગચ્છસ્વ સોમ રાજન્ન્ ।
યત્ત આસ્થિતગ્ં શમુ તત્તે અસ્તુ । જાનીતાન્નઃ સગમ્મને પથીનામ્ ॥ એત-ઞ્જાનીતાત્પરમે વ્યોમન્ન્ । વૃકા-સ્સધસ્થા વિદ રૂપમસ્ય ॥ 124 ॥
સ-મ્પ્રાણાપાનાભ્યાગ્ં સમુ ચક્ષુષા ત્વમ્ । સગ્ગ્ શ્રોત્રેણ ગચ્છસ્વ સોમ રાજન્ન્ ।
યત્ત આસ્થિતગ્ં શમુ તત્તે અસ્તુ । જાનીતાન્નઃ સગમ્મને પથીનામ્ ॥ એત-ઞ્જાનીતાત્પરમે વ્યોમન્ન્ । વૃકા-સ્સધસ્થા વિદ રૂપમસ્ય ॥ 124 ॥
યદાગચ્છા-ત્પથિભિ ર્દેવયાનૈઃ । ઇષ્ટાપૂર્તે કૃણુતા-દાવિરસ્મૈ ॥
અરિષ્ટો રાજન્નગદઃ પરેહિ । નમસ્તે અસ્તુ ચક્ષસે રઘૂયતે । નાકમારોહ સહ યજમાનેન । સૂર્ય-ઙ્ગચ્છતાત્પરમે વ્યોમન્ન્ ॥
અભૂદ્દેવ-સ્સવિતા વન્દ્યો નુ નઃ । ઇદાનીમહ્ન ઉપવાચ્યો નૃભિઃ ।
વિ યો રત્ના ભજતિ માનવેભ્યઃ । શ્રેષ્ઠ-ન્નો અત્ર દ્રવિણં-યઁથા દધત્ ॥
ઉપ નો મિત્રાવરુણા-વિહાવતમ્ । અન્વાદીદ્ધ્યા-થામિહ નઃ સખાયા । આદિત્યાના-મ્પ્રસિતિર્-હેતિઃ । ઉગ્રા શતાપાષ્ઠા ઘવિષા પરિણો વૃણક્તુ ॥
આ પ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણિયમ્ । ભવા વાજસ્ય સઙ્ગથે ॥ સ-ન્તે પયાગ્ંસિ સમુ યન્તુ વાજા-સ્સં-વૃઁષ્ણિયા-ન્યભિમાતિષાહઃ । આપ્યાયમાનો અમૃતાય સોમ દિવિ શ્રવાગ્સ્યુત્તમાનિ ધિષ્વ ॥ ॥ 125 ॥
અરિષ્ટો રાજન્નગદઃ પરેહિ । નમસ્તે અસ્તુ ચક્ષસે રઘૂયતે । નાકમારોહ સહ યજમાનેન । સૂર્ય-ઙ્ગચ્છતાત્પરમે વ્યોમન્ન્ ॥
અભૂદ્દેવ-સ્સવિતા વન્દ્યો નુ નઃ । ઇદાનીમહ્ન ઉપવાચ્યો નૃભિઃ ।
વિ યો રત્ના ભજતિ માનવેભ્યઃ । શ્રેષ્ઠ-ન્નો અત્ર દ્રવિણં-યઁથા દધત્ ॥
ઉપ નો મિત્રાવરુણા-વિહાવતમ્ । અન્વાદીદ્ધ્યા-થામિહ નઃ સખાયા । આદિત્યાના-મ્પ્રસિતિર્-હેતિઃ । ઉગ્રા શતાપાષ્ઠા ઘવિષા પરિણો વૃણક્તુ ॥
આ પ્યાયસ્વ સમેતુ તે વિશ્વતઃ સોમ વૃષ્ણિયમ્ । ભવા વાજસ્ય સઙ્ગથે ॥ સ-ન્તે પયાગ્ંસિ સમુ યન્તુ વાજા-સ્સં-વૃઁષ્ણિયા-ન્યભિમાતિષાહઃ । આપ્યાયમાનો અમૃતાય સોમ દિવિ શ્રવાગ્સ્યુત્તમાનિ ધિષ્વ ॥ ॥ 125 ॥
(ત્મના - જાયમાનો - ઽસ્ય - દધ-ત્પઞ્ચ ચ) (અ. 13)
અનુવાકં 14 - અવભૃથે કર્મણિ સેચનાદિમન્ત્રાઃ
યદ્દિદીક્ષે મનસા યચ્ચ વાચા । યદ્વા પ્રાણૈશ્ચક્ષુષા યચ્ચ શ્રોત્રેણ ।
યદ્રેતસા મિથુનેના-પ્યાત્મના ।
અદ્ભ્યો લોકા દધિરે તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ।
શુક્રા દીક્ષાયૈ તપસો વિમોચનીઃ ।
આપો વિમોક્ત્રી ર્મયિ તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥
યદૃચા સામ્ના યજુષા । પશૂના-ઞ્ચર્મન્. હવિષા દિદીક્ષે ।
યચ્છન્દોભિ-રોષધીભિ-ર્વનસ્પતૌ ।
અદ્ભ્યો લોકા દધિરે (દધિરે) તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥ 126 ॥
અનુવાકં 14 - અવભૃથે કર્મણિ સેચનાદિમન્ત્રાઃ
યદ્દિદીક્ષે મનસા યચ્ચ વાચા । યદ્વા પ્રાણૈશ્ચક્ષુષા યચ્ચ શ્રોત્રેણ ।
યદ્રેતસા મિથુનેના-પ્યાત્મના ।
અદ્ભ્યો લોકા દધિરે તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ।
શુક્રા દીક્ષાયૈ તપસો વિમોચનીઃ ।
આપો વિમોક્ત્રી ર્મયિ તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥
યદૃચા સામ્ના યજુષા । પશૂના-ઞ્ચર્મન્. હવિષા દિદીક્ષે ।
યચ્છન્દોભિ-રોષધીભિ-ર્વનસ્પતૌ ।
અદ્ભ્યો લોકા દધિરે (દધિરે) તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥ 126 ॥
શુક્રા દીક્ષાયૈ તપસો વિમોચનીઃ ।
આપો વિમોક્ત્રી ર્મયિ તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥
યેન બ્રહ્મ યેન ક્ષત્રમ્ । યેનેન્દ્રાગ્ની પ્રજાપતિ-સ્સોમો વરુણો યેન રાજા ।
વિશ્વે દેવા ઋષયો યેન પ્રાણાઃ ।
અદ્ભ્યો લોકા દધિરે તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ।
શુક્રા દીક્ષાયૈ તપસો વિમોચનીઃ ।
આપો વિમોક્ત્રી ર્મયિ તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥
અપા-મ્પુષ્પમસ્યો-ષધીનાગ્ં રસઃ । સોમસ્ય પ્રિય-ન્ધામ ॥ 127 ॥
આપો વિમોક્ત્રી ર્મયિ તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥
યેન બ્રહ્મ યેન ક્ષત્રમ્ । યેનેન્દ્રાગ્ની પ્રજાપતિ-સ્સોમો વરુણો યેન રાજા ।
વિશ્વે દેવા ઋષયો યેન પ્રાણાઃ ।
અદ્ભ્યો લોકા દધિરે તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ।
શુક્રા દીક્ષાયૈ તપસો વિમોચનીઃ ।
આપો વિમોક્ત્રી ર્મયિ તેજ ઇન્દ્રિયમ્ ॥
અપા-મ્પુષ્પમસ્યો-ષધીનાગ્ં રસઃ । સોમસ્ય પ્રિય-ન્ધામ ॥ 127 ॥
અગ્નેઃ પ્રિયતમગ્ં હવિ-સ્સ્વાહા ॥ અપા-મ્પુષ્પ-મસ્યોષધીનાગ્ં રસઃ ।
સોમસ્ય પ્રિય-ન્ધામ । ઇન્દ્રસ્ય પ્રિયતમગ્ં હવિ-સ્સ્વાહા । અપા-મ્પુષ્પમસ્યો-ષધીનાગ્ં રસઃ । સોમસ્ય પ્રિય-ન્ધામ ।
વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્પ્રિયતમગ્ં હવિ-સ્સ્વાહા ॥ વયગ્ં સોમ વ્રતે તવ ।
મનસ્તનૂષુ પિપ્રતઃ । પ્રજાવન્તો અશીમહિ ॥ 128 ॥
સોમસ્ય પ્રિય-ન્ધામ । ઇન્દ્રસ્ય પ્રિયતમગ્ં હવિ-સ્સ્વાહા । અપા-મ્પુષ્પમસ્યો-ષધીનાગ્ં રસઃ । સોમસ્ય પ્રિય-ન્ધામ ।
વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્પ્રિયતમગ્ં હવિ-સ્સ્વાહા ॥ વયગ્ં સોમ વ્રતે તવ ।
મનસ્તનૂષુ પિપ્રતઃ । પ્રજાવન્તો અશીમહિ ॥ 128 ॥
દેવેભ્યઃ પિતૃભ્ય-સ્સ્વાહા । સોમ્યેભ્યઃ પિતૃભ્ય-સ્સ્વાહા । કવ્યેભ્યઃ પિતૃભ્ય-સ્સ્વાહા ॥ દેવાસ ઇહ માદયદ્ધ્વમ્ ।
સોમ્યાસ ઇહ માદયદ્ધ્વમ્ । કવ્યાસ ઇહ માદયદ્ધ્વમ્ ॥ અનન્તરિતાઃ પિતરઃ સોમ્યા-સ્સોમપીથાત્ ॥ અપૈતુ મૃત્યુરમૃત-ન્ન આગન્ન્ । વૈવસ્વતો નો અભય-ઙ્કૃણોતુ ।
પર્ણં-વઁનસ્પતેરિવ ॥ 129 ॥
સોમ્યાસ ઇહ માદયદ્ધ્વમ્ । કવ્યાસ ઇહ માદયદ્ધ્વમ્ ॥ અનન્તરિતાઃ પિતરઃ સોમ્યા-સ્સોમપીથાત્ ॥ અપૈતુ મૃત્યુરમૃત-ન્ન આગન્ન્ । વૈવસ્વતો નો અભય-ઙ્કૃણોતુ ।
પર્ણં-વઁનસ્પતેરિવ ॥ 129 ॥
અભિ નઃ શીયતાગ્ં રયિઃ । સચતા-ન્ન-શ્શચીપતિઃ ॥ પર-મ્મૃત્યો અનુપરેહિ પન્થામ્ । યસ્તે સ્વ ઇતરો દેવયાનાત્ । ચક્ષુષ્મતે શૃણ્વતે તે બ્રવીમિ । મા નઃ પ્રજાગ્ં રીરિષો મોત વીરાન્ ॥ ઇદમૂ નુ શ્રેયો-ઽવસાન-માગન્મ । યદ્ગોજિ-દ્ધનજિ-દશ્વજિદ્યત્ ।
પર્ણં-વઁનસ્પતેરિવ । અભિ નઃ શીયતાગ્ં રયિઃ । સચતા-ન્ન-શ્શચીપતિઃ ॥ 130 ॥
(વનસ્પતાવદ્ભ્યો લોકા દધિરે તેજ ઇન્દ્રિય-ન્ધામા - શીમહી - વા - ભિ નઃ શીયતાગ્ં રયિરેક-ઞ્ચ) (અ. 14)
(સર્વાન્. - ય-દ્વિષ્ષણ્ણેન - વિ વૈ - યાઃ પુરસ્તા-દ્- દેવા દેવેષુ - પરિસ્તણિત - સક્ષેદં - ઁયદસ્ય પારે - ઽનાગસ - ઉદસ્તા-મ્ફ્સી-દ્- બ્રહ્મ પ્રતિષ્ઠા - ય-દ્દેવ - યત્તે ગ્રાવ.ણ્ણા - ય-દ્દિદીક્ષે ચતુર્દશ)
(સર્વાન્ - ભૂતિમેવ - યામેવાફ્સ્વાહુતિમ્ - ઁવ્રતાનાં - પર્ણવલ્કઃ - સોમ્યાના - મસ્મિન્. યજ્ઞે - ઽગ્ને યો નો - જ્યોગ્જીવાઃ - પરોરજાસ્તે - પ્ર તે મહે - બ્રહ્મ પ્રતિષ્ઠા - ગાર્હપત્યા સ્ત્રિગ્ંશદુત્તરશતં)
(સર્વાન્. વૈ - શચીપતિઃ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
પર્ણં-વઁનસ્પતેરિવ । અભિ નઃ શીયતાગ્ં રયિઃ । સચતા-ન્ન-શ્શચીપતિઃ ॥ 130 ॥
(વનસ્પતાવદ્ભ્યો લોકા દધિરે તેજ ઇન્દ્રિય-ન્ધામા - શીમહી - વા - ભિ નઃ શીયતાગ્ં રયિરેક-ઞ્ચ) (અ. 14)
(સર્વાન્. - ય-દ્વિષ્ષણ્ણેન - વિ વૈ - યાઃ પુરસ્તા-દ્- દેવા દેવેષુ - પરિસ્તણિત - સક્ષેદં - ઁયદસ્ય પારે - ઽનાગસ - ઉદસ્તા-મ્ફ્સી-દ્- બ્રહ્મ પ્રતિષ્ઠા - ય-દ્દેવ - યત્તે ગ્રાવ.ણ્ણા - ય-દ્દિદીક્ષે ચતુર્દશ)
(સર્વાન્ - ભૂતિમેવ - યામેવાફ્સ્વાહુતિમ્ - ઁવ્રતાનાં - પર્ણવલ્કઃ - સોમ્યાના - મસ્મિન્. યજ્ઞે - ઽગ્ને યો નો - જ્યોગ્જીવાઃ - પરોરજાસ્તે - પ્ર તે મહે - બ્રહ્મ પ્રતિષ્ઠા - ગાર્હપત્યા સ્ત્રિગ્ંશદુત્તરશતં)
(સર્વાન્. વૈ - શચીપતિઃ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥