2.3 - આદિત્યેભ્યો ભુવદ્વદ્ભ્યશ્ચરુમ્ - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ન્દ્વિતીયકાણ્ડે તૃતીયઃ પ્રશ્નઃ - ઇષ્ટિવિધાનં
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
આદિત્યેભ્યો ભુવદ્વદ્ભ્યશ્ચરુ-ન્નિર્વપે-દ્ભૂતિકામ આદિત્યા વા એત-મ્ભૂત્યૈ પ્રતિ નુદન્તે યો-ઽલ-મ્ભૂત્યૈ સ-ન્ભૂતિ-ન્ન પ્રાપ્નોત્યાદિત્યાનેવ ભુવદ્વત-સ્સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ ત એવૈન-મ્ભૂતિ-ઙ્ગમયન્તિ ભવત્યેવા ઽઽદિત્યેભ્યો ધારયદ્વ-દ્ભ્યશ્ચરુ-ન્નિર્વપે-દપરુદ્ધો વા-ઽપરુદ્ધ્યમાનો વા-ઽઽદિત્યા વા અપરોદ્ધાર આદિત્યા અવગમયિતાર આદિત્યાનેવ ધારયદ્વત- [ધારયદ્વતઃ, સ્વેન] 1
-સ્સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ ત એવૈનં-વિઁશિ દાદ્ધ્રત્યનપરુદ્ધ્યો ભવત્યદિતે-ઽનુ મન્યસ્વે-ત્યપરુદ્ધ્યમાનો-ઽસ્ય પદમા દદીતેયં-વાઁ અદિતિરિયમેવાસ્મૈ રાજ્યમનુ મન્યતે સત્યા-ઽઽશીરિત્યાહ સત્યામેવા-ઽઽશિષ-ઙ્કુરુત ઇહ મન ઇત્યાહ પ્રજા એવાસ્મૈ સમનસઃ કરોત્યુપ પ્રેત મરુત- [પ્રેત મરુતઃ, સુદાનવ એના] 2
-સ્સુદાનવ એના વિશ્પતિના-ઽભ્યમુગ્ં રાજાનમિત્યાહ મારુતી વૈ વિ-ડ્જ્યેષ્ઠો વિશ્પતિ-ર્વિશૈવૈનગ્ં રાષ્ટ્રેણ સમર્ધયતિ યઃ પરસ્તા-દ્ગ્રામ્યવાદી સ્યા-ત્તસ્ય ગૃહા-દ્વ્રીહીના હરેચ્છુક્લાગ્શ્ચ કૃષ્ણાગ્શ્ચ વિ ચિનુયાદ્યે શુક્લા-સ્સ્યુસ્તમાદિત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપેદાદિત્યા વૈ દેવતયા વિડ્વિશમેવા-ઽવ ગચ્છ- [ગચ્છતિ, અવગતા-ઽસ્ય] 3
-ત્યવગતા-ઽસ્ય વિડનવગતગ્ં રાષ્ટ્ર-મિત્યાહુર્યે કૃષ્ણા-સ્સ્યુસ્તં-વાઁરુણ-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપે-દ્વારુણં-વૈઁ રાષ્ટ્રમુભે એવ વિશ-ઞ્ચ રાષ્ટ્ર-ઞ્ચાવ ગચ્છતિ યદિ નાવગચ્છેદિમ-મહમાદિત્યેભ્યો ભાગ-ન્નિર્વપામ્યા ઽમુષ્મા-દમુષ્યૈ વિશો-ઽવગન્તો-રિતિ નિર્વપે-દાદિત્યા એવૈન-મ્ભાગધેય-મ્પ્રેફ્સન્તો વિશમવ [વિશમવ, ગમયન્તિ યદિ] 4
ગમયન્તિ યદિ નાવગચ્છેદાશ્વત્થા-ન્મયૂખાન્-થ્સપ્ત મદ્ધ્યમેષાયામુપ- હન્યાદિદમહ-માદિત્યા-ન્બધ્નામ્યા ઽમુષ્માદમુષ્યૈ વિશો-ઽવગન્તોરિત્યાદિત્યા એવૈન-મ્બદ્ધવીરા વિશમવ ગમયન્તિ યદિ ના-ઽવગચ્છે-દેત-મેવા-ઽઽદિત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપે-દિદ્ધ્મે-ઽપિ મયૂખાન્-થ્સ-ન્નહ્યે-દનપરુદ્ધ્ય-મેવાવ ગચ્છત્યાશ્વત્થા ભવન્તિમરુતાં-વાઁ એત -દોજો યદશ્વત્થ ઓજસૈવ વિશમવ ગચ્છતિ સપ્ત ભવન્તિ સપ્ત ગણા વૈ મરુતો ગણશ એવ વિશમવ ગચ્છતિ । 5

(ધારયદ્વતો - મરુતો - ગચ્છતિ - વિશમવૈ - ત - દષ્ટાદશ ચ) (અ. 1)
દેવા વૈ મૃત્યો-રબિભયુસ્તે પ્રજાપતિ-મુપાધાવ-ન્તેભ્ય એતા-મ્પ્રાજાપત્યાગ્ં શતકૃષ્ણલા-ન્નિરવપ-ત્તયૈવૈષ્વમૃત-મદધાદ્યો મૃત્યો-ર્બિભીયા-ત્તસ્મા એતા-મ્પ્રાજાપત્યાગ્ં શતકૃષ્ણલા-ન્નિર્વપે-ત્પ્રજાપતિ-મેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવા-ઽસ્મિ-ન્નાયુ-ર્દધાતિ સર્વમાયુરેતિ શતકૃષ્ણલા ભવતિ શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિય આયુષ્યેવેન્દ્રિયે [ ] 6
પ્રતિ તિષ્ઠતિ ઘૃતે ભવત્યાયુર્વૈ ઘૃત-મમૃતગ્ં હિરણ્ય-માયુશ્ચૈવાસ્મા અમૃત-ઞ્ચ સમીચી દધાતિ ચત્વારિ ચત્વારિ કૃષ્ણલાન્યવ દ્યતિ ચતુરવ-ત્તસ્યા-ઽઽપ્ત્યા એકધા બ્રહ્મણ ઉપ હરત્યેકધૈવ યજમાન આયુર્દધાત્ય- સાવાદિત્યો ન વ્યરોચત તસ્મૈ દેવાઃ પ્રાયશ્ચિત્તિ-મૈચ્છ-ન્તસ્મા એતગ્ં સૌર્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિરવપ-ન્તેનૈવા-ઽસ્મિ- [-તેનૈવા-ઽસ્મિન્ન્, રુચ-મદધુર્યો] 7
-ન્રુચ-મદધુર્યો બ્રહ્મવર્ચસકામ-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એતગ્ં સૌર્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપે-દમુ-મેવા-ઽઽદિત્યગ્ગ્ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવાસ્મિ-ન્બ્રહ્મવર્ચસ-ન્દધાતિ બ્રહ્મવર્ચસ્યેવ ભવત્યુભયતો રુક્મૌ ભવત ઉભયત એવાસ્મિ-ન્રુચ-ન્દધાતિ પ્રયાજે પ્રયાજે કૃષ્ણલ-ઞ્જુહોતિ દિગ્ભ્ય એવાસ્મૈ બ્રહ્મવર્ચસમવ રુન્ધ આગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપે-થ્સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલ-મ્ભૂમ્યૈ [-ભૂમ્યૈ, ચરું-યઃ ઁકામયેત] 8
ચરું-યઃ ઁકામયેત હિરણ્યં-વિઁન્દેય હિરણ્ય-મ્મોપ નમેદિતિ યદાગ્નેયો ભવત્યાગ્નેયં-વૈઁ હિરણ્યં-યઁસ્યૈવ હિરણ્ય-ન્તેનૈવૈન-દ્વિન્દતે સાવિત્રો ભવતિ સવિતૃપ્રસૂત એવૈન-દ્વિન્દતે ભૂમ્યૈ ચરુર્ભવત્યસ્યામેવૈન-દ્વિન્દત ઉપૈનગ્ં હિરણ્ય-ન્નમતિ વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે યો હિરણ્યં-વિઁન્દત એતા- [એતામ્, એવ] 9
-મેવ નિર્વપેદ્ધિરણ્યં-વિઁત્ત્વા નેન્દ્રિયેણ વીર્યેણ વ્યૃદ્ધ્યત એતામેવ નિર્વપેદ્યસ્ય હિરણ્ય-ન્નશ્યેદ્યદાગ્નેયો ભવત્યાગ્નેયં-વૈઁ હિરણ્યં-યઁસ્યૈ વ હિરણ્ય-ન્તેનૈવૈન-દ્વિન્દતિ સાવિત્રો ભવતિ સવિતૃ-પ્રસૂત એવૈન-દ્વિન્દતિ ભૂમ્યૈ ચરુર્ભવત્યસ્યાં-વાઁ એતન્નશ્યતિ યન્નશ્યત્યસ્યામેવૈન-દ્વિન્દતીન્દ્ર- [દ્વિન્દતીન્દ્રઃ, ત્વષ્ટુ-સ્સોમ] 10
-સ્ત્વષ્ટુ-સ્સોમ-મભીષહા-ઽ પિબ-થ્સ વિષ્વં-વ્યાઁર્ચ્છ-થ્સ ઇન્દ્રિયેણ સોમપીથેન વ્યાર્ધ્યત સ યદૂર્ધ્વમુદવમી-ત્તે શ્યામાકા અભવન્થ્સ પ્રજાપતિમુપાધાવ-ત્તસ્મા એતગ્ં સોમેન્દ્રગ્ગ્ શ્યામાક-ઞ્ચરુ-ન્નિરવપ-ત્તેનૈવાસ્મિન્નિન્દ્રિયગ્ં સોમપીથમદધાદ્વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ સોમપીથેનર્ધ્યતે ય-સ્સોમં-વઁમિતિ ય-સ્સોમવામી સ્યા-ત્તસ્મા [સ્યા-ત્તસ્મૈ, એતગ્ં] 11
એતગ્ં સોમેન્દ્રગ્ગ્ શ્યામાક-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપે-થ્સોમ-ઞ્ચૈવેન્દ્ર-ઞ્ચ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ તાવેવાસ્મિન્નિન્દ્રિયગ્ં સોમપીથ-ન્ધત્તો નેન્દ્રિયેણ સોમપીથેન વ્યૃદ્ધ્યતે ય-થ્સૌમ્યો ભવતિ સોમપીથમેવાવ રુન્ધે યદૈન્દ્રો ભવતીન્દ્રિયં-વૈઁ સોમપીથ ઇન્દ્રિયમેવ સોમપીથમવ રુન્ધે શ્યામાકો ભવત્યેષ વાવ સ સોમ- [સ સોમઃ, સાક્ષાદેવ] 12
-સ્સાક્ષાદેવ સોમપીથમવ રુન્ધે ઽગ્નયે દાત્રે પુરોડાશમષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપેદિન્દ્રાય પ્રદાત્રે પુરોડાશમેકાદશકપાલ-મ્પશુકામો-ઽગ્નિરેવાસ્મૈ પશૂ-ન્પ્રજનયતિ વૃદ્ધાનિન્દ્રઃ પ્ર યચ્છતિ દધિ મધુ ઘૃતમાપો ધાના ભવન્ત્યેતદ્વૈ પશૂનાગ્ં રૂપગ્ં રૂપેણૈવ પશૂનવ રુન્ધે પઞ્ચ-ગૃહીત-મ્ભવતિ પાઙ્ક્તા હિ પશવો બહુ રૂપ-મ્ભવતિ બહુ રૂપા હિ પશવ- [પશવઃ, સમૃદ્ધ્યૈ] 13
-સ્સમૃદ્ધ્યૈ પ્રાજાપત્ય-મ્ભવતિ પ્રાજાપત્યા વૈ પશવઃ પ્રજાપતિરેવાસ્મૈ પશૂ-ન્પ્રજનયત્યાત્મા વૈ પુરુષસ્ય મધુ યન્મદ્ધ્વગ્નૌ જુહોત્યાત્માનમેવ ત-દ્યજમાનો-ઽગ્નૌ પ્રદધાતિ પઙ્ક્ત્યૌ યાજ્યાનુવાક્યે ભવતઃ પાઙ્ક્તઃ પુરુષઃ પાઙ્ક્તાઃ પશવ આત્માનમેવ મૃત્યોર્નિષ્ક્રીયપશૂનવ રુન્ધે ॥ 14 ॥

(ઇન્દ્રિયે - ઽસ્મિન્ - ભૂમ્યા - એતા - મિન્દ્રઃ - સ્યા-ત્તસ્મૈ - સોમો - બહુ રૂપા હિ પશવ - એકચત્વારિગ્ંશચ્ચ ) (અ. 2)
દેવા વૈ સત્રમાસત-ર્ધિપરિમિતં-યઁશસ્કામાસ્તેષાગ્ં સોમગ્ં રાજાનં-યઁશ આર્ચ્છ-થ્સ ગિરિમુદૈ-ત્તમગ્નિરનૂદૈ-ત્તાવગ્નીષોમૌ સમભવતા-ન્તાવિન્દ્રો યજ્ઞવિભ્રષ્ટો-ઽનુ પરૈ-ત્તાવબ્રવીદ્યાજયત-મ્મેતિ તસ્મા એતામિષ્ટિ-ન્નિરવપતામાગ્નેય-મષ્ટાકપાલમૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલગ્ં સૌમ્ય-ઞ્ચરુ-ન્તયૈવા-ઽસ્મિ-ન્તેજ [તયૈવા-ઽસ્મિ-ન્તેજઃ, ઇન્દ્રિય-મ્બ્રહ્મવર્ચસ-] 15
ઇન્દ્રિય-મ્બ્રહ્મવર્ચસ-મધત્તાં-યોઁ યજ્ઞવિભ્રષ્ટ-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એતામિષ્ટિ-ન્નિર્વપેદાગ્નેય-મષ્ટાકપાલમૈન્દ્ર-મેકાદશકપાલગ્ં સૌમ્ય-ઞ્ચરું-યઁદાગ્નેયો ભવતિ તેજ એવાસ્મિ-ન્તેન દધાતિ યદૈન્દ્રો ભવતીન્દ્રિયમેવાસ્મિ-ન્તેન દધાતિ ય-થ્સૌમ્યો બ્રહ્મવર્ચસ-ન્તેના ઽઽગ્નેયસ્ય ચ સૌમ્યસ્ય ચૈન્દ્રે સમાશ્લેષયે-ત્તેજશ્ચૈવાસ્મિ-ન્બ્રહ્મવર્ચસ-ઞ્ચ સમીચી [સમીચી, દધાત્યગ્નીષોમીય-] 16
દધાત્યગ્નીષોમીય-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપેદ્ય-ઙ્કામો નોપનમેદાગ્નેયો વૈ બ્રાહ્મણ-સ્સ સોમ-મ્પિબતિ સ્વામેવ દેવતાગ્ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સૈવૈન-ઙ્કામેન સમર્ધયત્યુપૈન-ઙ્કામો નમત્યગ્નીષોમીય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિર્વપે-દ્બ્રહ્મવર્ચસકામો-ઽગ્નીષોમા વેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ તાવેવાસ્મિ-ન્બ્રહ્મવર્ચસ-ન્ધત્તો બ્રહ્મવર્ચસ્યેવ [બ્રહ્મવર્ચસ્યેવ, ભવતિ યદષ્ટાકપાલ-] 17
ભવતિ યદષ્ટાકપાલ-સ્તેના-ઽઽગ્નેયો યચ્છ્યામાકસ્તેન સૌમ્ય-સ્સમૃદ્ધ્યૈ સોમાય વાજિને શ્યામાક-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપેદ્યઃ ક્લૈબ્યાદ્બિભીયા-દ્રેતો હિ વા એતસ્મા-દ્વાજિનમપક્રામત્યથૈષ ક્લૈબ્યાદ્બિભાય સોમમેવ વાજિનગ્ગ્ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવાસ્મિ-ન્રેતો વાજિન-ન્દધાતિ ન ક્લીબો ભવતિબ્રાહ્મણસ્પત્ય-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપે-દ્ગ્રામકામો [-નિર્વપે-દ્ગ્રામકામઃ, બ્રહ્મણસ્પતિમેવ] 18
બ્રહ્મણસ્પતિમેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવાસ્મૈ સજાતા-ન્પ્ર યચ્છતિ ગ્રામ્યેવ ભવતિ ગણવતી યાજ્યાનુવાક્યે ભવત-સ્સજાતૈરેવૈન-ઙ્ગણવન્ત-ઙ્કરોત્યેતામેવ નિર્વપેદ્યઃ કામયેત બ્રહ્મન્ વિશં-વિઁ નાશયેયમિતિ મારુતી યાજ્યાનુવાક્યે કુર્યા-દ્બ્રહ્મન્નેવ વિશં-વિઁ નાશયતિ ॥ 19

(તેજઃ - સમીચી - બ્રહ્મવર્ચસ્યેવ - ગ્રામકામ - સ્ત્રિચત્વારિગ્ંશચ્ચ ) (અ. 3)
અર્યમ્ણે ચરુ-ન્નિર્વપે-થ્સુવર્ગકામો-ઽસૌ વા આદિત્યો-ઽર્યમા-ઽર્યમણમેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવૈનગ્ં સુવર્ગં-લોઁક-ઙ્ગમયત્યર્યમ્ણે ચરુ-ન્નિર્વપેદ્યઃ કામયેત દાનકામા મે પ્રજા-સ્સ્યુરિત્યસૌ વા આદિત્યો-ઽર્યમા યઃ ખલુ વૈ દદાતિ સો-ઽર્યમા-ઽર્યમણમેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવા- [સ એવ, અસ્મૈ દાનકામાઃ] 20
-ઽસ્મૈ દાનકામાઃ પ્રજાઃ કરોતિ દાનકામા અસ્મૈ પ્રજા ભવન્ત્યર્યમ્ણે ચરુ-ન્નિર્વપેદ્યઃ કામયેત સ્વસ્તિ જનતામિયામિત્યસૌ વા આદિત્યો-ઽર્યમા- ઽર્યમણમેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવૈન-ન્ત-દ્ગમયતિ યત્ર જિગમિષતીન્દ્રો વૈ દેવાનામાનુજાવર આસી-થ્સ પ્રજાપતિ -મુપાધાવ-ત્તસ્મા એતમૈન્દ્રમાનુષૂક-મેકાદશકપાલ-ન્નિ- [-મેકાદશકપાલ-ન્નિઃ, અવપ-ત્તેનૈવૈનમગ્રં-] 21
-રવપ-ત્તેનૈવૈન-મગ્ર-ન્દેવતાના-મ્પર્યણય-દ્બુદ્ધ્નવતી અગ્રવતી યાજ્યાનુવાક્યે અકરો-દ્બુદ્ધ્ના-દેવૈનમગ્ર-મ્પર્યણયદ્યો રાજન્ય આનુજાવર-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એતમૈન્દ્ર-માનુષૂક-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપે-દિન્દ્રમેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવૈન-મગ્રગ્ં સમાનાના-મ્પરિણયતિ બુદ્ધ્નવતી અગ્રવતી યાજ્યાનુવાક્યે ભવતો બુદ્ધ્ના-દેવૈન-મગ્રમ્- [બુદ્ધ્ના-દેવૈન-મગ્રમ્, પરિ] 22
-પરિ ણયત્યાનુષૂકો ભવત્યેષા હ્યેતસ્ય દેવતા ય આનુજાવર-સ્સમૃદ્ધ્યૈ યો બ્રાહ્મણ આનુજાવર-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એત-મ્બાર્હસ્પત્ય-માનુષૂક-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપે-દ્બૃહસ્પતિ-મેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવૈનમગ્રગ્ં સમાનાના-મ્પરિણયતિ બુદ્ધ્નવતી અગ્રવતી યાજ્યાનુવાક્યે ભવતો બુદ્ધ્ના-દેવૈન-મગ્ર-મ્પરિ ણયત્યાનુષૂકો ભવત્યેષા હ્યેતસ્ય દેવતા ય આનુજાવર-સ્સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 23 ॥

(એવ - નિર - ગ્ર-મેતસ્ય - ચત્વારિ ચ) (અ. 4)
પ્રજાપતે-સ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશ-દ્દુહિતર આસ-ન્તા-સ્સોમાય રાજ્ઞે-ઽદદા-ત્તાસાગ્ં રોહિણીમુપૈ-ત્તા ઈર્ષ્યન્તીઃ પુનરગચ્છ-ન્તા અન્વૈ-ત્તાઃ પુનરયાચત તા અસ્મૈ ન પુનરદદા-થ્સો-ઽબ્રવી-દૃત-મમીષ્વ યથા સમાવચ્છ ઉપૈષ્યામ્યથ તે પુન-ર્દાસ્યામીતિ સ ઋતમામી-ત્તા અસ્મૈ પુનરદદા-ત્તાસાગ્ં રોહિણીમેવોપ- [રોહિણીમેવોપ, ઐત્તં-યઁક્ષ્મ] 24
-ત્તં-યઁક્ષ્મ આર્ચ્છ-દ્રાજાનં-યઁક્ષ્મ આરદિતિ તદ્રાજયક્ષ્મસ્ય જન્મ ય-ત્પાપીયાનભવ-ત્ત-ત્પાપયક્ષ્મસ્ય યજ્જાયાભ્યો-ઽવિન્દ-ત્તજ્જાયેન્યસ્યય એવમેતેષાં-યઁક્ષ્માણા-ઞ્જન્મ વેદ નૈનમેતે યક્ષ્મા વિન્દન્તિસ એતા એવ નમસ્ય-ન્નુપા-ઽધાવ-ત્તા અબ્રુવન્. વરં-વૃઁણામહૈ સમાવચ્છ એવ ન ઉપાય ઇતિ તસ્મા એત- [તસ્મા એતમ્, આદિત્ય-ઞ્ચરું] 25
-માદિત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિરવપ-ન્તેનૈવૈન-મ્પાપા-થ્સ્રામાદમુઞ્ચન્. યઃ પાપયક્ષ્મગૃહીત-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એતમાદિત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપેદાદિત્યાનેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ ત એવૈન-મ્પાપા-થ્સ્રામાન્મુઞ્ચન્ત્ય-માવાસ્યાયા-ન્નિર્વપે-દમુમેવૈન-માપ્યાયમાન-મન્વા પ્યાયયતિ નવોનવો ભવતિ જાયમાન ઇતિ પુરો-ઽનુવાક્યા ભવત્યાયુરેવાસ્મિ-ન્તયા દધાતિ યમાદિત્યા અગ્ંશુમાપ્યાયયન્તીતિ યાજ્યૈવૈનમેતયા પ્યાયયતિ ॥ 26 ॥

(એવોપૈ -ત- મસ્મિન્ - ત્રયોદશચ) (અ. 5)
પ્રજાપતિ ર્દેવેભ્યો-ઽન્નાદ્યં-વ્યાઁદિશ-થ્સો-ઽબ્રવીદ્યદિમાન્ ઁલોકા-નભ્યતિરિચ્યાતૈ તન્મમાસદિતિ તદિમાન્ ઁલોકા-નભ્યત્યરિચ્યતેન્દ્રગ્ં રાજાન-મિન્દ્ર-મધિરાજ-મિન્દ્રગ્ગ્ સ્વરાજાન-ન્તતો વૈ સ ઇમાન્ ઁલોકાગ્ સ્ત્રેધા-ઽદુહ-ત્ત-ત્ત્રિધાતો-સ્ત્રિધાતુત્વં-યઁ-ઙ્કામયેતાન્નાદ-સ્સ્યાદિતિ તસ્મા એત-ન્ત્રિધાતુ-ન્નિર્વપેદિન્દ્રાય રાજ્ઞે પુરોડાશ- [પુરોડાશમ્, એકાદશકપાલ-] 27
-મેકાદશકપાલ-મિન્દ્રાયા-ધિરાજાયેન્દ્રાય સ્વરાજ્ઞે-ઽયં-વાઁ ઇન્દ્રો રાજા-ઽયમિન્દ્રો-ઽધિરાજો-ઽસાવિન્દ્રઃ સ્વરાડિમાનેવ લોકાન્-થ્સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ ત એવાસ્મા અન્ન-મ્પ્રયચ્છન્ત્યન્નાદ એવ ભવતિ યથા વથ્સેન પ્રત્તા-ઙ્ગા-ન્દુહ એવમેવેમાન્ ઁલોકા-ન્પ્રત્તાન્ કામમન્નાદ્ય-ન્દુહ ઉત્તાનેષુ કપાલેષ્વધિ શ્રયત્યયાતયામત્વાય ત્રયઃ પુરોડાશા ભવન્તિ ત્રય ઇમે લોકા એષાં-લોઁકાનામાપ્ત્યા ઉત્તરઉત્તરો જ્યાયા-ન્ભવત્યેવમિવ હીમે લોકા-સ્સમૃદ્ધ્યૈ સર્વેષામભિ-ગમયન્નવ દ્યત્યછમ્બટ્કારં-વ્યઁત્યાસમન્વાહાનિર્દાહાય ॥ 28 ॥

(પુરોડાશં - ત્રયઃ - ષડ્વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 6)
દેવાસુરા-સ્સંયઁત્તા આસ-ન્તા-ન્દેવાનસુરા અજય-ન્તે દેવાઃ પરાજિગ્યાના અસુરાણાં-વૈઁશ્યમુપા-ઽઽય-ન્તેભ્ય ઇન્દ્રિયં-વીઁર્યમપાક્રામ-ત્તદિન્દ્રો-ઽચાય-ત્તદન્વપાક્રામ-ત્તદવરુધ-ન્નાશક્નો-ત્તદસ્માદભ્યર્ધો ઽચર-થ્સ પ્રજાપતિમુપાધાવ-ત્તમેતયા સર્વપૃષ્ઠયા-ઽયાજય-ત્તયૈવા-ઽસ્મિ-ન્નિન્દ્રિયં-વીઁર્ય-મદધાદ્ય ઇન્દ્રિયકામો [ઇન્દ્રિયકામઃ, વીર્યકામ-સ્સ્યાત્-] 29
વીર્યકામ-સ્સ્યા-ત્તમેતયા સર્વપૃષ્ઠયા યાજયેદેતા એવ દેવતા-સ્સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ તા એવાસ્મિ-ન્નિન્દ્રિયં-વીઁર્ય-ન્દધતિયદિન્દ્રાય રાથન્તરાય નિર્વપતિ યદેવાગ્ને-સ્તેજસ્તદેવાવ રુન્ધેયદિન્દ્રાય બાર્હતાય યદેવેન્દ્રસ્ય તેજસ્તદેવાવ રુન્ધે યદિન્દ્રાય વૈરૂપાય યદેવ સવિતુ-સ્તેજસ્ત- [સવિતુ-સ્તેજસ્તત્, એવાવ રુન્ધે] 30
-દેવાવ રુન્ધે યદિન્દ્રાય વૈરાજાય યદેવ ધાતુ-સ્તેજસ્ત-દેવાવ રુન્ધે યદિન્દ્રાય શાક્વરાય યદેવ મરુતા-ન્તેજસ્ત-દેવાવ રુન્ધે યદિન્દ્રાય રૈવતાય યદેવ બૃહસ્પતે-સ્તેજસ્ત-દેવા-ઽવ રુન્ધ એતાવન્તિ વૈ તેજાગ્ંસિ તાન્યેવાવ રુન્ધ ઉત્તાનેષુ કપાલેષ્વધિ શ્રયત્યયાતયામત્વાય દ્વાદશકપાલઃ પુરોડાશો [પુરોડાશઃ, ભવતિ વૈશ્વદેવત્વાય] 31
ભવતિ વૈશ્વદેવત્વાય સમન્ત-મ્પર્યવદ્યતિ સમન્ત-મેવેન્દ્રિયં-વીઁર્યં-યઁજમાને દધાતિ વ્યત્યાસ-મન્વાહાનિર્દાહાયાશ્વ ઋષભો વૃષ્ણિર્બસ્ત-સ્સા-દક્ષિણા-વૃષત્વાયૈતયૈવ યજેતા-ઽભિશસ્યમાન એતાશ્ચેદ્વા અસ્યદેવતા અન્ન-મદન્ત્યદન્ત્યુ-વેવા-ઽસ્ય મનુષ્યાઃ ॥ 32 ॥

(ઇન્દ્રિયકામઃ-સવિતુસ્તેજસ્તત્ - પુરોડાશો -ઽષ્ટાત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 7)
રજનો વૈ કૌણેયઃ ક્રતુજિત-ઞ્જાનકિ-ઞ્ચક્ષુર્વન્યમયા-ત્તસ્મા એતામિષ્ટિ-ન્નિરવપ-દગ્નયે ભ્રાજસ્વતે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલગ્ં સૌર્ય-ઞ્ચરુમગ્નયે ભ્રાજસ્વતે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્તયૈવાસ્મિન્ ચક્ષુરદધા-દ્ય-શ્ચક્ષુષ્કામ-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એતામિષ્ટિ-ન્નિર્વપે-દગ્નયે ભ્રાજસ્વતે પુરોડાશમષ્ટાકપાલગ્ં સૌર્ય-ઞ્ચરુમગ્નયે ભ્રાજસ્વતે પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલમગ્ને ર્વૈ ચક્ષુષા મનુષ્યા વિ- [ચક્ષુષા મનુષ્યા વિ, પશ્યન્તિ સૂર્યસ્ય] 33
પશ્યન્તિ સૂર્યસ્ય દેવા અગ્નિ-ઞ્ચૈવ સૂર્ય-ઞ્ચ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ તાવેવાસ્મિન્ ચક્ષુ-ર્ધત્ત-શ્ચક્ષુષ્મા-નેવ ભવતિ યદાગ્નેયૌ ભવત-શ્ચક્ષુષી એવાસ્મિ-ન્ત-ત્પ્રતિ દધાતિ ય-થ્સૌર્યો નાસિકા-ન્તેનાભિતઃ સૌર્યમાગ્નેયૌ ભવત-સ્તસ્મા-દભિતો નાસિકા-ઞ્ચક્ષુષી તસ્મા-ન્નાસિકયા ચક્ષુષી વિધૃતે સમાની યાજ્યાનુવાક્યે ભવત-સ્સમાનગ્ં હિ ચક્ષુ-સ્સમૃદ્ધ્યા ઉદુત્ય-ઞ્જાતવેદસગ્ં સપ્ત ત્વા હરિતો રથે ચિત્ર-ન્દેવાનામુદગાદનીકમિતિ પિણ્ડા-ન્પ્રયચ્છતિ ચક્ષુ-રેવાસ્મૈ પ્રયચ્છતિ યદેવ તસ્ય તત્ ॥ 34 ॥

(વિ - હ્ય - ષ્ટાવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 8)
ધ્રુવો-ઽસિ ધ્રુવો-ઽહગ્ં સજાતેષુ ભૂયાસ-ન્ધીરશ્ચેત્તા વસુવિ-દ્ધ્રુવો-ઽસિ ધ્રુવો-ઽહગ્ં સજાતેષુ ભૂયાસ-મુગ્રશ્ચેત્તા વસુવિ-દ્ધ્રુવો-ઽસિ ધ્રુવો-ઽહગ્ં સજાતેષુ ભૂયાસ-મભિભૂશ્ચેત્તા વસુવિ-દામન-મસ્યામનસ્ય દેવા યે સજાતાઃ કુમારા-સ્સમનસસ્તાનહ-ઙ્કામયે હૃદા તે મા-ઙ્કામયન્તાગ્ં હૃદા તા-ન્મ આમનસઃ કૃધિ સ્વાહા ઽઽમનમ- [સ્વાહા ઽઽમનમસિ, આમનસ્ય] 35
-સ્યામનસ્ય દેવા યા-સ્સ્ત્રિય-સ્સમનસસ્તા અહ-ઙ્કામયે હૃદા તા મા-ઙ્કામયન્તાગ્ં હૃદા તા મ આમનસઃ કૃધિ સ્વાહા વૈશ્વદેવીગ્ં-સાઙ્ગ્રહણી-ન્નિર્વપેદ્ગ્રામકામો વૈશ્વદેવા વૈ સજાતા વિશ્વાનેવ દેવાન્થ્સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ ત એવાસ્મૈ સજાતા-ન્પ્ર યચ્છન્તિ ગ્રામ્યેવ ભવતિ સાઙ્ગ્રહણી ભવતિ મનોગ્રહણં-વૈઁસગ્રંહણ-મ્મન એવ સજાતાનાં- [એવ સજાતાનામ્, ગૃહ્ણાતિ ધ્રુવો-ઽસિ] 36
-ગૃહ્ણાતિ ધ્રુવો-ઽસિ ધ્રુવો-ઽહગ્ં સજાતેષુ ભૂયાસમિતિ પરિધી-ન્પરિ દધાત્યાશિષમેવૈતામા શાસ્તે-ઽથો એતદેવ સર્વગ્ં સજાતેષ્વધિ ભવતિ યસ્યૈવં-વિઁદુષ એતે પરિધયઃ પરિધીયન્ત આમ નમસ્યામનસ્ય દેવા ઇતિ તિસ્ર આહુતી ર્જુહોત્યેતાવન્તો વૈ સજાતા યે મહાન્તો યે ક્ષુલ્લકા યા-સ્સ્ત્રિયસ્તાનેવાવ રુન્ધે ત એનમવરુદ્ધા ઉપ તિષ્ઠન્તે ॥ 37 ॥

(સ્વાહા ઽઽમનમસિ - સજાતાનાગ્ં - રુન્ધે - પઞ્ચ ચ ) (અ. 9)
યન્નવ-મૈત્ત-ન્નવનીત-મભવદ્ય-દસર્પ-ત્ત-થ્સર્પિરભવ-દ્યદદ્ધિયત ત-દ્ઘૃતમભવદશ્વિનોઃ પ્રાણો-ઽસિ તસ્ય તે દત્તાં-યઁયોઃ પ્રાણો-ઽસિ સ્વાહેન્દ્રસ્ય પ્રાણો-ઽસિ તસ્ય તે દદાતુ યસ્ય પ્રાણો-ઽસિ સ્વાહા મિત્રાવરુણયોઃ પ્રાણો-ઽસિ તસ્ય તે દત્તાં-યઁયોઃ પ્રાણો-ઽસિ સ્વાહા વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્પ્રાણો-ઽસિ [વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્પ્રાણો-ઽસિ, તસ્ય તે] 38
તસ્ય તે દદતુ યેષા-મ્પ્રાણો-ઽસિ સ્વાહા ઘૃતસ્ય ધારામમૃતસ્ય પન્થામિન્દ્રેણ દત્તા-મ્પ્રયતા-મ્મરુદ્ભિઃ । ત-ત્ત્વા વિષ્ણુઃ પર્યપશ્ય-ત્ત-ત્ત્વેડા ગવ્યૈરયત્ ॥ પાવમાનેન ત્વા સ્તોમેન ગાયત્રસ્ય વર્તન્યોપાગ્ંશો ર્વીર્યેણ દેવસ્ત્વા સવિતો-થ્સૃજતુ જીવાતવે જીવનસ્યાયૈ બૃહ-દ્રથન્તરયોસ્ત્વા સ્તોમેન ત્રિષ્ટુભો વર્તન્યા શુક્રસ્ય વીર્યેણ દેવસ્ત્વા સવિતો- [સવિતોત્, સૃજતુ જીવાતવે] 39
-થ્સૃજતુ જીવાતવે જીવનસ્યાયા અગ્નેસ્ત્વા માત્રયા જગત્યૈ વર્તન્યા-ઽઽગ્રયણસ્ય વીર્યેણ દેવસ્ત્વા સવિતો-થ્સૃજતુ જીવાતવે જીવનસ્યાયા ઇમમગ્ન આયુષે વર્ચસે કૃધિ પ્રિયગ્ં રેતો વરુણ સોમ રાજન્ન્ । મા તેવાસ્મા અદિતે શર્મ યચ્છ વિશ્વે દેવા જરદષ્ટિર્યથા-ઽસત્ ॥ અગ્નિરાયુષ્માન્-થ્સ વનસ્પતિભિ-રાયુષ્મા-ન્તેન ત્વા-ઽઽયુષા-ઽઽયુષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ સોમ આયુષ્માન્-થ્સ ઓષધીભિ ર્યજ્ઞ આયુષ્માન્-થ્સ દક્ષિણાભિ ર્બ્રહ્મા-ઽઽયુષ્મ-ત્ત-દ્બ્રાહ્મણૈરાયુષ્મ-દ્દેવા આયુષ્મન્તસ્તે-ઽમૃતેન પિતર આયુષ્મન્તસ્તે સ્વધયા-ઽઽયુષ્મન્તસ્તેન ત્વા ઽઽયુષા-ઽઽ યુષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ ॥ 40 ॥

(વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્પ્રાણો-ઽસિ - ત્રિષ્ટુભો વર્તન્યા શુક્રસ્ય વીર્યેણ દેવસ્ત્વા સવિતોથ્ - સોમ આયુષ્માન્ - પઞ્ચવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 10)
અગ્નિં-વાઁ એતસ્ય શરીર-ઙ્ગચ્છતિ સોમગ્ં રસો વરુણ એનં-વઁરુણપાશેન ગૃહ્ણાતિ સરસ્વતીં-વાઁગગ્નાવિષ્ણૂ આત્મા યસ્ય જ્યોગામયતિ યો જ્યોગામયાવી સ્યાદ્યો વા કામયેત સર્વમાયુરિયામિતિ તસ્મા એતામિષ્ટિ-ન્નિર્વપેદાગ્નેય -મષ્ટાકપાલગ્ં સૌમ્ય-ઞ્ચરું-વાઁરુણ-ન્દશકપાલગ્ં સારસ્વત-ઞ્ચરુમાગ્નાવૈષ્ણવ-મેકાદશકપાલ-મગ્નેરેવાસ્ય શરીર-ન્નિષ્ક્રીણાતિ સોમાદ્રસં- [સોમાદ્રસમ્, વારુણેનૈવૈનં-] 41
-ઁવારુણેનૈવૈનં-વઁરુણપાશા-ન્મુઞ્ચતિ સારસ્વતેન વાચ-ન્દધાત્યગ્નિ-સ્સર્વા દેવતા વિષ્ણુર્યજ્ઞો દેવતાભિશ્ચૈવૈનં-યઁજ્ઞેન ચ ભિષજ્યત્યુત યદીતાસુ ર્ભવતિ જીવત્યેવ યન્નવ-મૈત્ત-ન્નવનીત-મભવ-દિત્યાજ્ય- મવેક્ષતે-રૂપમેવાસ્યૈ-તન્મહિમાનં-વ્યાઁચષ્ટે-ઽશ્વિનોઃ પ્રાણો-ઽસીત્યાહાશ્વિનૌ વૈ દેવાનાં- [દેવાનામ્, ભિષજૌ] 42
-ભિષજૌ તાભ્યામેવાસ્મૈ ભેષજ-ઙ્કરોતીન્દ્રસ્ય પ્રાણો ઽસીત્યાહેન્દ્રિય- મેવાસ્મિન્નેતેન દધાતિ મિત્રાવરુણયોઃ પ્રાણો-ઽસીત્યાહ પ્રાણાપાનાવે- વાસ્મિન્નેતેન દધાતિ વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્પ્રાણો-ઽસીત્યાહ વીર્યમેવાસ્મિન્નેતેન દધાતિ ઘૃતસ્ય ધારામમૃતસ્ય પન્થામિત્યાહ યથાયજુરેવૈત-ત્પાવમાનેન ત્વા સ્તોમેને- [સ્તોમેનેતિ, આહ પ્રાણમેવાસ્મિ-] 43
-ત્યાહ પ્રાણમેવાસ્મિ-ન્નેતેન દધાતિ બૃહ-દ્રથન્તરયોસ્ત્વા સ્તોમેનેત્યાહૌજ એવાસ્મિન્નેતેન દધાત્યગ્નેસ્ત્વા માત્રયેત્યાહા-ઽઽત્માન-મેવાસ્મિન્નેતેન દધાત્યૃત્વિજઃ પર્યાહુર્યાવન્ત એવર્ત્વિજસ્ત એન-મ્ભિષજ્યન્તિ બ્રહ્મણો હસ્તમન્વારભ્ય પર્યાહુરેકધૈવ યજમાન આયુર્દધતિ યદેવ તસ્ય તદ્ધિરણ્યા- [તદ્ધિરણ્યાત્, ઘૃત-ન્નિષ્પિબત્યાયુર્વૈ] 44
-દ્ઘૃત-ન્નિષ્પિબત્યાયુર્વૈ ઘૃતમમૃતગ્ં હિરણ્યમમૃતાદેવા ઽઽયુર્નિષ્પિબતિ શતમાન-મ્ભવતિ શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિય આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિતિષ્ઠત્યથો ખલુ યાવતી-સ્સમા એષ્ય-ન્મન્યેત તાવન્માનગ્ગ્ સ્યા-થ્સમૃદ્ધ્યા ઇમમગ્ન આયુષે વર્ચસે કૃધીત્યાહા ઽઽયુરેવાસ્મિન્. વર્ચો દધાતિ વિશ્વે દેવા જરદષ્ટિર્યથા ઽસદિત્યા -હ જરદષ્ટિમેવૈન-ઙ્કરોત્યગ્નિ-રાયુષ્માનિતિ હસ્ત-ઙ્ગૃહ્ણાત્યેતે વૈ દેવા આયુષ્મન્તસ્ત એવાસ્મિન્નાયુર્દધતિ સર્વમાયુરેતિ ॥ 45 ॥

(રસં-દેવાનાગ્-સ્તોમેનેતિ-હિરણ્યા-દસદિતિ-દ્વાવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 11)
પ્રજાપતિ ર્વરુણાયાશ્વમનય-થ્સ સ્વા-ન્દેવતામાર્ચ્છ-થ્સ પર્યદીર્યત સ એતં-વાઁરુણ-ઞ્ચતુષ્-કપાલમપશ્ય-ત્ત-ન્નિરવપ-ત્તતો વૈ સ વરુણ- પાશાદમુચ્યત વરુણો વા એત-ઙ્ગૃહ્ણાતિ યો-ઽશ્વ-મ્પ્રતિગૃહ્ણાતિ યાવતો-ઽશ્વા-ન્પ્રતિગૃહ્ણીયા-ત્તાવતો વારુણાન્ ચતુષ્કપાલા-ન્નિર્વપે-દ્વરુણમેવ સ્વેન ભાગધેયેનોપ ધાવતિ સ એવૈનં-વઁરુણપાશાન્ -મુઞ્ચતિ [વરુણપાશાન્ -મુઞ્ચતિ, ચતુષ્કપાલા] 46
ચતુષ્કપાલા ભવન્તિ ચતુષ્પાદ્ધ્યશ્વ-સ્સમૃદ્ધ્યા એકમતિરિક્ત-ન્નિર્વપે-દ્યમેવ પ્રતિગ્રાહી ભવતિ યં-વાઁ નાદ્ધ્યેતિ તસ્માદેવ વરુણપાશા-ન્મુચ્યતે યદ્યપર-મ્પ્રતિગ્રાહી સ્યા-થ્સૌર્યમેકકપાલમનુ નિર્વપેદમુમેવા ઽઽદિત્યમુચ્ચાર-ઙ્કુરુતે ઽપો-ઽવભૃથમવૈત્યફ્સુ વૈ વરુણ-સ્સાક્ષાદેવ વરુણમવ યજતે ઽપોનપ્ત્રીય-ઞ્ચરુ-મ્પુનરેત્ય નિર્વપેદફ્સુ યોનિર્વા અશ્વ-સ્સ્વામેવૈનં-યોઁનિ-ઙ્ગમયતિ સ એનગ્ં શાન્ત ઉપ તિષ્ઠતે ॥ 47 ॥

(મુઞ્ચતિ - ચરુગ્ં - સપ્તદશ ચ) (અ. 12)
યા વામિન્દ્રાવરુણા યતવ્યા તનૂસ્તયેમમગ્ં હસો મુઞ્ચતં-યાઁ વામિન્દ્રા વરુણા સહસ્યા રક્ષસ્યા તેજસ્યા તનૂસ્તયે મમગ્ં હસો મુઞ્ચતં-યોઁ વામિન્દ્રા વરુણા વગ્નૌ સ્રામસ્તં-વાઁ મે તેના વયજેયો વામિન્દ્રા વરુણા દ્વિપાથ્સુ પશુષુ ચતુષ્પાથ્સુ ગોષ્ઠે ગૃહેષ્વફ્સ્વોષધીષુ વનસ્પતિષુ સ્રામસ્તં-વાઁ મે તેનાવ યજ ઇન્દ્રો વા એતસ્યે- [એતસ્ય, ઇન્દ્રિયેણાપ ક્રામતિ] 48
-ન્દ્રિયેણાપ ક્રામતિ વરુણ એનં-વઁરુણપાશેન ગૃહ્ણાતિ યઃ પાપ્મના ગૃહીતો ભવતિ યઃ પાપ્મના ગૃહીત-સ્સ્યા-ત્તસ્મા એતામૈન્દ્રાવરુણી-મ્પયસ્યા-ન્નિર્વપેદિન્દ્ર એવાસ્મિ-ન્નિન્દ્રિય-ન્દધાતિ વરુણ એનં ઁવરુણપાશા-ન્મુઞ્ચતિ પયસ્યા ભવતિ પયો હિ વા એતસ્મા-દપક્રામત્યથૈષ પાપ્મના ગૃહીતો ય-ત્પયસ્યા ભવતિ પય એવાસ્મિ-ન્તયા દધાતિ પયસ્યાયા- [પયસ્યાયામ્, પુરોડાશમવ] 49
-મ્પુરોડાશમવ દધાત્યાત્મન્વન્ત-મેવૈન-ઙ્કરોત્યથો આયતનવન્ત-મેવ ચતુર્ધા વ્યૂહતિ દિક્ષ્વેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ પુન-સ્સમૂહતિ દિગ્ભ્ય એવાસ્મૈ ભેષજ-ઙ્કરોતિ સમૂહ્યાવ દ્યતિ યથા-ઽઽવિદ્ધ-ન્નિષ્કૃન્તતિ તાદૃગેવ તદ્યો વામિન્દ્રા-વરુણાવગ્નૌ સ્રામસ્તં-વાઁમેતેનાવ યજ ઇત્યાહ દુરિષ્ટ્યા એવૈન-મ્પાતિ યો વા મિન્દ્રા વરુણા દ્વિપાથ્સુ પશુષુ સ્રામસ્તં-વાઁ મે તેનાવ યજ ઇત્યાહૈતાવતીર્વા આપ ઓષધયો વનસ્પતયઃ પ્રજાઃ પશવ ઉપજીવનીયાસ્તા એવાસ્મૈ વરુણપાશા-ન્મુઞ્ચતિ ॥ 50 ॥

(એતસ્ય - પયસ્યાયાં - પાતિ - ષડ્વિગ્ંશતિશ્ચ ) (અ. 13)
સ પ્રત્નવન્નિ કાવ્યેન્દ્રં-વોઁ વિશ્વત-સ્પરીન્દ્ર-ન્નરઃ ॥ ત્વ-ન્નઃ સોમ વિશ્વતો રક્ષા રાજન્નઘાયતઃ । ન રિષ્યે-ત્ત્વાવત-સ્સખા ॥ યા તે ધામાનિ દિવિ યા પૃથિવ્યાં-યાઁ પર્વતેષ્વોષધીષ્વફ્સુ ॥ તેભિર્નો વિશ્વૈ-સ્સુમના અહેડ-ન્રાજન્-થ્સોમ પ્રતિ હવ્યા ગૃભાય ॥ અગ્નીષોમા સવેદસા સહૂતી વનત-ઙ્ગિરઃ । સ-ન્દેવત્રા બભૂવથુઃ ॥ યુવ- [યુવમ્, એતાનિ દિવિ રોચનાન્યગ્નિશ્ચ] 51
-મેતાનિ દિવિ રોચનાન્યગ્નિશ્ચ સોમ સક્રતૂ અધત્તમ્ ॥ યુવગ્ં સિન્ધૂગ્ં રભિશસ્તેરવદ્યા-દગ્નીષોમા-વમુઞ્ચત-ઙ્ગૃભીતાન્ ॥ અગ્નીષોમાવિમગ્ં સુ મે શૃણુતં-વૃઁષણા હવમ્ । પ્રતિ સૂક્તાનિ હર્યત-મ્ભવત-ન્દાશુષે મયઃ ॥ આ-ઽન્ય-ન્દિવો માતરિશ્વા જભારા-ઽમથ્નાદન્ય-મ્પરિ શ્યેનો અદ્રેઃ । અગ્નીષોમા બ્રહ્મણા વાવૃધાનોરું-યઁજ્ઞાય ચક્રથુરુ લોકમ્ ॥ અગ્નીષોમા હવિષઃ પ્રસ્થિતસ્ય વીતગ્ં [વીતમ્, હર્યતં-વૃઁષણા જુષેથામ્ ।] 52
હર્યતં-વૃઁષણા જુષેથામ્ । સુશર્માણા સ્વવસા હિ ભૂતમથા ધત્તં-યઁજમાનાય શં-યોઃ ઁ॥ આપ્યાયસ્વ, સ-ન્તે ॥ ગણાના-ન્ત્વા ગણપતિગ્ં હવામહે કવિ-ઙ્કવીના-મુપમશ્રવસ્તમમ્ । જ્યેષ્ઠરાજ-મ્બ્રહ્મણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિઃ સીદ સાદનમ્ । સ ઇજ્જનેન સ વિશા સ જન્મના સ પુત્રૈર્વાજ-મ્ભરતે ધના નૃભિઃ । દેવાનાં-યઃ ઁપિતર-માવિવાસતિ [ ] 53
શ્રદ્ધામના હવિષા બ્રહ્મણસ્પતિમ્ ॥ સ સુષ્ટુભા સ ઋક્વતા ગણેન વલગ્ં રુરોજ ફલિગગ્ં રવેણ । બૃહસ્પતિ-રુસ્રિયા હવ્યસૂદઃ કનિક્રદદ્- વાવશતીરુદાજત્ ॥ મરુતો યદ્ધ વો દિવો, યા વ-શ્શર્મ ॥ અર્યમા ઽઽયાતિ વૃષભસ્તુવિષ્મા-ન્દાતા વસૂના-મ્પુરુહૂતો અર્હન્ન્ । સહસ્રાક્ષો ગોત્રભિ-દ્વજ્રબાહુરસ્માસુ દેવો દ્રવિણ-ન્દધાતુ ॥ યે તે-ઽર્યમ-ન્બહવો દેવયાનાઃ પન્થાનો [પન્થાનઃ, રાજ-ન્દિવ આચરન્તિ ।] 54
રાજ-ન્દિવ આચરન્તિ । તેભિર્નો દેવ મહિ શર્મ યચ્છ શ-ન્ન એધિ દ્વિપદે શ-ઞ્ચતુષ્પદે ॥ બુદ્ધ્નાદગ્ર-મઙ્ગિરોભિ-ર્ગૃણાનો વિ પર્વતસ્ય દૃગ્ંહિતાન્યૈરત્ । રુજ-દ્રોધાગ્ંસિ-કૃત્રિમાણ્યેષાગ્ં-સોમસ્ય તા-મદ ઇન્દ્ર-શ્ચકાર ॥ બુદ્ધ્ના-દગ્રેણ વિ મિમાય માનૈ-ર્વજ્રેણ ખાન્યતૃણ-ન્નદીનામ્ । વૃથા ઽસૃજ-ત્પથિભિ ર્દીર્ઘયાથૈ-સ્સોમસ્ય તા મદ ઇન્દ્રશ્ચકાર । ॥ 55 ॥
પ્ર યો જજ્ઞે વિદ્વાગ્ં અસ્ય બન્ધું-વિઁશ્વાનિ દેવો જનિમા વિવક્તિ । બ્રહ્મ બ્રહ્મણ ઉજ્જભાર મદ્ધ્યાન્નીચાદુચ્ચા સ્વધયા-ઽભિ પ્રતસ્થૌ ॥ મહા-ન્મહી અસ્તભાયદ્વિ જાતો દ્યાગ્ં સદ્મ પાર્થિવ-ઞ્ચ રજઃ । સ બુદ્ધ્નાદાષ્ટ જનુષા-ઽભ્યગ્ર-મ્બૃહસ્પતિ ર્દેવતાયસ્ય સમ્રાટ્ ॥ બુદ્ધ્નાદ્યો અગ્રમભ્યર્ત્યોજસા બૃહસ્પતિમા વિવાસન્તિ દેવાઃ । ભિનદ્વલં-વિઁ પુરો દર્દરીતિ કનિક્રદ-થ્સુવરપો જિગાય ॥ 56 ॥