കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടിവിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
ആദിത്യേഭ്യോ ഭുവദ്വദ്ഭ്യശ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭൂതികാമ ആദിത്യാ വാ ഏത-മ്ഭൂത്യൈ പ്രതി നുദന്തേ യോ-ഽല-മ്ഭൂത്യൈ സ-ന്ഭൂതി-ന്ന പ്രാപ്നോത്യാദിത്യാനേവ ഭുവദ്വത-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയന്തി ഭവത്യേവാ ഽഽദിത്യേഭ്യോ ധാരയദ്വ-ദ്ഭ്യശ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദപരുദ്ധോ വാ-ഽപരുദ്ധ്യമാനോ വാ-ഽഽദിത്യാ വാ അപരോദ്ധാര ആദിത്യാ അവഗമയിതാര ആദിത്യാനേവ ധാരയദ്വത- [ധാരയദ്വതഃ, സ്വേന] 1
-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈനം-വിഁശി ദാദ്ധ്രത്യനപരുദ്ധ്യോ ഭവത്യദിതേ-ഽനു മന്യസ്വേ-ത്യപരുദ്ധ്യമാനോ-ഽസ്യ പദമാ ദദീതേയം-വാഁ അദിതിരിയമേവാസ്മൈ രാജ്യമനു മന്യതേ സത്യാ-ഽഽശീരിത്യാഹ സത്യാമേവാ-ഽഽശിഷ-ങ്കുരുത ഇഹ മന ഇത്യാഹ പ്രജാ ഏവാസ്മൈ സമനസഃ കരോത്യുപ പ്രേത മരുത- [പ്രേത മരുതഃ, സുദാനവ ഏനാ] 2
-സ്സുദാനവ ഏനാ വിശ്പതിനാ-ഽഭ്യമുഗ്ം രാജാനമിത്യാഹ മാരുതീ വൈ വി-ഡ്ജ്യേഷ്ഠോ വിശ്പതി-ര്വിശൈവൈനഗ്ം രാഷ്ട്രേണ സമര്ധയതി യഃ പരസ്താ-ദ്ഗ്രാമ്യവാദീ സ്യാ-ത്തസ്യ ഗൃഹാ-ദ്വ്രീഹീനാ ഹരേച്ഛുക്ലാഗ്ശ്ച കൃഷ്ണാഗ്ശ്ച വി ചിനുയാദ്യേ ശുക്ലാ-സ്സ്യുസ്തമാദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദാദിത്യാ വൈ ദേവതയാ വിഡ്വിശമേവാ-ഽവ ഗച്ഛ- [ഗച്ഛതി, അവഗതാ-ഽസ്യ] 3
-ത്യവഗതാ-ഽസ്യ വിഡനവഗതഗ്ം രാഷ്ട്ര-മിത്യാഹുര്യേ കൃഷ്ണാ-സ്സ്യുസ്തം-വാഁരുണ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദ്വാരുണം-വൈഁ രാഷ്ട്രമുഭേ ഏവ വിശ-ഞ്ച രാഷ്ട്ര-ഞ്ചാവ ഗച്ഛതി യദി നാവഗച്ഛേദിമ-മഹമാദിത്യേഭ്യോ ഭാഗ-ന്നിര്വപാമ്യാ ഽമുഷ്മാ-ദമുഷ്യൈ വിശോ-ഽവഗന്തോ-രിതി നിര്വപേ-ദാദിത്യാ ഏവൈന-മ്ഭാഗധേയ-മ്പ്രേഫ്സന്തോ വിശമവ [വിശമവ, ഗമയന്തി യദി] 4
ഗമയന്തി യദി നാവഗച്ഛേദാശ്വത്ഥാ-ന്മയൂഖാന്-ഥ്സപ്ത മദ്ധ്യമേഷായാമുപ- ഹന്യാദിദമഹ-മാദിത്യാ-ന്ബധ്നാമ്യാ ഽമുഷ്മാദമുഷ്യൈ വിശോ-ഽവഗന്തോരിത്യാദിത്യാ ഏവൈന-മ്ബദ്ധവീരാ വിശമവ ഗമയന്തി യദി നാ-ഽവഗച്ഛേ-ദേത-മേവാ-ഽഽദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദിദ്ധ്മേ-ഽപി മയൂഖാന്-ഥ്സ-ന്നഹ്യേ-ദനപരുദ്ധ്യ-മേവാവ ഗച്ഛത്യാശ്വത്ഥാ ഭവന്തിമരുതാം-വാഁ ഏത -ദോജോ യദശ്വത്ഥ ഓജസൈവ വിശമവ ഗച്ഛതി സപ്ത ഭവന്തി സപ്ത ഗണാ വൈ മരുതോ ഗണശ ഏവ വിശമവ ഗച്ഛതി । 5
ആദിത്യേഭ്യോ ഭുവദ്വദ്ഭ്യശ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭൂതികാമ ആദിത്യാ വാ ഏത-മ്ഭൂത്യൈ പ്രതി നുദന്തേ യോ-ഽല-മ്ഭൂത്യൈ സ-ന്ഭൂതി-ന്ന പ്രാപ്നോത്യാദിത്യാനേവ ഭുവദ്വത-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയന്തി ഭവത്യേവാ ഽഽദിത്യേഭ്യോ ധാരയദ്വ-ദ്ഭ്യശ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദപരുദ്ധോ വാ-ഽപരുദ്ധ്യമാനോ വാ-ഽഽദിത്യാ വാ അപരോദ്ധാര ആദിത്യാ അവഗമയിതാര ആദിത്യാനേവ ധാരയദ്വത- [ധാരയദ്വതഃ, സ്വേന] 1
-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈനം-വിഁശി ദാദ്ധ്രത്യനപരുദ്ധ്യോ ഭവത്യദിതേ-ഽനു മന്യസ്വേ-ത്യപരുദ്ധ്യമാനോ-ഽസ്യ പദമാ ദദീതേയം-വാഁ അദിതിരിയമേവാസ്മൈ രാജ്യമനു മന്യതേ സത്യാ-ഽഽശീരിത്യാഹ സത്യാമേവാ-ഽഽശിഷ-ങ്കുരുത ഇഹ മന ഇത്യാഹ പ്രജാ ഏവാസ്മൈ സമനസഃ കരോത്യുപ പ്രേത മരുത- [പ്രേത മരുതഃ, സുദാനവ ഏനാ] 2
-സ്സുദാനവ ഏനാ വിശ്പതിനാ-ഽഭ്യമുഗ്ം രാജാനമിത്യാഹ മാരുതീ വൈ വി-ഡ്ജ്യേഷ്ഠോ വിശ്പതി-ര്വിശൈവൈനഗ്ം രാഷ്ട്രേണ സമര്ധയതി യഃ പരസ്താ-ദ്ഗ്രാമ്യവാദീ സ്യാ-ത്തസ്യ ഗൃഹാ-ദ്വ്രീഹീനാ ഹരേച്ഛുക്ലാഗ്ശ്ച കൃഷ്ണാഗ്ശ്ച വി ചിനുയാദ്യേ ശുക്ലാ-സ്സ്യുസ്തമാദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദാദിത്യാ വൈ ദേവതയാ വിഡ്വിശമേവാ-ഽവ ഗച്ഛ- [ഗച്ഛതി, അവഗതാ-ഽസ്യ] 3
-ത്യവഗതാ-ഽസ്യ വിഡനവഗതഗ്ം രാഷ്ട്ര-മിത്യാഹുര്യേ കൃഷ്ണാ-സ്സ്യുസ്തം-വാഁരുണ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദ്വാരുണം-വൈഁ രാഷ്ട്രമുഭേ ഏവ വിശ-ഞ്ച രാഷ്ട്ര-ഞ്ചാവ ഗച്ഛതി യദി നാവഗച്ഛേദിമ-മഹമാദിത്യേഭ്യോ ഭാഗ-ന്നിര്വപാമ്യാ ഽമുഷ്മാ-ദമുഷ്യൈ വിശോ-ഽവഗന്തോ-രിതി നിര്വപേ-ദാദിത്യാ ഏവൈന-മ്ഭാഗധേയ-മ്പ്രേഫ്സന്തോ വിശമവ [വിശമവ, ഗമയന്തി യദി] 4
ഗമയന്തി യദി നാവഗച്ഛേദാശ്വത്ഥാ-ന്മയൂഖാന്-ഥ്സപ്ത മദ്ധ്യമേഷായാമുപ- ഹന്യാദിദമഹ-മാദിത്യാ-ന്ബധ്നാമ്യാ ഽമുഷ്മാദമുഷ്യൈ വിശോ-ഽവഗന്തോരിത്യാദിത്യാ ഏവൈന-മ്ബദ്ധവീരാ വിശമവ ഗമയന്തി യദി നാ-ഽവഗച്ഛേ-ദേത-മേവാ-ഽഽദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദിദ്ധ്മേ-ഽപി മയൂഖാന്-ഥ്സ-ന്നഹ്യേ-ദനപരുദ്ധ്യ-മേവാവ ഗച്ഛത്യാശ്വത്ഥാ ഭവന്തിമരുതാം-വാഁ ഏത -ദോജോ യദശ്വത്ഥ ഓജസൈവ വിശമവ ഗച്ഛതി സപ്ത ഭവന്തി സപ്ത ഗണാ വൈ മരുതോ ഗണശ ഏവ വിശമവ ഗച്ഛതി । 5
(ധാരയദ്വതോ - മരുതോ - ഗച്ഛതി - വിശമവൈ - ത - ദഷ്ടാദശ ച) (അ. 1)
ദേവാ വൈ മൃത്യോ-രബിഭയുസ്തേ പ്രജാപതി-മുപാധാവ-ന്തേഭ്യ ഏതാ-മ്പ്രാജാപത്യാഗ്ം ശതകൃഷ്ണലാ-ന്നിരവപ-ത്തയൈവൈഷ്വമൃത-മദധാദ്യോ മൃത്യോ-ര്ബിഭീയാ-ത്തസ്മാ ഏതാ-മ്പ്രാജാപത്യാഗ്ം ശതകൃഷ്ണലാ-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രജാപതി-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി-ന്നായു-ര്ദധാതി സര്വമായുരേതി ശതകൃഷ്ണലാ ഭവതി ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ [ ] 6
പ്രതി തിഷ്ഠതി ഘൃതേ ഭവത്യായുര്വൈ ഘൃത-മമൃതഗ്ം ഹിരണ്യ-മായുശ്ചൈവാസ്മാ അമൃത-ഞ്ച സമീചീ ദധാതി ചത്വാരി ചത്വാരി കൃഷ്ണലാന്യവ ദ്യതി ചതുരവ-ത്തസ്യാ-ഽഽപ്ത്യാ ഏകധാ ബ്രഹ്മണ ഉപ ഹരത്യേകധൈവ യജമാന ആയുര്ദധാത്യ- സാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തി-മൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ന്തേനൈവാ-ഽസ്മി- [-തേനൈവാ-ഽസ്മിന്ന്, രുച-മദധുര്യോ] 7
-ന്രുച-മദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദമു-മേവാ-ഽഽദിത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവത്യുഭയതോ രുക്മൌ ഭവത ഉഭയത ഏവാസ്മി-ന്രുച-ന്ദധാതി പ്രയാജേ പ്രയാജേ കൃഷ്ണല-ഞ്ജുഹോതി ദിഗ്ഭ്യ ഏവാസ്മൈ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധ ആഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സാവിത്ര-ന്ദ്വാദശകപാല-മ്ഭൂമ്യൈ [-ഭൂമ്യൈ, ചരും-യഃ ഁകാമയേത] 8
ചരും-യഃ ഁകാമയേത ഹിരണ്യം-വിഁന്ദേയ ഹിരണ്യ-മ്മോപ നമേദിതി യദാഗ്നേയോ ഭവത്യാഗ്നേയം-വൈഁ ഹിരണ്യം-യഁസ്യൈവ ഹിരണ്യ-ന്തേനൈവൈന-ദ്വിന്ദതേ സാവിത്രോ ഭവതി സവിതൃപ്രസൂത ഏവൈന-ദ്വിന്ദതേ ഭൂമ്യൈ ചരുര്ഭവത്യസ്യാമേവൈന-ദ്വിന്ദത ഉപൈനഗ്ം ഹിരണ്യ-ന്നമതി വി വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ വീര്യേണര്ധ്യതേ യോ ഹിരണ്യം-വിഁന്ദത ഏതാ- [ഏതാമ്, ഏവ] 9
-മേവ നിര്വപേദ്ധിരണ്യം-വിഁത്ത്വാ നേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണ വ്യൃദ്ധ്യത ഏതാമേവ നിര്വപേദ്യസ്യ ഹിരണ്യ-ന്നശ്യേദ്യദാഗ്നേയോ ഭവത്യാഗ്നേയം-വൈഁ ഹിരണ്യം-യഁസ്യൈ വ ഹിരണ്യ-ന്തേനൈവൈന-ദ്വിന്ദതി സാവിത്രോ ഭവതി സവിതൃ-പ്രസൂത ഏവൈന-ദ്വിന്ദതി ഭൂമ്യൈ ചരുര്ഭവത്യസ്യാം-വാഁ ഏതന്നശ്യതി യന്നശ്യത്യസ്യാമേവൈന-ദ്വിന്ദതീന്ദ്ര- [ദ്വിന്ദതീന്ദ്രഃ, ത്വഷ്ടു-സ്സോമ] 10
-സ്ത്വഷ്ടു-സ്സോമ-മഭീഷഹാ-ഽ പിബ-ഥ്സ വിഷ്വം-വ്യാഁര്ച്ഛ-ഥ്സ ഇന്ദ്രിയേണ സോമപീഥേന വ്യാര്ധ്യത സ യദൂര്ധ്വമുദവമീ-ത്തേ ശ്യാമാകാ അഭവന്ഥ്സ പ്രജാപതിമുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമേന്ദ്രഗ്ഗ് ശ്യാമാക-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ത്തേനൈവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയഗ്ം സോമപീഥമദധാദ്വി വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ സോമപീഥേനര്ധ്യതേ യ-സ്സോമം-വഁമിതി യ-സ്സോമവാമീ സ്യാ-ത്തസ്മാ [സ്യാ-ത്തസ്മൈ, ഏതഗ്ം] 11
ഏതഗ്ം സോമേന്ദ്രഗ്ഗ് ശ്യാമാക-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമ-ഞ്ചൈവേന്ദ്ര-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയഗ്ം സോമപീഥ-ന്ധത്തോ നേന്ദ്രിയേണ സോമപീഥേന വ്യൃദ്ധ്യതേ യ-ഥ്സൌമ്യോ ഭവതി സോമപീഥമേവാവ രുന്ധേ യദൈന്ദ്രോ ഭവതീന്ദ്രിയം-വൈഁ സോമപീഥ ഇന്ദ്രിയമേവ സോമപീഥമവ രുന്ധേ ശ്യാമാകോ ഭവത്യേഷ വാവ സ സോമ- [സ സോമഃ, സാക്ഷാദേവ] 12
-സ്സാക്ഷാദേവ സോമപീഥമവ രുന്ധേ ഽഗ്നയേ ദാത്രേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദിന്ദ്രായ പ്രദാത്രേ പുരോഡാശമേകാദശകപാല-മ്പശുകാമോ-ഽഗ്നിരേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയതി വൃദ്ധാനിന്ദ്രഃ പ്ര യച്ഛതി ദധി മധു ഘൃതമാപോ ധാനാ ഭവന്ത്യേതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ പശൂനവ രുന്ധേ പഞ്ച-ഗൃഹീത-മ്ഭവതി പാങ്ക്താ ഹി പശവോ ബഹു രൂപ-മ്ഭവതി ബഹു രൂപാ ഹി പശവ- [പശവഃ, സമൃദ്ധ്യൈ] 13
-സ്സമൃദ്ധ്യൈ പ്രാജാപത്യ-മ്ഭവതി പ്രാജാപത്യാ വൈ പശവഃ പ്രജാപതിരേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയത്യാത്മാ വൈ പുരുഷസ്യ മധു യന്മദ്ധ്വഗ്നൌ ജുഹോത്യാത്മാനമേവ ത-ദ്യജമാനോ-ഽഗ്നൌ പ്രദധാതി പങ്ക്ത്യൌ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതഃ പാങ്ക്തഃ പുരുഷഃ പാങ്ക്താഃ പശവ ആത്മാനമേവ മൃത്യോര്നിഷ്ക്രീയപശൂനവ രുന്ധേ ॥ 14 ॥
ദേവാ വൈ മൃത്യോ-രബിഭയുസ്തേ പ്രജാപതി-മുപാധാവ-ന്തേഭ്യ ഏതാ-മ്പ്രാജാപത്യാഗ്ം ശതകൃഷ്ണലാ-ന്നിരവപ-ത്തയൈവൈഷ്വമൃത-മദധാദ്യോ മൃത്യോ-ര്ബിഭീയാ-ത്തസ്മാ ഏതാ-മ്പ്രാജാപത്യാഗ്ം ശതകൃഷ്ണലാ-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രജാപതി-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി-ന്നായു-ര്ദധാതി സര്വമായുരേതി ശതകൃഷ്ണലാ ഭവതി ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ [ ] 6
പ്രതി തിഷ്ഠതി ഘൃതേ ഭവത്യായുര്വൈ ഘൃത-മമൃതഗ്ം ഹിരണ്യ-മായുശ്ചൈവാസ്മാ അമൃത-ഞ്ച സമീചീ ദധാതി ചത്വാരി ചത്വാരി കൃഷ്ണലാന്യവ ദ്യതി ചതുരവ-ത്തസ്യാ-ഽഽപ്ത്യാ ഏകധാ ബ്രഹ്മണ ഉപ ഹരത്യേകധൈവ യജമാന ആയുര്ദധാത്യ- സാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തി-മൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ന്തേനൈവാ-ഽസ്മി- [-തേനൈവാ-ഽസ്മിന്ന്, രുച-മദധുര്യോ] 7
-ന്രുച-മദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദമു-മേവാ-ഽഽദിത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവത്യുഭയതോ രുക്മൌ ഭവത ഉഭയത ഏവാസ്മി-ന്രുച-ന്ദധാതി പ്രയാജേ പ്രയാജേ കൃഷ്ണല-ഞ്ജുഹോതി ദിഗ്ഭ്യ ഏവാസ്മൈ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധ ആഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സാവിത്ര-ന്ദ്വാദശകപാല-മ്ഭൂമ്യൈ [-ഭൂമ്യൈ, ചരും-യഃ ഁകാമയേത] 8
ചരും-യഃ ഁകാമയേത ഹിരണ്യം-വിഁന്ദേയ ഹിരണ്യ-മ്മോപ നമേദിതി യദാഗ്നേയോ ഭവത്യാഗ്നേയം-വൈഁ ഹിരണ്യം-യഁസ്യൈവ ഹിരണ്യ-ന്തേനൈവൈന-ദ്വിന്ദതേ സാവിത്രോ ഭവതി സവിതൃപ്രസൂത ഏവൈന-ദ്വിന്ദതേ ഭൂമ്യൈ ചരുര്ഭവത്യസ്യാമേവൈന-ദ്വിന്ദത ഉപൈനഗ്ം ഹിരണ്യ-ന്നമതി വി വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ വീര്യേണര്ധ്യതേ യോ ഹിരണ്യം-വിഁന്ദത ഏതാ- [ഏതാമ്, ഏവ] 9
-മേവ നിര്വപേദ്ധിരണ്യം-വിഁത്ത്വാ നേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണ വ്യൃദ്ധ്യത ഏതാമേവ നിര്വപേദ്യസ്യ ഹിരണ്യ-ന്നശ്യേദ്യദാഗ്നേയോ ഭവത്യാഗ്നേയം-വൈഁ ഹിരണ്യം-യഁസ്യൈ വ ഹിരണ്യ-ന്തേനൈവൈന-ദ്വിന്ദതി സാവിത്രോ ഭവതി സവിതൃ-പ്രസൂത ഏവൈന-ദ്വിന്ദതി ഭൂമ്യൈ ചരുര്ഭവത്യസ്യാം-വാഁ ഏതന്നശ്യതി യന്നശ്യത്യസ്യാമേവൈന-ദ്വിന്ദതീന്ദ്ര- [ദ്വിന്ദതീന്ദ്രഃ, ത്വഷ്ടു-സ്സോമ] 10
-സ്ത്വഷ്ടു-സ്സോമ-മഭീഷഹാ-ഽ പിബ-ഥ്സ വിഷ്വം-വ്യാഁര്ച്ഛ-ഥ്സ ഇന്ദ്രിയേണ സോമപീഥേന വ്യാര്ധ്യത സ യദൂര്ധ്വമുദവമീ-ത്തേ ശ്യാമാകാ അഭവന്ഥ്സ പ്രജാപതിമുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമേന്ദ്രഗ്ഗ് ശ്യാമാക-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ത്തേനൈവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയഗ്ം സോമപീഥമദധാദ്വി വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ സോമപീഥേനര്ധ്യതേ യ-സ്സോമം-വഁമിതി യ-സ്സോമവാമീ സ്യാ-ത്തസ്മാ [സ്യാ-ത്തസ്മൈ, ഏതഗ്ം] 11
ഏതഗ്ം സോമേന്ദ്രഗ്ഗ് ശ്യാമാക-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമ-ഞ്ചൈവേന്ദ്ര-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയഗ്ം സോമപീഥ-ന്ധത്തോ നേന്ദ്രിയേണ സോമപീഥേന വ്യൃദ്ധ്യതേ യ-ഥ്സൌമ്യോ ഭവതി സോമപീഥമേവാവ രുന്ധേ യദൈന്ദ്രോ ഭവതീന്ദ്രിയം-വൈഁ സോമപീഥ ഇന്ദ്രിയമേവ സോമപീഥമവ രുന്ധേ ശ്യാമാകോ ഭവത്യേഷ വാവ സ സോമ- [സ സോമഃ, സാക്ഷാദേവ] 12
-സ്സാക്ഷാദേവ സോമപീഥമവ രുന്ധേ ഽഗ്നയേ ദാത്രേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദിന്ദ്രായ പ്രദാത്രേ പുരോഡാശമേകാദശകപാല-മ്പശുകാമോ-ഽഗ്നിരേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയതി വൃദ്ധാനിന്ദ്രഃ പ്ര യച്ഛതി ദധി മധു ഘൃതമാപോ ധാനാ ഭവന്ത്യേതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ പശൂനവ രുന്ധേ പഞ്ച-ഗൃഹീത-മ്ഭവതി പാങ്ക്താ ഹി പശവോ ബഹു രൂപ-മ്ഭവതി ബഹു രൂപാ ഹി പശവ- [പശവഃ, സമൃദ്ധ്യൈ] 13
-സ്സമൃദ്ധ്യൈ പ്രാജാപത്യ-മ്ഭവതി പ്രാജാപത്യാ വൈ പശവഃ പ്രജാപതിരേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയത്യാത്മാ വൈ പുരുഷസ്യ മധു യന്മദ്ധ്വഗ്നൌ ജുഹോത്യാത്മാനമേവ ത-ദ്യജമാനോ-ഽഗ്നൌ പ്രദധാതി പങ്ക്ത്യൌ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതഃ പാങ്ക്തഃ പുരുഷഃ പാങ്ക്താഃ പശവ ആത്മാനമേവ മൃത്യോര്നിഷ്ക്രീയപശൂനവ രുന്ധേ ॥ 14 ॥
(ഇന്ദ്രിയേ - ഽസ്മിന് - ഭൂമ്യാ - ഏതാ - മിന്ദ്രഃ - സ്യാ-ത്തസ്മൈ - സോമോ - ബഹു രൂപാ ഹി പശവ - ഏകചത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 2)
ദേവാ വൈ സത്രമാസത-ര്ധിപരിമിതം-യഁശസ്കാമാസ്തേഷാഗ്ം സോമഗ്ം രാജാനം-യഁശ ആര്ച്ഛ-ഥ്സ ഗിരിമുദൈ-ത്തമഗ്നിരനൂദൈ-ത്താവഗ്നീഷോമൌ സമഭവതാ-ന്താവിന്ദ്രോ യജ്ഞവിഭ്രഷ്ടോ-ഽനു പരൈ-ത്താവബ്രവീദ്യാജയത-മ്മേതി തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിരവപതാമാഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാലമൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാലഗ്ം സൌമ്യ-ഞ്ചരു-ന്തയൈവാ-ഽസ്മി-ന്തേജ [തയൈവാ-ഽസ്മി-ന്തേജഃ, ഇന്ദ്രിയ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-] 15
ഇന്ദ്രിയ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-മധത്താം-യോഁ യജ്ഞവിഭ്രഷ്ട-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപേദാഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാലമൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാലഗ്ം സൌമ്യ-ഞ്ചരും-യഁദാഗ്നേയോ ഭവതി തേജ ഏവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദൈന്ദ്രോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യ-ഥ്സൌമ്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്തേനാ ഽഽഗ്നേയസ്യ ച സൌമ്യസ്യ ചൈന്ദ്രേ സമാശ്ലേഷയേ-ത്തേജശ്ചൈവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ഞ്ച സമീചീ [സമീചീ, ദധാത്യഗ്നീഷോമീയ-] 16
ദധാത്യഗ്നീഷോമീയ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-ങ്കാമോ നോപനമേദാഗ്നേയോ വൈ ബ്രാഹ്മണ-സ്സ സോമ-മ്പിബതി സ്വാമേവ ദേവതാഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സൈവൈന-ങ്കാമേന സമര്ധയത്യുപൈന-ങ്കാമോ നമത്യഗ്നീഷോമീയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ബ്രഹ്മവര്ചസകാമോ-ഽഗ്നീഷോമാ വേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ധത്തോ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ [ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ, ഭവതി യദഷ്ടാകപാല-] 17
ഭവതി യദഷ്ടാകപാല-സ്തേനാ-ഽഽഗ്നേയോ യച്ഛ്യാമാകസ്തേന സൌമ്യ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ സോമായ വാജിനേ ശ്യാമാക-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ ക്ലൈബ്യാദ്ബിഭീയാ-ദ്രേതോ ഹി വാ ഏതസ്മാ-ദ്വാജിനമപക്രാമത്യഥൈഷ ക്ലൈബ്യാദ്ബിഭായ സോമമേവ വാജിനഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്രേതോ വാജിന-ന്ദധാതി ന ക്ലീബോ ഭവതിബ്രാഹ്മണസ്പത്യ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഗ്രാമകാമോ [-നിര്വപേ-ദ്ഗ്രാമകാമഃ, ബ്രഹ്മണസ്പതിമേവ] 18
ബ്രഹ്മണസ്പതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ഗണവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവത-സ്സജാതൈരേവൈന-ങ്ഗണവന്ത-ങ്കരോത്യേതാമേവ നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ബ്രഹ്മന് വിശം-വിഁ നാശയേയമിതി മാരുതീ യാജ്യാനുവാക്യേ കുര്യാ-ദ്ബ്രഹ്മന്നേവ വിശം-വിഁ നാശയതി ॥ 19
ദേവാ വൈ സത്രമാസത-ര്ധിപരിമിതം-യഁശസ്കാമാസ്തേഷാഗ്ം സോമഗ്ം രാജാനം-യഁശ ആര്ച്ഛ-ഥ്സ ഗിരിമുദൈ-ത്തമഗ്നിരനൂദൈ-ത്താവഗ്നീഷോമൌ സമഭവതാ-ന്താവിന്ദ്രോ യജ്ഞവിഭ്രഷ്ടോ-ഽനു പരൈ-ത്താവബ്രവീദ്യാജയത-മ്മേതി തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിരവപതാമാഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാലമൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാലഗ്ം സൌമ്യ-ഞ്ചരു-ന്തയൈവാ-ഽസ്മി-ന്തേജ [തയൈവാ-ഽസ്മി-ന്തേജഃ, ഇന്ദ്രിയ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-] 15
ഇന്ദ്രിയ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-മധത്താം-യോഁ യജ്ഞവിഭ്രഷ്ട-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപേദാഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാലമൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാലഗ്ം സൌമ്യ-ഞ്ചരും-യഁദാഗ്നേയോ ഭവതി തേജ ഏവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദൈന്ദ്രോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യ-ഥ്സൌമ്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്തേനാ ഽഽഗ്നേയസ്യ ച സൌമ്യസ്യ ചൈന്ദ്രേ സമാശ്ലേഷയേ-ത്തേജശ്ചൈവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ഞ്ച സമീചീ [സമീചീ, ദധാത്യഗ്നീഷോമീയ-] 16
ദധാത്യഗ്നീഷോമീയ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-ങ്കാമോ നോപനമേദാഗ്നേയോ വൈ ബ്രാഹ്മണ-സ്സ സോമ-മ്പിബതി സ്വാമേവ ദേവതാഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സൈവൈന-ങ്കാമേന സമര്ധയത്യുപൈന-ങ്കാമോ നമത്യഗ്നീഷോമീയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ബ്രഹ്മവര്ചസകാമോ-ഽഗ്നീഷോമാ വേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ധത്തോ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ [ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ, ഭവതി യദഷ്ടാകപാല-] 17
ഭവതി യദഷ്ടാകപാല-സ്തേനാ-ഽഽഗ്നേയോ യച്ഛ്യാമാകസ്തേന സൌമ്യ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ സോമായ വാജിനേ ശ്യാമാക-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ ക്ലൈബ്യാദ്ബിഭീയാ-ദ്രേതോ ഹി വാ ഏതസ്മാ-ദ്വാജിനമപക്രാമത്യഥൈഷ ക്ലൈബ്യാദ്ബിഭായ സോമമേവ വാജിനഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്രേതോ വാജിന-ന്ദധാതി ന ക്ലീബോ ഭവതിബ്രാഹ്മണസ്പത്യ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഗ്രാമകാമോ [-നിര്വപേ-ദ്ഗ്രാമകാമഃ, ബ്രഹ്മണസ്പതിമേവ] 18
ബ്രഹ്മണസ്പതിമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ഗണവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവത-സ്സജാതൈരേവൈന-ങ്ഗണവന്ത-ങ്കരോത്യേതാമേവ നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ബ്രഹ്മന് വിശം-വിഁ നാശയേയമിതി മാരുതീ യാജ്യാനുവാക്യേ കുര്യാ-ദ്ബ്രഹ്മന്നേവ വിശം-വിഁ നാശയതി ॥ 19
(തേജഃ - സമീചീ - ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ - ഗ്രാമകാമ - സ്ത്രിചത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 3)
അര്യമ്ണേ ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സുവര്ഗകാമോ-ഽസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽര്യമാ-ഽര്യമണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനഗ്ം സുവര്ഗം-ലോഁക-ങ്ഗമയത്യര്യമ്ണേ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ദാനകാമാ മേ പ്രജാ-സ്സ്യുരിത്യസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽര്യമാ യഃ ഖലു വൈ ദദാതി സോ-ഽര്യമാ-ഽര്യമണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ- [സ ഏവ, അസ്മൈ ദാനകാമാഃ] 20
-ഽസ്മൈ ദാനകാമാഃ പ്രജാഃ കരോതി ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്ത്യര്യമ്ണേ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത സ്വസ്തി ജനതാമിയാമിത്യസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽര്യമാ- ഽര്യമണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്ത-ദ്ഗമയതി യത്ര ജിഗമിഷതീന്ദ്രോ വൈ ദേവാനാമാനുജാവര ആസീ-ഥ്സ പ്രജാപതി -മുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏതമൈന്ദ്രമാനുഷൂക-മേകാദശകപാല-ന്നി- [-മേകാദശകപാല-ന്നിഃ, അവപ-ത്തേനൈവൈനമഗ്രം-] 21
-രവപ-ത്തേനൈവൈന-മഗ്ര-ന്ദേവതാനാ-മ്പര്യണയ-ദ്ബുദ്ധ്നവതീ അഗ്രവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ അകരോ-ദ്ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈനമഗ്ര-മ്പര്യണയദ്യോ രാജന്യ ആനുജാവര-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതമൈന്ദ്ര-മാനുഷൂക-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മഗ്രഗ്ം സമാനാനാ-മ്പരിണയതി ബുദ്ധ്നവതീ അഗ്രവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതോ ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈന-മഗ്രമ്- [ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈന-മഗ്രമ്, പരി] 22
-പരി ണയത്യാനുഷൂകോ ഭവത്യേഷാ ഹ്യേതസ്യ ദേവതാ യ ആനുജാവര-സ്സമൃദ്ധ്യൈ യോ ബ്രാഹ്മണ ആനുജാവര-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏത-മ്ബാര്ഹസ്പത്യ-മാനുഷൂക-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദ്ബൃഹസ്പതി-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനമഗ്രഗ്ം സമാനാനാ-മ്പരിണയതി ബുദ്ധ്നവതീ അഗ്രവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതോ ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈന-മഗ്ര-മ്പരി ണയത്യാനുഷൂകോ ഭവത്യേഷാ ഹ്യേതസ്യ ദേവതാ യ ആനുജാവര-സ്സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 23 ॥
അര്യമ്ണേ ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സുവര്ഗകാമോ-ഽസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽര്യമാ-ഽര്യമണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനഗ്ം സുവര്ഗം-ലോഁക-ങ്ഗമയത്യര്യമ്ണേ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ദാനകാമാ മേ പ്രജാ-സ്സ്യുരിത്യസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽര്യമാ യഃ ഖലു വൈ ദദാതി സോ-ഽര്യമാ-ഽര്യമണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ- [സ ഏവ, അസ്മൈ ദാനകാമാഃ] 20
-ഽസ്മൈ ദാനകാമാഃ പ്രജാഃ കരോതി ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്ത്യര്യമ്ണേ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത സ്വസ്തി ജനതാമിയാമിത്യസൌ വാ ആദിത്യോ-ഽര്യമാ- ഽര്യമണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്ത-ദ്ഗമയതി യത്ര ജിഗമിഷതീന്ദ്രോ വൈ ദേവാനാമാനുജാവര ആസീ-ഥ്സ പ്രജാപതി -മുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏതമൈന്ദ്രമാനുഷൂക-മേകാദശകപാല-ന്നി- [-മേകാദശകപാല-ന്നിഃ, അവപ-ത്തേനൈവൈനമഗ്രം-] 21
-രവപ-ത്തേനൈവൈന-മഗ്ര-ന്ദേവതാനാ-മ്പര്യണയ-ദ്ബുദ്ധ്നവതീ അഗ്രവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ അകരോ-ദ്ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈനമഗ്ര-മ്പര്യണയദ്യോ രാജന്യ ആനുജാവര-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതമൈന്ദ്ര-മാനുഷൂക-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മഗ്രഗ്ം സമാനാനാ-മ്പരിണയതി ബുദ്ധ്നവതീ അഗ്രവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതോ ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈന-മഗ്രമ്- [ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈന-മഗ്രമ്, പരി] 22
-പരി ണയത്യാനുഷൂകോ ഭവത്യേഷാ ഹ്യേതസ്യ ദേവതാ യ ആനുജാവര-സ്സമൃദ്ധ്യൈ യോ ബ്രാഹ്മണ ആനുജാവര-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏത-മ്ബാര്ഹസ്പത്യ-മാനുഷൂക-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദ്ബൃഹസ്പതി-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനമഗ്രഗ്ം സമാനാനാ-മ്പരിണയതി ബുദ്ധ്നവതീ അഗ്രവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതോ ബുദ്ധ്നാ-ദേവൈന-മഗ്ര-മ്പരി ണയത്യാനുഷൂകോ ഭവത്യേഷാ ഹ്യേതസ്യ ദേവതാ യ ആനുജാവര-സ്സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 23 ॥
(ഏവ - നിര - ഗ്ര-മേതസ്യ - ചത്വാരി ച) (അ. 4)
പ്രജാപതേ-സ്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ-ദ്ദുഹിതര ആസ-ന്താ-സ്സോമായ രാജ്ഞേ-ഽദദാ-ത്താസാഗ്ം രോഹിണീമുപൈ-ത്താ ഈര്ഷ്യന്തീഃ പുനരഗച്ഛ-ന്താ അന്വൈ-ത്താഃ പുനരയാചത താ അസ്മൈ ന പുനരദദാ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദൃത-മമീഷ്വ യഥാ സമാവച്ഛ ഉപൈഷ്യാമ്യഥ തേ പുന-ര്ദാസ്യാമീതി സ ഋതമാമീ-ത്താ അസ്മൈ പുനരദദാ-ത്താസാഗ്ം രോഹിണീമേവോപ- [രോഹിണീമേവോപ, ഐത്തം-യഁക്ഷ്മ] 24
-ത്തം-യഁക്ഷ്മ ആര്ച്ഛ-ദ്രാജാനം-യഁക്ഷ്മ ആരദിതി തദ്രാജയക്ഷ്മസ്യ ജന്മ യ-ത്പാപീയാനഭവ-ത്ത-ത്പാപയക്ഷ്മസ്യ യജ്ജായാഭ്യോ-ഽവിന്ദ-ത്തജ്ജായേന്യസ്യയ ഏവമേതേഷാം-യഁക്ഷ്മാണാ-ഞ്ജന്മ വേദ നൈനമേതേ യക്ഷ്മാ വിന്ദന്തിസ ഏതാ ഏവ നമസ്യ-ന്നുപാ-ഽധാവ-ത്താ അബ്രുവന്. വരം-വൃഁണാമഹൈ സമാവച്ഛ ഏവ ന ഉപായ ഇതി തസ്മാ ഏത- [തസ്മാ ഏതമ്, ആദിത്യ-ഞ്ചരും] 25
-മാദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ന്തേനൈവൈന-മ്പാപാ-ഥ്സ്രാമാദമുഞ്ചന്. യഃ പാപയക്ഷ്മഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതമാദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദാദിത്യാനേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈന-മ്പാപാ-ഥ്സ്രാമാന്മുഞ്ചന്ത്യ-മാവാസ്യായാ-ന്നിര്വപേ-ദമുമേവൈന-മാപ്യായമാന-മന്വാ പ്യായയതി നവോനവോ ഭവതി ജായമാന ഇതി പുരോ-ഽനുവാക്യാ ഭവത്യായുരേവാസ്മി-ന്തയാ ദധാതി യമാദിത്യാ അഗ്ംശുമാപ്യായയന്തീതി യാജ്യൈവൈനമേതയാ പ്യായയതി ॥ 26 ॥
പ്രജാപതേ-സ്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ-ദ്ദുഹിതര ആസ-ന്താ-സ്സോമായ രാജ്ഞേ-ഽദദാ-ത്താസാഗ്ം രോഹിണീമുപൈ-ത്താ ഈര്ഷ്യന്തീഃ പുനരഗച്ഛ-ന്താ അന്വൈ-ത്താഃ പുനരയാചത താ അസ്മൈ ന പുനരദദാ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദൃത-മമീഷ്വ യഥാ സമാവച്ഛ ഉപൈഷ്യാമ്യഥ തേ പുന-ര്ദാസ്യാമീതി സ ഋതമാമീ-ത്താ അസ്മൈ പുനരദദാ-ത്താസാഗ്ം രോഹിണീമേവോപ- [രോഹിണീമേവോപ, ഐത്തം-യഁക്ഷ്മ] 24
-ത്തം-യഁക്ഷ്മ ആര്ച്ഛ-ദ്രാജാനം-യഁക്ഷ്മ ആരദിതി തദ്രാജയക്ഷ്മസ്യ ജന്മ യ-ത്പാപീയാനഭവ-ത്ത-ത്പാപയക്ഷ്മസ്യ യജ്ജായാഭ്യോ-ഽവിന്ദ-ത്തജ്ജായേന്യസ്യയ ഏവമേതേഷാം-യഁക്ഷ്മാണാ-ഞ്ജന്മ വേദ നൈനമേതേ യക്ഷ്മാ വിന്ദന്തിസ ഏതാ ഏവ നമസ്യ-ന്നുപാ-ഽധാവ-ത്താ അബ്രുവന്. വരം-വൃഁണാമഹൈ സമാവച്ഛ ഏവ ന ഉപായ ഇതി തസ്മാ ഏത- [തസ്മാ ഏതമ്, ആദിത്യ-ഞ്ചരും] 25
-മാദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ന്തേനൈവൈന-മ്പാപാ-ഥ്സ്രാമാദമുഞ്ചന്. യഃ പാപയക്ഷ്മഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതമാദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദാദിത്യാനേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവൈന-മ്പാപാ-ഥ്സ്രാമാന്മുഞ്ചന്ത്യ-മാവാസ്യായാ-ന്നിര്വപേ-ദമുമേവൈന-മാപ്യായമാന-മന്വാ പ്യായയതി നവോനവോ ഭവതി ജായമാന ഇതി പുരോ-ഽനുവാക്യാ ഭവത്യായുരേവാസ്മി-ന്തയാ ദധാതി യമാദിത്യാ അഗ്ംശുമാപ്യായയന്തീതി യാജ്യൈവൈനമേതയാ പ്യായയതി ॥ 26 ॥
(ഏവോപൈ -ത- മസ്മിന് - ത്രയോദശച) (അ. 5)
പ്രജാപതി ര്ദേവേഭ്യോ-ഽന്നാദ്യം-വ്യാഁദിശ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീദ്യദിമാന് ഁലോകാ-നഭ്യതിരിച്യാതൈ തന്മമാസദിതി തദിമാന് ഁലോകാ-നഭ്യത്യരിച്യതേന്ദ്രഗ്ം രാജാന-മിന്ദ്ര-മധിരാജ-മിന്ദ്രഗ്ഗ് സ്വരാജാന-ന്തതോ വൈ സ ഇമാന് ഁലോകാഗ് സ്ത്രേധാ-ഽദുഹ-ത്ത-ത്ത്രിധാതോ-സ്ത്രിധാതുത്വം-യഁ-ങ്കാമയേതാന്നാദ-സ്സ്യാദിതി തസ്മാ ഏത-ന്ത്രിധാതു-ന്നിര്വപേദിന്ദ്രായ രാജ്ഞേ പുരോഡാശ- [പുരോഡാശമ്, ഏകാദശകപാല-] 27
-മേകാദശകപാല-മിന്ദ്രായാ-ധിരാജായേന്ദ്രായ സ്വരാജ്ഞേ-ഽയം-വാഁ ഇന്ദ്രോ രാജാ-ഽയമിന്ദ്രോ-ഽധിരാജോ-ഽസാവിന്ദ്രഃ സ്വരാഡിമാനേവ ലോകാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛന്ത്യന്നാദ ഏവ ഭവതി യഥാ വഥ്സേന പ്രത്താ-ങ്ഗാ-ന്ദുഹ ഏവമേവേമാന് ഁലോകാ-ന്പ്രത്താന് കാമമന്നാദ്യ-ന്ദുഹ ഉത്താനേഷു കപാലേഷ്വധി ശ്രയത്യയാതയാമത്വായ ത്രയഃ പുരോഡാശാ ഭവന്തി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഷാം-ലോഁകാനാമാപ്ത്യാ ഉത്തരഉത്തരോ ജ്യായാ-ന്ഭവത്യേവമിവ ഹീമേ ലോകാ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ സര്വേഷാമഭി-ഗമയന്നവ ദ്യത്യഛമ്ബട്കാരം-വ്യഁത്യാസമന്വാഹാനിര്ദാഹായ ॥ 28 ॥
പ്രജാപതി ര്ദേവേഭ്യോ-ഽന്നാദ്യം-വ്യാഁദിശ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീദ്യദിമാന് ഁലോകാ-നഭ്യതിരിച്യാതൈ തന്മമാസദിതി തദിമാന് ഁലോകാ-നഭ്യത്യരിച്യതേന്ദ്രഗ്ം രാജാന-മിന്ദ്ര-മധിരാജ-മിന്ദ്രഗ്ഗ് സ്വരാജാന-ന്തതോ വൈ സ ഇമാന് ഁലോകാഗ് സ്ത്രേധാ-ഽദുഹ-ത്ത-ത്ത്രിധാതോ-സ്ത്രിധാതുത്വം-യഁ-ങ്കാമയേതാന്നാദ-സ്സ്യാദിതി തസ്മാ ഏത-ന്ത്രിധാതു-ന്നിര്വപേദിന്ദ്രായ രാജ്ഞേ പുരോഡാശ- [പുരോഡാശമ്, ഏകാദശകപാല-] 27
-മേകാദശകപാല-മിന്ദ്രായാ-ധിരാജായേന്ദ്രായ സ്വരാജ്ഞേ-ഽയം-വാഁ ഇന്ദ്രോ രാജാ-ഽയമിന്ദ്രോ-ഽധിരാജോ-ഽസാവിന്ദ്രഃ സ്വരാഡിമാനേവ ലോകാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛന്ത്യന്നാദ ഏവ ഭവതി യഥാ വഥ്സേന പ്രത്താ-ങ്ഗാ-ന്ദുഹ ഏവമേവേമാന് ഁലോകാ-ന്പ്രത്താന് കാമമന്നാദ്യ-ന്ദുഹ ഉത്താനേഷു കപാലേഷ്വധി ശ്രയത്യയാതയാമത്വായ ത്രയഃ പുരോഡാശാ ഭവന്തി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഷാം-ലോഁകാനാമാപ്ത്യാ ഉത്തരഉത്തരോ ജ്യായാ-ന്ഭവത്യേവമിവ ഹീമേ ലോകാ-സ്സമൃദ്ധ്യൈ സര്വേഷാമഭി-ഗമയന്നവ ദ്യത്യഛമ്ബട്കാരം-വ്യഁത്യാസമന്വാഹാനിര്ദാഹായ ॥ 28 ॥
(പുരോഡാശം - ത്രയഃ - ഷഡ്വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 6)
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്താ-ന്ദേവാനസുരാ അജയ-ന്തേ ദേവാഃ പരാജിഗ്യാനാ അസുരാണാം-വൈഁശ്യമുപാ-ഽഽയ-ന്തേഭ്യ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമപാക്രാമ-ത്തദിന്ദ്രോ-ഽചായ-ത്തദന്വപാക്രാമ-ത്തദവരുധ-ന്നാശക്നോ-ത്തദസ്മാദഭ്യര്ധോ ഽചര-ഥ്സ പ്രജാപതിമുപാധാവ-ത്തമേതയാ സര്വപൃഷ്ഠയാ-ഽയാജയ-ത്തയൈവാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മദധാദ്യ ഇന്ദ്രിയകാമോ [ഇന്ദ്രിയകാമഃ, വീര്യകാമ-സ്സ്യാത്-] 29
വീര്യകാമ-സ്സ്യാ-ത്തമേതയാ സര്വപൃഷ്ഠയാ യാജയേദേതാ ഏവ ദേവതാ-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താ ഏവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ദധതിയദിന്ദ്രായ രാഥന്തരായ നിര്വപതി യദേവാഗ്നേ-സ്തേജസ്തദേവാവ രുന്ധേയദിന്ദ്രായ ബാര്ഹതായ യദേവേന്ദ്രസ്യ തേജസ്തദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ വൈരൂപായ യദേവ സവിതു-സ്തേജസ്ത- [സവിതു-സ്തേജസ്തത്, ഏവാവ രുന്ധേ] 30
-ദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ വൈരാജായ യദേവ ധാതു-സ്തേജസ്ത-ദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ ശാക്വരായ യദേവ മരുതാ-ന്തേജസ്ത-ദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ രൈവതായ യദേവ ബൃഹസ്പതേ-സ്തേജസ്ത-ദേവാ-ഽവ രുന്ധ ഏതാവന്തി വൈ തേജാഗ്ംസി താന്യേവാവ രുന്ധ ഉത്താനേഷു കപാലേഷ്വധി ശ്രയത്യയാതയാമത്വായ ദ്വാദശകപാലഃ പുരോഡാശോ [പുരോഡാശഃ, ഭവതി വൈശ്വദേവത്വായ] 31
ഭവതി വൈശ്വദേവത്വായ സമന്ത-മ്പര്യവദ്യതി സമന്ത-മേവേന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാനേ ദധാതി വ്യത്യാസ-മന്വാഹാനിര്ദാഹായാശ്വ ഋഷഭോ വൃഷ്ണിര്ബസ്ത-സ്സാ-ദക്ഷിണാ-വൃഷത്വായൈതയൈവ യജേതാ-ഽഭിശസ്യമാന ഏതാശ്ചേദ്വാ അസ്യദേവതാ അന്ന-മദന്ത്യദന്ത്യു-വേവാ-ഽസ്യ മനുഷ്യാഃ ॥ 32 ॥
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്താ-ന്ദേവാനസുരാ അജയ-ന്തേ ദേവാഃ പരാജിഗ്യാനാ അസുരാണാം-വൈഁശ്യമുപാ-ഽഽയ-ന്തേഭ്യ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമപാക്രാമ-ത്തദിന്ദ്രോ-ഽചായ-ത്തദന്വപാക്രാമ-ത്തദവരുധ-ന്നാശക്നോ-ത്തദസ്മാദഭ്യര്ധോ ഽചര-ഥ്സ പ്രജാപതിമുപാധാവ-ത്തമേതയാ സര്വപൃഷ്ഠയാ-ഽയാജയ-ത്തയൈവാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മദധാദ്യ ഇന്ദ്രിയകാമോ [ഇന്ദ്രിയകാമഃ, വീര്യകാമ-സ്സ്യാത്-] 29
വീര്യകാമ-സ്സ്യാ-ത്തമേതയാ സര്വപൃഷ്ഠയാ യാജയേദേതാ ഏവ ദേവതാ-സ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താ ഏവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ദധതിയദിന്ദ്രായ രാഥന്തരായ നിര്വപതി യദേവാഗ്നേ-സ്തേജസ്തദേവാവ രുന്ധേയദിന്ദ്രായ ബാര്ഹതായ യദേവേന്ദ്രസ്യ തേജസ്തദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ വൈരൂപായ യദേവ സവിതു-സ്തേജസ്ത- [സവിതു-സ്തേജസ്തത്, ഏവാവ രുന്ധേ] 30
-ദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ വൈരാജായ യദേവ ധാതു-സ്തേജസ്ത-ദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ ശാക്വരായ യദേവ മരുതാ-ന്തേജസ്ത-ദേവാവ രുന്ധേ യദിന്ദ്രായ രൈവതായ യദേവ ബൃഹസ്പതേ-സ്തേജസ്ത-ദേവാ-ഽവ രുന്ധ ഏതാവന്തി വൈ തേജാഗ്ംസി താന്യേവാവ രുന്ധ ഉത്താനേഷു കപാലേഷ്വധി ശ്രയത്യയാതയാമത്വായ ദ്വാദശകപാലഃ പുരോഡാശോ [പുരോഡാശഃ, ഭവതി വൈശ്വദേവത്വായ] 31
ഭവതി വൈശ്വദേവത്വായ സമന്ത-മ്പര്യവദ്യതി സമന്ത-മേവേന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാനേ ദധാതി വ്യത്യാസ-മന്വാഹാനിര്ദാഹായാശ്വ ഋഷഭോ വൃഷ്ണിര്ബസ്ത-സ്സാ-ദക്ഷിണാ-വൃഷത്വായൈതയൈവ യജേതാ-ഽഭിശസ്യമാന ഏതാശ്ചേദ്വാ അസ്യദേവതാ അന്ന-മദന്ത്യദന്ത്യു-വേവാ-ഽസ്യ മനുഷ്യാഃ ॥ 32 ॥
(ഇന്ദ്രിയകാമഃ-സവിതുസ്തേജസ്തത് - പുരോഡാശോ -ഽഷ്ടാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 7)
രജനോ വൈ കൌണേയഃ ക്രതുജിത-ഞ്ജാനകി-ഞ്ചക്ഷുര്വന്യമയാ-ത്തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിരവപ-ദഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാലഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരുമഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്തയൈവാസ്മിന് ചക്ഷുരദധാ-ദ്യ-ശ്ചക്ഷുഷ്കാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപേ-ദഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാലഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരുമഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാലമഗ്നേ ര്വൈ ചക്ഷുഷാ മനുഷ്യാ വി- [ചക്ഷുഷാ മനുഷ്യാ വി, പശ്യന്തി സൂര്യസ്യ] 33
പശ്യന്തി സൂര്യസ്യ ദേവാ അഗ്നി-ഞ്ചൈവ സൂര്യ-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മിന് ചക്ഷു-ര്ധത്ത-ശ്ചക്ഷുഷ്മാ-നേവ ഭവതി യദാഗ്നേയൌ ഭവത-ശ്ചക്ഷുഷീ ഏവാസ്മി-ന്ത-ത്പ്രതി ദധാതി യ-ഥ്സൌര്യോ നാസികാ-ന്തേനാഭിതഃ സൌര്യമാഗ്നേയൌ ഭവത-സ്തസ്മാ-ദഭിതോ നാസികാ-ഞ്ചക്ഷുഷീ തസ്മാ-ന്നാസികയാ ചക്ഷുഷീ വിധൃതേ സമാനീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവത-സ്സമാനഗ്ം ഹി ചക്ഷു-സ്സമൃദ്ധ്യാ ഉദുത്യ-ഞ്ജാതവേദസഗ്ം സപ്ത ത്വാ ഹരിതോ രഥേ ചിത്ര-ന്ദേവാനാമുദഗാദനീകമിതി പിണ്ഡാ-ന്പ്രയച്ഛതി ചക്ഷു-രേവാസ്മൈ പ്രയച്ഛതി യദേവ തസ്യ തത് ॥ 34 ॥
രജനോ വൈ കൌണേയഃ ക്രതുജിത-ഞ്ജാനകി-ഞ്ചക്ഷുര്വന്യമയാ-ത്തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിരവപ-ദഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാലഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരുമഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്തയൈവാസ്മിന് ചക്ഷുരദധാ-ദ്യ-ശ്ചക്ഷുഷ്കാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപേ-ദഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാലഗ്ം സൌര്യ-ഞ്ചരുമഗ്നയേ ഭ്രാജസ്വതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാലമഗ്നേ ര്വൈ ചക്ഷുഷാ മനുഷ്യാ വി- [ചക്ഷുഷാ മനുഷ്യാ വി, പശ്യന്തി സൂര്യസ്യ] 33
പശ്യന്തി സൂര്യസ്യ ദേവാ അഗ്നി-ഞ്ചൈവ സൂര്യ-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മിന് ചക്ഷു-ര്ധത്ത-ശ്ചക്ഷുഷ്മാ-നേവ ഭവതി യദാഗ്നേയൌ ഭവത-ശ്ചക്ഷുഷീ ഏവാസ്മി-ന്ത-ത്പ്രതി ദധാതി യ-ഥ്സൌര്യോ നാസികാ-ന്തേനാഭിതഃ സൌര്യമാഗ്നേയൌ ഭവത-സ്തസ്മാ-ദഭിതോ നാസികാ-ഞ്ചക്ഷുഷീ തസ്മാ-ന്നാസികയാ ചക്ഷുഷീ വിധൃതേ സമാനീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവത-സ്സമാനഗ്ം ഹി ചക്ഷു-സ്സമൃദ്ധ്യാ ഉദുത്യ-ഞ്ജാതവേദസഗ്ം സപ്ത ത്വാ ഹരിതോ രഥേ ചിത്ര-ന്ദേവാനാമുദഗാദനീകമിതി പിണ്ഡാ-ന്പ്രയച്ഛതി ചക്ഷു-രേവാസ്മൈ പ്രയച്ഛതി യദേവ തസ്യ തത് ॥ 34 ॥
(വി - ഹ്യ - ഷ്ടാവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 8)
ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-ന്ധീരശ്ചേത്താ വസുവി-ദ്ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മുഗ്രശ്ചേത്താ വസുവി-ദ്ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മഭിഭൂശ്ചേത്താ വസുവി-ദാമന-മസ്യാമനസ്യ ദേവാ യേ സജാതാഃ കുമാരാ-സ്സമനസസ്താനഹ-ങ്കാമയേ ഹൃദാ തേ മാ-ങ്കാമയന്താഗ്ം ഹൃദാ താ-ന്മ ആമനസഃ കൃധി സ്വാഹാ ഽഽമനമ- [സ്വാഹാ ഽഽമനമസി, ആമനസ്യ] 35
-സ്യാമനസ്യ ദേവാ യാ-സ്സ്ത്രിയ-സ്സമനസസ്താ അഹ-ങ്കാമയേ ഹൃദാ താ മാ-ങ്കാമയന്താഗ്ം ഹൃദാ താ മ ആമനസഃ കൃധി സ്വാഹാ വൈശ്വദേവീഗ്ം-സാങ്ഗ്രഹണീ-ന്നിര്വപേദ്ഗ്രാമകാമോ വൈശ്വദേവാ വൈ സജാതാ വിശ്വാനേവ ദേവാന്ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി സാങ്ഗ്രഹണീ ഭവതി മനോഗ്രഹണം-വൈഁസഗ്രംഹണ-മ്മന ഏവ സജാതാനാം- [ഏവ സജാതാനാമ്, ഗൃഹ്ണാതി ധ്രുവോ-ഽസി] 36
-ഗൃഹ്ണാതി ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമിതി പരിധീ-ന്പരി ദധാത്യാശിഷമേവൈതാമാ ശാസ്തേ-ഽഥോ ഏതദേവ സര്വഗ്ം സജാതേഷ്വധി ഭവതി യസ്യൈവം-വിഁദുഷ ഏതേ പരിധയഃ പരിധീയന്ത ആമ നമസ്യാമനസ്യ ദേവാ ഇതി തിസ്ര ആഹുതീ ര്ജുഹോത്യേതാവന്തോ വൈ സജാതാ യേ മഹാന്തോ യേ ക്ഷുല്ലകാ യാ-സ്സ്ത്രിയസ്താനേവാവ രുന്ധേ ത ഏനമവരുദ്ധാ ഉപ തിഷ്ഠന്തേ ॥ 37 ॥
ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-ന്ധീരശ്ചേത്താ വസുവി-ദ്ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മുഗ്രശ്ചേത്താ വസുവി-ദ്ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മഭിഭൂശ്ചേത്താ വസുവി-ദാമന-മസ്യാമനസ്യ ദേവാ യേ സജാതാഃ കുമാരാ-സ്സമനസസ്താനഹ-ങ്കാമയേ ഹൃദാ തേ മാ-ങ്കാമയന്താഗ്ം ഹൃദാ താ-ന്മ ആമനസഃ കൃധി സ്വാഹാ ഽഽമനമ- [സ്വാഹാ ഽഽമനമസി, ആമനസ്യ] 35
-സ്യാമനസ്യ ദേവാ യാ-സ്സ്ത്രിയ-സ്സമനസസ്താ അഹ-ങ്കാമയേ ഹൃദാ താ മാ-ങ്കാമയന്താഗ്ം ഹൃദാ താ മ ആമനസഃ കൃധി സ്വാഹാ വൈശ്വദേവീഗ്ം-സാങ്ഗ്രഹണീ-ന്നിര്വപേദ്ഗ്രാമകാമോ വൈശ്വദേവാ വൈ സജാതാ വിശ്വാനേവ ദേവാന്ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്ര യച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി സാങ്ഗ്രഹണീ ഭവതി മനോഗ്രഹണം-വൈഁസഗ്രംഹണ-മ്മന ഏവ സജാതാനാം- [ഏവ സജാതാനാമ്, ഗൃഹ്ണാതി ധ്രുവോ-ഽസി] 36
-ഗൃഹ്ണാതി ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമിതി പരിധീ-ന്പരി ദധാത്യാശിഷമേവൈതാമാ ശാസ്തേ-ഽഥോ ഏതദേവ സര്വഗ്ം സജാതേഷ്വധി ഭവതി യസ്യൈവം-വിഁദുഷ ഏതേ പരിധയഃ പരിധീയന്ത ആമ നമസ്യാമനസ്യ ദേവാ ഇതി തിസ്ര ആഹുതീ ര്ജുഹോത്യേതാവന്തോ വൈ സജാതാ യേ മഹാന്തോ യേ ക്ഷുല്ലകാ യാ-സ്സ്ത്രിയസ്താനേവാവ രുന്ധേ ത ഏനമവരുദ്ധാ ഉപ തിഷ്ഠന്തേ ॥ 37 ॥
(സ്വാഹാ ഽഽമനമസി - സജാതാനാഗ്ം - രുന്ധേ - പഞ്ച ച ) (അ. 9)
യന്നവ-മൈത്ത-ന്നവനീത-മഭവദ്യ-ദസര്പ-ത്ത-ഥ്സര്പിരഭവ-ദ്യദദ്ധിയത ത-ദ്ഘൃതമഭവദശ്വിനോഃ പ്രാണോ-ഽസി തസ്യ തേ ദത്താം-യഁയോഃ പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹേന്ദ്രസ്യ പ്രാണോ-ഽസി തസ്യ തേ ദദാതു യസ്യ പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹാ മിത്രാവരുണയോഃ പ്രാണോ-ഽസി തസ്യ തേ ദത്താം-യഁയോഃ പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹാ വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി [വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി, തസ്യ തേ] 38
തസ്യ തേ ദദതു യേഷാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹാ ഘൃതസ്യ ധാരാമമൃതസ്യ പന്ഥാമിന്ദ്രേണ ദത്താ-മ്പ്രയതാ-മ്മരുദ്ഭിഃ । ത-ത്ത്വാ വിഷ്ണുഃ പര്യപശ്യ-ത്ത-ത്ത്വേഡാ ഗവ്യൈരയത് ॥ പാവമാനേന ത്വാ സ്തോമേന ഗായത്രസ്യ വര്തന്യോപാഗ്ംശോ ര്വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോ-ഥ്സൃജതു ജീവാതവേ ജീവനസ്യായൈ ബൃഹ-ദ്രഥന്തരയോസ്ത്വാ സ്തോമേന ത്രിഷ്ടുഭോ വര്തന്യാ ശുക്രസ്യ വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോ- [സവിതോത്, സൃജതു ജീവാതവേ] 39
-ഥ്സൃജതു ജീവാതവേ ജീവനസ്യായാ അഗ്നേസ്ത്വാ മാത്രയാ ജഗത്യൈ വര്തന്യാ-ഽഽഗ്രയണസ്യ വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോ-ഥ്സൃജതു ജീവാതവേ ജീവനസ്യായാ ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധി പ്രിയഗ്ം രേതോ വരുണ സോമ രാജന്ന് । മാ തേവാസ്മാ അദിതേ ശര്മ യച്ഛ വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടിര്യഥാ-ഽസത് ॥ അഗ്നിരായുഷ്മാന്-ഥ്സ വനസ്പതിഭി-രായുഷ്മാ-ന്തേന ത്വാ-ഽഽയുഷാ-ഽഽയുഷ്മന്ത-ങ്കരോമി സോമ ആയുഷ്മാന്-ഥ്സ ഓഷധീഭി ര്യജ്ഞ ആയുഷ്മാന്-ഥ്സ ദക്ഷിണാഭി ര്ബ്രഹ്മാ-ഽഽയുഷ്മ-ത്ത-ദ്ബ്രാഹ്മണൈരായുഷ്മ-ദ്ദേവാ ആയുഷ്മന്തസ്തേ-ഽമൃതേന പിതര ആയുഷ്മന്തസ്തേ സ്വധയാ-ഽഽയുഷ്മന്തസ്തേന ത്വാ ഽഽയുഷാ-ഽഽ യുഷ്മന്ത-ങ്കരോമി ॥ 40 ॥
യന്നവ-മൈത്ത-ന്നവനീത-മഭവദ്യ-ദസര്പ-ത്ത-ഥ്സര്പിരഭവ-ദ്യദദ്ധിയത ത-ദ്ഘൃതമഭവദശ്വിനോഃ പ്രാണോ-ഽസി തസ്യ തേ ദത്താം-യഁയോഃ പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹേന്ദ്രസ്യ പ്രാണോ-ഽസി തസ്യ തേ ദദാതു യസ്യ പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹാ മിത്രാവരുണയോഃ പ്രാണോ-ഽസി തസ്യ തേ ദത്താം-യഁയോഃ പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹാ വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി [വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി, തസ്യ തേ] 38
തസ്യ തേ ദദതു യേഷാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി സ്വാഹാ ഘൃതസ്യ ധാരാമമൃതസ്യ പന്ഥാമിന്ദ്രേണ ദത്താ-മ്പ്രയതാ-മ്മരുദ്ഭിഃ । ത-ത്ത്വാ വിഷ്ണുഃ പര്യപശ്യ-ത്ത-ത്ത്വേഡാ ഗവ്യൈരയത് ॥ പാവമാനേന ത്വാ സ്തോമേന ഗായത്രസ്യ വര്തന്യോപാഗ്ംശോ ര്വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോ-ഥ്സൃജതു ജീവാതവേ ജീവനസ്യായൈ ബൃഹ-ദ്രഥന്തരയോസ്ത്വാ സ്തോമേന ത്രിഷ്ടുഭോ വര്തന്യാ ശുക്രസ്യ വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോ- [സവിതോത്, സൃജതു ജീവാതവേ] 39
-ഥ്സൃജതു ജീവാതവേ ജീവനസ്യായാ അഗ്നേസ്ത്വാ മാത്രയാ ജഗത്യൈ വര്തന്യാ-ഽഽഗ്രയണസ്യ വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോ-ഥ്സൃജതു ജീവാതവേ ജീവനസ്യായാ ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധി പ്രിയഗ്ം രേതോ വരുണ സോമ രാജന്ന് । മാ തേവാസ്മാ അദിതേ ശര്മ യച്ഛ വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടിര്യഥാ-ഽസത് ॥ അഗ്നിരായുഷ്മാന്-ഥ്സ വനസ്പതിഭി-രായുഷ്മാ-ന്തേന ത്വാ-ഽഽയുഷാ-ഽഽയുഷ്മന്ത-ങ്കരോമി സോമ ആയുഷ്മാന്-ഥ്സ ഓഷധീഭി ര്യജ്ഞ ആയുഷ്മാന്-ഥ്സ ദക്ഷിണാഭി ര്ബ്രഹ്മാ-ഽഽയുഷ്മ-ത്ത-ദ്ബ്രാഹ്മണൈരായുഷ്മ-ദ്ദേവാ ആയുഷ്മന്തസ്തേ-ഽമൃതേന പിതര ആയുഷ്മന്തസ്തേ സ്വധയാ-ഽഽയുഷ്മന്തസ്തേന ത്വാ ഽഽയുഷാ-ഽഽ യുഷ്മന്ത-ങ്കരോമി ॥ 40 ॥
(വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസി - ത്രിഷ്ടുഭോ വര്തന്യാ ശുക്രസ്യ വീര്യേണ ദേവസ്ത്വാ സവിതോഥ് - സോമ ആയുഷ്മാന് - പഞ്ചവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 10)
അഗ്നിം-വാഁ ഏതസ്യ ശരീര-ങ്ഗച്ഛതി സോമഗ്ം രസോ വരുണ ഏനം-വഁരുണപാശേന ഗൃഹ്ണാതി സരസ്വതീം-വാഁഗഗ്നാവിഷ്ണൂ ആത്മാ യസ്യ ജ്യോഗാമയതി യോ ജ്യോഗാമയാവീ സ്യാദ്യോ വാ കാമയേത സര്വമായുരിയാമിതി തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപേദാഗ്നേയ -മഷ്ടാകപാലഗ്ം സൌമ്യ-ഞ്ചരും-വാഁരുണ-ന്ദശകപാലഗ്ം സാരസ്വത-ഞ്ചരുമാഗ്നാവൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-മഗ്നേരേവാസ്യ ശരീര-ന്നിഷ്ക്രീണാതി സോമാദ്രസം- [സോമാദ്രസമ്, വാരുണേനൈവൈനം-] 41
-ഁവാരുണേനൈവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി സാരസ്വതേന വാച-ന്ദധാത്യഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണുര്യജ്ഞോ ദേവതാഭിശ്ചൈവൈനം-യഁജ്ഞേന ച ഭിഷജ്യത്യുത യദീതാസു ര്ഭവതി ജീവത്യേവ യന്നവ-മൈത്ത-ന്നവനീത-മഭവ-ദിത്യാജ്യ- മവേക്ഷതേ-രൂപമേവാസ്യൈ-തന്മഹിമാനം-വ്യാഁചഷ്ടേ-ഽശ്വിനോഃ പ്രാണോ-ഽസീത്യാഹാശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാം- [ദേവാനാമ്, ഭിഷജൌ] 42
-ഭിഷജൌ താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതീന്ദ്രസ്യ പ്രാണോ ഽസീത്യാഹേന്ദ്രിയ- മേവാസ്മിന്നേതേന ദധാതി മിത്രാവരുണയോഃ പ്രാണോ-ഽസീത്യാഹ പ്രാണാപാനാവേ- വാസ്മിന്നേതേന ദധാതി വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസീത്യാഹ വീര്യമേവാസ്മിന്നേതേന ദധാതി ഘൃതസ്യ ധാരാമമൃതസ്യ പന്ഥാമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ത്പാവമാനേന ത്വാ സ്തോമേനേ- [സ്തോമേനേതി, ആഹ പ്രാണമേവാസ്മി-] 43
-ത്യാഹ പ്രാണമേവാസ്മി-ന്നേതേന ദധാതി ബൃഹ-ദ്രഥന്തരയോസ്ത്വാ സ്തോമേനേത്യാഹൌജ ഏവാസ്മിന്നേതേന ദധാത്യഗ്നേസ്ത്വാ മാത്രയേത്യാഹാ-ഽഽത്മാന-മേവാസ്മിന്നേതേന ദധാത്യൃത്വിജഃ പര്യാഹുര്യാവന്ത ഏവര്ത്വിജസ്ത ഏന-മ്ഭിഷജ്യന്തി ബ്രഹ്മണോ ഹസ്തമന്വാരഭ്യ പര്യാഹുരേകധൈവ യജമാന ആയുര്ദധതി യദേവ തസ്യ തദ്ധിരണ്യാ- [തദ്ധിരണ്യാത്, ഘൃത-ന്നിഷ്പിബത്യായുര്വൈ] 44
-ദ്ഘൃത-ന്നിഷ്പിബത്യായുര്വൈ ഘൃതമമൃതഗ്ം ഹിരണ്യമമൃതാദേവാ ഽഽയുര്നിഷ്പിബതി ശതമാന-മ്ഭവതി ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതിതിഷ്ഠത്യഥോ ഖലു യാവതീ-സ്സമാ ഏഷ്യ-ന്മന്യേത താവന്മാനഗ്ഗ് സ്യാ-ഥ്സമൃദ്ധ്യാ ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധീത്യാഹാ ഽഽയുരേവാസ്മിന്. വര്ചോ ദധാതി വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടിര്യഥാ ഽസദിത്യാ -ഹ ജരദഷ്ടിമേവൈന-ങ്കരോത്യഗ്നി-രായുഷ്മാനിതി ഹസ്ത-ങ്ഗൃഹ്ണാത്യേതേ വൈ ദേവാ ആയുഷ്മന്തസ്ത ഏവാസ്മിന്നായുര്ദധതി സര്വമായുരേതി ॥ 45 ॥
അഗ്നിം-വാഁ ഏതസ്യ ശരീര-ങ്ഗച്ഛതി സോമഗ്ം രസോ വരുണ ഏനം-വഁരുണപാശേന ഗൃഹ്ണാതി സരസ്വതീം-വാഁഗഗ്നാവിഷ്ണൂ ആത്മാ യസ്യ ജ്യോഗാമയതി യോ ജ്യോഗാമയാവീ സ്യാദ്യോ വാ കാമയേത സര്വമായുരിയാമിതി തസ്മാ ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപേദാഗ്നേയ -മഷ്ടാകപാലഗ്ം സൌമ്യ-ഞ്ചരും-വാഁരുണ-ന്ദശകപാലഗ്ം സാരസ്വത-ഞ്ചരുമാഗ്നാവൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-മഗ്നേരേവാസ്യ ശരീര-ന്നിഷ്ക്രീണാതി സോമാദ്രസം- [സോമാദ്രസമ്, വാരുണേനൈവൈനം-] 41
-ഁവാരുണേനൈവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി സാരസ്വതേന വാച-ന്ദധാത്യഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണുര്യജ്ഞോ ദേവതാഭിശ്ചൈവൈനം-യഁജ്ഞേന ച ഭിഷജ്യത്യുത യദീതാസു ര്ഭവതി ജീവത്യേവ യന്നവ-മൈത്ത-ന്നവനീത-മഭവ-ദിത്യാജ്യ- മവേക്ഷതേ-രൂപമേവാസ്യൈ-തന്മഹിമാനം-വ്യാഁചഷ്ടേ-ഽശ്വിനോഃ പ്രാണോ-ഽസീത്യാഹാശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാം- [ദേവാനാമ്, ഭിഷജൌ] 42
-ഭിഷജൌ താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതീന്ദ്രസ്യ പ്രാണോ ഽസീത്യാഹേന്ദ്രിയ- മേവാസ്മിന്നേതേന ദധാതി മിത്രാവരുണയോഃ പ്രാണോ-ഽസീത്യാഹ പ്രാണാപാനാവേ- വാസ്മിന്നേതേന ദധാതി വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്പ്രാണോ-ഽസീത്യാഹ വീര്യമേവാസ്മിന്നേതേന ദധാതി ഘൃതസ്യ ധാരാമമൃതസ്യ പന്ഥാമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ത്പാവമാനേന ത്വാ സ്തോമേനേ- [സ്തോമേനേതി, ആഹ പ്രാണമേവാസ്മി-] 43
-ത്യാഹ പ്രാണമേവാസ്മി-ന്നേതേന ദധാതി ബൃഹ-ദ്രഥന്തരയോസ്ത്വാ സ്തോമേനേത്യാഹൌജ ഏവാസ്മിന്നേതേന ദധാത്യഗ്നേസ്ത്വാ മാത്രയേത്യാഹാ-ഽഽത്മാന-മേവാസ്മിന്നേതേന ദധാത്യൃത്വിജഃ പര്യാഹുര്യാവന്ത ഏവര്ത്വിജസ്ത ഏന-മ്ഭിഷജ്യന്തി ബ്രഹ്മണോ ഹസ്തമന്വാരഭ്യ പര്യാഹുരേകധൈവ യജമാന ആയുര്ദധതി യദേവ തസ്യ തദ്ധിരണ്യാ- [തദ്ധിരണ്യാത്, ഘൃത-ന്നിഷ്പിബത്യായുര്വൈ] 44
-ദ്ഘൃത-ന്നിഷ്പിബത്യായുര്വൈ ഘൃതമമൃതഗ്ം ഹിരണ്യമമൃതാദേവാ ഽഽയുര്നിഷ്പിബതി ശതമാന-മ്ഭവതി ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതിതിഷ്ഠത്യഥോ ഖലു യാവതീ-സ്സമാ ഏഷ്യ-ന്മന്യേത താവന്മാനഗ്ഗ് സ്യാ-ഥ്സമൃദ്ധ്യാ ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധീത്യാഹാ ഽഽയുരേവാസ്മിന്. വര്ചോ ദധാതി വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടിര്യഥാ ഽസദിത്യാ -ഹ ജരദഷ്ടിമേവൈന-ങ്കരോത്യഗ്നി-രായുഷ്മാനിതി ഹസ്ത-ങ്ഗൃഹ്ണാത്യേതേ വൈ ദേവാ ആയുഷ്മന്തസ്ത ഏവാസ്മിന്നായുര്ദധതി സര്വമായുരേതി ॥ 45 ॥
(രസം-ദേവാനാഗ്-സ്തോമേനേതി-ഹിരണ്യാ-ദസദിതി-ദ്വാവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 11)
പ്രജാപതി ര്വരുണായാശ്വമനയ-ഥ്സ സ്വാ-ന്ദേവതാമാര്ച്ഛ-ഥ്സ പര്യദീര്യത സ ഏതം-വാഁരുണ-ഞ്ചതുഷ്-കപാലമപശ്യ-ത്ത-ന്നിരവപ-ത്തതോ വൈ സ വരുണ- പാശാദമുച്യത വരുണോ വാ ഏത-ങ്ഗൃഹ്ണാതി യോ-ഽശ്വ-മ്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി യാവതോ-ഽശ്വാ-ന്പ്രതിഗൃഹ്ണീയാ-ത്താവതോ വാരുണാന് ചതുഷ്കപാലാ-ന്നിര്വപേ-ദ്വരുണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വഁരുണപാശാന് -മുഞ്ചതി [വരുണപാശാന് -മുഞ്ചതി, ചതുഷ്കപാലാ] 46
ചതുഷ്കപാലാ ഭവന്തി ചതുഷ്പാദ്ധ്യശ്വ-സ്സമൃദ്ധ്യാ ഏകമതിരിക്ത-ന്നിര്വപേ-ദ്യമേവ പ്രതിഗ്രാഹീ ഭവതി യം-വാഁ നാദ്ധ്യേതി തസ്മാദേവ വരുണപാശാ-ന്മുച്യതേ യദ്യപര-മ്പ്രതിഗ്രാഹീ സ്യാ-ഥ്സൌര്യമേകകപാലമനു നിര്വപേദമുമേവാ ഽഽദിത്യമുച്ചാര-ങ്കുരുതേ ഽപോ-ഽവഭൃഥമവൈത്യഫ്സു വൈ വരുണ-സ്സാക്ഷാദേവ വരുണമവ യജതേ ഽപോനപ്ത്രീയ-ഞ്ചരു-മ്പുനരേത്യ നിര്വപേദഫ്സു യോനിര്വാ അശ്വ-സ്സ്വാമേവൈനം-യോഁനി-ങ്ഗമയതി സ ഏനഗ്ം ശാന്ത ഉപ തിഷ്ഠതേ ॥ 47 ॥
പ്രജാപതി ര്വരുണായാശ്വമനയ-ഥ്സ സ്വാ-ന്ദേവതാമാര്ച്ഛ-ഥ്സ പര്യദീര്യത സ ഏതം-വാഁരുണ-ഞ്ചതുഷ്-കപാലമപശ്യ-ത്ത-ന്നിരവപ-ത്തതോ വൈ സ വരുണ- പാശാദമുച്യത വരുണോ വാ ഏത-ങ്ഗൃഹ്ണാതി യോ-ഽശ്വ-മ്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി യാവതോ-ഽശ്വാ-ന്പ്രതിഗൃഹ്ണീയാ-ത്താവതോ വാരുണാന് ചതുഷ്കപാലാ-ന്നിര്വപേ-ദ്വരുണമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വഁരുണപാശാന് -മുഞ്ചതി [വരുണപാശാന് -മുഞ്ചതി, ചതുഷ്കപാലാ] 46
ചതുഷ്കപാലാ ഭവന്തി ചതുഷ്പാദ്ധ്യശ്വ-സ്സമൃദ്ധ്യാ ഏകമതിരിക്ത-ന്നിര്വപേ-ദ്യമേവ പ്രതിഗ്രാഹീ ഭവതി യം-വാഁ നാദ്ധ്യേതി തസ്മാദേവ വരുണപാശാ-ന്മുച്യതേ യദ്യപര-മ്പ്രതിഗ്രാഹീ സ്യാ-ഥ്സൌര്യമേകകപാലമനു നിര്വപേദമുമേവാ ഽഽദിത്യമുച്ചാര-ങ്കുരുതേ ഽപോ-ഽവഭൃഥമവൈത്യഫ്സു വൈ വരുണ-സ്സാക്ഷാദേവ വരുണമവ യജതേ ഽപോനപ്ത്രീയ-ഞ്ചരു-മ്പുനരേത്യ നിര്വപേദഫ്സു യോനിര്വാ അശ്വ-സ്സ്വാമേവൈനം-യോഁനി-ങ്ഗമയതി സ ഏനഗ്ം ശാന്ത ഉപ തിഷ്ഠതേ ॥ 47 ॥
(മുഞ്ചതി - ചരുഗ്ം - സപ്തദശ ച) (അ. 12)
യാ വാമിന്ദ്രാവരുണാ യതവ്യാ തനൂസ്തയേമമഗ്ം ഹസോ മുഞ്ചതം-യാഁ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ സഹസ്യാ രക്ഷസ്യാ തേജസ്യാ തനൂസ്തയേ മമഗ്ം ഹസോ മുഞ്ചതം-യോഁ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ വഗ്നൌ സ്രാമസ്തം-വാഁ മേ തേനാ വയജേയോ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ ദ്വിപാഥ്സു പശുഷു ചതുഷ്പാഥ്സു ഗോഷ്ഠേ ഗൃഹേഷ്വഫ്സ്വോഷധീഷു വനസ്പതിഷു സ്രാമസ്തം-വാഁ മേ തേനാവ യജ ഇന്ദ്രോ വാ ഏതസ്യേ- [ഏതസ്യ, ഇന്ദ്രിയേണാപ ക്രാമതി] 48
-ന്ദ്രിയേണാപ ക്രാമതി വരുണ ഏനം-വഁരുണപാശേന ഗൃഹ്ണാതി യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീതോ ഭവതി യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാമൈന്ദ്രാവരുണീ-മ്പയസ്യാ-ന്നിര്വപേദിന്ദ്ര ഏവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതി വരുണ ഏനം ഁവരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി പയസ്യാ ഭവതി പയോ ഹി വാ ഏതസ്മാ-ദപക്രാമത്യഥൈഷ പാപ്മനാ ഗൃഹീതോ യ-ത്പയസ്യാ ഭവതി പയ ഏവാസ്മി-ന്തയാ ദധാതി പയസ്യായാ- [പയസ്യായാമ്, പുരോഡാശമവ] 49
-മ്പുരോഡാശമവ ദധാത്യാത്മന്വന്ത-മേവൈന-ങ്കരോത്യഥോ ആയതനവന്ത-മേവ ചതുര്ധാ വ്യൂഹതി ദിക്ഷ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠതി പുന-സ്സമൂഹതി ദിഗ്ഭ്യ ഏവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി സമൂഹ്യാവ ദ്യതി യഥാ-ഽഽവിദ്ധ-ന്നിഷ്കൃന്തതി താദൃഗേവ തദ്യോ വാമിന്ദ്രാ-വരുണാവഗ്നൌ സ്രാമസ്തം-വാഁമേതേനാവ യജ ഇത്യാഹ ദുരിഷ്ട്യാ ഏവൈന-മ്പാതി യോ വാ മിന്ദ്രാ വരുണാ ദ്വിപാഥ്സു പശുഷു സ്രാമസ്തം-വാഁ മേ തേനാവ യജ ഇത്യാഹൈതാവതീര്വാ ആപ ഓഷധയോ വനസ്പതയഃ പ്രജാഃ പശവ ഉപജീവനീയാസ്താ ഏവാസ്മൈ വരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ॥ 50 ॥
യാ വാമിന്ദ്രാവരുണാ യതവ്യാ തനൂസ്തയേമമഗ്ം ഹസോ മുഞ്ചതം-യാഁ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ സഹസ്യാ രക്ഷസ്യാ തേജസ്യാ തനൂസ്തയേ മമഗ്ം ഹസോ മുഞ്ചതം-യോഁ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ വഗ്നൌ സ്രാമസ്തം-വാഁ മേ തേനാ വയജേയോ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ ദ്വിപാഥ്സു പശുഷു ചതുഷ്പാഥ്സു ഗോഷ്ഠേ ഗൃഹേഷ്വഫ്സ്വോഷധീഷു വനസ്പതിഷു സ്രാമസ്തം-വാഁ മേ തേനാവ യജ ഇന്ദ്രോ വാ ഏതസ്യേ- [ഏതസ്യ, ഇന്ദ്രിയേണാപ ക്രാമതി] 48
-ന്ദ്രിയേണാപ ക്രാമതി വരുണ ഏനം-വഁരുണപാശേന ഗൃഹ്ണാതി യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീതോ ഭവതി യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതാമൈന്ദ്രാവരുണീ-മ്പയസ്യാ-ന്നിര്വപേദിന്ദ്ര ഏവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതി വരുണ ഏനം ഁവരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി പയസ്യാ ഭവതി പയോ ഹി വാ ഏതസ്മാ-ദപക്രാമത്യഥൈഷ പാപ്മനാ ഗൃഹീതോ യ-ത്പയസ്യാ ഭവതി പയ ഏവാസ്മി-ന്തയാ ദധാതി പയസ്യായാ- [പയസ്യായാമ്, പുരോഡാശമവ] 49
-മ്പുരോഡാശമവ ദധാത്യാത്മന്വന്ത-മേവൈന-ങ്കരോത്യഥോ ആയതനവന്ത-മേവ ചതുര്ധാ വ്യൂഹതി ദിക്ഷ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠതി പുന-സ്സമൂഹതി ദിഗ്ഭ്യ ഏവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി സമൂഹ്യാവ ദ്യതി യഥാ-ഽഽവിദ്ധ-ന്നിഷ്കൃന്തതി താദൃഗേവ തദ്യോ വാമിന്ദ്രാ-വരുണാവഗ്നൌ സ്രാമസ്തം-വാഁമേതേനാവ യജ ഇത്യാഹ ദുരിഷ്ട്യാ ഏവൈന-മ്പാതി യോ വാ മിന്ദ്രാ വരുണാ ദ്വിപാഥ്സു പശുഷു സ്രാമസ്തം-വാഁ മേ തേനാവ യജ ഇത്യാഹൈതാവതീര്വാ ആപ ഓഷധയോ വനസ്പതയഃ പ്രജാഃ പശവ ഉപജീവനീയാസ്താ ഏവാസ്മൈ വരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ॥ 50 ॥
(ഏതസ്യ - പയസ്യായാം - പാതി - ഷഡ്വിഗ്ംശതിശ്ച ) (അ. 13)
സ പ്രത്നവന്നി കാവ്യേന്ദ്രം-വോഁ വിശ്വത-സ്പരീന്ദ്ര-ന്നരഃ ॥ ത്വ-ന്നഃ സോമ വിശ്വതോ രക്ഷാ രാജന്നഘായതഃ । ന രിഷ്യേ-ത്ത്വാവത-സ്സഖാ ॥ യാ തേ ധാമാനി ദിവി യാ പൃഥിവ്യാം-യാഁ പര്വതേഷ്വോഷധീഷ്വഫ്സു ॥ തേഭിര്നോ വിശ്വൈ-സ്സുമനാ അഹേഡ-ന്രാജന്-ഥ്സോമ പ്രതി ഹവ്യാ ഗൃഭായ ॥ അഗ്നീഷോമാ സവേദസാ സഹൂതീ വനത-ങ്ഗിരഃ । സ-ന്ദേവത്രാ ബഭൂവഥുഃ ॥ യുവ- [യുവമ്, ഏതാനി ദിവി രോചനാന്യഗ്നിശ്ച] 51
-മേതാനി ദിവി രോചനാന്യഗ്നിശ്ച സോമ സക്രതൂ അധത്തമ് ॥ യുവഗ്ം സിന്ധൂഗ്ം രഭിശസ്തേരവദ്യാ-ദഗ്നീഷോമാ-വമുഞ്ചത-ങ്ഗൃഭീതാന് ॥ അഗ്നീഷോമാവിമഗ്ം സു മേ ശൃണുതം-വൃഁഷണാ ഹവമ് । പ്രതി സൂക്താനി ഹര്യത-മ്ഭവത-ന്ദാശുഷേ മയഃ ॥ ആ-ഽന്യ-ന്ദിവോ മാതരിശ്വാ ജഭാരാ-ഽമഥ്നാദന്യ-മ്പരി ശ്യേനോ അദ്രേഃ । അഗ്നീഷോമാ ബ്രഹ്മണാ വാവൃധാനോരും-യഁജ്ഞായ ചക്രഥുരു ലോകമ് ॥ അഗ്നീഷോമാ ഹവിഷഃ പ്രസ്ഥിതസ്യ വീതഗ്ം [വീതമ്, ഹര്യതം-വൃഁഷണാ ജുഷേഥാമ് ।] 52
ഹര്യതം-വൃഁഷണാ ജുഷേഥാമ് । സുശര്മാണാ സ്വവസാ ഹി ഭൂതമഥാ ധത്തം-യഁജമാനായ ശം-യോഃ ഁ॥ ആപ്യായസ്വ, സ-ന്തേ ॥ ഗണാനാ-ന്ത്വാ ഗണപതിഗ്ം ഹവാമഹേ കവി-ങ്കവീനാ-മുപമശ്രവസ്തമമ് । ജ്യേഷ്ഠരാജ-മ്ബ്രഹ്മണാ-മ്ബ്രഹ്മണസ്പത ആ നഃ ശൃണ്വന്നൂതിഭിഃ സീദ സാദനമ് । സ ഇജ്ജനേന സ വിശാ സ ജന്മനാ സ പുത്രൈര്വാജ-മ്ഭരതേ ധനാ നൃഭിഃ । ദേവാനാം-യഃ ഁപിതര-മാവിവാസതി [ ] 53
ശ്രദ്ധാമനാ ഹവിഷാ ബ്രഹ്മണസ്പതിമ് ॥ സ സുഷ്ടുഭാ സ ഋക്വതാ ഗണേന വലഗ്ം രുരോജ ഫലിഗഗ്ം രവേണ । ബൃഹസ്പതി-രുസ്രിയാ ഹവ്യസൂദഃ കനിക്രദദ്- വാവശതീരുദാജത് ॥ മരുതോ യദ്ധ വോ ദിവോ, യാ വ-ശ്ശര്മ ॥ അര്യമാ ഽഽയാതി വൃഷഭസ്തുവിഷ്മാ-ന്ദാതാ വസൂനാ-മ്പുരുഹൂതോ അര്ഹന്ന് । സഹസ്രാക്ഷോ ഗോത്രഭി-ദ്വജ്രബാഹുരസ്മാസു ദേവോ ദ്രവിണ-ന്ദധാതു ॥ യേ തേ-ഽര്യമ-ന്ബഹവോ ദേവയാനാഃ പന്ഥാനോ [പന്ഥാനഃ, രാജ-ന്ദിവ ആചരന്തി ।] 54
രാജ-ന്ദിവ ആചരന്തി । തേഭിര്നോ ദേവ മഹി ശര്മ യച്ഛ ശ-ന്ന ഏധി ദ്വിപദേ ശ-ഞ്ചതുഷ്പദേ ॥ ബുദ്ധ്നാദഗ്ര-മങ്ഗിരോഭി-ര്ഗൃണാനോ വി പര്വതസ്യ ദൃഗ്ംഹിതാന്യൈരത് । രുജ-ദ്രോധാഗ്ംസി-കൃത്രിമാണ്യേഷാഗ്ം-സോമസ്യ താ-മദ ഇന്ദ്ര-ശ്ചകാര ॥ ബുദ്ധ്നാ-ദഗ്രേണ വി മിമായ മാനൈ-ര്വജ്രേണ ഖാന്യതൃണ-ന്നദീനാമ് । വൃഥാ ഽസൃജ-ത്പഥിഭി ര്ദീര്ഘയാഥൈ-സ്സോമസ്യ താ മദ ഇന്ദ്രശ്ചകാര । ॥ 55 ॥
പ്ര യോ ജജ്ഞേ വിദ്വാഗ്ം അസ്യ ബന്ധും-വിഁശ്വാനി ദേവോ ജനിമാ വിവക്തി । ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണ ഉജ്ജഭാര മദ്ധ്യാന്നീചാദുച്ചാ സ്വധയാ-ഽഭി പ്രതസ്ഥൌ ॥ മഹാ-ന്മഹീ അസ്തഭായദ്വി ജാതോ ദ്യാഗ്ം സദ്മ പാര്ഥിവ-ഞ്ച രജഃ । സ ബുദ്ധ്നാദാഷ്ട ജനുഷാ-ഽഭ്യഗ്ര-മ്ബൃഹസ്പതി ര്ദേവതായസ്യ സമ്രാട് ॥ ബുദ്ധ്നാദ്യോ അഗ്രമഭ്യര്ത്യോജസാ ബൃഹസ്പതിമാ വിവാസന്തി ദേവാഃ । ഭിനദ്വലം-വിഁ പുരോ ദര്ദരീതി കനിക്രദ-ഥ്സുവരപോ ജിഗായ ॥ 56 ॥
സ പ്രത്നവന്നി കാവ്യേന്ദ്രം-വോഁ വിശ്വത-സ്പരീന്ദ്ര-ന്നരഃ ॥ ത്വ-ന്നഃ സോമ വിശ്വതോ രക്ഷാ രാജന്നഘായതഃ । ന രിഷ്യേ-ത്ത്വാവത-സ്സഖാ ॥ യാ തേ ധാമാനി ദിവി യാ പൃഥിവ്യാം-യാഁ പര്വതേഷ്വോഷധീഷ്വഫ്സു ॥ തേഭിര്നോ വിശ്വൈ-സ്സുമനാ അഹേഡ-ന്രാജന്-ഥ്സോമ പ്രതി ഹവ്യാ ഗൃഭായ ॥ അഗ്നീഷോമാ സവേദസാ സഹൂതീ വനത-ങ്ഗിരഃ । സ-ന്ദേവത്രാ ബഭൂവഥുഃ ॥ യുവ- [യുവമ്, ഏതാനി ദിവി രോചനാന്യഗ്നിശ്ച] 51
-മേതാനി ദിവി രോചനാന്യഗ്നിശ്ച സോമ സക്രതൂ അധത്തമ് ॥ യുവഗ്ം സിന്ധൂഗ്ം രഭിശസ്തേരവദ്യാ-ദഗ്നീഷോമാ-വമുഞ്ചത-ങ്ഗൃഭീതാന് ॥ അഗ്നീഷോമാവിമഗ്ം സു മേ ശൃണുതം-വൃഁഷണാ ഹവമ് । പ്രതി സൂക്താനി ഹര്യത-മ്ഭവത-ന്ദാശുഷേ മയഃ ॥ ആ-ഽന്യ-ന്ദിവോ മാതരിശ്വാ ജഭാരാ-ഽമഥ്നാദന്യ-മ്പരി ശ്യേനോ അദ്രേഃ । അഗ്നീഷോമാ ബ്രഹ്മണാ വാവൃധാനോരും-യഁജ്ഞായ ചക്രഥുരു ലോകമ് ॥ അഗ്നീഷോമാ ഹവിഷഃ പ്രസ്ഥിതസ്യ വീതഗ്ം [വീതമ്, ഹര്യതം-വൃഁഷണാ ജുഷേഥാമ് ।] 52
ഹര്യതം-വൃഁഷണാ ജുഷേഥാമ് । സുശര്മാണാ സ്വവസാ ഹി ഭൂതമഥാ ധത്തം-യഁജമാനായ ശം-യോഃ ഁ॥ ആപ്യായസ്വ, സ-ന്തേ ॥ ഗണാനാ-ന്ത്വാ ഗണപതിഗ്ം ഹവാമഹേ കവി-ങ്കവീനാ-മുപമശ്രവസ്തമമ് । ജ്യേഷ്ഠരാജ-മ്ബ്രഹ്മണാ-മ്ബ്രഹ്മണസ്പത ആ നഃ ശൃണ്വന്നൂതിഭിഃ സീദ സാദനമ് । സ ഇജ്ജനേന സ വിശാ സ ജന്മനാ സ പുത്രൈര്വാജ-മ്ഭരതേ ധനാ നൃഭിഃ । ദേവാനാം-യഃ ഁപിതര-മാവിവാസതി [ ] 53
ശ്രദ്ധാമനാ ഹവിഷാ ബ്രഹ്മണസ്പതിമ് ॥ സ സുഷ്ടുഭാ സ ഋക്വതാ ഗണേന വലഗ്ം രുരോജ ഫലിഗഗ്ം രവേണ । ബൃഹസ്പതി-രുസ്രിയാ ഹവ്യസൂദഃ കനിക്രദദ്- വാവശതീരുദാജത് ॥ മരുതോ യദ്ധ വോ ദിവോ, യാ വ-ശ്ശര്മ ॥ അര്യമാ ഽഽയാതി വൃഷഭസ്തുവിഷ്മാ-ന്ദാതാ വസൂനാ-മ്പുരുഹൂതോ അര്ഹന്ന് । സഹസ്രാക്ഷോ ഗോത്രഭി-ദ്വജ്രബാഹുരസ്മാസു ദേവോ ദ്രവിണ-ന്ദധാതു ॥ യേ തേ-ഽര്യമ-ന്ബഹവോ ദേവയാനാഃ പന്ഥാനോ [പന്ഥാനഃ, രാജ-ന്ദിവ ആചരന്തി ।] 54
രാജ-ന്ദിവ ആചരന്തി । തേഭിര്നോ ദേവ മഹി ശര്മ യച്ഛ ശ-ന്ന ഏധി ദ്വിപദേ ശ-ഞ്ചതുഷ്പദേ ॥ ബുദ്ധ്നാദഗ്ര-മങ്ഗിരോഭി-ര്ഗൃണാനോ വി പര്വതസ്യ ദൃഗ്ംഹിതാന്യൈരത് । രുജ-ദ്രോധാഗ്ംസി-കൃത്രിമാണ്യേഷാഗ്ം-സോമസ്യ താ-മദ ഇന്ദ്ര-ശ്ചകാര ॥ ബുദ്ധ്നാ-ദഗ്രേണ വി മിമായ മാനൈ-ര്വജ്രേണ ഖാന്യതൃണ-ന്നദീനാമ് । വൃഥാ ഽസൃജ-ത്പഥിഭി ര്ദീര്ഘയാഥൈ-സ്സോമസ്യ താ മദ ഇന്ദ്രശ്ചകാര । ॥ 55 ॥
പ്ര യോ ജജ്ഞേ വിദ്വാഗ്ം അസ്യ ബന്ധും-വിഁശ്വാനി ദേവോ ജനിമാ വിവക്തി । ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണ ഉജ്ജഭാര മദ്ധ്യാന്നീചാദുച്ചാ സ്വധയാ-ഽഭി പ്രതസ്ഥൌ ॥ മഹാ-ന്മഹീ അസ്തഭായദ്വി ജാതോ ദ്യാഗ്ം സദ്മ പാര്ഥിവ-ഞ്ച രജഃ । സ ബുദ്ധ്നാദാഷ്ട ജനുഷാ-ഽഭ്യഗ്ര-മ്ബൃഹസ്പതി ര്ദേവതായസ്യ സമ്രാട് ॥ ബുദ്ധ്നാദ്യോ അഗ്രമഭ്യര്ത്യോജസാ ബൃഹസ്പതിമാ വിവാസന്തി ദേവാഃ । ഭിനദ്വലം-വിഁ പുരോ ദര്ദരീതി കനിക്രദ-ഥ്സുവരപോ ജിഗായ ॥ 56 ॥
(യുവം - ഁവീതമാ - വിവാസതി - പന്ഥാനോ - ദീര്ഘയാഥൈ-സ്സോമസ്യ താ മദ ഇന്ദ്രശ്ചകാര - ദേവാ - നവ ച) (അ. 14)
(ആദിത്യേഭ്യോ - ദേവാ വൈ മൃത്യോ - ര്ദേവാ വൈ - സത്രമ - ര്യമ്ണേ -പ്രജാപതേസ്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശത് - പ്രജാപതി ര്ദേവേഭ്യോ-ഽന്നാദ്യം -ദേവാസുരാസ്താന് - രജനോ - ധ്രുവോ-ഽസി - യന്നവ - മഗ്നിം-വൈഁ - പ്രജാപതി ര്വരുണായ - യാ വാമിന്ദ്രാ വരുണാ - സ പ്രത്നവ -ച്ചതുര്ദശ)
(ആദിത്യേഭ്യ - സ്ത്വഷ്ടു - രസ്മൈ ദാനകാമാ - ഏവാവ രുന്ധേ - ഽഗ്നിം-വൈഁ - സ പ്രത്നവഥ് - ഷട്പഞ്ചാശത് )
(ആദിത്യേഭ്യഃ - സുവരപോ ജിഗായ )
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥