କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵୀତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଦେଵଯଜନଗ୍ରହାଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯଭିମାତି॒ହା ଗା॑ଯ॒ତ୍ର-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯଭିଶସ୍ତି॒ହା ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯରାତୀଯ॒ତୋ ହ॒ନ୍ତା ଜାଗ॑ତ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହ॒ ଦିଵ॒ମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ [ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚, କ୍ରମୋ॑-ଽସି ଶତ୍ରୂଯ॒ତୋ] 1
କ୍ରମୋ॑-ଽସି ଶତ୍ରୂଯ॒ତୋ ହ॒ନ୍ତା-ଽନୁ॑ଷ୍ଟୁଭ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହ॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମଃ ॥ ଅକ୍ର॑ନ୍ଦଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ତ॒ନଯ॑ନ୍ନିଵ॒ ଦ୍ଯୌଃ, କ୍ଷାମା॒ ରେରି॑ହ-ଦ୍ଵୀ॒ରୁଧଃ॑ ସମ॒ଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜ॑ଜ୍ଞା॒ନୋ ଵି ହୀମି॒ଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯ॒ଦା ରୋଦ॑ସୀ ଭା॒ନୁନା॑ ଭାତ୍ଯ॒ନ୍ତଃ ॥ ଅଗ୍ନେ᳚-ଽଭ୍ଯାଵର୍ତିନ୍ନ॒ଭି ନ॒ ଆ ଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵା-ଽଽଯୁ॑ଷା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ସ॒ନ୍ଯା ମେ॒ଧଯା᳚ ପ୍ର॒ଜଯା॒ ଧନେ॑ନ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ [ଅଗ୍ନେ᳚, ଅ॒ଙ୍ଗି॒ର॒-ଶ୍ଶ॒ତ-ନ୍ତେ॑] 2
ଅଙ୍ଗିର-ଶ୍ଶ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ସନ୍ତ୍ଵା॒ଵୃତଃ॑ ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତ ଉପା॒ଵୃତଃ॑ । ତାସା॒-ମ୍ପୋଷ॑ସ୍ଯ॒ ପୋଷେ॑ଣ॒ ପୁନ॑ର୍ନୋ ନ॒ଷ୍ଟମା କୃ॑ଧି॒ ପୁନ॑ର୍ନୋ ର॒ଯିମା କୃ॑ଧି ॥ ପୁନ॑ରୂ॒ର୍ଜା ନିଵ॑ର୍ତସ୍ଵ॒ ପୁନ॑ରଗ୍ନ ଇ॒ଷା-ଽଽଯୁ॑ଷା । ପୁନ॑ର୍ନଃ ପାହି ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ସ॒ହ ର॒ଯ୍ଯା ନି ଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵାଗ୍ନେ॒ ପିନ୍ଵ॑ସ୍ଵ॒ ଧାର॑ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵଫ୍ସ୍ନି॑ଯା ଵି॒ଶ୍ଵ ତ॒ସ୍ପରି॑ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ ମ॒ସ୍ମଦଵା॑-ଽଧ॒ମଂ- [-ଽଧ॒ମମ୍, ଵି ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାଯ ।] 3
-ଁଵି ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାଯ । ଅଥା॑ ଵ॒ଯମା॑ଦିତ୍ଯ ଵ୍ର॒ତେ ତଵାନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତଯେ ସ୍ଯାମ ॥ ଆ ତ୍ଵା॑-ଽହାର୍ଷ-ମ॒ନ୍ତର॑ଭୂର୍ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॒ଷ୍ଠା ଽଵି॑ଚାଚଲିଃ । ଵିଶ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ସର୍ଵା॑ ଵାଞ୍ଛନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମି-ନ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମଧି॑ ଶ୍ରଯ ॥ଅଗ୍ରେ॑ ବୃ॒ହନ୍ନୁ॒ଷସା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଅ॑ସ୍ଥାନ୍ନିର୍ଜଗ୍ମି॒ଵାନ୍-ତମ॑ସୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ଷା-ଽଽଗା᳚ତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଭା॒ନୁନା॒ ରୁଶ॑ତା॒ ସ୍ଵଙ୍ଗ॒ ଆ ଜା॒ତୋ ଵିଶ୍ଵା॒ ସଦ୍ମା᳚ନ୍ଯପ୍ରାଃ ॥ ସୀଦ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯା [ସୀଦ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯାଃ᳚, ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯଗ୍ନେ] 4
ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯଗ୍ନେ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ମୈନା॑ମ॒ର୍ଚିଷା॒ ମା ତପ॑ସା॒-ଽଭି ଶୂ॑ଶୁଚୋ॒-ଽନ୍ତର॑ସ୍ଯାଗ୍ଂ ଶୁ॒କ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତି॒ର୍ଵି ଭା॑ହି ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଚା ତ୍ଵମୁ॒ଖାଯୈ॒ ସଦ॑ନେ॒ ସ୍ଵେ । ତସ୍ଯା॒ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ହର॑ସା॒ ତପ॒ଞ୍ଜାତ॑ଵେଦ-ଶ୍ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଶି॒ଵୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ମହ୍ଯ॑ମ॒ଗ୍ନେ-ଽଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଶି॒ଵାଃ କୃ॒ତ୍ଵା ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॑ମି॒ହା-ଽଽ ସ॑ଦଃ ॥ ହ॒ଗ୍ଂ॒ସ-ଶ୍ଶୁ॑ଚି॒ଷ ଦ୍ଵସୁ॑ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒-ସଦ୍ଧୋତା॑ ଵେଦି॒ଷଦତି॑ଥି ର୍ଦୁରୋଣ॒ସତ୍ । ନୃ॒ଷଦ୍ଵ॑ର॒ସ-ଦୃ॑ତ॒ସ-ଦ୍ଵ୍ଯୋ॑ମ॒ସ-ଦ॒ବ୍ଜା ଗୋ॒ଜା ଋ॑ତ॒ଜା ଅ॑ଦ୍ରି॒ଜା ଋ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହତ୍ ॥ 5 ॥
ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯଭିମାତି॒ହା ଗା॑ଯ॒ତ୍ର-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯଭିଶସ୍ତି॒ହା ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ᳚-ଽସ୍ଯରାତୀଯ॒ତୋ ହ॒ନ୍ତା ଜାଗ॑ତ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହ॒ ଦିଵ॒ମନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ [ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚, କ୍ରମୋ॑-ଽସି ଶତ୍ରୂଯ॒ତୋ] 1
କ୍ରମୋ॑-ଽସି ଶତ୍ରୂଯ॒ତୋ ହ॒ନ୍ତା-ଽନୁ॑ଷ୍ଟୁଭ॒-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ ଆ ରୋ॑ହ॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମଃ ॥ ଅକ୍ର॑ନ୍ଦଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ତ॒ନଯ॑ନ୍ନିଵ॒ ଦ୍ଯୌଃ, କ୍ଷାମା॒ ରେରି॑ହ-ଦ୍ଵୀ॒ରୁଧଃ॑ ସମ॒ଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜ॑ଜ୍ଞା॒ନୋ ଵି ହୀମି॒ଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯ॒ଦା ରୋଦ॑ସୀ ଭା॒ନୁନା॑ ଭାତ୍ଯ॒ନ୍ତଃ ॥ ଅଗ୍ନେ᳚-ଽଭ୍ଯାଵର୍ତିନ୍ନ॒ଭି ନ॒ ଆ ଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵା-ଽଽଯୁ॑ଷା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ସ॒ନ୍ଯା ମେ॒ଧଯା᳚ ପ୍ର॒ଜଯା॒ ଧନେ॑ନ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ [ଅଗ୍ନେ᳚, ଅ॒ଙ୍ଗି॒ର॒-ଶ୍ଶ॒ତ-ନ୍ତେ॑] 2
ଅଙ୍ଗିର-ଶ୍ଶ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ସନ୍ତ୍ଵା॒ଵୃତଃ॑ ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତ ଉପା॒ଵୃତଃ॑ । ତାସା॒-ମ୍ପୋଷ॑ସ୍ଯ॒ ପୋଷେ॑ଣ॒ ପୁନ॑ର୍ନୋ ନ॒ଷ୍ଟମା କୃ॑ଧି॒ ପୁନ॑ର୍ନୋ ର॒ଯିମା କୃ॑ଧି ॥ ପୁନ॑ରୂ॒ର୍ଜା ନିଵ॑ର୍ତସ୍ଵ॒ ପୁନ॑ରଗ୍ନ ଇ॒ଷା-ଽଽଯୁ॑ଷା । ପୁନ॑ର୍ନଃ ପାହି ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ସ॒ହ ର॒ଯ୍ଯା ନି ଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵାଗ୍ନେ॒ ପିନ୍ଵ॑ସ୍ଵ॒ ଧାର॑ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵଫ୍ସ୍ନି॑ଯା ଵି॒ଶ୍ଵ ତ॒ସ୍ପରି॑ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ ମ॒ସ୍ମଦଵା॑-ଽଧ॒ମଂ- [-ଽଧ॒ମମ୍, ଵି ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାଯ ।] 3
-ଁଵି ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାଯ । ଅଥା॑ ଵ॒ଯମା॑ଦିତ୍ଯ ଵ୍ର॒ତେ ତଵାନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତଯେ ସ୍ଯାମ ॥ ଆ ତ୍ଵା॑-ଽହାର୍ଷ-ମ॒ନ୍ତର॑ଭୂର୍ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତି॒ଷ୍ଠା ଽଵି॑ଚାଚଲିଃ । ଵିଶ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ସର୍ଵା॑ ଵାଞ୍ଛନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମି-ନ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମଧି॑ ଶ୍ରଯ ॥ଅଗ୍ରେ॑ ବୃ॒ହନ୍ନୁ॒ଷସା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଅ॑ସ୍ଥାନ୍ନିର୍ଜଗ୍ମି॒ଵାନ୍-ତମ॑ସୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ଷା-ଽଽଗା᳚ତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଭା॒ନୁନା॒ ରୁଶ॑ତା॒ ସ୍ଵଙ୍ଗ॒ ଆ ଜା॒ତୋ ଵିଶ୍ଵା॒ ସଦ୍ମା᳚ନ୍ଯପ୍ରାଃ ॥ ସୀଦ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯା [ସୀଦ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯାଃ᳚, ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯଗ୍ନେ] 4
ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯଗ୍ନେ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ମୈନା॑ମ॒ର୍ଚିଷା॒ ମା ତପ॑ସା॒-ଽଭି ଶୂ॑ଶୁଚୋ॒-ଽନ୍ତର॑ସ୍ଯାଗ୍ଂ ଶୁ॒କ୍ରଜ୍ଯୋ॑ତି॒ର୍ଵି ଭା॑ହି ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଚା ତ୍ଵମୁ॒ଖାଯୈ॒ ସଦ॑ନେ॒ ସ୍ଵେ । ତସ୍ଯା॒ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ହର॑ସା॒ ତପ॒ଞ୍ଜାତ॑ଵେଦ-ଶ୍ଶି॒ଵୋ ଭ॑ଵ ॥ ଶି॒ଵୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ମହ୍ଯ॑ମ॒ଗ୍ନେ-ଽଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵସ୍ତ୍ଵମ୍ । ଶି॒ଵାଃ କୃ॒ତ୍ଵା ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॑ମି॒ହା-ଽଽ ସ॑ଦଃ ॥ ହ॒ଗ୍ଂ॒ସ-ଶ୍ଶୁ॑ଚି॒ଷ ଦ୍ଵସୁ॑ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒-ସଦ୍ଧୋତା॑ ଵେଦି॒ଷଦତି॑ଥି ର୍ଦୁରୋଣ॒ସତ୍ । ନୃ॒ଷଦ୍ଵ॑ର॒ସ-ଦୃ॑ତ॒ସ-ଦ୍ଵ୍ଯୋ॑ମ॒ସ-ଦ॒ବ୍ଜା ଗୋ॒ଜା ଋ॑ତ॒ଜା ଅ॑ଦ୍ରି॒ଜା ଋ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହତ୍ ॥ 5 ॥
(ଦିଵ॒ମନୁ॒ ଵି କ୍ର॑ମସ୍ଵ॒ ନିର୍ଭ॑କ୍ତ॒-ସ୍ସ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମୋ ଵିଷ୍ଣୋ॒ - ର୍ଧନେ॒ନାଗ୍ନେ॑ - ଽଧ॒ମ - ମ॒ସ୍ଯାଃ - ଶୁ॑ଚି॒ଷଥ୍ - ଷୋଡ॑ଶ ଚ) (ଅ. 1)
ଦି॒ଵସ୍ପରି॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଜ୍ଞେ ଅ॒ଗ୍ନିର॒ସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॒-ମ୍ପରି॑ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ତୃ॒ତୀଯ॑ମ॒ଫ୍ସୁ ନୃ॒ମଣା॒ ଅଜ॑ସ୍ର॒ମିନ୍ଧା॑ନ ଏନ-ଞ୍ଜରତେ ସ୍ଵା॒ଧୀଃ ॥ ଵି॒ଦ୍ମା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ତ୍ରେ॒ଧା ତ୍ର॒ଯାଣି॑ ଵି॒ଦ୍ମା ତେ॒ ସଦ୍ମ॒ ଵିଭୃ॑ତ-ମ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା । ଵି॒ଦ୍ମା ତେ॒ ନାମ॑ ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହା॒ ଯଦ୍ଵି॒ଦ୍ମା ତମୁଥ୍ସଂ॒-ଯଁତ॑ ଆଜ॒ଗନ୍ଥ॑ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରେ ତ୍ଵା॑ ନୃ॒ମଣା॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ନ୍ତର୍ନୃ॒ଚକ୍ଷା॑ ଈଧେ ଦି॒ଵୋ ଅ॑ଗ୍ନ॒ ଊଧନ୍ନ୍॑ । ତୃ॒ତୀଯେ᳚ ତ୍ଵା॒ [ତୃ॒ତୀଯେ᳚ ତ୍ଵା, ରଜ॑ସି ତସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ମୃ॒ତସ୍ଯ॒] 6
ରଜ॑ସି ତସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ମୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଯୋନୌ॑ ମହି॒ଷା ଅ॑ହିନ୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଅକ୍ର॑ନ୍ଦଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ତ॒ନଯ॑ନ୍ନିଵ॒ ଦ୍ଯୌଃ, କ୍ଷାମା॒ ରେରି॑ହ-ଦ୍ଵୀ॒ରୁଧଃ॑ ସମ॒ଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜ॑ଜ୍ଞା॒ନୋ ଵି ହୀମି॒ଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯ॒ଦା ରୋଦ॑ସୀ ଭା॒ନୁନା॑ ଭାତ୍ଯ॒ନ୍ତଃ ॥ ଉ॒ଶି-କ୍ପା॑ଵ॒କୋ ଅ॑ର॒ତି-ସ୍ସୁ॑ମେ॒ଧା ମର୍ତେ᳚ଷ୍ଵ॒ଗ୍ନିର॒ମୃତୋ॒ ନିଧା॑ଯି । ଇଯ॑ର୍ତି ଧୂ॒ମମ॑ରୁ॒ଷ-ମ୍ଭରି॑ଭ୍ର॒ଦୁଚ୍ଛୁ॒କ୍ରେଣ॑ ଶୋ॒ଚିଷା॒ ଦ୍ଯାମିନ॑କ୍ଷତ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କେ॒ତୁର୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭ॒ ଆ [ ] 7
ରୋଦ॑ସୀ ଅପୃଣା॒ଜ୍ଜାଯ॑ମାନଃ । ଵୀ॒ଡୁ-ଞ୍ଚି॒ଦଦ୍ରି॑ମଭିନ-ତ୍ପରା॒ଯନ୍ ଜନା॒ ଯଦ॒ଗ୍ନିମଯ॑ଜନ୍ତ॒ ପଞ୍ଚ॑ ॥ ଶ୍ରୀ॒ଣାମୁ॑ଦା॒ରୋ ଧ॒ରୁଣୋ॑ ରଯୀ॒ଣା-ମ୍ମ॑ନୀ॒ଷାଣା॒-ମ୍ପ୍ରାର୍ପ॑ଣ॒-ସ୍ସୋମ॑ଗୋପାଃ । ଵସୋ᳚-ସ୍ସୂ॒ନୁ-ସ୍ସହ॑ସୋ ଅ॒ଫ୍ସୁ ରାଜା॒ ଵି ଭା॒ତ୍ଯଗ୍ର॑ ଉ॒ଷସା॑ମିଧା॒ନଃ ॥ ଯସ୍ତେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯ କୃ॒ଣଵ॑-ଦ୍ଭଦ୍ରଶୋଚେ-ଽପୂ॒ପ-ନ୍ଦେ॑ଵ ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତମଗ୍ନେ । ପ୍ରତ-ନ୍ନ॑ଯ ପ୍ରତ॒ରାଂ-ଵଁସ୍ଯୋ॒ ଅଚ୍ଛା॒ଭି ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନ-ନ୍ଦେ॒ଵଭ॑କ୍ତଂ-ଯଁଵିଷ୍ଠ ॥ ଆ [ ] 8
ତ-ମ୍ଭ॑ଜ ସୌଶ୍ରଵ॒ସେଷ୍ଵ॑ଗ୍ନ ଉ॒କ୍ଥ-ଉ॑କ୍ଥ॒ ଆ ଭ॑ଜ ଶ॒ସ୍ଯମା॑ନେ । ପ୍ରି॒ଯ-ସ୍ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରି॒ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନା ଭ॑ଵା॒ତ୍ଯୁଜ୍ଜା॒ତେନ॑ ଭି॒ନଦ॒ଦୁଜ୍ଜନି॑ତ୍ଵୈଃ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ॒ ଯଜ॑ମାନା॒ ଅନୁ॒ ଦ୍ଯୂନ୍. ଵିଶ୍ଵା॒ ଵସୂ॑ନି ଦଧିରେ॒ ଵାର୍ଯା॑ଣି । ତ୍ଵଯା॑ ସ॒ହ ଦ୍ରଵି॑ଣମି॒ଚ୍ଛମା॑ନା ଵ୍ର॒ଜ-ଙ୍ଗୋମ॑ନ୍ତମୁ॒ଶିଜୋ॒ ଵି ଵ॑ଵ୍ରୁଃ ॥ ଦୃ॒ଶା॒ନୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॒ର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯ॑ଦ୍ଯୌ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ମର୍ଷ॒ମାଯୁଃ॑ ଶ୍ରି॒ଯେ ରୁ॑ଚା॒ନଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର॒ମୃତୋ॑ ଅଭଵ॒-ଦ୍ଵଯୋ॑ଭି॒ର୍ଯଦେ॑- -ନ॒-ନ୍ଦ୍ଯୌରଜ॑ନଯ-ଥ୍ସୁ॒ରେତାଃ᳚ ॥ 9 ॥
ଦି॒ଵସ୍ପରି॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଜ୍ଞେ ଅ॒ଗ୍ନିର॒ସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॒-ମ୍ପରି॑ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ତୃ॒ତୀଯ॑ମ॒ଫ୍ସୁ ନୃ॒ମଣା॒ ଅଜ॑ସ୍ର॒ମିନ୍ଧା॑ନ ଏନ-ଞ୍ଜରତେ ସ୍ଵା॒ଧୀଃ ॥ ଵି॒ଦ୍ମା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ତ୍ରେ॒ଧା ତ୍ର॒ଯାଣି॑ ଵି॒ଦ୍ମା ତେ॒ ସଦ୍ମ॒ ଵିଭୃ॑ତ-ମ୍ପୁରୁ॒ତ୍ରା । ଵି॒ଦ୍ମା ତେ॒ ନାମ॑ ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହା॒ ଯଦ୍ଵି॒ଦ୍ମା ତମୁଥ୍ସଂ॒-ଯଁତ॑ ଆଜ॒ଗନ୍ଥ॑ ॥ ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରେ ତ୍ଵା॑ ନୃ॒ମଣା॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ନ୍ତର୍ନୃ॒ଚକ୍ଷା॑ ଈଧେ ଦି॒ଵୋ ଅ॑ଗ୍ନ॒ ଊଧନ୍ନ୍॑ । ତୃ॒ତୀଯେ᳚ ତ୍ଵା॒ [ତୃ॒ତୀଯେ᳚ ତ୍ଵା, ରଜ॑ସି ତସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ମୃ॒ତସ୍ଯ॒] 6
ରଜ॑ସି ତସ୍ଥି॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ମୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଯୋନୌ॑ ମହି॒ଷା ଅ॑ହିନ୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଅକ୍ର॑ନ୍ଦଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ତ॒ନଯ॑ନ୍ନିଵ॒ ଦ୍ଯୌଃ, କ୍ଷାମା॒ ରେରି॑ହ-ଦ୍ଵୀ॒ରୁଧଃ॑ ସମ॒ଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜ॑ଜ୍ଞା॒ନୋ ଵି ହୀମି॒ଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯ॒ଦା ରୋଦ॑ସୀ ଭା॒ନୁନା॑ ଭାତ୍ଯ॒ନ୍ତଃ ॥ ଉ॒ଶି-କ୍ପା॑ଵ॒କୋ ଅ॑ର॒ତି-ସ୍ସୁ॑ମେ॒ଧା ମର୍ତେ᳚ଷ୍ଵ॒ଗ୍ନିର॒ମୃତୋ॒ ନିଧା॑ଯି । ଇଯ॑ର୍ତି ଧୂ॒ମମ॑ରୁ॒ଷ-ମ୍ଭରି॑ଭ୍ର॒ଦୁଚ୍ଛୁ॒କ୍ରେଣ॑ ଶୋ॒ଚିଷା॒ ଦ୍ଯାମିନ॑କ୍ଷତ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ କେ॒ତୁର୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଗର୍ଭ॒ ଆ [ ] 7
ରୋଦ॑ସୀ ଅପୃଣା॒ଜ୍ଜାଯ॑ମାନଃ । ଵୀ॒ଡୁ-ଞ୍ଚି॒ଦଦ୍ରି॑ମଭିନ-ତ୍ପରା॒ଯନ୍ ଜନା॒ ଯଦ॒ଗ୍ନିମଯ॑ଜନ୍ତ॒ ପଞ୍ଚ॑ ॥ ଶ୍ରୀ॒ଣାମୁ॑ଦା॒ରୋ ଧ॒ରୁଣୋ॑ ରଯୀ॒ଣା-ମ୍ମ॑ନୀ॒ଷାଣା॒-ମ୍ପ୍ରାର୍ପ॑ଣ॒-ସ୍ସୋମ॑ଗୋପାଃ । ଵସୋ᳚-ସ୍ସୂ॒ନୁ-ସ୍ସହ॑ସୋ ଅ॒ଫ୍ସୁ ରାଜା॒ ଵି ଭା॒ତ୍ଯଗ୍ର॑ ଉ॒ଷସା॑ମିଧା॒ନଃ ॥ ଯସ୍ତେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯ କୃ॒ଣଵ॑-ଦ୍ଭଦ୍ରଶୋଚେ-ଽପୂ॒ପ-ନ୍ଦେ॑ଵ ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତମଗ୍ନେ । ପ୍ରତ-ନ୍ନ॑ଯ ପ୍ରତ॒ରାଂ-ଵଁସ୍ଯୋ॒ ଅଚ୍ଛା॒ଭି ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନ-ନ୍ଦେ॒ଵଭ॑କ୍ତଂ-ଯଁଵିଷ୍ଠ ॥ ଆ [ ] 8
ତ-ମ୍ଭ॑ଜ ସୌଶ୍ରଵ॒ସେଷ୍ଵ॑ଗ୍ନ ଉ॒କ୍ଥ-ଉ॑କ୍ଥ॒ ଆ ଭ॑ଜ ଶ॒ସ୍ଯମା॑ନେ । ପ୍ରି॒ଯ-ସ୍ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରି॒ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନା ଭ॑ଵା॒ତ୍ଯୁଜ୍ଜା॒ତେନ॑ ଭି॒ନଦ॒ଦୁଜ୍ଜନି॑ତ୍ଵୈଃ ॥ ତ୍ଵାମ॑ଗ୍ନେ॒ ଯଜ॑ମାନା॒ ଅନୁ॒ ଦ୍ଯୂନ୍. ଵିଶ୍ଵା॒ ଵସୂ॑ନି ଦଧିରେ॒ ଵାର୍ଯା॑ଣି । ତ୍ଵଯା॑ ସ॒ହ ଦ୍ରଵି॑ଣମି॒ଚ୍ଛମା॑ନା ଵ୍ର॒ଜ-ଙ୍ଗୋମ॑ନ୍ତମୁ॒ଶିଜୋ॒ ଵି ଵ॑ଵ୍ରୁଃ ॥ ଦୃ॒ଶା॒ନୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॒ର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯ॑ଦ୍ଯୌ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ମର୍ଷ॒ମାଯୁଃ॑ ଶ୍ରି॒ଯେ ରୁ॑ଚା॒ନଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର॒ମୃତୋ॑ ଅଭଵ॒-ଦ୍ଵଯୋ॑ଭି॒ର୍ଯଦେ॑- -ନ॒-ନ୍ଦ୍ଯୌରଜ॑ନଯ-ଥ୍ସୁ॒ରେତାଃ᳚ ॥ 9 ॥
(ତୃତିଯେ᳚ ତ୍ଵା॒ - ଗର୍ଭ॒ ଆ - ଯ॑ଵି॒ଷ୍ଠା-ଽଽ - ଯ - ଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନ୍ନ॑ପ॒ତେ-ଽନ୍ନ॑ସ୍ଯ ନୋ ଦେହ୍ଯନମୀ॒ଵସ୍ଯ॑ ଶୁ॒ଷ୍ମିଣଃ॑ । ପ୍ର ପ୍ର॑ଦା॒ତାର॑-ନ୍ତାରିଷ॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ ଉଦୁ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ । ସ ନୋ॑ ଭଵ ଶି॒ଵତ॑ମ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କୋ ଵି॒ଭାଵ॑ସୁଃ ॥ ପ୍ରେଦ॑ଗ୍ନେ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମାନ୍. ଯାହି ଶି॒ଵେଭି॑ର॒ର୍ଚିଭି॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ବୃ॒ହଦ୍ଭି॑-ର୍ଭା॒ନୁଭି॒-ର୍ଭାସ॒-ନ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ ସ୍ତ॒ନୁଵା᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ॥ ସ॒ମିଧା॒-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁ॑ଵସ୍ଯତ ଘୃ॒ତୈର୍ବୋ॑ଧଯ॒ତାତି॑ଥିମ୍ । ଆ- [ଆ, ଅ॒ସ୍ମି॒ନ୍॒. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ।] 10
-ଽସ୍ମି॑ନ୍. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ॥ ପ୍ରପ୍ରା॒ଯମ॒ଗ୍ନିର୍ଭ॑ର॒ତସ୍ଯ॑ ଶୃଣ୍ଵେ॒ ଵି ଯ-ଥ୍ସୂର୍ଯୋ॒ ନ ରୋଚ॑ତେ ବୃ॒ହଦ୍ଭାଃ । ଅ॒ଭି ଯଃ ପୂ॒ରୁ-ମ୍ପୃତ॑ନାସୁ ତ॒ସ୍ଥୌ ଦୀ॒ଦାଯ॒ ଦୈଵ୍ଯୋ॒ ଅତି॑ଥି-ଶ୍ଶି॒ଵୋ ନଃ॑ ॥ ଆପୋ॑ ଦେଵୀଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀତ॒ ଭସ୍ମୈ॒ତ-ଥ୍ସ୍ଯୋ॒ନେ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵଗ୍ଂ ସୁର॒ଭାଵୁ॑ ଲୋ॒କେ । ତସ୍ମୈ॑ ନମନ୍ତା॒-ଞ୍ଜନ॑ଯ-ସ୍ସୁ॒ପତ୍ନୀ᳚ର୍ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ବି॑ଭୃ॒ତା ସ୍ଵେ॑ନମ୍ ॥ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ଗ୍ନେ॒ ସଧି॒ଷ୍ଟଵ॒- [ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ଗ୍ନେ॒ ସଧି॒ଷ୍ଟଵ॑, ସୌଷ॑ଧୀ॒ରନୁ॑ ରୁଦ୍ଧ୍ଯସେ ।] 11
ସୌଷ॑ଧୀ॒ରନୁ॑ ରୁଦ୍ଧ୍ଯସେ । ଗର୍ଭେ॒ ସଞ୍ଜା॑ଯସେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ଗର୍ଭୋ॑ ଅ॒ସ୍ଯୋଷ॑ଧୀନା॒-ଙ୍ଗର୍ଭୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॑ନାମ୍ । ଗର୍ଭୋ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ଭୂ॒ତସ୍ଯାଗ୍ନେ॒ ଗର୍ଭୋ॑ ଅ॒ପାମ॑ସି ॥ ପ୍ର॒ସଦ୍ଯ॒ ଭସ୍ମ॑ନା॒ ଯୋନି॑ମ॒ପଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀମ॑ଗ୍ନେ । ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃଜ୍ଯ॑ ମା॒ତୃଭି॒ସ୍ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମା॒-ନ୍ପୁନ॒ରା-ଽସ॑ଦଃ ॥ ପୁନ॑ରା॒ସଦ୍ଯ॒ ସଦ॑ନମ॒ପଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀମ॑ଗ୍ନେ । ଶେଷେ॑ ମା॒ତୁର୍ଯଥୋ॒ପସ୍ଥେ॒ ଽନ୍ତର॒ସ୍ଯାଗ୍ଂ ଶି॒ଵତ॑ମଃ ॥ ପୁନ॑ରୂ॒ର୍ଜା [ ] 12
-ନି ଵ॑ର୍ତସ୍ଵ॒ ପୁନ॑ରଗ୍ନ ଇ॒ଷା ଽଽଯୁ॑ଷା । ପୁନ॑ର୍ନଃ ପାହି ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ସ॒ହ ର॒ଯ୍ଯା ନି ଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵାଗ୍ନେ॒ ପିନ୍ଵ॑ସ୍ଵ॒ ଧାର॑ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵଫ୍ସ୍ନି॑ଯା ଵି॒ଶ୍ଵତ॒ସ୍ପରି॑ ॥ ପୁନ॑ସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦି॒ତ୍ଯା ରୁ॒ଦ୍ରା ଵସ॑ଵ॒-ସ୍ସମି॑ନ୍ଧତା॒-ମ୍ପୁନ॑ର୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଵସୁନୀଥ ଯ॒ଜ୍ଞୈଃ । ଘୃ॒ତେନ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ଵର୍ଧଯସ୍ଵ ସ॒ତ୍ଯା-ସ୍ସ॑ନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ କାମାଃ᳚ ॥ ବୋଧା॑ ନୋ ଅ॒ସ୍ଯ ଵଚ॑ସୋ ଯଵିଷ୍ଠ॒ ମଗ୍ଂହି॑ଷ୍ଠସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୃ॑ତସ୍ଯ ସ୍ଵଧାଵଃ । ପୀଯ॑ତି ତ୍ଵୋ॒ ଅନୁ॑ ତ୍ଵୋ ଗୃଣାତି ଵ॒ନ୍ଦାରୁ॑ସ୍ତେ ତ॒ନୁଵଂ॑-ଵଁନ୍ଦେ ଅଗ୍ନେ ॥ ସ ବୋ॑ଧି ସୂ॒ରିର୍ମ॒ଘଵା॑ ଵସୁ॒ଦାଵା॒ ଵସୁ॑ପତିଃ । ଯୁ॒ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି ॥ 13 ॥
ଅନ୍ନ॑ପ॒ତେ-ଽନ୍ନ॑ସ୍ଯ ନୋ ଦେହ୍ଯନମୀ॒ଵସ୍ଯ॑ ଶୁ॒ଷ୍ମିଣଃ॑ । ପ୍ର ପ୍ର॑ଦା॒ତାର॑-ନ୍ତାରିଷ॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵି॒ପଦେ॒ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥ ଉଦୁ॑ ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅଗ୍ନେ॒ ଭର॑ନ୍ତୁ॒ ଚିତ୍ତି॑ଭିଃ । ସ ନୋ॑ ଭଵ ଶି॒ଵତ॑ମ-ସ୍ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କୋ ଵି॒ଭାଵ॑ସୁଃ ॥ ପ୍ରେଦ॑ଗ୍ନେ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମାନ୍. ଯାହି ଶି॒ଵେଭି॑ର॒ର୍ଚିଭି॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ବୃ॒ହଦ୍ଭି॑-ର୍ଭା॒ନୁଭି॒-ର୍ଭାସ॒-ନ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ ସ୍ତ॒ନୁଵା᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ॥ ସ॒ମିଧା॒-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁ॑ଵସ୍ଯତ ଘୃ॒ତୈର୍ବୋ॑ଧଯ॒ତାତି॑ଥିମ୍ । ଆ- [ଆ, ଅ॒ସ୍ମି॒ନ୍॒. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ।] 10
-ଽସ୍ମି॑ନ୍. ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ହୋତନ ॥ ପ୍ରପ୍ରା॒ଯମ॒ଗ୍ନିର୍ଭ॑ର॒ତସ୍ଯ॑ ଶୃଣ୍ଵେ॒ ଵି ଯ-ଥ୍ସୂର୍ଯୋ॒ ନ ରୋଚ॑ତେ ବୃ॒ହଦ୍ଭାଃ । ଅ॒ଭି ଯଃ ପୂ॒ରୁ-ମ୍ପୃତ॑ନାସୁ ତ॒ସ୍ଥୌ ଦୀ॒ଦାଯ॒ ଦୈଵ୍ଯୋ॒ ଅତି॑ଥି-ଶ୍ଶି॒ଵୋ ନଃ॑ ॥ ଆପୋ॑ ଦେଵୀଃ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀତ॒ ଭସ୍ମୈ॒ତ-ଥ୍ସ୍ଯୋ॒ନେ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵଗ୍ଂ ସୁର॒ଭାଵୁ॑ ଲୋ॒କେ । ତସ୍ମୈ॑ ନମନ୍ତା॒-ଞ୍ଜନ॑ଯ-ସ୍ସୁ॒ପତ୍ନୀ᳚ର୍ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ବି॑ଭୃ॒ତା ସ୍ଵେ॑ନମ୍ ॥ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ଗ୍ନେ॒ ସଧି॒ଷ୍ଟଵ॒- [ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ଗ୍ନେ॒ ସଧି॒ଷ୍ଟଵ॑, ସୌଷ॑ଧୀ॒ରନୁ॑ ରୁଦ୍ଧ୍ଯସେ ।] 11
ସୌଷ॑ଧୀ॒ରନୁ॑ ରୁଦ୍ଧ୍ଯସେ । ଗର୍ଭେ॒ ସଞ୍ଜା॑ଯସେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ଗର୍ଭୋ॑ ଅ॒ସ୍ଯୋଷ॑ଧୀନା॒-ଙ୍ଗର୍ଭୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॑ନାମ୍ । ଗର୍ଭୋ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ ଭୂ॒ତସ୍ଯାଗ୍ନେ॒ ଗର୍ଭୋ॑ ଅ॒ପାମ॑ସି ॥ ପ୍ର॒ସଦ୍ଯ॒ ଭସ୍ମ॑ନା॒ ଯୋନି॑ମ॒ପଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀମ॑ଗ୍ନେ । ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃଜ୍ଯ॑ ମା॒ତୃଭି॒ସ୍ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମା॒-ନ୍ପୁନ॒ରା-ଽସ॑ଦଃ ॥ ପୁନ॑ରା॒ସଦ୍ଯ॒ ସଦ॑ନମ॒ପଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀମ॑ଗ୍ନେ । ଶେଷେ॑ ମା॒ତୁର୍ଯଥୋ॒ପସ୍ଥେ॒ ଽନ୍ତର॒ସ୍ଯାଗ୍ଂ ଶି॒ଵତ॑ମଃ ॥ ପୁନ॑ରୂ॒ର୍ଜା [ ] 12
-ନି ଵ॑ର୍ତସ୍ଵ॒ ପୁନ॑ରଗ୍ନ ଇ॒ଷା ଽଽଯୁ॑ଷା । ପୁନ॑ର୍ନଃ ପାହି ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ସ॒ହ ର॒ଯ୍ଯା ନି ଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵାଗ୍ନେ॒ ପିନ୍ଵ॑ସ୍ଵ॒ ଧାର॑ଯା । ଵି॒ଶ୍ଵଫ୍ସ୍ନି॑ଯା ଵି॒ଶ୍ଵତ॒ସ୍ପରି॑ ॥ ପୁନ॑ସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦି॒ତ୍ଯା ରୁ॒ଦ୍ରା ଵସ॑ଵ॒-ସ୍ସମି॑ନ୍ଧତା॒-ମ୍ପୁନ॑ର୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଵସୁନୀଥ ଯ॒ଜ୍ଞୈଃ । ଘୃ॒ତେନ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ଵର୍ଧଯସ୍ଵ ସ॒ତ୍ଯା-ସ୍ସ॑ନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ କାମାଃ᳚ ॥ ବୋଧା॑ ନୋ ଅ॒ସ୍ଯ ଵଚ॑ସୋ ଯଵିଷ୍ଠ॒ ମଗ୍ଂହି॑ଷ୍ଠସ୍ଯ॒ ପ୍ରଭୃ॑ତସ୍ଯ ସ୍ଵଧାଵଃ । ପୀଯ॑ତି ତ୍ଵୋ॒ ଅନୁ॑ ତ୍ଵୋ ଗୃଣାତି ଵ॒ନ୍ଦାରୁ॑ସ୍ତେ ତ॒ନୁଵଂ॑-ଵଁନ୍ଦେ ଅଗ୍ନେ ॥ ସ ବୋ॑ଧି ସୂ॒ରିର୍ମ॒ଘଵା॑ ଵସୁ॒ଦାଵା॒ ଵସୁ॑ପତିଃ । ଯୁ॒ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି ॥ 13 ॥
(ଆ - ତଵୋ॒ - ର୍ଜା-ଽ - ନୁ॒ - ଷୋଡ॑ଶ ଚ) (ଅ. 3)
ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତୋ॒ ଯେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ଯେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ । ଅଦା॑ଦି॒ଦଂ-ଯଁ॒ମୋ॑-ଽଵ॒ସାନ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅକ୍ର॑ନ୍ନି॒ମ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଲୋ॒କମ॑ସ୍ମୈ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭସ୍ମା᳚ସ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ ପୁରୀ॑ଷମସି ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମସି କାମ॒ଧର॑ଣ॒-ମ୍ମଯି॑ ତେ କାମ॒ଧର॑ଣ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ ॥ ସଂ-ଯାଁ ଵଃ॑ ପ୍ରି॒ଯାସ୍ତ॒ନୁଵ॒-ସ୍ସ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଵୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ [ଅସ୍ତୁ, ସମ୍ପ୍ରି॑ଯ॒] 14
ସମ୍ପ୍ରି॑ଯ॒-ସ୍ସମ୍ପ୍ରି॑ଯାସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ମମ॑ ॥ ଅ॒ଯଗ୍ଂ ସୋ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଯସ୍ମି॒ନ୍-ଥ୍ସୋମ॒ମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସୁ॒ତ-ନ୍ଦ॒ଧେ ଜ॒ଠରେ॑ ଵାଵଶା॒ନଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଯଂ॒-ଵାଁଜ॒ମତ୍ଯ॒-ନ୍ନ ସପ୍ତିଗ୍ଂ॑ ସସ॒ଵାନ୍-ଥ୍ସନ୍-ଥ୍ସ୍ତୂ॑ଯସେ ଜାତଵେଦଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଦି॒ଵୋ ଅର୍ଣ॒ମଚ୍ଛା॑ ଜିଗା॒ସ୍ଯଚ୍ଛା॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଊ॑ଚିଷେ॒ ଧିଷ୍ଣି॑ଯା॒ ଯେ । ଯାଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ରୋଚ॒ନେ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଯାଶ୍ଚା॒ ଵସ୍ତା॑-ଦୁପ॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତ॒ ଆପଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯ-ତ୍ତେ॑ ଦି॒ଵି ଵର୍ଚଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଂ-ଯଁଦୋଷ॑ଧୀ- [ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଂ-ଯଁଦୋଷ॑ଧୀଷୁ, ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵା॑ ଯଜତ୍ର ।] 15
-ଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୁ ଵା॑ ଯଜତ୍ର । ଯେନା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମୁ॒ର୍ଵା॑ତ॒ତନ୍ଥ॑ ତ୍ଵେ॒ଷ-ସ୍ସ ଭା॒ନୁର॑ର୍ଣ॒ଵୋ ନୃ॒ଚକ୍ଷାଃ᳚ ॥ ପୁ॒ରୀ॒ଷ୍ଯା॑ସୋ ଅ॒ଗ୍ନଯଃ॑ ପ୍ରାଵ॒ଣେଭିଃ॑ ସ॒ଜୋଷ॑ସଃ । ଜୁ॒ଷନ୍ତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵ୍ଯମାହୁ॑ତମନମୀ॒ଵା ଇଷୋ॑ ମ॒ହୀଃ ॥ ଇଡା॑ମଗ୍ନେ ପୁରୁ॒ଦଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ॑ ସ॒ନି-ଙ୍ଗୋ-ଶ୍ଶ॑ଶ୍ଵତ୍ତ॒ମଗ୍ଂ ହଵ॑ମାନାଯ ସାଧ । ସ୍ଯାନ୍ନଃ॑ ସୂ॒ନୁସ୍ତନ॑ଯୋ ଵି॒ଜାଵା-ଽଗ୍ନେ॒ ସା ତେ॑ ସୁମ॒ତିର୍ଭୂ᳚ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ ॥ ଅ॒ଯ-ନ୍ତେ॒ ଯୋନି॑ର୍-ଋ॒ତ୍ଵିଯୋ॒ ଯତୋ॑ ଜା॒ତୋ ଅରୋ॑ଚଥାଃ । ତ-ଞ୍ଜା॒ନ- [ତ-ଞ୍ଜା॒ନନ୍ନ୍, ଅ॒ଗ୍ନ॒ ଆ ରୋ॒ହାଥା॑ ନୋ] 16
-ନ୍ନ॑ଗ୍ନ॒ ଆ ରୋ॒ହାଥା॑ ନୋ ଵର୍ଧଯା ର॒ଯିମ୍ ॥ ଚିଦ॑ସି॒ ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ପରି॒ଚିଦ॑ସି॒ ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣ ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ପୃ॒ଣାଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ତ୍ଵା॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର॒ସ୍ମିନ୍. ଯୋନା॑ଵସୀଷଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅ॑ସ୍ଯ॒ ସୂଦ॑ଦୋହସ॒-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି॒ ପୃଶ୍ଞ॑ଯଃ । ଜନ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵିଁଶ॑ସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଵା ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵଃ ॥ 17 ॥
ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତୋ॒ ଯେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ଯେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ । ଅଦା॑ଦି॒ଦଂ-ଯଁ॒ମୋ॑-ଽଵ॒ସାନ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅକ୍ର॑ନ୍ନି॒ମ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ଲୋ॒କମ॑ସ୍ମୈ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଭସ୍ମା᳚ସ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ ପୁରୀ॑ଷମସି ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑ମସି କାମ॒ଧର॑ଣ॒-ମ୍ମଯି॑ ତେ କାମ॒ଧର॑ଣ-ମ୍ଭୂଯାତ୍ ॥ ସଂ-ଯାଁ ଵଃ॑ ପ୍ରି॒ଯାସ୍ତ॒ନୁଵ॒-ସ୍ସ-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ହୃଦ॑ଯାନି ଵଃ । ଆ॒ତ୍ମା ଵୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ [ଅସ୍ତୁ, ସମ୍ପ୍ରି॑ଯ॒] 14
ସମ୍ପ୍ରି॑ଯ॒-ସ୍ସମ୍ପ୍ରି॑ଯାସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ମମ॑ ॥ ଅ॒ଯଗ୍ଂ ସୋ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଯସ୍ମି॒ନ୍-ଥ୍ସୋମ॒ମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସୁ॒ତ-ନ୍ଦ॒ଧେ ଜ॒ଠରେ॑ ଵାଵଶା॒ନଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଯଂ॒-ଵାଁଜ॒ମତ୍ଯ॒-ନ୍ନ ସପ୍ତିଗ୍ଂ॑ ସସ॒ଵାନ୍-ଥ୍ସନ୍-ଥ୍ସ୍ତୂ॑ଯସେ ଜାତଵେଦଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଦି॒ଵୋ ଅର୍ଣ॒ମଚ୍ଛା॑ ଜିଗା॒ସ୍ଯଚ୍ଛା॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଊ॑ଚିଷେ॒ ଧିଷ୍ଣି॑ଯା॒ ଯେ । ଯାଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ରୋଚ॒ନେ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଯାଶ୍ଚା॒ ଵସ୍ତା॑-ଦୁପ॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତ॒ ଆପଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯ-ତ୍ତେ॑ ଦି॒ଵି ଵର୍ଚଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଂ-ଯଁଦୋଷ॑ଧୀ- [ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଂ-ଯଁଦୋଷ॑ଧୀଷୁ, ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵା॑ ଯଜତ୍ର ।] 15
-ଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୁ ଵା॑ ଯଜତ୍ର । ଯେନା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମୁ॒ର୍ଵା॑ତ॒ତନ୍ଥ॑ ତ୍ଵେ॒ଷ-ସ୍ସ ଭା॒ନୁର॑ର୍ଣ॒ଵୋ ନୃ॒ଚକ୍ଷାଃ᳚ ॥ ପୁ॒ରୀ॒ଷ୍ଯା॑ସୋ ଅ॒ଗ୍ନଯଃ॑ ପ୍ରାଵ॒ଣେଭିଃ॑ ସ॒ଜୋଷ॑ସଃ । ଜୁ॒ଷନ୍ତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵ୍ଯମାହୁ॑ତମନମୀ॒ଵା ଇଷୋ॑ ମ॒ହୀଃ ॥ ଇଡା॑ମଗ୍ନେ ପୁରୁ॒ଦଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ॑ ସ॒ନି-ଙ୍ଗୋ-ଶ୍ଶ॑ଶ୍ଵତ୍ତ॒ମଗ୍ଂ ହଵ॑ମାନାଯ ସାଧ । ସ୍ଯାନ୍ନଃ॑ ସୂ॒ନୁସ୍ତନ॑ଯୋ ଵି॒ଜାଵା-ଽଗ୍ନେ॒ ସା ତେ॑ ସୁମ॒ତିର୍ଭୂ᳚ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ ॥ ଅ॒ଯ-ନ୍ତେ॒ ଯୋନି॑ର୍-ଋ॒ତ୍ଵିଯୋ॒ ଯତୋ॑ ଜା॒ତୋ ଅରୋ॑ଚଥାଃ । ତ-ଞ୍ଜା॒ନ- [ତ-ଞ୍ଜା॒ନନ୍ନ୍, ଅ॒ଗ୍ନ॒ ଆ ରୋ॒ହାଥା॑ ନୋ] 16
-ନ୍ନ॑ଗ୍ନ॒ ଆ ରୋ॒ହାଥା॑ ନୋ ଵର୍ଧଯା ର॒ଯିମ୍ ॥ ଚିଦ॑ସି॒ ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ପରି॒ଚିଦ॑ସି॒ ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣ ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ପୃ॒ଣାଥୋ॑ ସୀଦ ଶି॒ଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ତ୍ଵା॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର॒ସ୍ମିନ୍. ଯୋନା॑ଵସୀଷଦନ୍ନ୍ ॥ ତା ଅ॑ସ୍ଯ॒ ସୂଦ॑ଦୋହସ॒-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି॒ ପୃଶ୍ଞ॑ଯଃ । ଜନ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ଵିଁଶ॑ସ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଵା ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵଃ ॥ 17 ॥
(ଅ॒ସ୍ତ୍ଵୋ - ଷ॑ଧୀଷୁ - ଜା॒ନ - ନ୍ନ॒ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ସମି॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସଙ୍କ॑ଲ୍ପେଥା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ପ୍ରି॑ଯୌ ରୋଚି॒ଷ୍ଣୂ ସୁ॑ମନ॒ସ୍ଯମା॑ନୌ । ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑ମ॒ଭି ସଂ॒ଵଁସା॑ନୌ॒ ସଂ-ଵାଁ॒-ମ୍ମନାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସଂ-ଵ୍ରଁ॒ତା ସମୁ॑ ଚି॒ତ୍ତାନ୍ଯା-ଽକ॑ରମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ପୁରୀଷ୍ଯାଧି॒ପା ଭ॑ଵା॒ ତ୍ଵ-ନ୍ନଃ॑ । ଇଷ॒ମୂର୍ଜଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନାଯ ଧେହି ॥ ପୁ॒ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରଯି॒ମା-ନ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒ମାଗ୍ଂ ଅ॑ସି । ଶି॒ଵାଃ କୃ॒ତ୍ଵା ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॑ମି॒ହା-ଽସ॑ଦଃ ॥ ଭଵ॑ତ-ନ୍ନ॒-ସ୍ସମ॑ନସୌ॒ ସମୋ॑କସା [ସମୋ॑କସୌ, ଅ॒ରେ॒ପସୌ᳚ ।] 18
-ଵରେ॒ପସୌ᳚ । ମା ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂ॑ସିଷ୍ଟ॒-ମ୍ମା ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ ଶି॒ଵୌ ଭ॑ଵତମ॒ଦ୍ଯ ନଃ॑ ॥ ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵେ ଯୋନା॑ଵଭାରୁ॒ଖା । ତାଂ-ଵିଁଶ୍ଵୈ᳚ର୍ଦେ॒ଵୈର୍-ଋ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂଵିଁଦା॒ନଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵି ମୁ॑ଞ୍ଚତୁ ॥ ଯଦ॒ସ୍ଯ ପା॒ରେ ରଜ॑ସ-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରଜା॑ଯତ । ତ-ନ୍ନଃ॑ ପର୍ଷ॒ଦତି॒ ଦ୍ଵିଷୋ-ଽଗ୍ନେ॑ ଵୈଶ୍ଵାନର॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ନମ॒-ସ୍ସୁ ତେ॑ ନିର୍-ଋତେ ଵିଶ୍ଵରୂପେ- [ଵିଶ୍ଵରୂପେ, ଅ॒ଯ॒ସ୍ମଯଂ॒-ଵିଁ ଚୃ॑ତା] 19
-ଽଯ॒ସ୍ମଯଂ॒-ଵିଁ ଚୃ॑ତା ବ॒ନ୍ଧମେ॒ତମ୍ । ଯ॒ମେନ॒ ତ୍ଵଂ-ଯଁ॒ମ୍ଯା॑ ସଂ-ଵିଁଦା॒ନୋତ୍ତ॒ମ-ନ୍ନାକ॒ମଧି॑ ରୋହଯେ॒ମମ୍ ॥ ଯତ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵୀ ନିର୍-ଋ॑ତିରାବ॒ବନ୍ଧ॒ ଦାମ॑ ଗ୍ରୀ॒ଵାସ୍ଵ॑ ଵିଚ॒ର୍ତ୍ଯମ୍ । ଇ॒ଦ-ନ୍ତେ॒ ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଯାଂ॒-ଯାଁଯୁ॑ଷୋ॒ ନ ମଦ୍ଧ୍ଯା॒ଦଥା॑ ଜୀ॒ଵଃ ପି॒ତୁମ॑ଦ୍ଧି॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତଃ ॥ ଯସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ଅ॒ସ୍ଯାଃ କ୍ରୂ॒ର ଆ॒ସଞ୍ଜୁ॒ହୋମ୍ଯେ॒ଷା-ମ୍ବ॒ନ୍ଧାନା॑ମଵ॒ସର୍ଜ॑ନାଯ । ଭୂମି॒ରିତି॑ ତ୍ଵା॒ ଜନା॑ ଵି॒ଦୁର୍ନିର୍-ଋ॑ତି॒- [ଵି॒ଦୁର୍ନିର୍-ଋ॑ତିଃ, ଇତି॑ ତ୍ଵା॒ ଽହ-ମ୍ପରି॑] 20
-ରିତି॑ ତ୍ଵା॒ ଽହ-ମ୍ପରି॑ ଵେଦ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ଅସୁ॑ନ୍ଵନ୍ତ॒ମ ଯ॑ଜମାନମିଚ୍ଛ ସ୍ତେ॒ନସ୍ଯେ॒ତ୍ଯାନ୍-ତସ୍କ॑ର॒ସ୍ଯାନ୍ ଵେ॑ଷି । ଅ॒ନ୍ଯ ମ॒ସ୍ମ-ଦି॑ଚ୍ଛ॒ ସା ତ॑ ଇ॒ତ୍ଯା ନମୋ॑ ଦେଵି ନିର୍-ଋତେ॒ ତୁଭ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ॥ ଦେ॒ଵୀମ॒ହ-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତିଂ॒-ଵଁନ୍ଦ॑ମାନଃ ପି॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ନ୍ଦ॑ସଯେ॒ ଵଚୋ॑ଭିଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଯା ଜାଯ॑ମାନସ୍ଯ॒ ଵେଦ॒ ଶିରଃ॑ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ ସୂ॒ରୀ ଵି ଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ନି॒ଵେଶ॑ନ-ସ୍ସ॒ଙ୍ଗମ॑ନୋ॒ ଵସୂ॑ନାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ରୂ॒ପା-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ॒ [ରୂ॒ପା-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ, ଶଚୀ॑ଭିଃ ।] 21
ଶଚୀ॑ଭିଃ । ଦେ॒ଵ ଇ॑ଵ ସଵି॒ତା ସ॒ତ୍ଯଧ॒ର୍ମେନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନ ତ॑ସ୍ଥୌ ସମ॒ରେ ପ॑ଥୀ॒ନାମ୍ ॥ ସଂ-ଵଁ॑ର॒ତ୍ରା ଦ॑ଧାତନ॒ ନିରା॑ହା॒ଵାନ୍ କୃ॑ଣୋତନ । ସି॒ଞ୍ଚାମ॑ହା ଅଵ॒ଟମୁ॒ଦ୍ରିଣଂ॑-ଵଁ॒ଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵା-ଽହା-ଽଦ॑ସ୍ତ॒ମକ୍ଷି॑ତମ୍ ॥ ନିଷ୍କୃ॑ତାହା-ଵମଵ॒ଟଗ୍ଂ ସୁ॑ଵର॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସୁ॑ଷେଚ॒ନମ୍ । ଉ॒ଦ୍ରିଣଗ୍ଂ॑ ସିଞ୍ଚେ॒ ଅକ୍ଷି॑ତମ୍ ॥ ସୀରା॑ ଯୁଞ୍ଜନ୍ତି କ॒ଵଯୋ॑ ଯୁ॒ଗା ଵି ତ॑ନ୍ଵତେ॒ ପୃଥ॑କ୍ । ଧୀରା॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ସୁମ୍ନ॒ଯା ॥ ଯୁ॒ନକ୍ତ॒ ସୀରା॒ ଵି ଯୁ॒ଗା ତ॑ନୋତ କୃ॒ତେ ଯୋନୌ॑ ଵପତେ॒ହ [ ] 22
ବୀଜ᳚ମ୍ । ଗି॒ରା ଚ॑ ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟି-ସ୍ସଭ॑ରା॒ ଅସ॑ନ୍ନୋ॒ ନେଦୀ॑ଯ॒ ଇ-ଥ୍ସୃ॒ଣ୍ଯା॑ ପ॒କ୍ଵମା ଽଯ॑ତ୍ ॥ ଲାଙ୍ଗ॑ଲ॒-ମ୍ପଵୀ॑ରଵଗ୍ଂ ସୁ॒ଶେଵଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତିଥ୍ସ॑ରୁ । ଉଦି-ତ୍କୃ॑ଷତି॒ ଗାମଵି॑-ମ୍ପ୍ରଫ॒ର୍ଵ୍ଯ॑-ଞ୍ଚ॒ ପୀଵ॑ରୀମ୍ । ପ୍ର॒ସ୍ଥାଵ॑-ଦ୍ରଥ॒ଵାହ॑ନମ୍ ॥ ଶୁ॒ନ-ନ୍ନଃ॒ ଫାଲା॒ ଵି ତୁ॑ଦନ୍ତୁ॒ ଭୂମିଗ୍ଂ॑ ଶୁ॒ନ-ଙ୍କୀ॒ନାଶା॑ ଅ॒ଭି ଯ॑ନ୍ତୁ ଵା॒ହାନ୍ । ଶୁ॒ନ-ମ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॒ ମଧୁ॑ନା॒ ପଯୋ॑ଭି॒-ଶ୍ଶୁନା॑ସୀରା ଶୁ॒ନମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧତ୍ତମ୍ ॥ କାମ॑-ଙ୍କାମଦୁଘେ ଧୁକ୍ଷ୍ଵ ମି॒ତ୍ରାଯ॒ ଵରୁ॑ଣାଯ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯା॒ଗ୍ନଯେ॑ ପୂ॒ଷ୍ଣ ଓଷ॑ଧୀଭ୍ଯଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ ॥ଘୃ॒ତେନ॒ ସୀତା॒ ମଧୁ॑ନା॒ ସମ॑କ୍ତା॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚ର୍ଦେ॒ଵୈରନୁ॑ମତା ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଊର୍ଜ॑ସ୍ଵତୀ॒ ପଯ॑ସା॒ ପିନ୍ଵ॑ମାନା॒-ଽସ୍ମାନ୍-ଥ୍ସୀ॑ତେ॒ ପଯ॑ସା॒-ଽଭ୍ଯା-ଵ॑ଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 23 ॥
ସମି॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସଙ୍କ॑ଲ୍ପେଥା॒ଗ୍ଂ॒ ସମ୍ପ୍ରି॑ଯୌ ରୋଚି॒ଷ୍ଣୂ ସୁ॑ମନ॒ସ୍ଯମା॑ନୌ । ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑ମ॒ଭି ସଂ॒ଵଁସା॑ନୌ॒ ସଂ-ଵାଁ॒-ମ୍ମନାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସଂ-ଵ୍ରଁ॒ତା ସମୁ॑ ଚି॒ତ୍ତାନ୍ଯା-ଽକ॑ରମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ପୁରୀଷ୍ଯାଧି॒ପା ଭ॑ଵା॒ ତ୍ଵ-ନ୍ନଃ॑ । ଇଷ॒ମୂର୍ଜଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନାଯ ଧେହି ॥ ପୁ॒ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରଯି॒ମା-ନ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒ମାଗ୍ଂ ଅ॑ସି । ଶି॒ଵାଃ କୃ॒ତ୍ଵା ଦିଶ॒-ସ୍ସର୍ଵା॒-ସ୍ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॑ମି॒ହା-ଽସ॑ଦଃ ॥ ଭଵ॑ତ-ନ୍ନ॒-ସ୍ସମ॑ନସୌ॒ ସମୋ॑କସା [ସମୋ॑କସୌ, ଅ॒ରେ॒ପସୌ᳚ ।] 18
-ଵରେ॒ପସୌ᳚ । ମା ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂ॑ସିଷ୍ଟ॒-ମ୍ମା ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ ଶି॒ଵୌ ଭ॑ଵତମ॒ଦ୍ଯ ନଃ॑ ॥ ମା॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପୁ॑ରୀ॒ଷ୍ଯ॑ମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵେ ଯୋନା॑ଵଭାରୁ॒ଖା । ତାଂ-ଵିଁଶ୍ଵୈ᳚ର୍ଦେ॒ଵୈର୍-ଋ॒ତୁଭିଃ॑ ସଂଵିଁଦା॒ନଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵି ମୁ॑ଞ୍ଚତୁ ॥ ଯଦ॒ସ୍ଯ ପା॒ରେ ରଜ॑ସ-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରଜା॑ଯତ । ତ-ନ୍ନଃ॑ ପର୍ଷ॒ଦତି॒ ଦ୍ଵିଷୋ-ଽଗ୍ନେ॑ ଵୈଶ୍ଵାନର॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ନମ॒-ସ୍ସୁ ତେ॑ ନିର୍-ଋତେ ଵିଶ୍ଵରୂପେ- [ଵିଶ୍ଵରୂପେ, ଅ॒ଯ॒ସ୍ମଯଂ॒-ଵିଁ ଚୃ॑ତା] 19
-ଽଯ॒ସ୍ମଯଂ॒-ଵିଁ ଚୃ॑ତା ବ॒ନ୍ଧମେ॒ତମ୍ । ଯ॒ମେନ॒ ତ୍ଵଂ-ଯଁ॒ମ୍ଯା॑ ସଂ-ଵିଁଦା॒ନୋତ୍ତ॒ମ-ନ୍ନାକ॒ମଧି॑ ରୋହଯେ॒ମମ୍ ॥ ଯତ୍ତେ॑ ଦେ॒ଵୀ ନିର୍-ଋ॑ତିରାବ॒ବନ୍ଧ॒ ଦାମ॑ ଗ୍ରୀ॒ଵାସ୍ଵ॑ ଵିଚ॒ର୍ତ୍ଯମ୍ । ଇ॒ଦ-ନ୍ତେ॒ ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଯାଂ॒-ଯାଁଯୁ॑ଷୋ॒ ନ ମଦ୍ଧ୍ଯା॒ଦଥା॑ ଜୀ॒ଵଃ ପି॒ତୁମ॑ଦ୍ଧି॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତଃ ॥ ଯସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ଅ॒ସ୍ଯାଃ କ୍ରୂ॒ର ଆ॒ସଞ୍ଜୁ॒ହୋମ୍ଯେ॒ଷା-ମ୍ବ॒ନ୍ଧାନା॑ମଵ॒ସର୍ଜ॑ନାଯ । ଭୂମି॒ରିତି॑ ତ୍ଵା॒ ଜନା॑ ଵି॒ଦୁର୍ନିର୍-ଋ॑ତି॒- [ଵି॒ଦୁର୍ନିର୍-ଋ॑ତିଃ, ଇତି॑ ତ୍ଵା॒ ଽହ-ମ୍ପରି॑] 20
-ରିତି॑ ତ୍ଵା॒ ଽହ-ମ୍ପରି॑ ଵେଦ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ॥ ଅସୁ॑ନ୍ଵନ୍ତ॒ମ ଯ॑ଜମାନମିଚ୍ଛ ସ୍ତେ॒ନସ୍ଯେ॒ତ୍ଯାନ୍-ତସ୍କ॑ର॒ସ୍ଯାନ୍ ଵେ॑ଷି । ଅ॒ନ୍ଯ ମ॒ସ୍ମ-ଦି॑ଚ୍ଛ॒ ସା ତ॑ ଇ॒ତ୍ଯା ନମୋ॑ ଦେଵି ନିର୍-ଋତେ॒ ତୁଭ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ॥ ଦେ॒ଵୀମ॒ହ-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତିଂ॒-ଵଁନ୍ଦ॑ମାନଃ ପି॒ତେଵ॑ ପୁ॒ତ୍ର-ନ୍ଦ॑ସଯେ॒ ଵଚୋ॑ଭିଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଯା ଜାଯ॑ମାନସ୍ଯ॒ ଵେଦ॒ ଶିରଃ॑ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ ସୂ॒ରୀ ଵି ଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ନି॒ଵେଶ॑ନ-ସ୍ସ॒ଙ୍ଗମ॑ନୋ॒ ଵସୂ॑ନାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵା॑ ରୂ॒ପା-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ॒ [ରୂ॒ପା-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ, ଶଚୀ॑ଭିଃ ।] 21
ଶଚୀ॑ଭିଃ । ଦେ॒ଵ ଇ॑ଵ ସଵି॒ତା ସ॒ତ୍ଯଧ॒ର୍ମେନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନ ତ॑ସ୍ଥୌ ସମ॒ରେ ପ॑ଥୀ॒ନାମ୍ ॥ ସଂ-ଵଁ॑ର॒ତ୍ରା ଦ॑ଧାତନ॒ ନିରା॑ହା॒ଵାନ୍ କୃ॑ଣୋତନ । ସି॒ଞ୍ଚାମ॑ହା ଅଵ॒ଟମୁ॒ଦ୍ରିଣଂ॑-ଵଁ॒ଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵା-ଽହା-ଽଦ॑ସ୍ତ॒ମକ୍ଷି॑ତମ୍ ॥ ନିଷ୍କୃ॑ତାହା-ଵମଵ॒ଟଗ୍ଂ ସୁ॑ଵର॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସୁ॑ଷେଚ॒ନମ୍ । ଉ॒ଦ୍ରିଣଗ୍ଂ॑ ସିଞ୍ଚେ॒ ଅକ୍ଷି॑ତମ୍ ॥ ସୀରା॑ ଯୁଞ୍ଜନ୍ତି କ॒ଵଯୋ॑ ଯୁ॒ଗା ଵି ତ॑ନ୍ଵତେ॒ ପୃଥ॑କ୍ । ଧୀରା॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ସୁମ୍ନ॒ଯା ॥ ଯୁ॒ନକ୍ତ॒ ସୀରା॒ ଵି ଯୁ॒ଗା ତ॑ନୋତ କୃ॒ତେ ଯୋନୌ॑ ଵପତେ॒ହ [ ] 22
ବୀଜ᳚ମ୍ । ଗି॒ରା ଚ॑ ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟି-ସ୍ସଭ॑ରା॒ ଅସ॑ନ୍ନୋ॒ ନେଦୀ॑ଯ॒ ଇ-ଥ୍ସୃ॒ଣ୍ଯା॑ ପ॒କ୍ଵମା ଽଯ॑ତ୍ ॥ ଲାଙ୍ଗ॑ଲ॒-ମ୍ପଵୀ॑ରଵଗ୍ଂ ସୁ॒ଶେଵଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତିଥ୍ସ॑ରୁ । ଉଦି-ତ୍କୃ॑ଷତି॒ ଗାମଵି॑-ମ୍ପ୍ରଫ॒ର୍ଵ୍ଯ॑-ଞ୍ଚ॒ ପୀଵ॑ରୀମ୍ । ପ୍ର॒ସ୍ଥାଵ॑-ଦ୍ରଥ॒ଵାହ॑ନମ୍ ॥ ଶୁ॒ନ-ନ୍ନଃ॒ ଫାଲା॒ ଵି ତୁ॑ଦନ୍ତୁ॒ ଭୂମିଗ୍ଂ॑ ଶୁ॒ନ-ଙ୍କୀ॒ନାଶା॑ ଅ॒ଭି ଯ॑ନ୍ତୁ ଵା॒ହାନ୍ । ଶୁ॒ନ-ମ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॒ ମଧୁ॑ନା॒ ପଯୋ॑ଭି॒-ଶ୍ଶୁନା॑ସୀରା ଶୁ॒ନମ॒ସ୍ମାସୁ॑ ଧତ୍ତମ୍ ॥ କାମ॑-ଙ୍କାମଦୁଘେ ଧୁକ୍ଷ୍ଵ ମି॒ତ୍ରାଯ॒ ଵରୁ॑ଣାଯ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯା॒ଗ୍ନଯେ॑ ପୂ॒ଷ୍ଣ ଓଷ॑ଧୀଭ୍ଯଃ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯଃ॑ ॥ଘୃ॒ତେନ॒ ସୀତା॒ ମଧୁ॑ନା॒ ସମ॑କ୍ତା॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚ର୍ଦେ॒ଵୈରନୁ॑ମତା ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଊର୍ଜ॑ସ୍ଵତୀ॒ ପଯ॑ସା॒ ପିନ୍ଵ॑ମାନା॒-ଽସ୍ମାନ୍-ଥ୍ସୀ॑ତେ॒ ପଯ॑ସା॒-ଽଭ୍ଯା-ଵ॑ଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 23 ॥
(ସମୋ॑କସୌ-ଵିଶ୍ଵରୂପେ-ଵି॒ଦୁର୍ନିର୍-ଋ॑ତି-ର॒ଭି ଚ॑ଷ୍ଟ-ଇ॒ହ-ମି॒ତ୍ରାଯ॒-ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଯା ଜା॒ତା ଓଷ॑ଧଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ରିଯୁ॒ଗ-ମ୍ପୁ॒ରା । ମନ୍ଦା॑ମି ବ॒ଭ୍ରୂଣା॑ମ॒ହଗ୍ଂ ଶ॒ତ-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ॥ ଶ॒ତଂ-ଵୋଁ॑ ଅବ॒-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ହସ୍ର॑ମୁ॒ତ ଵୋ॒ ରୁହଃ॑ । ଅଥା॑ ଶତକ୍ରତ୍ଵୋ ଯୂ॒ଯମି॒ମ-ମ୍ମେ॑ ଅଗ॒ଦ-ଙ୍କୃ॑ତ ॥ ପୁଷ୍ପା॑ଵତୀଃ ପ୍ର॒ସୂଵ॑ତୀଃ ଫ॒ଲିନୀ॑ରଫ॒ଲା ଉ॒ତ । ଅଶ୍ଵା॑ ଇଵ ସ॒ଜିତ୍ଵ॑ରୀ-ର୍ଵୀ॒ରୁଧଃ॑ ପାରଯି॒ଷ୍ଣଵଃ॑ ॥ ଓଷ॑ଧୀ॒ରିତି॑ ମାତର॒-ସ୍ତଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵୀ॒-ରୁପ॑ ବ୍ରୁଵେ । ରପାଗ୍ଂ॑ସି ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପ॑- [ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପଃ॑, ଚା॒ତଯ॑ମାନାଃ ।] 24
-ଶ୍ଚା॒ତଯ॑ମାନାଃ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ଵୋ॑ ନି॒ଷଦ॑ନ-ମ୍ପ॒ର୍ଣେ ଵୋ॑ ଵସ॒ତିଃ କୃ॒ତା । ଗୋ॒ଭାଜ॒ ଇ-ତ୍କିଲା॑ସଥ॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ନଵ॑ଥ॒ ପୂରୁ॑ଷମ୍ ॥ ଯଦ॒ହଂ-ଵାଁ॒ଜଯ॑-ନ୍ନି॒ମା ଓଷ॑ଧୀ॒ର୍॒ହସ୍ତ॑ ଆଦ॒ଧେ । ଆ॒ତ୍ମା ଯକ୍ଷ୍ମ॑ସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି ପୁ॒ରା ଜୀ॑ଵ॒ଗୃଭୋ॑ ଯଥା ॥ ଯଦୋଷ॑ଧଯ-ସ୍ସ॒ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତେ॒ ରାଜା॑ନ॒-ସ୍ସମି॑ତା ଵିଵ । ଵିପ୍ର॒-ସ୍ସ ଉ॑ଚ୍ଯତେ ଭି॒ଷଗ୍-ର॑କ୍ଷୋ॒ହା ଽମୀ॑ଵ॒ ଚାତ॑ନଃ ॥ ନିଷ୍କୃ॑ତି॒-ର୍ନାମ॑ଵୋ ମା॒ତା-ଽଥା॑ ଯୂ॒ଯଗ୍ଗ୍ସ୍ଥ॒ ସଙ୍କୃ॑ତୀଃ । ସ॒ରାଃ ପ॑ତ॒ତ୍ରିଣୀ᳚- [ସ॒ରାଃ ପ॑ତ॒ତ୍ରିଣୀଃ᳚, ସ୍ଥ॒ନ॒ ଯଦା॒ ମଯ॑ତି॒] 25
-ସ୍ଥନ॒ ଯଦା॒ ମଯ॑ତି॒ ନିଷ୍କୃ॑ତ ॥ ଅ॒ନ୍ଯା ଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ଯାମ॑ଵ-ତ୍ଵ॒ନ୍ଯା-ଽନ୍ଯସ୍ଯା॒ ଉପା॑ଵତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧଯ-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନା ଇ॒ଦ-ମ୍ମେ॒ ପ୍ରାଵ॑ତା॒ ଵଚଃ॑ ॥ ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମା॒ ଓଷ॑ଧୀନା॒-ଙ୍ଗାଵୋ॑ ଗୋ॒ଷ୍ଠା ଦି॑ଵେରତେ । ଧନଗ୍ଂ॑ ସନି॒ଷ୍ଯନ୍ତୀ॑ ନାମା॒ତ୍ମାନ॒-ନ୍ତଵ॑ ପୂରୁଷ ॥ ଅତି॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପରି॒ଷ୍ଠାଃ॑ ସ୍ତେ॒ନ ଇ॑ଵ ଵ୍ର॒ଜମ॑କ୍ରମୁଃ । ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରାଚୁ॑ଚ୍ଯଵୁ॒ ର୍ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ତ॒ନୁଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରପଃ॑ ॥ ଯା- [ଯାଃ, ତ॒ ଆ॒ତ॒ସ୍ଥୁ-ରା॒ତ୍ମାନଂ॒-ଯାଁ] 26
-ସ୍ତ॑ ଆତ॒ସ୍ଥୁ-ରା॒ତ୍ମାନଂ॒-ଯାଁ ଆ॑ଵିଵି॒ଶୁଃ ପରୁଃ॑ ପରୁଃ । ତାସ୍ତେ॒ ଯକ୍ଷ୍ମଂ॒-ଵିଁବା॑ଧନ୍ତା ମୁ॒ଗ୍ରୋ ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯମ॒ଶୀରି॑ଵ ॥ ସା॒କଂ-ଯଁ॑କ୍ଷ୍ମ॒ ପ୍ର ପ॑ତ ଶ୍ଯେ॒ନେନ॑ କିକିଦୀ॒ଵିନା᳚ । ସା॒କଂ-ଵାଁତ॑ସ୍ଯ॒-ଧ୍ରାଜ୍ଯା॑ ସା॒କ-ନ୍ନ॑ଶ୍ଯ ନି॒ହାକ॑ଯା ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ଵ॒ତୀଗ୍ଂ ସୋ॑ମଵ॒ତୀ ମୂ॒ର୍ଜଯ॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଦୋ॑ଜସମ୍ । ଆ ଵି॑ଥ୍ସି॒ ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀର॒ସ୍ମା ଅ॑ରି॒ଷ୍ଟତା॑ତଯେ ॥ ଯାଃ ଫ॒ଲିନୀ॒ର୍ଯା ଅ॑ଫ॒ଲା ଅ॑ପୁ॒ଷ୍ପା ଯାଶ୍ଚ॑ ପୁ॒ଷ୍ପିଣୀଃ᳚ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ ପ୍ରସୂତା॒ ସ୍ତାନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ହ॑ସଃ ॥ ଯା [ଯାଃ, ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒] 27
ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ତାସା॒-ନ୍ତ୍ଵମ॑ସ୍ଯୁତ୍ତ॒ମା ପ୍ରଣୋ॑ ଜୀ॒ଵାତ॑ଵେ-ସୁଵ ॥ ଅ॒ଵ॒ପତ॑ନ୍ତୀରଵଦ-ନ୍ଦି॒ଵ ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପରି॑ । ଯ-ଞ୍ଜୀ॒ଵ ମ॒ଶ୍ଞଵା॑ ମହୈ॒ ନ ସ ରି॑ଷ୍ଯାତି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ॥ ଯାଶ୍ଚେ॒ଦ ମୁ॑ପ-ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॒ ଯାଶ୍ଚ॑ ଦୂ॒ର-ମ୍ପରା॑ଗତାଃ । ଇ॒ହ ସ॒ଙ୍ଗତ୍ଯ॒ ତା-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଅ॒ସ୍ମୈ ସ-ନ୍ଦ॑ତ୍ତ ଭେଷ॒ଜମ୍ ॥ ମା ଵୋ॑ ରିଷ-ତ୍ଖନି॒ତା ଯସ୍ମୈ॑ ଚା॒ହ-ଙ୍ଖନା॑ମି ଵଃ । ଦ୍ଵି॒ପ-ଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପ-ଦ॒ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑-ମ॒ସ୍ତ୍ଵନା॑ତୁରମ୍ ॥ ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସଂ-ଵଁ॑ଦନ୍ତେ॒ ସୋମେ॑ନ ସ॒ହ ରାଜ୍ଞା᳚ । ଯସ୍ମୈ॑ କ॒ରୋତି॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ତଗ୍ଂ ରା॑ଜ-ନ୍ପାରଯାମସି ॥ 28 ॥
ଯା ଜା॒ତା ଓଷ॑ଧଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ସ୍ତ୍ରିଯୁ॒ଗ-ମ୍ପୁ॒ରା । ମନ୍ଦା॑ମି ବ॒ଭ୍ରୂଣା॑ମ॒ହଗ୍ଂ ଶ॒ତ-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ॥ ଶ॒ତଂ-ଵୋଁ॑ ଅବ॒-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ହସ୍ର॑ମୁ॒ତ ଵୋ॒ ରୁହଃ॑ । ଅଥା॑ ଶତକ୍ରତ୍ଵୋ ଯୂ॒ଯମି॒ମ-ମ୍ମେ॑ ଅଗ॒ଦ-ଙ୍କୃ॑ତ ॥ ପୁଷ୍ପା॑ଵତୀଃ ପ୍ର॒ସୂଵ॑ତୀଃ ଫ॒ଲିନୀ॑ରଫ॒ଲା ଉ॒ତ । ଅଶ୍ଵା॑ ଇଵ ସ॒ଜିତ୍ଵ॑ରୀ-ର୍ଵୀ॒ରୁଧଃ॑ ପାରଯି॒ଷ୍ଣଵଃ॑ ॥ ଓଷ॑ଧୀ॒ରିତି॑ ମାତର॒-ସ୍ତଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵୀ॒-ରୁପ॑ ବ୍ରୁଵେ । ରପାଗ୍ଂ॑ସି ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପ॑- [ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପଃ॑, ଚା॒ତଯ॑ମାନାଃ ।] 24
-ଶ୍ଚା॒ତଯ॑ମାନାଃ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵ॒ତ୍ଥେ ଵୋ॑ ନି॒ଷଦ॑ନ-ମ୍ପ॒ର୍ଣେ ଵୋ॑ ଵସ॒ତିଃ କୃ॒ତା । ଗୋ॒ଭାଜ॒ ଇ-ତ୍କିଲା॑ସଥ॒ ଯ-ଥ୍ସ॒ନଵ॑ଥ॒ ପୂରୁ॑ଷମ୍ ॥ ଯଦ॒ହଂ-ଵାଁ॒ଜଯ॑-ନ୍ନି॒ମା ଓଷ॑ଧୀ॒ର୍॒ହସ୍ତ॑ ଆଦ॒ଧେ । ଆ॒ତ୍ମା ଯକ୍ଷ୍ମ॑ସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି ପୁ॒ରା ଜୀ॑ଵ॒ଗୃଭୋ॑ ଯଥା ॥ ଯଦୋଷ॑ଧଯ-ସ୍ସ॒ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତେ॒ ରାଜା॑ନ॒-ସ୍ସମି॑ତା ଵିଵ । ଵିପ୍ର॒-ସ୍ସ ଉ॑ଚ୍ଯତେ ଭି॒ଷଗ୍-ର॑କ୍ଷୋ॒ହା ଽମୀ॑ଵ॒ ଚାତ॑ନଃ ॥ ନିଷ୍କୃ॑ତି॒-ର୍ନାମ॑ଵୋ ମା॒ତା-ଽଥା॑ ଯୂ॒ଯଗ୍ଗ୍ସ୍ଥ॒ ସଙ୍କୃ॑ତୀଃ । ସ॒ରାଃ ପ॑ତ॒ତ୍ରିଣୀ᳚- [ସ॒ରାଃ ପ॑ତ॒ତ୍ରିଣୀଃ᳚, ସ୍ଥ॒ନ॒ ଯଦା॒ ମଯ॑ତି॒] 25
-ସ୍ଥନ॒ ଯଦା॒ ମଯ॑ତି॒ ନିଷ୍କୃ॑ତ ॥ ଅ॒ନ୍ଯା ଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ଯାମ॑ଵ-ତ୍ଵ॒ନ୍ଯା-ଽନ୍ଯସ୍ଯା॒ ଉପା॑ଵତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧଯ-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନା ଇ॒ଦ-ମ୍ମେ॒ ପ୍ରାଵ॑ତା॒ ଵଚଃ॑ ॥ ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମା॒ ଓଷ॑ଧୀନା॒-ଙ୍ଗାଵୋ॑ ଗୋ॒ଷ୍ଠା ଦି॑ଵେରତେ । ଧନଗ୍ଂ॑ ସନି॒ଷ୍ଯନ୍ତୀ॑ ନାମା॒ତ୍ମାନ॒-ନ୍ତଵ॑ ପୂରୁଷ ॥ ଅତି॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପରି॒ଷ୍ଠାଃ॑ ସ୍ତେ॒ନ ଇ॑ଵ ଵ୍ର॒ଜମ॑କ୍ରମୁଃ । ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପ୍ରାଚୁ॑ଚ୍ଯଵୁ॒ ର୍ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ତ॒ନୁଵା॒ଗ୍ଂ॒ ରପଃ॑ ॥ ଯା- [ଯାଃ, ତ॒ ଆ॒ତ॒ସ୍ଥୁ-ରା॒ତ୍ମାନଂ॒-ଯାଁ] 26
-ସ୍ତ॑ ଆତ॒ସ୍ଥୁ-ରା॒ତ୍ମାନଂ॒-ଯାଁ ଆ॑ଵିଵି॒ଶୁଃ ପରୁଃ॑ ପରୁଃ । ତାସ୍ତେ॒ ଯକ୍ଷ୍ମଂ॒-ଵିଁବା॑ଧନ୍ତା ମୁ॒ଗ୍ରୋ ମ॑ଦ୍ଧ୍ଯମ॒ଶୀରି॑ଵ ॥ ସା॒କଂ-ଯଁ॑କ୍ଷ୍ମ॒ ପ୍ର ପ॑ତ ଶ୍ଯେ॒ନେନ॑ କିକିଦୀ॒ଵିନା᳚ । ସା॒କଂ-ଵାଁତ॑ସ୍ଯ॒-ଧ୍ରାଜ୍ଯା॑ ସା॒କ-ନ୍ନ॑ଶ୍ଯ ନି॒ହାକ॑ଯା ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ଵ॒ତୀଗ୍ଂ ସୋ॑ମଵ॒ତୀ ମୂ॒ର୍ଜଯ॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଦୋ॑ଜସମ୍ । ଆ ଵି॑ଥ୍ସି॒ ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀର॒ସ୍ମା ଅ॑ରି॒ଷ୍ଟତା॑ତଯେ ॥ ଯାଃ ଫ॒ଲିନୀ॒ର୍ଯା ଅ॑ଫ॒ଲା ଅ॑ପୁ॒ଷ୍ପା ଯାଶ୍ଚ॑ ପୁ॒ଷ୍ପିଣୀଃ᳚ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ ପ୍ରସୂତା॒ ସ୍ତାନୋ॑ ମୁଞ୍ଚ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ହ॑ସଃ ॥ ଯା [ଯାଃ, ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒] 27
ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ତାସା॒-ନ୍ତ୍ଵମ॑ସ୍ଯୁତ୍ତ॒ମା ପ୍ରଣୋ॑ ଜୀ॒ଵାତ॑ଵେ-ସୁଵ ॥ ଅ॒ଵ॒ପତ॑ନ୍ତୀରଵଦ-ନ୍ଦି॒ଵ ଓଷ॑ଧଯଃ॒ ପରି॑ । ଯ-ଞ୍ଜୀ॒ଵ ମ॒ଶ୍ଞଵା॑ ମହୈ॒ ନ ସ ରି॑ଷ୍ଯାତି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ॥ ଯାଶ୍ଚେ॒ଦ ମୁ॑ପ-ଶୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॒ ଯାଶ୍ଚ॑ ଦୂ॒ର-ମ୍ପରା॑ଗତାଃ । ଇ॒ହ ସ॒ଙ୍ଗତ୍ଯ॒ ତା-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଅ॒ସ୍ମୈ ସ-ନ୍ଦ॑ତ୍ତ ଭେଷ॒ଜମ୍ ॥ ମା ଵୋ॑ ରିଷ-ତ୍ଖନି॒ତା ଯସ୍ମୈ॑ ଚା॒ହ-ଙ୍ଖନା॑ମି ଵଃ । ଦ୍ଵି॒ପ-ଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପ-ଦ॒ସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑-ମ॒ସ୍ତ୍ଵନା॑ତୁରମ୍ ॥ ଓଷ॑ଧଯ॒-ସ୍ସଂ-ଵଁ॑ଦନ୍ତେ॒ ସୋମେ॑ନ ସ॒ହ ରାଜ୍ଞା᳚ । ଯସ୍ମୈ॑ କ॒ରୋତି॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ତଗ୍ଂ ରା॑ଜ-ନ୍ପାରଯାମସି ॥ 28 ॥
(ରପଃ॑ - ପତ॒ତ୍ରିଣୀ॒- ର୍ଯା - ଅଗ୍ଂହ॑ସୋ॒ ଯାଃ - ଖନା॑ମି ଵୋ॒ - ଽଷ୍ଟାଦ॑ଶ ଚ) (ଅ. 6)
ମା ନୋ॑ ହିଗ୍ଂସୀଜ୍ଜନି॒ତା ଯଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଯୋ ଵା॒ ଦିଵଗ୍ଂ॑ ସ॒ତ୍ଯଧ॑ର୍ମା ଜ॒ଜାନ॑ । ଯଶ୍ଚା॒ପଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ବୃ॑ହ॒ତୀର୍ଜ॒ଜାନ॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଅ॒ଭ୍ଯାଵ॑ର୍ତସ୍ଵ ପୃଥିଵି ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ପଯ॑ସା ସ॒ହ । ଵ॒ପା-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ଗ୍ନିରି॑ଷି॒ତୋ-ଽଵ॑ ସର୍ପତୁ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯ-ତ୍ତେ॑ ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଯଁଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଂ-ଯଁ-ତ୍ପୂ॒ତଂ-ଯଁ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯ᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଭରାମସି ॥ ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑ମ॒ହମି॒ତ ଆ [ଆ, ଦ॒ଦ॒ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାମ୍ନୋ॑] 29
ଦ॑ଦ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାମ୍ନୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନେଃ᳚ । ଆ ନୋ॒ ଗୋଷୁ॑ ଵିଶ॒ତ୍ଵୌଷ॑ଧୀଷୁ॒ ଜହା॑ମି ସେ॒ଦିମନି॑ରା॒ମମୀ॑ଵାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ତଵ॒ ଶ୍ରଵୋ॒ ଵଯୋ॒ ମହି॑ ଭ୍ରାଜନ୍ତ୍ଯ॒ର୍ଚଯୋ॑ ଵିଭାଵସୋ । ବୃହ॑-ଦ୍ଭାନୋ॒ ଶଵ॑ସା॒ ଵାଜ॑ମୁ॒କ୍ଥ୍ଯ॑-ନ୍ଦଧା॑ସି ଦା॒ଶୁଷେ॑ କଵେ ॥ ଇ॒ର॒ଜ୍ଯନ୍ନ॑ଗ୍ନେ ପ୍ରଥଯସ୍ଵ ଜ॒ନ୍ତୁଭି॑ର॒ସ୍ମେ ରାଯୋ॑ ଅମର୍ତ୍ଯ । ସ ଦ॑ର୍ଶ॒ତସ୍ଯ॒ ଵପୁ॑ଷୋ॒ ଵି ରା॑ଜସି ପୃ॒ଣକ୍ଷି॑ ସାନ॒ସିଗ୍ଂ ର॒ଯିମ୍ ॥ ଊର୍ଜୋ॑ ନପା॒ଜ୍ଜାତ॑ଵେଦ-ସ୍ସୁଶ॒ସ୍ତିଭି॒-ର୍ମନ୍ଦ॑ସ୍ଵ [ ] 30
ଧୀ॒ତିଭି॑ର୍ହି॒ତଃ । ତ୍ଵେ ଇଷ॒-ସ୍ସ-ନ୍ଦ॑ଧୁ॒-ର୍ଭୂରି॑ରେତସ-ଶ୍ଚି॒ତ୍ରୋ ତ॑ଯୋ ଵା॒ମଜା॑ତାଃ ॥ ପା॒ଵ॒କଵ॑ର୍ଚା-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରଵ॑ର୍ଚା॒ ଅନୂ॑ନଵର୍ଚା॒ ଉଦି॑ଯର୍ଷି ଭା॒ନୁନା᳚ । ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତରା॑ ଵି॒ଚର॒ନ୍ନୁପା॑ଵସ୍ଯୁ॒ଭେ ପୃ॑ଣକ୍ଷି॒ ରୋଦ॑ସୀ ॥ ଋ॒ତାଵା॑ନ-ମ୍ମହି॒ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଚ॑ର୍ଷଣିମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସୁ॒ମ୍ନାଯ॑ ଦଧିରେ ପୁ॒ରୋ ଜନାଃ᳚ । ଶ୍ରୁତ୍କ॑ର୍ଣଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ରଥ॑ସ୍ତମ-ନ୍ତ୍ଵା ଗି॒ରା ଦୈଵ୍ଯ॒-ମ୍ମାନୁ॑ଷା ଯୁ॒ଗା ॥ ନି॒ଷ୍କ॒ର୍ତାର॑-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସ॒-ଙ୍କ୍ଷଯ॑ନ୍ତ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଧ॑ସେ ମ॒ହେ । ରା॒ତି-ମ୍ଭୃଗୂ॑ଣାମୁ॒ଶିଜ॑-ଙ୍କ॒ଵିକ୍ର॑ତୁ-ମ୍ପୃ॒ଣକ୍ଷି॑ ସାନ॒ସିଗ୍ଂ - [ସାନ॒ସିମ୍, ର॒ଯିମ୍ ।] 31
ର॒ଯିମ୍ ॥ ଚିତଃ॑ ସ୍ଥ ପରି॒ଚିତ॑ ଊର୍ଧ୍ଵ॒ଚିତଃ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵ॒-ନ୍ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା-ସ୍ସୀ॑ଦତ ॥ ଆ ପ୍ଯା॑ଯସ୍ଵ॒ ସମେ॑ତୁ ତେ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ସୋମ॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ଯମ୍ । ଭଵା॒ ଵାଜ॑ସ୍ଯ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ॥ ସ-ନ୍ତେ॒ ପଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସମୁ॑ ଯନ୍ତୁ॒ ଵାଜା॒-ସ୍ସଂ-ଵୃଁଷ୍ଣି॑ଯା-ନ୍ଯଭିମାତି॒ଷାହଃ॑ । ଆ॒ପ୍ଯାଯ॑ମାନୋ ଅ॒ମୃତା॑ଯ ସୋମ ଦି॒ଵି ଶ୍ରଵାଗ୍॑ସ୍ଯୁତ୍ତ॒ମାନି॑ ଧିଷ୍ଵ ॥ 32 ॥
ମା ନୋ॑ ହିଗ୍ଂସୀଜ୍ଜନି॒ତା ଯଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଯୋ ଵା॒ ଦିଵଗ୍ଂ॑ ସ॒ତ୍ଯଧ॑ର୍ମା ଜ॒ଜାନ॑ । ଯଶ୍ଚା॒ପଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ବୃ॑ହ॒ତୀର୍ଜ॒ଜାନ॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଅ॒ଭ୍ଯାଵ॑ର୍ତସ୍ଵ ପୃଥିଵି ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ପଯ॑ସା ସ॒ହ । ଵ॒ପା-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ଗ୍ନିରି॑ଷି॒ତୋ-ଽଵ॑ ସର୍ପତୁ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ଯ-ତ୍ତେ॑ ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଯଁଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଂ-ଯଁ-ତ୍ପୂ॒ତଂ-ଯଁ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞିଯ᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଭରାମସି ॥ ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑ମ॒ହମି॒ତ ଆ [ଆ, ଦ॒ଦ॒ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାମ୍ନୋ॑] 29
ଦ॑ଦ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାମ୍ନୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଯୋନେଃ᳚ । ଆ ନୋ॒ ଗୋଷୁ॑ ଵିଶ॒ତ୍ଵୌଷ॑ଧୀଷୁ॒ ଜହା॑ମି ସେ॒ଦିମନି॑ରା॒ମମୀ॑ଵାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ତଵ॒ ଶ୍ରଵୋ॒ ଵଯୋ॒ ମହି॑ ଭ୍ରାଜନ୍ତ୍ଯ॒ର୍ଚଯୋ॑ ଵିଭାଵସୋ । ବୃହ॑-ଦ୍ଭାନୋ॒ ଶଵ॑ସା॒ ଵାଜ॑ମୁ॒କ୍ଥ୍ଯ॑-ନ୍ଦଧା॑ସି ଦା॒ଶୁଷେ॑ କଵେ ॥ ଇ॒ର॒ଜ୍ଯନ୍ନ॑ଗ୍ନେ ପ୍ରଥଯସ୍ଵ ଜ॒ନ୍ତୁଭି॑ର॒ସ୍ମେ ରାଯୋ॑ ଅମର୍ତ୍ଯ । ସ ଦ॑ର୍ଶ॒ତସ୍ଯ॒ ଵପୁ॑ଷୋ॒ ଵି ରା॑ଜସି ପୃ॒ଣକ୍ଷି॑ ସାନ॒ସିଗ୍ଂ ର॒ଯିମ୍ ॥ ଊର୍ଜୋ॑ ନପା॒ଜ୍ଜାତ॑ଵେଦ-ସ୍ସୁଶ॒ସ୍ତିଭି॒-ର୍ମନ୍ଦ॑ସ୍ଵ [ ] 30
ଧୀ॒ତିଭି॑ର୍ହି॒ତଃ । ତ୍ଵେ ଇଷ॒-ସ୍ସ-ନ୍ଦ॑ଧୁ॒-ର୍ଭୂରି॑ରେତସ-ଶ୍ଚି॒ତ୍ରୋ ତ॑ଯୋ ଵା॒ମଜା॑ତାଃ ॥ ପା॒ଵ॒କଵ॑ର୍ଚା-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରଵ॑ର୍ଚା॒ ଅନୂ॑ନଵର୍ଚା॒ ଉଦି॑ଯର୍ଷି ଭା॒ନୁନା᳚ । ପୁ॒ତ୍ରଃ ପି॒ତରା॑ ଵି॒ଚର॒ନ୍ନୁପା॑ଵସ୍ଯୁ॒ଭେ ପୃ॑ଣକ୍ଷି॒ ରୋଦ॑ସୀ ॥ ଋ॒ତାଵା॑ନ-ମ୍ମହି॒ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଚ॑ର୍ଷଣିମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସୁ॒ମ୍ନାଯ॑ ଦଧିରେ ପୁ॒ରୋ ଜନାଃ᳚ । ଶ୍ରୁତ୍କ॑ର୍ଣଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ରଥ॑ସ୍ତମ-ନ୍ତ୍ଵା ଗି॒ରା ଦୈଵ୍ଯ॒-ମ୍ମାନୁ॑ଷା ଯୁ॒ଗା ॥ ନି॒ଷ୍କ॒ର୍ତାର॑-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସ॒-ଙ୍କ୍ଷଯ॑ନ୍ତ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଧ॑ସେ ମ॒ହେ । ରା॒ତି-ମ୍ଭୃଗୂ॑ଣାମୁ॒ଶିଜ॑-ଙ୍କ॒ଵିକ୍ର॑ତୁ-ମ୍ପୃ॒ଣକ୍ଷି॑ ସାନ॒ସିଗ୍ଂ - [ସାନ॒ସିମ୍, ର॒ଯିମ୍ ।] 31
ର॒ଯିମ୍ ॥ ଚିତଃ॑ ସ୍ଥ ପରି॒ଚିତ॑ ଊର୍ଧ୍ଵ॒ଚିତଃ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵ॒-ନ୍ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା-ସ୍ସୀ॑ଦତ ॥ ଆ ପ୍ଯା॑ଯସ୍ଵ॒ ସମେ॑ତୁ ତେ ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ସୋମ॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ଯମ୍ । ଭଵା॒ ଵାଜ॑ସ୍ଯ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ॥ ସ-ନ୍ତେ॒ ପଯାଗ୍ଂ॑ସି॒ ସମୁ॑ ଯନ୍ତୁ॒ ଵାଜା॒-ସ୍ସଂ-ଵୃଁଷ୍ଣି॑ଯା-ନ୍ଯଭିମାତି॒ଷାହଃ॑ । ଆ॒ପ୍ଯାଯ॑ମାନୋ ଅ॒ମୃତା॑ଯ ସୋମ ଦି॒ଵି ଶ୍ରଵାଗ୍॑ସ୍ଯୁତ୍ତ॒ମାନି॑ ଧିଷ୍ଵ ॥ 32 ॥
(ଆ - ମନ୍ଦ॑ସ୍ଵ - ସାନ॒ସି - ମେକା॒ନ୍ନଚ॑ତ୍ଵାରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଚ୍ଚ॑) (ଅ. 7)
ଅ॒ଭ୍ଯ॑ସ୍ଥା॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା॒ ଅରା॑ତୀ॒ସ୍ତଦ॒ଗ୍ନିରା॑ହ॒ ତଦୁ॒ ସୋମ॑ ଆହ । ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ସଵି॒ତା ତନ୍ମ॑ ଆହ ପୂ॒ଷା ମା॑-ଽଧା-ଥ୍ସୁକୃ॒ତସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦଃ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନ ଉ॒ଦ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରାଦୁ॒ତ ଵା॒ ପୁରୀ॑ଷାତ୍ । ଶ୍ଯେ॒ନସ୍ଯ॑ ପ॒କ୍ଷା ହ॑ରି॒ଣସ୍ଯ॑ ବା॒ହୂ ଉପ॑ସ୍ତୁତ॒-ଞ୍ଜନି॑ମ॒ ତ-ତ୍ତେ॑ ଅର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଅ॒ପା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି॒ ଯୋନି॑ର॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରମ॒ଭିତଃ॒ ପିନ୍ଵ॑ମାନମ୍ । ଵର୍ଧ॑ମାନ-ମ୍ମ॒ହ [ଵର୍ଧ॑ମାନ-ମ୍ମ॒ହଃ, ଆ ଚ॒ ପୁଷ୍କ॑ର-ନ୍ଦି॒ଵୋ] 33
ଆ ଚ॒ ପୁଷ୍କ॑ର-ନ୍ଦି॒ଵୋ ମାତ୍ର॑ଯା ଵରି॒ଣା ପ୍ର॑ଥସ୍ଵ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ଗ॒ର୍ଭ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଗ୍ରେ॑ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॑ ଜା॒ତଃ ପତି॒ରେକ॑ ଆସୀତ୍ । ସ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁ॒ତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଶ୍ଚ॑ସ୍କନ୍ଦ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒- [ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑, ଦ୍ଯାମି॒ମ-ଞ୍ଚ॒] 34
-ଦ୍ଯାମି॒ମ-ଞ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମନୁ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ପୂର୍ଵଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଂ॒-ଯୋଁନି॒ମନୁ॑ ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ର॒ଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ମ୍ଯନୁ॑ ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ᳚ ॥ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ଯେ କେ ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ଯେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଯେ ଦି॒ଵି ତେଭ୍ଯଃ॑ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ ॥ ଯେ॑-ଽଦୋ ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵୋ ଯେ ଵା॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ର॒ଶ୍ମିଷୁ॑ । ଯେଷା॑ମ॒ଫ୍ସୁ ସଦଃ॑ କୃ॒ତ-ନ୍ତେଭ୍ଯଃ॑ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ ॥ ଯା ଇଷ॑ଵୋ ଯାତୁ॒ ଧାନା॑ନାଂ॒ ଁଯେ ଵା॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॒ଗ୍ଂ॒ରନୁ॑ । ଯେ ଵା॑-ଽଵ॒ଟେଷୁ॒ ଶେର॑ତେ॒ ତେଭ୍ଯଃ॑ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ ॥ 35 ॥
ଅ॒ଭ୍ଯ॑ସ୍ଥା॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା॒ ଅରା॑ତୀ॒ସ୍ତଦ॒ଗ୍ନିରା॑ହ॒ ତଦୁ॒ ସୋମ॑ ଆହ । ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ସଵି॒ତା ତନ୍ମ॑ ଆହ ପୂ॒ଷା ମା॑-ଽଧା-ଥ୍ସୁକୃ॒ତସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ଯଦକ୍ର॑ନ୍ଦଃ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାଯ॑ମାନ ଉ॒ଦ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରାଦୁ॒ତ ଵା॒ ପୁରୀ॑ଷାତ୍ । ଶ୍ଯେ॒ନସ୍ଯ॑ ପ॒କ୍ଷା ହ॑ରି॒ଣସ୍ଯ॑ ବା॒ହୂ ଉପ॑ସ୍ତୁତ॒-ଞ୍ଜନି॑ମ॒ ତ-ତ୍ତେ॑ ଅର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଅ॒ପା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି॒ ଯୋନି॑ର॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରମ॒ଭିତଃ॒ ପିନ୍ଵ॑ମାନମ୍ । ଵର୍ଧ॑ମାନ-ମ୍ମ॒ହ [ଵର୍ଧ॑ମାନ-ମ୍ମ॒ହଃ, ଆ ଚ॒ ପୁଷ୍କ॑ର-ନ୍ଦି॒ଵୋ] 33
ଆ ଚ॒ ପୁଷ୍କ॑ର-ନ୍ଦି॒ଵୋ ମାତ୍ର॑ଯା ଵରି॒ଣା ପ୍ର॑ଥସ୍ଵ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ଗ॒ର୍ଭ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଗ୍ରେ॑ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॑ ଜା॒ତଃ ପତି॒ରେକ॑ ଆସୀତ୍ । ସ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁ॒ତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଶ୍ଚ॑ସ୍କନ୍ଦ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒- [ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑, ଦ୍ଯାମି॒ମ-ଞ୍ଚ॒] 34
-ଦ୍ଯାମି॒ମ-ଞ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମନୁ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ପୂର୍ଵଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଂ॒-ଯୋଁନି॒ମନୁ॑ ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ର॒ଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ମ୍ଯନୁ॑ ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ᳚ ॥ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ଯେ କେ ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ଯେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଯେ ଦି॒ଵି ତେଭ୍ଯଃ॑ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ ॥ ଯେ॑-ଽଦୋ ରୋ॑ଚ॒ନେ ଦି॒ଵୋ ଯେ ଵା॒ ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ର॒ଶ୍ମିଷୁ॑ । ଯେଷା॑ମ॒ଫ୍ସୁ ସଦଃ॑ କୃ॒ତ-ନ୍ତେଭ୍ଯଃ॑ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ ॥ ଯା ଇଷ॑ଵୋ ଯାତୁ॒ ଧାନା॑ନାଂ॒ ଁଯେ ଵା॒ ଵନ॒ସ୍ପତୀ॒ଗ୍ଂ॒ରନୁ॑ । ଯେ ଵା॑-ଽଵ॒ଟେଷୁ॒ ଶେର॑ତେ॒ ତେଭ୍ଯଃ॑ ସ॒ର୍ପେଭ୍ଯୋ॒ ନମଃ॑ ॥ 35 ॥
(ମ॒ହୋ - ଽନୁ॑ - ଯାତୁ॒ଧାନା॑ନା॒ - ମେକା॑ଦଶ ଚ) (ଅ. 8)
ଧ୍ରୁ॒ଵା-ଽସି॑ ଧ॒ରୁଣା-ଽସ୍ତୃ॑ତା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣା॒ ସୁକୃ॑ତା । ମା ତ୍ଵା॑ ସମୁ॒ଦ୍ର ଉଦ୍ଵ॑ଧୀ॒ନ୍ମା ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ଵ୍ଯ॑ଥମାନା ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ଵ୍ଯଚ॑ସ୍ଵତୀ॒-ମ୍ପ୍ରଥ॑ସ୍ଵତୀ॒-ମ୍ପ୍ରଥୋ॑-ଽସି ପୃଥି॒ଵ୍ଯ॑ସି॒ ଭୂର॑ସି॒ ଭୂମି॑ର॒ସ୍ଯଦି॑ତିରସି ଵି॒ଶ୍ଵଧା॑ଯା॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଧ॒ର୍ତ୍ରୀ ପୃ॑ଥି॒ଵୀଂ-ଯଁ॑ଚ୍ଛ ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମୈ ପ୍ରା॒ଣାଯା॑ପା॒ନାଯ॑ ଵ୍ଯା॒ନାଯୋ॑ଦା॒ନାଯ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଯୈ॑ [ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଯୈ᳚, ଚ॒ରିତ୍ରା॑ଯା॒-] 36
ଚ॒ରିତ୍ରା॑ଯା॒-ଽଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵା॒-ଽଭି ପା॑ତୁ ମ॒ହ୍ଯା ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯା ଛ॒ର୍ଦିଷା॒ ଶନ୍ତ॑ମେନ॒ ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ॥ କାଣ୍ଡା᳚-ତ୍କାଣ୍ଡା-ତ୍ପ୍ର॒ରୋହ॑ନ୍ତୀ॒ ପରୁ॑ଷଃପରୁଷଃ॒ ପରି॑ । ଏ॒ଵା ନୋ॑ ଦୂର୍ଵେ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଶ॒ତେନ॑ ଚ ॥ ଯା ଶ॒ତେନ॑ ପ୍ରତ॒ନୋଷି॑ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଵି॒ରୋହ॑ସି । ତସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ଦେଵୀଷ୍ଟକେ ଵି॒ଧେମ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ଯମ୍ ॥ ଅଷା॑ଢା-ଽସି॒ ସହ॑ମାନା॒ ସହ॒ସ୍ଵାରା॑ତୀ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାରାତୀଯ॒ତ-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵ॒ ପୃତ॑ନା॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵ ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ । ସ॒ହସ୍ର॑ଵୀର୍ଯା- [ସ॒ହସ୍ର॑ଵୀର୍ଯା, ଅ॒ସି॒ ସା ମା॑ ଜିନ୍ଵ ।] 37
-ଽସି॒ ସା ମା॑ ଜିନ୍ଵ ॥ ମଧୁ॒ ଵାତା॑ ଋତାଯ॒ତେ ମଧୁ॑ କ୍ଷରନ୍ତି॒ ସିନ୍ଧ॑ଵଃ । ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ᳚ର୍ନ-ସ୍ସ॒ନ୍ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଃ ॥ ମଧୁ॒ ନକ୍ତ॑ମୁ॒ତୋଷସି॒ ମଧୁ॑ମ॒-ତ୍ପାର୍ଥି॑ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ରଜଃ॑ । ମଧୁ॒ ଦ୍ଯୌର॑ସ୍ତୁ ନଃ ପି॒ତା ॥ ମଧୁ॑ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ମଧୁ॑ମାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ॒ ସୂର୍ଯଃ॑ । ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ॒ର୍ଗାଵୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ମ॒ହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚ॑ ନ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷତାମ୍ । ପି॒ପୃ॒ତା-ନ୍ନୋ॒ ଭରୀ॑ମଭିଃ ॥ ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପର॒ମ- [ପର॒ମମ୍, ପ॒ଦଗ୍ଂ ସଦା॑ ପଶ୍ଯନ୍ତି] 38
-ମ୍ପ॒ଦଗ୍ଂ ସଦା॑ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସୂ॒ରଯଃ॑ । ଦି॒ଵୀଵ॒ ଚକ୍ଷୁ॒ରାତ॑ତମ୍ ॥ ଧ୍ରୁ॒ଵା-ଽସି॑ ପୃଥିଵି॒ ସହ॑ସ୍ଵ ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ । ସ୍ଯୂ॒ତା ଦେ॒ଵେଭି॑ର॒ମୃତେ॒ନା ଽଽଗାଃ᳚ ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ସୂର୍ଯେ॒ ରୁଚ॑ ଉଦ୍ଯ॒ତୋ ଦିଵ॑ମାତ॒ନ୍ଵନ୍ତି॑ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॑ । ତାଭି॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭୀ ରୁ॒ଚେ ଜନା॑ଯ ନସ୍କୃଧି ॥ ଯା ଵୋ॑ ଦେଵା॒-ସ୍ସୂର୍ଯେ॒ ରୁଚୋ॒ ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେ॑ଷୁ॒ ଯା ରୁଚଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ତାଭି॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭୀ॒ ରୁଚ॑-ନ୍ନୋ ଧତ୍ତ ବୃହସ୍ପତେ ॥ ଵି॒ରା- [ଵି॒ରାଟ୍, ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯ-] 39
-ଡ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯ-ଥ୍ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯ-ଥ୍ସ୍ଵ॒ରା-ଡ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯତ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଯୁ॒କ୍ଷ୍ଵା ହି ଯେ ତଵାଶ୍ଵା॑ସୋ ଦେଵ ସା॒ଧଵଃ॑ । ଅରଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତ୍ଯା॒ଶଵଃ॑ ॥ ଯୁ॒କ୍ଷ୍ଵା ହି ଦେ॑ଵ॒ହୂତ॑ମା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଶ୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅଗ୍ନେ ର॒ଥୀରି॑ଵ । ନି ହୋତା॑ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯ-ସ୍ସ॑ଦଃ ॥ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଶ୍ଚ॑ସ୍କନ୍ଦ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒ ଦ୍ଯାମି॒ମ-ଞ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମନୁ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ପୂର୍ଵଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଂ॒-ଯୋଁନି॒ମନୁ॑ ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ର॒ଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ମ୍ଯନୁ॑ ସ॒ପ୍ତ [ ] 40
ହୋତ୍ରାଃ᳚ ॥ ଅଭୂ॑ଦି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଵାଜି॑ନମ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରସ୍ଯ॑ ଚ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମା-ନ୍ରୁ॒କ୍ମୋ ଵର୍ଚ॑ସା॒ ଵର୍ଚ॑ସ୍ଵାନ୍ ॥ ଋ॒ଚେ ତ୍ଵା॑ ରୁ॒ଚେ ତ୍ଵା॒ ସମି-ଥ୍ସ୍ର॑ଵନ୍ତି ସ॒ରିତୋ॒ ନ ଧେନାଃ᳚ । ଅ॒ନ୍ତର୍ହୃ॒ଦା ମନ॑ସା ପୂ॒ଯମା॑ନାଃ ॥ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାରା॑ ଅ॒ଭି ଚା॑କଶୀମି । ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୋ॑ ଵେତ॒ସୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଆସାମ୍ ॥ ତସ୍ମିନ୍᳚ଥ୍ସୁପ॒ର୍ଣୋ ମ॑ଧୁ॒କୃ-ତ୍କୁ॑ଲା॒ଯୀ ଭଜ॑ନ୍ନାସ୍ତେ॒ ମଧୁ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯଃ । ତସ୍ଯା॑ ସ ତେ॒ ହର॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ତୀରେ᳚ ସ୍ଵ॒ଧା-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଧାରା᳚ମ୍ ॥ 41 ॥
ଧ୍ରୁ॒ଵା-ଽସି॑ ଧ॒ରୁଣା-ଽସ୍ତୃ॑ତା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣା॒ ସୁକୃ॑ତା । ମା ତ୍ଵା॑ ସମୁ॒ଦ୍ର ଉଦ୍ଵ॑ଧୀ॒ନ୍ମା ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ଵ୍ଯ॑ଥମାନା ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ ପୃ॒ଷ୍ଠେ ଵ୍ଯଚ॑ସ୍ଵତୀ॒-ମ୍ପ୍ରଥ॑ସ୍ଵତୀ॒-ମ୍ପ୍ରଥୋ॑-ଽସି ପୃଥି॒ଵ୍ଯ॑ସି॒ ଭୂର॑ସି॒ ଭୂମି॑ର॒ସ୍ଯଦି॑ତିରସି ଵି॒ଶ୍ଵଧା॑ଯା॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଧ॒ର୍ତ୍ରୀ ପୃ॑ଥି॒ଵୀଂ-ଯଁ॑ଚ୍ଛ ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂ॑ହ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମୈ ପ୍ରା॒ଣାଯା॑ପା॒ନାଯ॑ ଵ୍ଯା॒ନାଯୋ॑ଦା॒ନାଯ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଯୈ॑ [ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଯୈ᳚, ଚ॒ରିତ୍ରା॑ଯା॒-] 36
ଚ॒ରିତ୍ରା॑ଯା॒-ଽଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵା॒-ଽଭି ପା॑ତୁ ମ॒ହ୍ଯା ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯା ଛ॒ର୍ଦିଷା॒ ଶନ୍ତ॑ମେନ॒ ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ॥ କାଣ୍ଡା᳚-ତ୍କାଣ୍ଡା-ତ୍ପ୍ର॒ରୋହ॑ନ୍ତୀ॒ ପରୁ॑ଷଃପରୁଷଃ॒ ପରି॑ । ଏ॒ଵା ନୋ॑ ଦୂର୍ଵେ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଶ॒ତେନ॑ ଚ ॥ ଯା ଶ॒ତେନ॑ ପ୍ରତ॒ନୋଷି॑ ସ॒ହସ୍ରେ॑ଣ ଵି॒ରୋହ॑ସି । ତସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ ଦେଵୀଷ୍ଟକେ ଵି॒ଧେମ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵ॒ଯମ୍ ॥ ଅଷା॑ଢା-ଽସି॒ ସହ॑ମାନା॒ ସହ॒ସ୍ଵାରା॑ତୀ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାରାତୀଯ॒ତ-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵ॒ ପୃତ॑ନା॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵ ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ । ସ॒ହସ୍ର॑ଵୀର୍ଯା- [ସ॒ହସ୍ର॑ଵୀର୍ଯା, ଅ॒ସି॒ ସା ମା॑ ଜିନ୍ଵ ।] 37
-ଽସି॒ ସା ମା॑ ଜିନ୍ଵ ॥ ମଧୁ॒ ଵାତା॑ ଋତାଯ॒ତେ ମଧୁ॑ କ୍ଷରନ୍ତି॒ ସିନ୍ଧ॑ଵଃ । ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ᳚ର୍ନ-ସ୍ସ॒ନ୍ତ୍ଵୋଷ॑ଧୀଃ ॥ ମଧୁ॒ ନକ୍ତ॑ମୁ॒ତୋଷସି॒ ମଧୁ॑ମ॒-ତ୍ପାର୍ଥି॑ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ରଜଃ॑ । ମଧୁ॒ ଦ୍ଯୌର॑ସ୍ତୁ ନଃ ପି॒ତା ॥ ମଧୁ॑ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵନ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ମଧୁ॑ମାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ॒ ସୂର୍ଯଃ॑ । ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ॒ର୍ଗାଵୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ମ॒ହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚ॑ ନ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷତାମ୍ । ପି॒ପୃ॒ତା-ନ୍ନୋ॒ ଭରୀ॑ମଭିଃ ॥ ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପର॒ମ- [ପର॒ମମ୍, ପ॒ଦଗ୍ଂ ସଦା॑ ପଶ୍ଯନ୍ତି] 38
-ମ୍ପ॒ଦଗ୍ଂ ସଦା॑ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସୂ॒ରଯଃ॑ । ଦି॒ଵୀଵ॒ ଚକ୍ଷୁ॒ରାତ॑ତମ୍ ॥ ଧ୍ରୁ॒ଵା-ଽସି॑ ପୃଥିଵି॒ ସହ॑ସ୍ଵ ପୃତନ୍ଯ॒ତଃ । ସ୍ଯୂ॒ତା ଦେ॒ଵେଭି॑ର॒ମୃତେ॒ନା ଽଽଗାଃ᳚ ॥ ଯାସ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ସୂର୍ଯେ॒ ରୁଚ॑ ଉଦ୍ଯ॒ତୋ ଦିଵ॑ମାତ॒ନ୍ଵନ୍ତି॑ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॑ । ତାଭି॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭୀ ରୁ॒ଚେ ଜନା॑ଯ ନସ୍କୃଧି ॥ ଯା ଵୋ॑ ଦେଵା॒-ସ୍ସୂର୍ଯେ॒ ରୁଚୋ॒ ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେ॑ଷୁ॒ ଯା ରୁଚଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ତାଭି॒-ସ୍ସର୍ଵା॑ଭୀ॒ ରୁଚ॑-ନ୍ନୋ ଧତ୍ତ ବୃହସ୍ପତେ ॥ ଵି॒ରା- [ଵି॒ରାଟ୍, ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯ-] 39
-ଡ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯ-ଥ୍ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯ-ଥ୍ସ୍ଵ॒ରା-ଡ୍ଜ୍ଯୋତି॑ରଧାରଯତ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ଯୁ॒କ୍ଷ୍ଵା ହି ଯେ ତଵାଶ୍ଵା॑ସୋ ଦେଵ ସା॒ଧଵଃ॑ । ଅରଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତ୍ଯା॒ଶଵଃ॑ ॥ ଯୁ॒କ୍ଷ୍ଵା ହି ଦେ॑ଵ॒ହୂତ॑ମା॒ଗ୍ଂ॒ ଅଶ୍ଵାଗ୍ଂ॑ ଅଗ୍ନେ ର॒ଥୀରି॑ଵ । ନି ହୋତା॑ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯ-ସ୍ସ॑ଦଃ ॥ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଶ୍ଚ॑ସ୍କନ୍ଦ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॒ ଦ୍ଯାମି॒ମ-ଞ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମନୁ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ପୂର୍ଵଃ॑ । ତୃ॒ତୀଯଂ॒-ଯୋଁନି॒ମନୁ॑ ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ର॒ଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ମ୍ଯନୁ॑ ସ॒ପ୍ତ [ ] 40
ହୋତ୍ରାଃ᳚ ॥ ଅଭୂ॑ଦି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଵାଜି॑ନମ॒ଗ୍ନେ-ର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରସ୍ଯ॑ ଚ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମା-ନ୍ରୁ॒କ୍ମୋ ଵର୍ଚ॑ସା॒ ଵର୍ଚ॑ସ୍ଵାନ୍ ॥ ଋ॒ଚେ ତ୍ଵା॑ ରୁ॒ଚେ ତ୍ଵା॒ ସମି-ଥ୍ସ୍ର॑ଵନ୍ତି ସ॒ରିତୋ॒ ନ ଧେନାଃ᳚ । ଅ॒ନ୍ତର୍ହୃ॒ଦା ମନ॑ସା ପୂ॒ଯମା॑ନାଃ ॥ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଧାରା॑ ଅ॒ଭି ଚା॑କଶୀମି । ହି॒ର॒ଣ୍ଯଯୋ॑ ଵେତ॒ସୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ॑ ଆସାମ୍ ॥ ତସ୍ମିନ୍᳚ଥ୍ସୁପ॒ର୍ଣୋ ମ॑ଧୁ॒କୃ-ତ୍କୁ॑ଲା॒ଯୀ ଭଜ॑ନ୍ନାସ୍ତେ॒ ମଧୁ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯଃ । ତସ୍ଯା॑ ସ ତେ॒ ହର॑ଯ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ତୀରେ᳚ ସ୍ଵ॒ଧା-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ଧାରା᳚ମ୍ ॥ 41 ॥
(ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଯୈ॑ - ସ॒ହସ୍ର॑ଵୀର୍ଯା - ପର॒ମଂ - ଁଵି॒ରାଟ୍ଥ୍ - ସ॒ପ୍ତ - ତୀରେ॑ - ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 9)
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଙ୍ଗର୍ଭ॒-ମ୍ପଯ॑ସା ସମ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସ॒ହସ୍ର॑ସ୍ଯ ପ୍ରତି॒ମାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ପରି॑ ଵୃଙ୍ଗ୍ଧି॒ ହର॑ସା॒ ମା-ଽଭି ମୃ॑କ୍ଷ-ଶ୍ଶ॒ତାଯୁ॑ଷ-ଙ୍କୃଣୁହି ଚୀ॒ଯମା॑ନଃ ॥ ଇ॒ମ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀର୍ଦ୍ଵି॒ପାଦ॑-ମ୍ପଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ସହ॑ସ୍ରାକ୍ଷ॒ ମେଧ॒ ଆ ଚୀ॒ଯମା॑ନଃ । ମ॒ଯୁମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଵାତ॑ସ୍ଯ॒ ଧ୍ରାଜିଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭି॒ମଶ୍ଵ॑-ଞ୍ଜଜ୍ଞା॒ନଗ୍ଂ ସ॑ରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଶିଶୁ॑-ନ୍ନ॒ଦୀନା॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॒ମଦ୍ରି॑ବୁଦ୍ଧ॒ମଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ [ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ, ପ॒ର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ।] 42
ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ଇ॒ମ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ରେକ॑ଶଫ-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ଙ୍କ॑ନିକ୍ର॒ଦଂ-ଵାଁ॒ଜିନଂ॒-ଵାଁଜି॑ନେଷୁ । ଗୌ॒ରମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଅଜ॑ସ୍ର॒ମିନ୍ଦୁ॑ମରୁ॒ଷ-ମ୍ଭୁ॑ର॒ଣ୍ଯୁମ॒ଗ୍ନିମୀ॑ଡେ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତୌ॒ ନମୋ॑ଭିଃ । ସ ପର୍ଵ॑ଭିର୍-ଋତୁ॒ଶଃ କଲ୍ପ॑ମାନୋ॒ ଗା-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ରଦି॑ତିଂ-ଵିଁ॒ରାଜ᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମଗ୍ଂ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ଶ॒ତଧା॑ର॒ମୁ-ଥ୍ସଂ॑-ଵ୍ଯଁ॒ଚ୍ଯମା॑ନ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା॒-ମଦି॑ତି॒-ଞ୍ଜନା॒ଯାଗ୍ନେ॒ ମା [-ମଦି॑ତି॒-ଞ୍ଜନା॒ଯାଗ୍ନେ॒ ମା, ହି॒ଗ୍ଂ॒ସୀଃ॒ ପ॒ର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ।] 43
ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ଗ॒ଵ॒ଯମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଵରୂ᳚ତ୍ରି॒-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ର୍ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭି॒ମଵି॑-ଞ୍ଜଜ୍ଞା॒ନାଗ୍ଂ ରଜ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ମାତ୍ । ମ॒ହୀଗ୍ଂ ସା॑ହ॒ସ୍ରୀମସୁ॑ରସ୍ଯ ମା॒ଯାମଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ଇ॒ମାମୂ᳚ର୍ଣା॒ଯୁଂ-ଵଁରୁ॑ଣସ୍ଯ ମା॒ଯା-ନ୍ତ୍ଵଚ॑-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒-ଞ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦାମ୍ । ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜ॒ନିତ୍ର॒ମଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ଉଷ୍ଟ୍ର॑ମାର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ [ଉଷ୍ଟ୍ର॑ମାର॒ଣ୍ଯମନୁ॑, ତେ॒ ଦି॒ଶା॒ମି॒ ତେନ॑] 44
ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନେସ୍ତ-ପ॒ସୋ-ଽଧି॑ ଜା॒ତ-ଶ୍ଶୋଚା᳚-ତ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଉ॒ତ ଵା॑ ଦି॒ଵସ୍ପରି॑ । ଯେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵ୍ଯାନ॒-ଟ୍ତମ॑ଗ୍ନେ॒ ହେଡଃ॒ ପରି॑ ତେ ଵୃଣକ୍ତୁ ॥ ଅ॒ଜା ହ୍ଯ॑ଗ୍ନେରଜ॑ନିଷ୍ଟ॒ ଗର୍ଭା॒-ଥ୍ସା ଵା ଅ॑ପଶ୍ଯଜ୍ଜନି॒ତାର॒ମଗ୍ରେ᳚ । ତଯା॒ ରୋହ॑ମାଯ॒ନ୍ନୁପ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ସ॒ସ୍ତଯା॑ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵତା॒ମଗ୍ର॑ ଆଯନ୍ନ୍ । ଶ॒ର॒ଭ-( )-ମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନିଷୀ॑ଦ ॥ 45 ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଙ୍ଗର୍ଭ॒-ମ୍ପଯ॑ସା ସମ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସ॒ହସ୍ର॑ସ୍ଯ ପ୍ରତି॒ମାଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ପରି॑ ଵୃଙ୍ଗ୍ଧି॒ ହର॑ସା॒ ମା-ଽଭି ମୃ॑କ୍ଷ-ଶ୍ଶ॒ତାଯୁ॑ଷ-ଙ୍କୃଣୁହି ଚୀ॒ଯମା॑ନଃ ॥ ଇ॒ମ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀର୍ଦ୍ଵି॒ପାଦ॑-ମ୍ପଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ସହ॑ସ୍ରାକ୍ଷ॒ ମେଧ॒ ଆ ଚୀ॒ଯମା॑ନଃ । ମ॒ଯୁମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଵାତ॑ସ୍ଯ॒ ଧ୍ରାଜିଂ॒-ଵଁରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭି॒ମଶ୍ଵ॑-ଞ୍ଜଜ୍ଞା॒ନଗ୍ଂ ସ॑ରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଶିଶୁ॑-ନ୍ନ॒ଦୀନା॒ଗ୍ଂ॒ ହରି॒ମଦ୍ରି॑ବୁଦ୍ଧ॒ମଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ [ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ, ପ॒ର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ।] 42
ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ଇ॒ମ-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ରେକ॑ଶଫ-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ଙ୍କ॑ନିକ୍ର॒ଦଂ-ଵାଁ॒ଜିନଂ॒-ଵାଁଜି॑ନେଷୁ । ଗୌ॒ରମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଅଜ॑ସ୍ର॒ମିନ୍ଦୁ॑ମରୁ॒ଷ-ମ୍ଭୁ॑ର॒ଣ୍ଯୁମ॒ଗ୍ନିମୀ॑ଡେ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତୌ॒ ନମୋ॑ଭିଃ । ସ ପର୍ଵ॑ଭିର୍-ଋତୁ॒ଶଃ କଲ୍ପ॑ମାନୋ॒ ଗା-ମ୍ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ରଦି॑ତିଂ-ଵିଁ॒ରାଜ᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମଗ୍ଂ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରଗ୍ଂ ଶ॒ତଧା॑ର॒ମୁ-ଥ୍ସଂ॑-ଵ୍ଯଁ॒ଚ୍ଯମା॑ନ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା॒-ମଦି॑ତି॒-ଞ୍ଜନା॒ଯାଗ୍ନେ॒ ମା [-ମଦି॑ତି॒-ଞ୍ଜନା॒ଯାଗ୍ନେ॒ ମା, ହି॒ଗ୍ଂ॒ସୀଃ॒ ପ॒ର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ।] 43
ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ଗ॒ଵ॒ଯମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଵରୂ᳚ତ୍ରି॒-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ର୍ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ନାଭି॒ମଵି॑-ଞ୍ଜଜ୍ଞା॒ନାଗ୍ଂ ରଜ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ମାତ୍ । ମ॒ହୀଗ୍ଂ ସା॑ହ॒ସ୍ରୀମସୁ॑ରସ୍ଯ ମା॒ଯାମଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ ଇ॒ମାମୂ᳚ର୍ଣା॒ଯୁଂ-ଵଁରୁ॑ଣସ୍ଯ ମା॒ଯା-ନ୍ତ୍ଵଚ॑-ମ୍ପଶୂ॒ନା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒-ଞ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦାମ୍ । ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜ॒ନିତ୍ର॒ମଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ଉଷ୍ଟ୍ର॑ମାର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ [ଉଷ୍ଟ୍ର॑ମାର॒ଣ୍ଯମନୁ॑, ତେ॒ ଦି॒ଶା॒ମି॒ ତେନ॑] 44
ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନି ଷୀ॑ଦ ॥ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନେସ୍ତ-ପ॒ସୋ-ଽଧି॑ ଜା॒ତ-ଶ୍ଶୋଚା᳚-ତ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଉ॒ତ ଵା॑ ଦି॒ଵସ୍ପରି॑ । ଯେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା॒ ଵ୍ଯାନ॒-ଟ୍ତମ॑ଗ୍ନେ॒ ହେଡଃ॒ ପରି॑ ତେ ଵୃଣକ୍ତୁ ॥ ଅ॒ଜା ହ୍ଯ॑ଗ୍ନେରଜ॑ନିଷ୍ଟ॒ ଗର୍ଭା॒-ଥ୍ସା ଵା ଅ॑ପଶ୍ଯଜ୍ଜନି॒ତାର॒ମଗ୍ରେ᳚ । ତଯା॒ ରୋହ॑ମାଯ॒ନ୍ନୁପ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ସ॒ସ୍ତଯା॑ ଦେ॒ଵା ଦେ॒ଵତା॒ମଗ୍ର॑ ଆଯନ୍ନ୍ । ଶ॒ର॒ଭ-( )-ମା॑ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ ତେ ଦିଶାମି॒ ତେନ॑ ଚିନ୍ଵା॒ନସ୍ତ॒ନୁଵୋ॒ ନିଷୀ॑ଦ ॥ 45 ॥
(ଅଗ୍ନେ॒ ମା ହିଗ୍ଂ॑ସୀ॒ - ରଗ୍ନେ॒ ମୋଷ୍ଟ୍ର॑ମା - ର॒ଣ୍ଯମନୁ॑ - ଶର॒ଭନ୍ - ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 10)
(ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ ମି॒ମନ୍ଦ୍ଵି॒ପାଦେ॑ ମ॒ଯୁଂ-ଵାଁତ॒ସ୍ଯା ଽଶ୍ଵ॑ ମି॒ମ ମେକ॑ଶଫ ଙ୍ଗୌ॒ରମ ଜ॑ସ୍ରଙ୍ଗଵ॒ଯଂ-ଵଁରୂ᳚ତ୍ରି॒ ମଵି॑ ମି॒ମାମୂ᳚ର୍ଣା॒ର୍ଯୁ ମୁଷ୍ଟ୍ରଂ॒-ଯୋଁ ଅ॒ଗ୍ନି-ଶ୍ଶ॑ର॒ଭଂ )
ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ରୋଚ॒ନା ଦି॒ଵଃ ପରି॒ ଵାଜେ॑ଷୁ ଭୂଷଥଃ । ତଦ୍ଵା᳚-ଞ୍ଚେତି॒ ପ୍ରଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ଶ୍ଞଥ॑-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମୁ॒ତ ସ॑ନୋତି॒ ଵାଜ॒ମିନ୍ଦ୍ରା॒ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନୀ ସହୁ॑ରୀ ସପ॒ର୍ଯାତ୍ । ଇ॒ର॒ଜ୍ଯନ୍ତା॑ ଵସ॒ଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଭୂରେ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ତମା॒ ସହ॑ସା ଵାଜ॒ଯନ୍ତା᳚ ॥ ପ୍ର ଚ॑ର୍ଷ॒ଣିଭ୍ଯଃ॑ ପୃତନା॒ ହଵେ॑ଷୁ॒ ପ୍ର ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ରି॑ରିଚାଥେ ଦି॒ଵଶ୍ଚ॑ । ପ୍ର ସିନ୍ଧୁ॑ଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରଗି॒ରିଭ୍ଯୋ॑ ମହି॒ତ୍ଵା ପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॒ନା-ଽତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ ମରୁ॑ତୋ॒ ଯସ୍ଯ॒ ହି [ ] 46
କ୍ଷଯେ॑ ପା॒ଥା ଦି॒ଵୋ ଵି॑ମହସଃ । ସ ସୁ॑ଗୋ॒ପାତ॑ମୋ॒ ଜନଃ॑ ॥ ଯ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵା॑ ଯଜ୍ଞଵାହସୋ॒ ଵିପ୍ର॑ସ୍ଯ ଵା ମତୀ॒ନାମ୍ । ମରୁ॑ତ-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ତା ହଵ᳚ମ୍ ॥ ଶ୍ରି॒ଯସେ॒ କ-ମ୍ଭା॒ନୁଭି॒-ସ୍ସ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷିରେ॒ ତେ ର॒ଶ୍ମିଭି॒ସ୍ତ ଋକ୍ଵ॑ଭି-ସ୍ସୁଖା॒ଦଯଃ॑ । ତେ ଵାଶୀ॑ମନ୍ତ ଇ॒ଷ୍ମିଣୋ॒ ଅଭୀ॑ରଵୋ ଵି॒ଦ୍ରେ ପ୍ରି॒ଯସ୍ଯ॒ ମାରୁ॑ତସ୍ଯ॒ ଧାମ୍ନଃ॑ ॥ ଅଵ॑ ତେ॒ ହେଡ॒, ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମମ୍ ॥ କଯା॑ ନଶ୍ଚି॒ତ୍ର ଆ ଭୁ॑ଵଦୂ॒ତୀ ସ॒ଦା ଵୃ॑ଧ॒-ସ୍ସଖା᳚ । କଯା॒ ଶଚି॑ଷ୍ଠଯା ଵୃ॒ତା ॥ 47 ॥
କୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ଯୁ॑ଙ୍କ୍ତେ ଧୁ॒ରି ଗା ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଶିମୀ॑ଵତୋ ଭା॒ମିନୋ॑ ଦୁର୍ହୃଣା॒ଯୂନ୍ । ଆ॒ସନ୍ନି॑ଷୂନ୍. ହୃ॒ଥ୍ସ୍ଵସୋ॑ ମଯୋ॒ଭୂନ୍. ଯ ଏ॑ଷା-ମ୍ଭୃ॒ତ୍ଯାମୃ॒ଣଧ॒-ଥ୍ସ ଜୀ॑ଵାତ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନଯା, ଽଽଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ଶନ୍ନୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ॒, ଵାଜେ॑ଵାଜେ। ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ଗ୍ନେ॒ ସଧି॒ଷ୍ଟଵ॒ ସୌଷ॑ଧୀ॒ରନୁ॑ ରୁଦ୍ଧ୍ଯସେ । ଗର୍ଭେ॒ ସଞ୍ଜା॑ଯସେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ଵୃଷା॑ ସୋମ ଦ୍ଯୁ॒ମାଗ୍ଂ ଅ॑ସି॒ ଵୃଷା॑ ଦେଵ॒ ଵୃଷ॑ଵ୍ରତଃ । ଵୃଷା॒ ଧର୍ମା॑ଣି ଦଧିଷେ ॥ ଇ॒ମ-ମ୍ମେ॑ ଵରୁଣ॒ , ତତ୍ତ୍ଵା॑ ଯାମି॒ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ॒ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ ॥ 48 ॥
(ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ ମି॒ମନ୍ଦ୍ଵି॒ପାଦେ॑ ମ॒ଯୁଂ-ଵାଁତ॒ସ୍ଯା ଽଶ୍ଵ॑ ମି॒ମ ମେକ॑ଶଫ ଙ୍ଗୌ॒ରମ ଜ॑ସ୍ରଙ୍ଗଵ॒ଯଂ-ଵଁରୂ᳚ତ୍ରି॒ ମଵି॑ ମି॒ମାମୂ᳚ର୍ଣା॒ର୍ଯୁ ମୁଷ୍ଟ୍ରଂ॒-ଯୋଁ ଅ॒ଗ୍ନି-ଶ୍ଶ॑ର॒ଭଂ )
ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ରୋଚ॒ନା ଦି॒ଵଃ ପରି॒ ଵାଜେ॑ଷୁ ଭୂଷଥଃ । ତଦ୍ଵା᳚-ଞ୍ଚେତି॒ ପ୍ରଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ଶ୍ଞଥ॑-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମୁ॒ତ ସ॑ନୋତି॒ ଵାଜ॒ମିନ୍ଦ୍ରା॒ ଯୋ ଅ॒ଗ୍ନୀ ସହୁ॑ରୀ ସପ॒ର୍ଯାତ୍ । ଇ॒ର॒ଜ୍ଯନ୍ତା॑ ଵସ॒ଵ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ଭୂରେ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ତମା॒ ସହ॑ସା ଵାଜ॒ଯନ୍ତା᳚ ॥ ପ୍ର ଚ॑ର୍ଷ॒ଣିଭ୍ଯଃ॑ ପୃତନା॒ ହଵେ॑ଷୁ॒ ପ୍ର ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ରି॑ରିଚାଥେ ଦି॒ଵଶ୍ଚ॑ । ପ୍ର ସିନ୍ଧୁ॑ଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରଗି॒ରିଭ୍ଯୋ॑ ମହି॒ତ୍ଵା ପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॒ନା-ଽତ୍ଯ॒ନ୍ଯା ॥ ମରୁ॑ତୋ॒ ଯସ୍ଯ॒ ହି [ ] 46
କ୍ଷଯେ॑ ପା॒ଥା ଦି॒ଵୋ ଵି॑ମହସଃ । ସ ସୁ॑ଗୋ॒ପାତ॑ମୋ॒ ଜନଃ॑ ॥ ଯ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵା॑ ଯଜ୍ଞଵାହସୋ॒ ଵିପ୍ର॑ସ୍ଯ ଵା ମତୀ॒ନାମ୍ । ମରୁ॑ତ-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ତା ହଵ᳚ମ୍ ॥ ଶ୍ରି॒ଯସେ॒ କ-ମ୍ଭା॒ନୁଭି॒-ସ୍ସ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷିରେ॒ ତେ ର॒ଶ୍ମିଭି॒ସ୍ତ ଋକ୍ଵ॑ଭି-ସ୍ସୁଖା॒ଦଯଃ॑ । ତେ ଵାଶୀ॑ମନ୍ତ ଇ॒ଷ୍ମିଣୋ॒ ଅଭୀ॑ରଵୋ ଵି॒ଦ୍ରେ ପ୍ରି॒ଯସ୍ଯ॒ ମାରୁ॑ତସ୍ଯ॒ ଧାମ୍ନଃ॑ ॥ ଅଵ॑ ତେ॒ ହେଡ॒, ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମମ୍ ॥ କଯା॑ ନଶ୍ଚି॒ତ୍ର ଆ ଭୁ॑ଵଦୂ॒ତୀ ସ॒ଦା ଵୃ॑ଧ॒-ସ୍ସଖା᳚ । କଯା॒ ଶଚି॑ଷ୍ଠଯା ଵୃ॒ତା ॥ 47 ॥
କୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ଯୁ॑ଙ୍କ୍ତେ ଧୁ॒ରି ଗା ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଶିମୀ॑ଵତୋ ଭା॒ମିନୋ॑ ଦୁର୍ହୃଣା॒ଯୂନ୍ । ଆ॒ସନ୍ନି॑ଷୂନ୍. ହୃ॒ଥ୍ସ୍ଵସୋ॑ ମଯୋ॒ଭୂନ୍. ଯ ଏ॑ଷା-ମ୍ଭୃ॒ତ୍ଯାମୃ॒ଣଧ॒-ଥ୍ସ ଜୀ॑ଵାତ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନଯା, ଽଽଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ଶନ୍ନୋ॑ ଭଵନ୍ତୁ॒, ଵାଜେ॑ଵାଜେ। ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑ଗ୍ନେ॒ ସଧି॒ଷ୍ଟଵ॒ ସୌଷ॑ଧୀ॒ରନୁ॑ ରୁଦ୍ଧ୍ଯସେ । ଗର୍ଭେ॒ ସଞ୍ଜା॑ଯସେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ଵୃଷା॑ ସୋମ ଦ୍ଯୁ॒ମାଗ୍ଂ ଅ॑ସି॒ ଵୃଷା॑ ଦେଵ॒ ଵୃଷ॑ଵ୍ରତଃ । ଵୃଷା॒ ଧର୍ମା॑ଣି ଦଧିଷେ ॥ ଇ॒ମ-ମ୍ମେ॑ ଵରୁଣ॒ , ତତ୍ତ୍ଵା॑ ଯାମି॒ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ॒ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ ॥ 48 ॥
(ହି - ଵୃ॒ତା - ମ॒ - ଏକା॑ଦଶ ଚ ) (ଅ. 11)
(ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ॑-ଽସି - ଦି॒ଵସ୍ପ - ର୍ଯନ୍ନ॑ପ॒ତେ - ଽପେ॑ତ॒ - ସମି॑ତଂ॒ - ଁଯା ଜା॒ତା - ମା ନୋ॑ ହିଗ୍ଂସୀ - ଦ॒ଭ୍ଯ॑ସ୍ଥା-ଦ୍- ଧ୍ରୁ॒ଵା - ଽସ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯଙ୍ଗର୍ଭ॒ - ମିନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ରୋଚ॒ - ନୈକା॑ଦଶ )
(ଵିଷ୍ଣୋ॑ - ରସ୍ମିନ୍. ହ॒ଵ୍ଯେ - ତି॑ ତ୍ଵା॒-ଽହଂ - ଧୀ॒ତିଭି॒ - ର୍ହୋତ୍ରା॑ - ଅ॒ଷ୍ଟାଚ॑ତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଵିଷ୍ଣୋଃ॒ କ୍ରମୋ॑-ଽସି॒, ତ୍ଵନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ସ ତ୍ଵନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ଞ୍ଚତୁର୍ଥ କାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

