4.7 - অগ্নাৱিষ্ণূ সজোষসেমা ৱৰ্ধন্তু - কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদ তৈত্তিৰীয সংহিতা পাঠঃ

কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থকাণ্ডে সপ্তমঃ প্ৰশ্নঃ - ৱসোৰ্ধাৰাদিশিষ্ট সংস্কাৰাভিধানং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অগ্নাৱিষ্ণূ সজোষসেমা ৱৰ্ধন্তু ৱা-ঙ্গিৰঃ । দ্যুনৈংৰ্ৱাজেভিৰা গতম্ ॥ ৱাজশ্চ মে প্ৰসৱশ্চ মে প্ৰযতিশ্চ মে প্ৰসিতিশ্চ মে ধীতিশ্চ মে ক্ৰতুশ্চ মে স্ৱৰশ্চ মে শ্লোকশ্চ মে শ্ৰাৱশ্চ মে শ্ৰুতিশ্চ মে জ্যোতিশ্চ মে সুৱশ্চ মে প্ৰাণশ্চ মে ঽপান- [প্ৰাণশ্চ মে ঽপানঃ, চ মে ৱ্যানশ্চ মে ঽসুশ্চ মে] 1
-শ্চ মে ৱ্যানশ্চ মে ঽসুশ্চ মে চিত্ত-ঞ্চ ম আধীত-ঞ্চ মে ৱাক্চ মে মনশ্চ মে চক্ষুশ্চ মে শ্ৰোত্ৰ-ঞ্চ মে দক্ষশ্চ মে বল-ঞ্চ ম ওজশ্চ মে সহশ্চ ম আযুশ্চ মে জৰা চ ম আত্মা চ মে তনূশ্চ মে শৰ্ম চ মে ৱৰ্ম চ মে ঽঙ্গানি চ মে ঽস্থানি চ মে পৰূগ্ংষি চ মে শৰীৰাণি চ মে ॥ 2 ॥

(অপান - স্তনূশ্চ মে - ঽষ্টাদশ চ) (অ. 1)
জ্যৈষ্ঠ্য-ঞ্চ ম আধিপত্য-ঞ্চ মে মন্যুশ্চ মে ভামশ্চ মে-ঽমশ্চ মে ঽভংশ্চ মে জেমা চ মে মহিমা চ মে ৱৰিমা চ মে প্ৰথিমা চ মে ৱৰ্ষ্মা চ মে দ্ৰাঘুযা চ মে ৱৃদ্ধ-ঞ্চ মে ৱৃদ্ধিশ্চ মে সত্য-ঞ্চ মে শ্ৰদ্ধা চ মে জগচ্চ [ ] 3
-মে ধন-ঞ্চ মে ৱশশ্চ মে ত্ৱিষিশ্চ মে ক্ৰীডা চ মে মোদশ্চ মে জাত-ঞ্চ মে জনিষ্যমাণ-ঞ্চ মে সূক্ত-ঞ্চ মে সুকৃত-ঞ্চ মে ৱিত্ত-ঞ্চ মে ৱেদ্য-ঞ্চ মে ভূতঞ্চ মে ভৱিষ্যচ্চ মে সুগ-ঞ্চ মে সুপথ-ঞ্চ ম ঋদ্ধ-ঞ্চ ম ঋদ্ধি শ্চ মে কৢপ্ত-ঞ্চ মে কৢপ্তিশ্চ মে মতিশ্চ মে সুমতিশ্চ মে ॥ 4 ॥

(জগচ্চ - ৰ্ধি - শ্চতুৰ্দশ চ) (অ. 2)
শ-ঞ্চ মে মযশ্চ মে প্ৰিয-ঞ্চ মে ঽনুকামশ্চ মে কামশ্চ মে সৌমনসশ্চ মে ভদ্ৰ-ঞ্চ মে শ্ৰেযশ্চ মে ৱস্যশ্চ মে যশশ্চ মে ভগশ্চ মে দ্ৰৱিণ-ঞ্চ মে যন্তা চ মে ধৰ্তা চ মেক্ষেমশ্চ মে ধৃতিশ্চ মে ৱিশ্ৱ-ঞ্চ [ ] 5
মে মহশ্চ মে সংৱিঁচ্চ মে জ্ঞাত্ৰ-ঞ্চ মে সূশ্চ মে প্ৰসূশ্চ মে সীৰ-ঞ্চ মে লযশ্চ ম ঋত-ঞ্চ মে ঽমৃত-ঞ্চ মে-ঽযক্ষ্ম-ঞ্চ মে ঽনামযচ্চ মে জীৱাতুশ্চ মে দীৰ্ঘাযুত্ৱ-ঞ্চ মে ঽনমিত্ৰ-ঞ্চ মে ঽভয-ঞ্চ মে সুগ-ঞ্চ মে শযন-ঞ্চ মে সূষা চ মে সুদিন-ঞ্চ মে ॥ 6 ॥

( ৱিশ্ৱ-ঞ্চ - শযন - মষ্টৌ চ ) (অ. 3)
ঊৰ্ক্চ মে সূনৃতা চ মে পযশ্চ মে ৰসশ্চ মে ঘৃত-ঞ্চ মে মধু চ মে সগ্ধিশ্চ মে সপীতিশ্চ মে কৃষিশ্চ মে ৱৃষ্টিশ্চ মে জৈত্ৰ-ঞ্চ ম ঔদ্ভিদ্য-ঞ্চ মে ৰযিশ্চ মে ৰাযশ্চ মে পুষ্ট-ঞ্চ মে পুষ্টিশ্চ মে ৱিভু চ [ৱিভু চ, মে প্ৰভু চ মে] 7
মে প্ৰভু চ মে বহু চ মে ভূযশ্চ মে পূৰ্ণ-ঞ্চ মে পূৰ্ণতৰ-ঞ্চ মে ঽক্ষিতিশ্চ মে কূযৱাশ্চ মে-ঽন্ন-ঞ্চ মে ঽক্ষুচ্চ মে ৱ্ৰীহযশ্চ মে যৱাশ্চ মে মাষাশ্চ মে তিলাশ্চ মে মুদ্গাশ্চ মে খল্ৱাশ্চ মে গোধূমাশ্চ মে মসুৰা- -শ্চ মে প্ৰিযঙ্গৱশ্চ মে ঽণৱশ্চ মে শ্যামাকাশ্চ মে নীৱাৰাশ্চ মে ॥ 8 ॥

(ৱিভু চ - মসুৰা - শ্চতুৰ্দশ চ) (অ. 4)
অশ্মা চ মে মৃত্তিকা চ মে গিৰযশ্চ মে পৰ্ৱতাশ্চ মে সিকতাশ্চ মে ৱনস্পতযশ্চ মে হিৰণ্য-ঞ্চ মে ঽযশ্চ মে সীস-ঞ্চ মে ত্ৰপুশ্চ মে শ্যাম-ঞ্চ মে লোহ-ঞ্চ মে-ঽগ্নিশ্চ ম আপশ্চ মেৱীৰুধশ্চ ম ওষধযশ্চ মে কৃষ্টপচ্য-ঞ্চ [কৃষ্টপচ্য-ঞ্চ, মে ঽকৃষ্টপচ্য-ঞ্চ মে] 9
মে ঽকৃষ্টপচ্য-ঞ্চ মে গ্ৰ্মাযাশ্চ মে পশৱ আৰণ্যাশ্চ যজ্ঞেন কল্পন্তাং ঁৱিত্ত-ঞ্চ মে ৱিত্তিশ্চ মে ভূত-ঞ্চ মে ভূতিশ্চ মে ৱসু চ মে ৱসতিশ্চ মে কৰ্ম চ মে শক্তিশ্চ মে-ঽৰ্থশ্চ ম এমশ্চ ম ইতিশ্চ মে গতিশ্চ মে ॥ 10

(কৃষ্টপচ্য-ঞ্চা - ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 5)
অগ্নিশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে সোমশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে সৱিতা চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে সৰস্ৱতী চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে পূষা চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে বৃহস্পতিশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে মিত্ৰশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ৱৰুণশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ত্ৱষ্টা চ - [ ] 11
ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ধাতা চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ৱিষ্ণুশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ঽশ্ৱিনৌ চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে মৰুতশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ৱিশ্ৱে চ মে দেৱা ইন্দ্ৰশ্চ মে পৃথিৱী চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে-ঽন্তৰিক্ষ-ঞ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে দ্যৌশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে দিশশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে মূৰ্ধা চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে প্ৰজাপতিশ্চ ম ইন্দ্ৰশ্চ মে ॥ 12 ॥

(ত্ৱষ্টা চ - দ্যৌশ্চ ম - একৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 6)
অগ্ংশুশ্চ মে ৰশ্মিশ্চ মে ঽদাভ্যশ্চ মে-ঽধিপতিশ্চ ম উপাগ্ংশুশ্চ মে ঽন্তৰ্যামশ্চ ম ঐন্দ্ৰৱাযৱশ্চ মে মৈত্ৰাৱৰুণশ্চ ম আশ্ৱিনশ্চ মে প্ৰতিপ্ৰস্থানশ্চ মে শুক্ৰশ্চ মে মন্থী চ ম আগ্ৰযণশ্চ মে ৱৈশ্ৱদেৱশ্চ মে ধ্ৰুৱশ্চ মে ৱৈশ্ৱানৰশ্চ ম ঋতুগ্ৰহাশ্চ [ঋতুগ্ৰহাশ্চ, মে ঽতিগ্ৰাহ্যাশ্চ ম] 13
মে ঽতিগ্ৰাহ্যাশ্চ ম ঐন্দ্ৰাগ্নশ্চ মে ৱৈশ্ৱদেৱশ্চ মে মৰুত্ৱতীযাশ্চ মে মাহেন্দ্ৰশ্চ ম আদিত্যশ্চ মে সাৱিত্ৰশ্চ মে সাৰস্ৱতশ্চ মে পৌষ্ণশ্চ মে পাত্নীৱতশ্চ মে হাৰিযোজনশ্চ মে ॥ 14 ॥

(ঋতুগ্ৰহাশ্চ - চতুস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 7)
ইদ্ধ্মশ্চ মে বৰ্হিশ্চ মে ৱেদিশ্চ মে ধিষ্ণিযাশ্চ মে স্ৰুচশ্চ মে চমসাশ্চ মে গ্ৰাৱাণশ্চ মে স্ৱৰৱশ্চ ম উপৰৱাশ্চ মে ঽধিষৱণে চ মে দ্ৰোণকলশশ্চ মে ৱাযৱ্যানি চ মে পূতভৃচ্চ ম আধৱনীযশ্চ ম আগ্নীদ্ধ্ৰ-ঞ্চ মে হৱিৰ্ধান-ঞ্চ মে গৃহাশ্চ মে সদশ্চ মে পুৰোডাশাশ্চ মে পচতাশ্চ মে-ঽৱভৃথশ্চ মে স্ৱগাকাৰশ্চ মে ॥ 15 ॥

(গৃহাশ্চ - ষোডশ চ) (অ. 8)
অগ্নিশ্চ মে ঘৰ্মশ্চ মে-ঽৰ্কশ্চ মে সূৰ্যশ্চ মে প্ৰাণশ্চ মে ঽশ্ৱমেধশ্চ মে পৃথিৱী চ মে ঽদিতিশ্চ মে দিতিশ্চ মে দ্যৌশ্চ মে শক্ৱৰীৰঙ্গুলযো দিশশ্চ মে যজ্ঞেন কল্পন্তা- মৃক্চ মে সাম চ মে স্তোমশ্চ মে যজুশ্চ মে দীক্ষা চ মে তপশ্চ ম ঋতুশ্চ মে ৱ্ৰত-ঞ্চ মে ঽহোৰাত্ৰযো ৰ্ৱৃষ্ট্যা বৃহদ্ৰথন্তৰে চ মে যজ্ঞেন কল্পেতাম্ ॥ 16 ॥

(দীক্ষা-ঽ - ষ্টাদশ চ ) (অ. 9)
গৰ্ভাশ্চ মে ৱথ্সাশ্চ মে ত্ৰ্যৱিশ্চ মে ত্ৰ্যৱী চ মে দিত্যৱাট্ চ মে দিত্যৌহী চ মে পঞ্চাৱিশ্চ মে পঞ্চাৱী চ মে ত্ৰিৱথ্সশ্চ মে ত্ৰিৱথ্সা চ মে তুৰ্যৱাট্ চ মে তুৰ্যৌহী চ মে পষ্ঠৱাচ্চ মে পষ্ঠৌহী চ ম উক্ষা চ মে ৱশা চ ম ঋষভশ্চ- [ৱশা চ ম ঋষভশ্চ, মে ৱেহচ্চ মে] 17
মে ৱেহচ্চ মে ঽনড্ৱান্ চ মে ধেনুশ্চ ম আযুৰ্যজ্ঞেন কল্পতা-ম্প্ৰাণো যজ্ঞেন কল্পতা-মপানো যজ্ঞেন কল্পতাং-ৱ্যাঁনো যজ্ঞেন কল্পতা-ঞ্চক্ষু-ৰ্যজ্ঞেন কল্পতাগ্ শ্ৰোত্ৰং-যঁজ্ঞেন কল্পতা-ম্মনো যজ্ঞেন কল্পতাং ঁৱাগ্ যজ্ঞেন কল্পতা-মাত্মা যজ্ঞেন কল্পতাং-যঁজ্ঞো যজ্ঞেন কল্পতাম্ ॥ 18 ॥

(ঋষভশ্চ - চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 10)
একা চ মে তিস্ৰশ্চ মে পঞ্চ চ মে সপ্ত চ মে নৱ চ ম একাদশ চ মে ত্ৰযোদশ চ মে পঞ্চদশ চ মে সপ্তদশ চ মে নৱদশ চ ম একৱিগ্ংশতিশ্চ মে ত্ৰযোৱিগ্ংশতিশ্চ মে পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ মে সপ্তৱিগ্ংশতিশ্চ মে নৱৱিগ্ংশতিশ্চ ম একত্ৰিগ্ংশচ্চ মে ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ [ ] 19
মে চতস্ৰশ্চ মে ঽষ্টৌ চ মে দ্ৱাদশ চ মে ষোডশ চ মে ৱিগ্ংশতিশ্চ মে চতুৰ্ৱিগ্ংশতিশ্চ মে ঽষ্টাৱিগ্ংশতিশ্চ মে দ্ৱাত্ৰিগ্ংশচ্চ মে ষট্-ত্ৰিগ্ংশচ্চ মে চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ মে চতুশ্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ মে ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ মে ৱাজশ্চ প্ৰসৱশ্চা-পিজশ্চ ক্ৰতুশ্চ সুৱশ্চ মূৰ্ধা চ ৱ্যশ্ঞিযশ্চা- -ন্ত্যাযনশ্চা- ন্ত্যশ্চ ভৌৱনশ্চ ভুৱনশ্চা-ধিপতিশ্চ ॥ 20 ॥

(ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ - ৱ্যশ্ঞিয - একাদশ চ ) (অ. 11)
ৱাজো ন-স্সপ্ত প্ৰদিশশ্চতস্ৰো ৱা পৰাৱতঃ । ৱাজো নো ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈ-ৰ্ধনসাতাৱিহাৱতু ॥ ৱিশ্ৱে অদ্য মৰুতো ৱিশ্ৱ ঊতী ৱিশ্ৱে ভৱন্ত্ৱগ্নয-স্সমিদ্ধাঃ । ৱিশ্ৱে নো দেৱা অৱসা-ঽঽ গমন্তু ৱিশ্ৱমস্তু দ্ৰৱিণং-ৱাঁজো অস্মে ॥ ৱাজস্য প্ৰসৱ-ন্দেৱা ৰথৈৰ্যাতা হিৰণ্যযৈঃ । অগ্নিৰিন্দ্ৰো বৃহস্পতিৰ্মৰুত-স্সোমপীতযে ॥ ৱাজেৱাজে ঽৱত ৱাজিনো নো ধনেষু [নো ধনেষু, ৱিপ্ৰা অমৃতা ঋতজ্ঞাঃ ।] 21
ৱিপ্ৰা অমৃতা ঋতজ্ঞাঃ । অস্য মদ্ধ্ৱঃ পিবত মাদযদ্ধ্ৱ-ন্তৃপ্তা যাত পথিভিৰ্দেৱযানৈঃ ॥ ৱাজঃ পুৰস্তাদুত মদ্ধ্যতো নো ৱাজো দেৱাগ্ং ঋতুভিঃ কল্পযাতি । ৱাজস্য হি প্ৰসৱো নন্নমীতি ৱিশ্ৱা আশা ৱাজপতিৰ্ভৱেযম্ ॥ পযঃ পৃথিৱ্যা-ম্পয ওষধীষু পযো দিৱ্যন্তৰিক্ষে পযো ধাম্ । পযস্ৱতীঃ প্ৰদিশঃ সন্তু মহ্যম্ ॥ স-ম্মা সৃজামি পযসা ঘৃতেন স-ম্মা সৃজাম্যপ [স-ম্মা সৃজাম্যপঃ, ওষধীভিঃ ।] 22
ওষধীভিঃ । সো-ঽহং-ৱাঁজগ্ং সনেযমগ্নে ॥ নক্তোষাসা সমনসা ৱিৰূপে ধাপযেতে শিশুমেকগ্ং সমীচী । দ্যাৱা ক্ষামা ৰুক্মো অন্তৰ্ৱি ভাতি দেৱা অগ্নি-ন্ধাৰয-ন্দ্ৰৱিণোদাঃ ॥ সমুদ্ৰো-ঽসি নভস্ৱানাৰ্দ্ৰদানু-শ্শভূংৰ্মযোভূৰভি মা ৱাহি স্ৱাহা মাৰুতো-ঽসি মৰুতা-ঙ্গণ-শ্শভূংৰ্মযোভূৰভি মা ৱাহি স্ৱাহা ঽৱস্যুৰসি দুৱস্ৱাঞ্ছভূংৰ্মযোভূৰভি মা ৱাহি স্ৱাহা ॥ 23 ॥
(ধনে - ষ্ৱপো - দুৱস্ৱাঞ্ছভূংৰ্মযোভূৰভ মা -দ্ৱে চ ) (অ. 12)
অগ্নিং-যুঁনজ্মি শৱসা ঘৃতেন দিৱ্যগ্ং সুপৰ্ণং-ৱঁযসা বৃহন্তম্ । তেন ৱয-ম্পতেম ব্ৰদ্ধ্নস্য ৱিষ্টপগ্ং সুৱো ৰুহাণা অধি নাক উত্তমে ॥ ইমৌ তে পক্ষাৱজৰৌ পতত্ৰিণো যাভ্যাগ্ং ৰক্ষাগ্-স্যপহগ্গ্-স্যগ্নে । তাভ্যা-ম্পতেম সুকৃতামু লোকং-যঁত্ৰৰ্ষযঃ প্ৰথমজা যে পুৰাণাঃ ॥ চিদসি সমুদ্ৰযোনিৰিন্দুৰ্দক্ষঃ শ্যেন ঋতাৱা । হিৰণ্যপক্ষ-শ্শকুনো ভুৰণ্যু-ৰ্মহান্-থ্সধস্থে ধ্ৰুৱ [ধ্ৰুৱঃ, আ নিষত্তঃ ।] 24
আ নিষত্তঃ ॥ নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীৰ্ৱিশ্ৱস্য মূৰ্ধন্নধি তিষ্ঠসি শ্ৰিতঃ । সমুদ্ৰে তে হৃদয-মন্তৰাযু-ৰ্দ্যাৱাপৃথিৱী ভুৱনেষ্ৱৰ্পিতে ॥ উদ্নো দত্তোদধি-ম্ভিন্ত্ত দিৱঃ পৰ্জন্যাদন্তৰিক্ষা-ত্পৃথিৱ্যাস্ততো নো ৱৃষ্ট্যাৱত । দিৱো মূৰ্ধা-ঽসি পৃথিৱ্যা নাভিৰূৰ্গপামোষধীনাম্ । ৱিশ্ৱাযু-শ্শৰ্ম সপ্ৰথা নমস্পথে ॥ যেনৰ্ষযস্তপসা সত্ৰ- [সত্ৰম্, আসতেন্ধানা] 25
-মাসতেন্ধানা অগ্নিগ্ং সুৱৰাভৰন্তঃ । তস্মিন্নহ-ন্নি দধে নাকে অগ্নিমেতং-যঁমাহুৰ্মনৱ স্তীৰ্ণবৰ্হিষম্ ॥ ত-ম্পত্নীভিৰনু গচ্ছেম দেৱাঃ পুত্ৰৈৰ্ভ্ৰাতৃভিৰুত ৱা হিৰণ্যৈঃ । নাক-ঙ্গৃহ্ণানা-স্সুকৃতস্য লোকে তৃতীযে পৃষ্ঠে অধি ৰোচনে দিৱঃ ॥ আ ৱাচো মদ্ধ্য-মৰুহ-দ্ভুৰণ্যুৰয-মগ্নি-স্সত্পতিশ্চেকিতানঃ । পৃষ্ঠে পৃথিৱ্যা নিহিতো দৱিদ্যুত-দধস্পদ-ঙ্কৃণুতে [-দধস্পদ-ঙ্কৃণুতে, যে পৃতন্যৱঃ ।] 26
যে পৃতন্যৱঃ ॥ অযমগ্নিৰ্ৱীৰতমো ৱযোধা-স্সহস্ৰিযো দীপ্যতামপ্ৰযুচ্ছন্ন্ । ৱিভ্ৰাজমান-স্সৰিৰস্য মদ্ধ্য উপ প্ৰ যাত দিৱ্যানি ধাম ॥ স-ম্প্ৰ চ্যৱদ্ধ্ৱমনু স-ম্প্ৰ যাতাগ্নে পথো দেৱযানান্ কৃণুদ্ধ্ৱম্ । অস্মিন্-থ্সধস্থে অদ্ধ্যুত্তৰস্মিন্ ৱিশ্ৱে দেৱা যজমানশ্চ সীদত ॥ যেনা সহস্ৰং-ৱঁহসি যেনাগ্নে সৰ্ৱৱেদসম্ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ দেৱযানো য [দেৱযানো যঃ, উত্তমঃ ।] 27
উত্তমঃ ॥ উ-দ্বুদ্ধ্যস্ৱাগ্নে প্ৰতি জাগৃহ্যেন মিষ্টাপূৰ্তে সগ্ং সৃজেথাময-ঞ্চ । পুনঃ কৃণ্ৱগ্গ্স্ত্ৱা পিতৰং-যুঁৱান-মন্ৱাতাগ্ংসী-ত্ত্ৱযি তন্তুমেতম্ ॥ অয-ন্তে যোনিৰ্-ঋত্ৱিযো যতো জাতো অৰোচথাঃ । ত-ঞ্জানন্নগ্ন আ ৰোহাথা নো ৱৰ্ধযা ৰযিম্ ॥ 28 ॥
(ধ্ৰুৱঃ - সত্ৰং - কৃণুতে - যঃ - সপ্তত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 13)
মমাগ্নে ৱৰ্চো ৱিহৱেষ্ৱস্তু ৱয-ন্ত্ৱেন্ধানা স্তনুৱ-ম্পুষেম । মহ্য-ন্নমন্তা-ম্প্ৰদিশশ্চতস্ৰ স্ত্ৱযা-ঽদ্ধ্যক্ষেণ পৃতনা জযেম ॥ মম দেৱা ৱিহৱে সন্তু সৰ্ৱ ইন্দ্ৰাৱন্তো মৰুতো ৱিষ্ণুৰগ্নিঃ । মমান্তৰিক্ষ মুৰু গোপমস্তু মহ্যং-ৱাঁতঃ পৱতা-ঙ্কামে অস্মিন্ন্ ॥ মযি দেৱা দ্ৰৱিণ মাযজন্তা-ম্ময্যা শীৰস্তু মযি দেৱহূতিঃ । দৈৱ্যা হোতাৰা ৱনিষন্ত [ৱনিষন্ত, পূৰ্ৱে ঽৰিষ্টা-স্স্যাম] 29
পূৰ্ৱে ঽৰিষ্টা-স্স্যাম তনুৱা সুৱীৰাঃ ॥ মহ্যং-যঁজন্তু মম যানি হৱ্যা-ঽঽকূতি-স্সত্যা মনসো মে অস্তু । এনো মানিগা-ঙ্কতমচ্চনাহং-ৱিঁশ্ৱে দেৱাসো অধিৱোচ তা মে ॥ দেৱী-ষ্ষডুৰ্ৱীৰুৰুণঃ কৃণোত ৱিশ্ৱে দেৱা স ইহ ৱীৰযদ্ধ্ৱম্ । মাহাস্মহি প্ৰজযা মা তনূভিৰ্মা ৰধাম দ্ৱিষতে সোম ৰাজন্ন্ ॥ অগ্নিৰ্মন্যু-ম্প্ৰতিনুদ-ন্পুৰস্তা- [প্ৰতিনুদ-ন্পুৰস্তাত্, অদব্ধো গোপাঃ] 30
-দদব্ধো গোপাঃ পৰিপাহি নস্ত্ৱম্ । প্ৰত্যঞ্চো যন্তু নিগুতঃ পুনস্তে ঽমৈষা-ঞ্চিত্ত-ম্প্ৰবুধা ৱিনেশত্ ॥ ধাতা ধাতৃণা-ম্ভুৱনস্য যস্পতি ৰ্দেৱগ্ং সৱিতাৰমভি মাতিষাহম্ । ইমং-যঁজ্ঞ মশ্ৱিনোভা বৃহস্পতি ৰ্দেৱাঃ পান্তু যজমান-ন্ন্যৰ্থাত্ ॥ উৰুৱ্যচা নো মহিষ-শ্শৰ্ম যগ্ং সদস্মিন্. হৱে পুৰুহূতঃ পুৰুক্ষু । স নঃ প্ৰজাযৈ হৰ্যশ্ৱ মৃডযেন্দ্ৰ মা [মৃডযেন্দ্ৰ মা, নো ৰীৰিষো মা পৰা দাঃ ।] 31
নো ৰীৰিষো মা পৰা দাঃ ॥ যে নঃ সপত্না অপতে ভৱন্ত্ৱিন্দ্ৰা-গ্নিভ্যামৱ বাধামহে তান্ । ৱসৱো ৰুদ্ৰা আদিত্যা উপৰি স্পৃশ-ম্মোগ্ৰ-ঞ্চেত্তাৰমধি ৰাজমক্ৰন্ন্ ॥ অৰ্ৱাঞ্চ মিন্দ্ৰমমুতো হৱামহে যো গোজি-দ্ধন-জিদশ্ৱ-জিদ্যঃ । ইমন্নো যজ্ঞং-ৱিঁহৱে জুষস্ৱাস্য কুৰ্মো হৰিৱো মেদিন-ন্ত্ৱা ॥ 32 ॥
(ৱনিষন্ত - পুৰস্তান্ - মা - ত্ৰিচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 14)
অগ্নেৰ্মন্ৱে প্ৰথমস্য প্ৰচেতসো য-ম্পাঞ্চজন্য-ম্বহৱঃ সমিন্ধতে । ৱিশ্ৱস্যাং-ৱিঁশি প্ৰৱিৱিশিৱাগ্ং সমীমহে স নো মুঞ্চত্ৱগ্ং হসঃ ॥ যস্যেদ-ম্প্ৰাণন্নিমিষ-দ্যদেজতি যস্য জাত-ঞ্জনমান-ঞ্চ কেৱলম্ । স্তৌম্যগ্নি-ন্নাথিতো জোহৱীমি স নো মুঞ্চত্ৱগ্ং হসঃ ॥ ইন্দ্ৰস্য মন্যে প্ৰথমস্য প্ৰচেতসো ৱৃত্ৰঘ্ন-স্স্তোমা উপ মামুপাগুঃ । যো দাশুষঃ সুকৃতো হৱমুপ গন্তা [গন্তা, স নো মুঞ্চত্ৱগ্ং হসঃ ।] 33
স নো মুঞ্চত্ৱগ্ং হসঃ ॥ য-স্সঙ্গ্ৰাম-ন্নযতি সং-ৱঁশী যুধে যঃ পুষ্টানি সগ্ংসৃজতি ত্ৰযাণি । স্তৌমীন্দ্ৰ-ন্নাথিতো জোহৱীমি স নো মুঞ্চত্ৱগ্ং হসঃ ॥ মন্ৱে ৱা-ম্মিত্ৰা ৱৰুণা তস্য ৱিত্তগ্ং সত্যৌজসা দৃগ্ংহণা য-ন্নুদেথে । যা ৰাজানগ্ং সৰথং-যাঁথ উগ্ৰা তা নো মুঞ্চতমাগসঃ ॥ যো ৱাগ্ং ৰথ ঋজুৰশ্মি-স্সত্যধৰ্মা মিথু শ্চৰন্ত-মুপযাতি দূষযন্ন্ । স্তৌমি [ ] 34
মিত্ৰাৱৰুণা নাথিতো জোহৱীমি তৌ নো মুঞ্চতমাগসঃ ॥ ৱাযো-স্সৱিতু ৰ্ৱিদথানি মন্মহে যাৱাত্মন্ৱ-দ্বিভৃতো যৌ চ ৰক্ষতঃ । যৌ ৱিশ্ৱস্য পৰিভূ বভূৱতুস্তৌ নো মুঞ্চতমাগসঃ ॥ উপ শ্ৰেষ্ঠান আশিষো দেৱযোৰ্ধৰ্মে অস্থিৰন্ন্ । স্তৌমি ৱাযুগ্ং সৱিতাৰ-ন্নাথিতো জোহৱীমি তৌ নো মুঞ্চতমাগসঃ ॥ ৰথীতমৌ ৰথীনামহ্ৱ ঊতযে শুভ-ঙ্গমিষ্ঠৌ সুযমেভিৰশ্ৱৈঃ । যযো- [যযোঃ, ৱা-ন্দেৱৌ দেৱেষ্ৱ-নিশিত-] 35
-ৰ্ৱা-ন্দেৱৌ দেৱেষ্ৱ-নিশিত-মোজস্তৌ নো মুঞ্চতমাগসঃ ॥ যদযাতং-ৱঁহতুগ্ং সূৰ্যাযা-স্ত্ৰিচক্ৰেণ সগ্ং সদমিচ্ছমানৌ । স্তৌমি দেৱা ৱশ্ৱিনৌ নাথিতো জোহৱীমি তৌ নো মুঞ্চতমাগসঃ ॥ মৰুতা-ম্মন্ৱে অধিনো ব্ৰুৱন্তু প্ৰেমাং-ৱাঁচং-ৱিঁশ্ৱা মৱন্তু ৱিশ্ৱে । আশূন্. হুৱে সুযমানূতযে তে নো মুঞ্চন্ত্ৱেনসঃ ॥ তিগ্মমাযুধং-ৱীঁডিতগ্ং সহস্ৱ-দ্দিৱ্যগ্ং শৰ্ধঃ [শৰ্ধঃ, পৃতনাসু জিষ্ণু ।] 36
পৃতনাসু জিষ্ণু । স্তৌমি দেৱা-ন্মৰুতো নাথিতো জোহৱীমি তে নো মুঞ্চন্ত্ৱেনসঃ ॥ দেৱানা-ম্মন্ৱে অধি নো ব্ৰুৱন্তু প্ৰেমাং-ৱাঁচং-ৱিঁশ্ৱামৱন্তু ৱিশ্ৱে । আশূন্. হুৱে সুযমানূতযে তে নো মুঞ্চন্ত্ৱেনসঃ ॥ যদিদ-ম্মা-ঽভিশোচতি পৌৰুষেযেণ দৈৱ্যেন । স্তৌমি ৱিশ্ৱা-ন্দেৱা-ন্নাথিতো জোহৱীমি তে নো মুঞ্চন্ত্ৱেনসঃ ॥ অনুনো-ঽদ্যানুমতি ৰ- [অনুনো-ঽদ্যানুমতি ৰনু, ইদনুমতে] 37
-ন্ৱিদনুমতে ত্ৱং ঁৱৈশ্ৱানৰো ন ঊত্যাপৃষ্টো দিৱি> 4 ॥ যে অপ্ৰথেতা-মমিতেভি ৰোজোভি ৰ্যে প্ৰতিষ্ঠে অভৱতাং-ৱঁসূনাম্ । স্তৌমি দ্যাৱা পৃথিৱী নাথিতো জোহৱীমি তে নো মুঞ্চতমগ্ং হসঃ ॥ উৰ্ৱী ৰোদসী ৱৰিৱঃ কৃণোত-ঙ্ক্ষেত্ৰস্য পত্নী অধি নো ব্ৰূযাতম্ । স্তৌমি দ্যাৱা পৃথিৱী নাথিতো জোহৱীমি তে নো মুঞ্চতমগ্ং হসঃ ॥ য-ত্তে ৱয-ম্পুৰুষত্ৰা যৱিষ্ঠা ৱিদ্ৱাগ্ংসশ্চকৃমা কচ্চনা- [কচ্চন, আগঃ ।] 38
-ঽঽগঃ । কৃধী স্ৱস্মাগ্ং অদিতেৰনাগা ৱ্যেনাগ্ংসি শিশ্ৰথো ৱিষ্ৱগগ্নে ॥ যথা হ ত-দ্ৱসৱো গৌৰ্য-ঞ্চি-ত্পদিষিতা মমুঞ্চতা যজত্ৰাঃ । এৱা ত্ৱমস্ম-ত্প্ৰমুঞ্চা ৱ্যগ্ংহঃ প্ৰাতাৰ্যগ্নে প্ৰতৰান্ন আযুঃ ॥ 39 ॥
(গন্তা - দূষযন্-থ্স্তৌমি - যযোঃ - শৰ্ধো-ঽ - নুমতিৰনু - চন - চতুস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 15)
(অগ্নেৰ্মন্ৱে - যস্যেদ- মিন্দ্ৰস্য - য-স্স-ঙ্গ্ৰামমিন্দ্ৰগ্ং - স নো মুঞ্চত্ৱগ্ং হসঃ । মন্ৱে ৱান্তা নো মুঞ্চতমাগসঃ । যো ৱাং - ৱাযো- ৰুপ - ৰথীতমৌ - যদযাত-মশ্ৱিনৌ - তৌ নো মুঞ্চতমাগসঃ । মৰুতান্- তিগ্মং - মৰুতো - দেৱানাং - ঁযদিদং-ৱিঁশ্ৱান্ - তে নো মুঞ্চন্ত্ৱেনসঃ । অনু ন - উৰ্ৱী - দ্যাৱাপৃথিৱী - তে নো মুঞ্চতমগ্ংহসো যত্তৈ । চতুৰগ্ং হস-ষ্ষাডাগসশ্চতুৰেনসো দ্ৱিৰগ্ংহসঃ ।)
(অগ্নাৱিষ্ণূ - জ্যৈষ্ঠযগ্ং - শঞ্চো - ৰ্ক্চা - ঽশ্মা চা - গ্নিশ্চা- ঽগ্ংশু - শ্চেদ্ধ্মশ্চা -ঽগ্নিশ্চ ঘৰ্মা - গৰ্ভা - শ্চৈকা চ - ৱাজো নো - অগ্নিং-যুঁনজ্মি - মমা-ঽগ্নে - অগ্নেৰ্মন্ৱে - পঞ্চদশ ।)
(অগ্নাৱিষ্ণূ - অগ্নিশ্চ - ৱাজো নো - অদব্ধো গোপা - নৱত্ৰিগ্ংশত্)
(অগ্নাৱিষ্ণূ, প্ৰতৰান্ন আযুঃ)
(যুঞ্জানো - ৱিষ্ণো- ৰপাগ্ং - ৰশ্মি - ৰ্নমো -ঽশ্ম - অগ্নাৱিষ্ণূ - সপ্ত ) (7)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থকাণ্ডে সপ্তমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥