కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థకాణ్డే సప్తమః ప్రశ్నః - వసోర్ధారాదిశిష్ట సంస్కారాభిధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అగ్నావిష్ణూ సజోషసేమా వర్ధన్తు వా-ఙ్గిరః । ద్యునైంర్వాజేభిరా గతమ్ ॥ వాజశ్చ మే ప్రసవశ్చ మే ప్రయతిశ్చ మే ప్రసితిశ్చ మే ధీతిశ్చ మే క్రతుశ్చ మే స్వరశ్చ మే శ్లోకశ్చ మే శ్రావశ్చ మే శ్రుతిశ్చ మే జ్యోతిశ్చ మే సువశ్చ మే ప్రాణశ్చ మే ఽపాన- [ప్రాణశ్చ మే ఽపానః, చ మే వ్యానశ్చ మే ఽసుశ్చ మే] 1
-శ్చ మే వ్యానశ్చ మే ఽసుశ్చ మే చిత్త-ఞ్చ మ ఆధీత-ఞ్చ మే వాక్చ మే మనశ్చ మే చక్షుశ్చ మే శ్రోత్ర-ఞ్చ మే దక్షశ్చ మే బల-ఞ్చ మ ఓజశ్చ మే సహశ్చ మ ఆయుశ్చ మే జరా చ మ ఆత్మా చ మే తనూశ్చ మే శర్మ చ మే వర్మ చ మే ఽఙ్గాని చ మే ఽస్థాని చ మే పరూగ్ంషి చ మే శరీరాణి చ మే ॥ 2 ॥
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అగ్నావిష్ణూ సజోషసేమా వర్ధన్తు వా-ఙ్గిరః । ద్యునైంర్వాజేభిరా గతమ్ ॥ వాజశ్చ మే ప్రసవశ్చ మే ప్రయతిశ్చ మే ప్రసితిశ్చ మే ధీతిశ్చ మే క్రతుశ్చ మే స్వరశ్చ మే శ్లోకశ్చ మే శ్రావశ్చ మే శ్రుతిశ్చ మే జ్యోతిశ్చ మే సువశ్చ మే ప్రాణశ్చ మే ఽపాన- [ప్రాణశ్చ మే ఽపానః, చ మే వ్యానశ్చ మే ఽసుశ్చ మే] 1
-శ్చ మే వ్యానశ్చ మే ఽసుశ్చ మే చిత్త-ఞ్చ మ ఆధీత-ఞ్చ మే వాక్చ మే మనశ్చ మే చక్షుశ్చ మే శ్రోత్ర-ఞ్చ మే దక్షశ్చ మే బల-ఞ్చ మ ఓజశ్చ మే సహశ్చ మ ఆయుశ్చ మే జరా చ మ ఆత్మా చ మే తనూశ్చ మే శర్మ చ మే వర్మ చ మే ఽఙ్గాని చ మే ఽస్థాని చ మే పరూగ్ంషి చ మే శరీరాణి చ మే ॥ 2 ॥
(అపాన - స్తనూశ్చ మే - ఽష్టాదశ చ) (అ. 1)
జ్యైష్ఠ్య-ఞ్చ మ ఆధిపత్య-ఞ్చ మే మన్యుశ్చ మే భామశ్చ మే-ఽమశ్చ మే ఽభంశ్చ మే జేమా చ మే మహిమా చ మే వరిమా చ మే ప్రథిమా చ మే వర్ష్మా చ మే ద్రాఘుయా చ మే వృద్ధ-ఞ్చ మే వృద్ధిశ్చ మే సత్య-ఞ్చ మే శ్రద్ధా చ మే జగచ్చ [ ] 3
-మే ధన-ఞ్చ మే వశశ్చ మే త్విషిశ్చ మే క్రీడా చ మే మోదశ్చ మే జాత-ఞ్చ మే జనిష్యమాణ-ఞ్చ మే సూక్త-ఞ్చ మే సుకృత-ఞ్చ మే విత్త-ఞ్చ మే వేద్య-ఞ్చ మే భూతఞ్చ మే భవిష్యచ్చ మే సుగ-ఞ్చ మే సుపథ-ఞ్చ మ ఋద్ధ-ఞ్చ మ ఋద్ధి శ్చ మే కౢప్త-ఞ్చ మే కౢప్తిశ్చ మే మతిశ్చ మే సుమతిశ్చ మే ॥ 4 ॥
జ్యైష్ఠ్య-ఞ్చ మ ఆధిపత్య-ఞ్చ మే మన్యుశ్చ మే భామశ్చ మే-ఽమశ్చ మే ఽభంశ్చ మే జేమా చ మే మహిమా చ మే వరిమా చ మే ప్రథిమా చ మే వర్ష్మా చ మే ద్రాఘుయా చ మే వృద్ధ-ఞ్చ మే వృద్ధిశ్చ మే సత్య-ఞ్చ మే శ్రద్ధా చ మే జగచ్చ [ ] 3
-మే ధన-ఞ్చ మే వశశ్చ మే త్విషిశ్చ మే క్రీడా చ మే మోదశ్చ మే జాత-ఞ్చ మే జనిష్యమాణ-ఞ్చ మే సూక్త-ఞ్చ మే సుకృత-ఞ్చ మే విత్త-ఞ్చ మే వేద్య-ఞ్చ మే భూతఞ్చ మే భవిష్యచ్చ మే సుగ-ఞ్చ మే సుపథ-ఞ్చ మ ఋద్ధ-ఞ్చ మ ఋద్ధి శ్చ మే కౢప్త-ఞ్చ మే కౢప్తిశ్చ మే మతిశ్చ మే సుమతిశ్చ మే ॥ 4 ॥
(జగచ్చ - ర్ధి - శ్చతుర్దశ చ) (అ. 2)
శ-ఞ్చ మే మయశ్చ మే ప్రియ-ఞ్చ మే ఽనుకామశ్చ మే కామశ్చ మే సౌమనసశ్చ మే భద్ర-ఞ్చ మే శ్రేయశ్చ మే వస్యశ్చ మే యశశ్చ మే భగశ్చ మే ద్రవిణ-ఞ్చ మే యన్తా చ మే ధర్తా చ మేక్షేమశ్చ మే ధృతిశ్చ మే విశ్వ-ఞ్చ [ ] 5
మే మహశ్చ మే సంవిఁచ్చ మే జ్ఞాత్ర-ఞ్చ మే సూశ్చ మే ప్రసూశ్చ మే సీర-ఞ్చ మే లయశ్చ మ ఋత-ఞ్చ మే ఽమృత-ఞ్చ మే-ఽయక్ష్మ-ఞ్చ మే ఽనామయచ్చ మే జీవాతుశ్చ మే దీర్ఘాయుత్వ-ఞ్చ మే ఽనమిత్ర-ఞ్చ మే ఽభయ-ఞ్చ మే సుగ-ఞ్చ మే శయన-ఞ్చ మే సూషా చ మే సుదిన-ఞ్చ మే ॥ 6 ॥
శ-ఞ్చ మే మయశ్చ మే ప్రియ-ఞ్చ మే ఽనుకామశ్చ మే కామశ్చ మే సౌమనసశ్చ మే భద్ర-ఞ్చ మే శ్రేయశ్చ మే వస్యశ్చ మే యశశ్చ మే భగశ్చ మే ద్రవిణ-ఞ్చ మే యన్తా చ మే ధర్తా చ మేక్షేమశ్చ మే ధృతిశ్చ మే విశ్వ-ఞ్చ [ ] 5
మే మహశ్చ మే సంవిఁచ్చ మే జ్ఞాత్ర-ఞ్చ మే సూశ్చ మే ప్రసూశ్చ మే సీర-ఞ్చ మే లయశ్చ మ ఋత-ఞ్చ మే ఽమృత-ఞ్చ మే-ఽయక్ష్మ-ఞ్చ మే ఽనామయచ్చ మే జీవాతుశ్చ మే దీర్ఘాయుత్వ-ఞ్చ మే ఽనమిత్ర-ఞ్చ మే ఽభయ-ఞ్చ మే సుగ-ఞ్చ మే శయన-ఞ్చ మే సూషా చ మే సుదిన-ఞ్చ మే ॥ 6 ॥
( విశ్వ-ఞ్చ - శయన - మష్టౌ చ ) (అ. 3)
ఊర్క్చ మే సూనృతా చ మే పయశ్చ మే రసశ్చ మే ఘృత-ఞ్చ మే మధు చ మే సగ్ధిశ్చ మే సపీతిశ్చ మే కృషిశ్చ మే వృష్టిశ్చ మే జైత్ర-ఞ్చ మ ఔద్భిద్య-ఞ్చ మే రయిశ్చ మే రాయశ్చ మే పుష్ట-ఞ్చ మే పుష్టిశ్చ మే విభు చ [విభు చ, మే ప్రభు చ మే] 7
మే ప్రభు చ మే బహు చ మే భూయశ్చ మే పూర్ణ-ఞ్చ మే పూర్ణతర-ఞ్చ మే ఽక్షితిశ్చ మే కూయవాశ్చ మే-ఽన్న-ఞ్చ మే ఽక్షుచ్చ మే వ్రీహయశ్చ మే యవాశ్చ మే మాషాశ్చ మే తిలాశ్చ మే ముద్గాశ్చ మే ఖల్వాశ్చ మే గోధూమాశ్చ మే మసురా- -శ్చ మే ప్రియఙ్గవశ్చ మే ఽణవశ్చ మే శ్యామాకాశ్చ మే నీవారాశ్చ మే ॥ 8 ॥
ఊర్క్చ మే సూనృతా చ మే పయశ్చ మే రసశ్చ మే ఘృత-ఞ్చ మే మధు చ మే సగ్ధిశ్చ మే సపీతిశ్చ మే కృషిశ్చ మే వృష్టిశ్చ మే జైత్ర-ఞ్చ మ ఔద్భిద్య-ఞ్చ మే రయిశ్చ మే రాయశ్చ మే పుష్ట-ఞ్చ మే పుష్టిశ్చ మే విభు చ [విభు చ, మే ప్రభు చ మే] 7
మే ప్రభు చ మే బహు చ మే భూయశ్చ మే పూర్ణ-ఞ్చ మే పూర్ణతర-ఞ్చ మే ఽక్షితిశ్చ మే కూయవాశ్చ మే-ఽన్న-ఞ్చ మే ఽక్షుచ్చ మే వ్రీహయశ్చ మే యవాశ్చ మే మాషాశ్చ మే తిలాశ్చ మే ముద్గాశ్చ మే ఖల్వాశ్చ మే గోధూమాశ్చ మే మసురా- -శ్చ మే ప్రియఙ్గవశ్చ మే ఽణవశ్చ మే శ్యామాకాశ్చ మే నీవారాశ్చ మే ॥ 8 ॥
(విభు చ - మసురా - శ్చతుర్దశ చ) (అ. 4)
అశ్మా చ మే మృత్తికా చ మే గిరయశ్చ మే పర్వతాశ్చ మే సికతాశ్చ మే వనస్పతయశ్చ మే హిరణ్య-ఞ్చ మే ఽయశ్చ మే సీస-ఞ్చ మే త్రపుశ్చ మే శ్యామ-ఞ్చ మే లోహ-ఞ్చ మే-ఽగ్నిశ్చ మ ఆపశ్చ మేవీరుధశ్చ మ ఓషధయశ్చ మే కృష్టపచ్య-ఞ్చ [కృష్టపచ్య-ఞ్చ, మే ఽకృష్టపచ్య-ఞ్చ మే] 9
మే ఽకృష్టపచ్య-ఞ్చ మే గ్ర్మాయాశ్చ మే పశవ ఆరణ్యాశ్చ యజ్ఞేన కల్పన్తాం ఁవిత్త-ఞ్చ మే విత్తిశ్చ మే భూత-ఞ్చ మే భూతిశ్చ మే వసు చ మే వసతిశ్చ మే కర్మ చ మే శక్తిశ్చ మే-ఽర్థశ్చ మ ఏమశ్చ మ ఇతిశ్చ మే గతిశ్చ మే ॥ 10
అశ్మా చ మే మృత్తికా చ మే గిరయశ్చ మే పర్వతాశ్చ మే సికతాశ్చ మే వనస్పతయశ్చ మే హిరణ్య-ఞ్చ మే ఽయశ్చ మే సీస-ఞ్చ మే త్రపుశ్చ మే శ్యామ-ఞ్చ మే లోహ-ఞ్చ మే-ఽగ్నిశ్చ మ ఆపశ్చ మేవీరుధశ్చ మ ఓషధయశ్చ మే కృష్టపచ్య-ఞ్చ [కృష్టపచ్య-ఞ్చ, మే ఽకృష్టపచ్య-ఞ్చ మే] 9
మే ఽకృష్టపచ్య-ఞ్చ మే గ్ర్మాయాశ్చ మే పశవ ఆరణ్యాశ్చ యజ్ఞేన కల్పన్తాం ఁవిత్త-ఞ్చ మే విత్తిశ్చ మే భూత-ఞ్చ మే భూతిశ్చ మే వసు చ మే వసతిశ్చ మే కర్మ చ మే శక్తిశ్చ మే-ఽర్థశ్చ మ ఏమశ్చ మ ఇతిశ్చ మే గతిశ్చ మే ॥ 10
(కృష్టపచ్య-ఞ్చా - ఽష్టాచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 5)
అగ్నిశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే సోమశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే సవితా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే సరస్వతీ చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే పూషా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే బృహస్పతిశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే మిత్రశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే వరుణశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే త్వష్టా చ - [ ] 11
మ ఇన్ద్రశ్చ మే ధాతా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే విష్ణుశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ఽశ్వినౌ చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే మరుతశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే విశ్వే చ మే దేవా ఇన్ద్రశ్చ మే పృథివీ చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే-ఽన్తరిక్ష-ఞ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ద్యౌశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే దిశశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే మూర్ధా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ప్రజాపతిశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ॥ 12 ॥
అగ్నిశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే సోమశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే సవితా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే సరస్వతీ చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే పూషా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే బృహస్పతిశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే మిత్రశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే వరుణశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే త్వష్టా చ - [ ] 11
మ ఇన్ద్రశ్చ మే ధాతా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే విష్ణుశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ఽశ్వినౌ చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే మరుతశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే విశ్వే చ మే దేవా ఇన్ద్రశ్చ మే పృథివీ చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే-ఽన్తరిక్ష-ఞ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ద్యౌశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే దిశశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే మూర్ధా చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ప్రజాపతిశ్చ మ ఇన్ద్రశ్చ మే ॥ 12 ॥
(త్వష్టా చ - ద్యౌశ్చ మ - ఏకవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 6)
అగ్ంశుశ్చ మే రశ్మిశ్చ మే ఽదాభ్యశ్చ మే-ఽధిపతిశ్చ మ ఉపాగ్ంశుశ్చ మే ఽన్తర్యామశ్చ మ ఐన్ద్రవాయవశ్చ మే మైత్రావరుణశ్చ మ ఆశ్వినశ్చ మే ప్రతిప్రస్థానశ్చ మే శుక్రశ్చ మే మన్థీ చ మ ఆగ్రయణశ్చ మే వైశ్వదేవశ్చ మే ధ్రువశ్చ మే వైశ్వానరశ్చ మ ఋతుగ్రహాశ్చ [ఋతుగ్రహాశ్చ, మే ఽతిగ్రాహ్యాశ్చ మ] 13
మే ఽతిగ్రాహ్యాశ్చ మ ఐన్ద్రాగ్నశ్చ మే వైశ్వదేవశ్చ మే మరుత్వతీయాశ్చ మే మాహేన్ద్రశ్చ మ ఆదిత్యశ్చ మే సావిత్రశ్చ మే సారస్వతశ్చ మే పౌష్ణశ్చ మే పాత్నీవతశ్చ మే హారియోజనశ్చ మే ॥ 14 ॥
అగ్ంశుశ్చ మే రశ్మిశ్చ మే ఽదాభ్యశ్చ మే-ఽధిపతిశ్చ మ ఉపాగ్ంశుశ్చ మే ఽన్తర్యామశ్చ మ ఐన్ద్రవాయవశ్చ మే మైత్రావరుణశ్చ మ ఆశ్వినశ్చ మే ప్రతిప్రస్థానశ్చ మే శుక్రశ్చ మే మన్థీ చ మ ఆగ్రయణశ్చ మే వైశ్వదేవశ్చ మే ధ్రువశ్చ మే వైశ్వానరశ్చ మ ఋతుగ్రహాశ్చ [ఋతుగ్రహాశ్చ, మే ఽతిగ్రాహ్యాశ్చ మ] 13
మే ఽతిగ్రాహ్యాశ్చ మ ఐన్ద్రాగ్నశ్చ మే వైశ్వదేవశ్చ మే మరుత్వతీయాశ్చ మే మాహేన్ద్రశ్చ మ ఆదిత్యశ్చ మే సావిత్రశ్చ మే సారస్వతశ్చ మే పౌష్ణశ్చ మే పాత్నీవతశ్చ మే హారియోజనశ్చ మే ॥ 14 ॥
(ఋతుగ్రహాశ్చ - చతుస్త్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 7)
ఇద్ధ్మశ్చ మే బర్హిశ్చ మే వేదిశ్చ మే ధిష్ణియాశ్చ మే స్రుచశ్చ మే చమసాశ్చ మే గ్రావాణశ్చ మే స్వరవశ్చ మ ఉపరవాశ్చ మే ఽధిషవణే చ మే ద్రోణకలశశ్చ మే వాయవ్యాని చ మే పూతభృచ్చ మ ఆధవనీయశ్చ మ ఆగ్నీద్ధ్ర-ఞ్చ మే హవిర్ధాన-ఞ్చ మే గృహాశ్చ మే సదశ్చ మే పురోడాశాశ్చ మే పచతాశ్చ మే-ఽవభృథశ్చ మే స్వగాకారశ్చ మే ॥ 15 ॥
ఇద్ధ్మశ్చ మే బర్హిశ్చ మే వేదిశ్చ మే ధిష్ణియాశ్చ మే స్రుచశ్చ మే చమసాశ్చ మే గ్రావాణశ్చ మే స్వరవశ్చ మ ఉపరవాశ్చ మే ఽధిషవణే చ మే ద్రోణకలశశ్చ మే వాయవ్యాని చ మే పూతభృచ్చ మ ఆధవనీయశ్చ మ ఆగ్నీద్ధ్ర-ఞ్చ మే హవిర్ధాన-ఞ్చ మే గృహాశ్చ మే సదశ్చ మే పురోడాశాశ్చ మే పచతాశ్చ మే-ఽవభృథశ్చ మే స్వగాకారశ్చ మే ॥ 15 ॥
(గృహాశ్చ - షోడశ చ) (అ. 8)
అగ్నిశ్చ మే ఘర్మశ్చ మే-ఽర్కశ్చ మే సూర్యశ్చ మే ప్రాణశ్చ మే ఽశ్వమేధశ్చ మే పృథివీ చ మే ఽదితిశ్చ మే దితిశ్చ మే ద్యౌశ్చ మే శక్వరీరఙ్గులయో దిశశ్చ మే యజ్ఞేన కల్పన్తా- మృక్చ మే సామ చ మే స్తోమశ్చ మే యజుశ్చ మే దీక్షా చ మే తపశ్చ మ ఋతుశ్చ మే వ్రత-ఞ్చ మే ఽహోరాత్రయో ర్వృష్ట్యా బృహద్రథన్తరే చ మే యజ్ఞేన కల్పేతామ్ ॥ 16 ॥
అగ్నిశ్చ మే ఘర్మశ్చ మే-ఽర్కశ్చ మే సూర్యశ్చ మే ప్రాణశ్చ మే ఽశ్వమేధశ్చ మే పృథివీ చ మే ఽదితిశ్చ మే దితిశ్చ మే ద్యౌశ్చ మే శక్వరీరఙ్గులయో దిశశ్చ మే యజ్ఞేన కల్పన్తా- మృక్చ మే సామ చ మే స్తోమశ్చ మే యజుశ్చ మే దీక్షా చ మే తపశ్చ మ ఋతుశ్చ మే వ్రత-ఞ్చ మే ఽహోరాత్రయో ర్వృష్ట్యా బృహద్రథన్తరే చ మే యజ్ఞేన కల్పేతామ్ ॥ 16 ॥
(దీక్షా-ఽ - ష్టాదశ చ ) (అ. 9)
గర్భాశ్చ మే వథ్సాశ్చ మే త్ర్యవిశ్చ మే త్ర్యవీ చ మే దిత్యవాట్ చ మే దిత్యౌహీ చ మే పఞ్చావిశ్చ మే పఞ్చావీ చ మే త్రివథ్సశ్చ మే త్రివథ్సా చ మే తుర్యవాట్ చ మే తుర్యౌహీ చ మే పష్ఠవాచ్చ మే పష్ఠౌహీ చ మ ఉక్షా చ మే వశా చ మ ఋషభశ్చ- [వశా చ మ ఋషభశ్చ, మే వేహచ్చ మే] 17
మే వేహచ్చ మే ఽనడ్వాన్ చ మే ధేనుశ్చ మ ఆయుర్యజ్ఞేన కల్పతా-మ్ప్రాణో యజ్ఞేన కల్పతా-మపానో యజ్ఞేన కల్పతాం-వ్యాఁనో యజ్ఞేన కల్పతా-ఞ్చక్షు-ర్యజ్ఞేన కల్పతాగ్ శ్రోత్రం-యఁజ్ఞేన కల్పతా-మ్మనో యజ్ఞేన కల్పతాం ఁవాగ్ యజ్ఞేన కల్పతా-మాత్మా యజ్ఞేన కల్పతాం-యఁజ్ఞో యజ్ఞేన కల్పతామ్ ॥ 18 ॥
గర్భాశ్చ మే వథ్సాశ్చ మే త్ర్యవిశ్చ మే త్ర్యవీ చ మే దిత్యవాట్ చ మే దిత్యౌహీ చ మే పఞ్చావిశ్చ మే పఞ్చావీ చ మే త్రివథ్సశ్చ మే త్రివథ్సా చ మే తుర్యవాట్ చ మే తుర్యౌహీ చ మే పష్ఠవాచ్చ మే పష్ఠౌహీ చ మ ఉక్షా చ మే వశా చ మ ఋషభశ్చ- [వశా చ మ ఋషభశ్చ, మే వేహచ్చ మే] 17
మే వేహచ్చ మే ఽనడ్వాన్ చ మే ధేనుశ్చ మ ఆయుర్యజ్ఞేన కల్పతా-మ్ప్రాణో యజ్ఞేన కల్పతా-మపానో యజ్ఞేన కల్పతాం-వ్యాఁనో యజ్ఞేన కల్పతా-ఞ్చక్షు-ర్యజ్ఞేన కల్పతాగ్ శ్రోత్రం-యఁజ్ఞేన కల్పతా-మ్మనో యజ్ఞేన కల్పతాం ఁవాగ్ యజ్ఞేన కల్పతా-మాత్మా యజ్ఞేన కల్పతాం-యఁజ్ఞో యజ్ఞేన కల్పతామ్ ॥ 18 ॥
(ఋషభశ్చ - చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
ఏకా చ మే తిస్రశ్చ మే పఞ్చ చ మే సప్త చ మే నవ చ మ ఏకాదశ చ మే త్రయోదశ చ మే పఞ్చదశ చ మే సప్తదశ చ మే నవదశ చ మ ఏకవిగ్ంశతిశ్చ మే త్రయోవిగ్ంశతిశ్చ మే పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ మే సప్తవిగ్ంశతిశ్చ మే నవవిగ్ంశతిశ్చ మ ఏకత్రిగ్ంశచ్చ మే త్రయస్త్రిగ్ంశచ్చ [ ] 19
మే చతస్రశ్చ మే ఽష్టౌ చ మే ద్వాదశ చ మే షోడశ చ మే విగ్ంశతిశ్చ మే చతుర్విగ్ంశతిశ్చ మే ఽష్టావిగ్ంశతిశ్చ మే ద్వాత్రిగ్ంశచ్చ మే షట్-త్రిగ్ంశచ్చ మే చత్వారిగ్ంశచ్చ మే చతుశ్చత్వారిగ్ంశచ్చ మే ఽష్టాచత్వారిగ్ంశచ్చ మే వాజశ్చ ప్రసవశ్చా-పిజశ్చ క్రతుశ్చ సువశ్చ మూర్ధా చ వ్యశ్ఞియశ్చా- -న్త్యాయనశ్చా- న్త్యశ్చ భౌవనశ్చ భువనశ్చా-ధిపతిశ్చ ॥ 20 ॥
ఏకా చ మే తిస్రశ్చ మే పఞ్చ చ మే సప్త చ మే నవ చ మ ఏకాదశ చ మే త్రయోదశ చ మే పఞ్చదశ చ మే సప్తదశ చ మే నవదశ చ మ ఏకవిగ్ంశతిశ్చ మే త్రయోవిగ్ంశతిశ్చ మే పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ మే సప్తవిగ్ంశతిశ్చ మే నవవిగ్ంశతిశ్చ మ ఏకత్రిగ్ంశచ్చ మే త్రయస్త్రిగ్ంశచ్చ [ ] 19
మే చతస్రశ్చ మే ఽష్టౌ చ మే ద్వాదశ చ మే షోడశ చ మే విగ్ంశతిశ్చ మే చతుర్విగ్ంశతిశ్చ మే ఽష్టావిగ్ంశతిశ్చ మే ద్వాత్రిగ్ంశచ్చ మే షట్-త్రిగ్ంశచ్చ మే చత్వారిగ్ంశచ్చ మే చతుశ్చత్వారిగ్ంశచ్చ మే ఽష్టాచత్వారిగ్ంశచ్చ మే వాజశ్చ ప్రసవశ్చా-పిజశ్చ క్రతుశ్చ సువశ్చ మూర్ధా చ వ్యశ్ఞియశ్చా- -న్త్యాయనశ్చా- న్త్యశ్చ భౌవనశ్చ భువనశ్చా-ధిపతిశ్చ ॥ 20 ॥
(త్రయస్త్రిగ్ంశచ్చ - వ్యశ్ఞియ - ఏకాదశ చ ) (అ. 11)
వాజో న-స్సప్త ప్రదిశశ్చతస్రో వా పరావతః । వాజో నో విశ్వైర్దేవై-ర్ధనసాతావిహావతు ॥ విశ్వే అద్య మరుతో విశ్వ ఊతీ విశ్వే భవన్త్వగ్నయ-స్సమిద్ధాః । విశ్వే నో దేవా అవసా-ఽఽ గమన్తు విశ్వమస్తు ద్రవిణం-వాఁజో అస్మే ॥ వాజస్య ప్రసవ-న్దేవా రథైర్యాతా హిరణ్యయైః । అగ్నిరిన్ద్రో బృహస్పతిర్మరుత-స్సోమపీతయే ॥ వాజేవాజే ఽవత వాజినో నో ధనేషు [నో ధనేషు, విప్రా అమృతా ఋతజ్ఞాః ।] 21
విప్రా అమృతా ఋతజ్ఞాః । అస్య మద్ధ్వః పిబత మాదయద్ధ్వ-న్తృప్తా యాత పథిభిర్దేవయానైః ॥ వాజః పురస్తాదుత మద్ధ్యతో నో వాజో దేవాగ్ం ఋతుభిః కల్పయాతి । వాజస్య హి ప్రసవో నన్నమీతి విశ్వా ఆశా వాజపతిర్భవేయమ్ ॥ పయః పృథివ్యా-మ్పయ ఓషధీషు పయో దివ్యన్తరిక్షే పయో ధామ్ । పయస్వతీః ప్రదిశః సన్తు మహ్యమ్ ॥ స-మ్మా సృజామి పయసా ఘృతేన స-మ్మా సృజామ్యప [స-మ్మా సృజామ్యపః, ఓషధీభిః ।] 22
ఓషధీభిః । సో-ఽహం-వాఁజగ్ం సనేయమగ్నే ॥ నక్తోషాసా సమనసా విరూపే ధాపయేతే శిశుమేకగ్ం సమీచీ । ద్యావా క్షామా రుక్మో అన్తర్వి భాతి దేవా అగ్ని-న్ధారయ-న్ద్రవిణోదాః ॥ సముద్రో-ఽసి నభస్వానార్ద్రదాను-శ్శభూంర్మయోభూరభి మా వాహి స్వాహా మారుతో-ఽసి మరుతా-ఙ్గణ-శ్శభూంర్మయోభూరభి మా వాహి స్వాహా ఽవస్యురసి దువస్వాఞ్ఛభూంర్మయోభూరభి మా వాహి స్వాహా ॥ 23 ॥
(ధనే - ష్వపో - దువస్వాఞ్ఛభూంర్మయోభూరభ మా -ద్వే చ ) (అ. 12)
అగ్నిం-యుఁనజ్మి శవసా ఘృతేన దివ్యగ్ం సుపర్ణం-వఁయసా బృహన్తమ్ । తేన వయ-మ్పతేమ బ్రద్ధ్నస్య విష్టపగ్ం సువో రుహాణా అధి నాక ఉత్తమే ॥ ఇమౌ తే పక్షావజరౌ పతత్రిణో యాభ్యాగ్ం రక్షాగ్-స్యపహగ్గ్-స్యగ్నే । తాభ్యా-మ్పతేమ సుకృతాము లోకం-యఁత్రర్షయః ప్రథమజా యే పురాణాః ॥ చిదసి సముద్రయోనిరిన్దుర్దక్షః శ్యేన ఋతావా । హిరణ్యపక్ష-శ్శకునో భురణ్యు-ర్మహాన్-థ్సధస్థే ధ్రువ [ధ్రువః, ఆ నిషత్తః ।] 24
ఆ నిషత్తః ॥ నమస్తే అస్తు మా మా హిగ్ంసీర్విశ్వస్య మూర్ధన్నధి తిష్ఠసి శ్రితః । సముద్రే తే హృదయ-మన్తరాయు-ర్ద్యావాపృథివీ భువనేష్వర్పితే ॥ ఉద్నో దత్తోదధి-మ్భిన్త్త దివః పర్జన్యాదన్తరిక్షా-త్పృథివ్యాస్తతో నో వృష్ట్యావత । దివో మూర్ధా-ఽసి పృథివ్యా నాభిరూర్గపామోషధీనామ్ । విశ్వాయు-శ్శర్మ సప్రథా నమస్పథే ॥ యేనర్షయస్తపసా సత్ర- [సత్రమ్, ఆసతేన్ధానా] 25
-మాసతేన్ధానా అగ్నిగ్ం సువరాభరన్తః । తస్మిన్నహ-న్ని దధే నాకే అగ్నిమేతం-యఁమాహుర్మనవ స్తీర్ణబర్హిషమ్ ॥ త-మ్పత్నీభిరను గచ్ఛేమ దేవాః పుత్రైర్భ్రాతృభిరుత వా హిరణ్యైః । నాక-ఙ్గృహ్ణానా-స్సుకృతస్య లోకే తృతీయే పృష్ఠే అధి రోచనే దివః ॥ ఆ వాచో మద్ధ్య-మరుహ-ద్భురణ్యురయ-మగ్ని-స్సత్పతిశ్చేకితానః । పృష్ఠే పృథివ్యా నిహితో దవిద్యుత-దధస్పద-ఙ్కృణుతే [-దధస్పద-ఙ్కృణుతే, యే పృతన్యవః ।] 26
యే పృతన్యవః ॥ అయమగ్నిర్వీరతమో వయోధా-స్సహస్రియో దీప్యతామప్రయుచ్ఛన్న్ । విభ్రాజమాన-స్సరిరస్య మద్ధ్య ఉప ప్ర యాత దివ్యాని ధామ ॥ స-మ్ప్ర చ్యవద్ధ్వమను స-మ్ప్ర యాతాగ్నే పథో దేవయానాన్ కృణుద్ధ్వమ్ । అస్మిన్-థ్సధస్థే అద్ధ్యుత్తరస్మిన్ విశ్వే దేవా యజమానశ్చ సీదత ॥ యేనా సహస్రం-వఁహసి యేనాగ్నే సర్వవేదసమ్ । తేనేమం-యఁజ్ఞ-న్నో వహ దేవయానో య [దేవయానో యః, ఉత్తమః ।] 27
ఉత్తమః ॥ ఉ-ద్బుద్ధ్యస్వాగ్నే ప్రతి జాగృహ్యేన మిష్టాపూర్తే సగ్ం సృజేథామయ-ఞ్చ । పునః కృణ్వగ్గ్స్త్వా పితరం-యుఁవాన-మన్వాతాగ్ంసీ-త్త్వయి తన్తుమేతమ్ ॥ అయ-న్తే యోనిర్-ఋత్వియో యతో జాతో అరోచథాః । త-ఞ్జానన్నగ్న ఆ రోహాథా నో వర్ధయా రయిమ్ ॥ 28 ॥
(ధ్రువః - సత్రం - కృణుతే - యః - సప్తత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 13)
మమాగ్నే వర్చో విహవేష్వస్తు వయ-న్త్వేన్ధానా స్తనువ-మ్పుషేమ । మహ్య-న్నమన్తా-మ్ప్రదిశశ్చతస్ర స్త్వయా-ఽద్ధ్యక్షేణ పృతనా జయేమ ॥ మమ దేవా విహవే సన్తు సర్వ ఇన్ద్రావన్తో మరుతో విష్ణురగ్నిః । మమాన్తరిక్ష మురు గోపమస్తు మహ్యం-వాఁతః పవతా-ఙ్కామే అస్మిన్న్ ॥ మయి దేవా ద్రవిణ మాయజన్తా-మ్మయ్యా శీరస్తు మయి దేవహూతిః । దైవ్యా హోతారా వనిషన్త [వనిషన్త, పూర్వే ఽరిష్టా-స్స్యామ] 29
పూర్వే ఽరిష్టా-స్స్యామ తనువా సువీరాః ॥ మహ్యం-యఁజన్తు మమ యాని హవ్యా-ఽఽకూతి-స్సత్యా మనసో మే అస్తు । ఏనో మానిగా-ఙ్కతమచ్చనాహం-విఁశ్వే దేవాసో అధివోచ తా మే ॥ దేవీ-ష్షడుర్వీరురుణః కృణోత విశ్వే దేవా స ఇహ వీరయద్ధ్వమ్ । మాహాస్మహి ప్రజయా మా తనూభిర్మా రధామ ద్విషతే సోమ రాజన్న్ ॥ అగ్నిర్మన్యు-మ్ప్రతినుద-న్పురస్తా- [ప్రతినుద-న్పురస్తాత్, అదబ్ధో గోపాః] 30
-దదబ్ధో గోపాః పరిపాహి నస్త్వమ్ । ప్రత్యఞ్చో యన్తు నిగుతః పునస్తే ఽమైషా-ఞ్చిత్త-మ్ప్రబుధా వినేశత్ ॥ ధాతా ధాతృణా-మ్భువనస్య యస్పతి ర్దేవగ్ం సవితారమభి మాతిషాహమ్ । ఇమం-యఁజ్ఞ మశ్వినోభా బృహస్పతి ర్దేవాః పాన్తు యజమాన-న్న్యర్థాత్ ॥ ఉరువ్యచా నో మహిష-శ్శర్మ యగ్ం సదస్మిన్. హవే పురుహూతః పురుక్షు । స నః ప్రజాయై హర్యశ్వ మృడయేన్ద్ర మా [మృడయేన్ద్ర మా, నో రీరిషో మా పరా దాః ।] 31
నో రీరిషో మా పరా దాః ॥ యే నః సపత్నా అపతే భవన్త్విన్ద్రా-గ్నిభ్యామవ బాధామహే తాన్ । వసవో రుద్రా ఆదిత్యా ఉపరి స్పృశ-మ్మోగ్ర-ఞ్చేత్తారమధి రాజమక్రన్న్ ॥ అర్వాఞ్చ మిన్ద్రమముతో హవామహే యో గోజి-ద్ధన-జిదశ్వ-జిద్యః । ఇమన్నో యజ్ఞం-విఁహవే జుషస్వాస్య కుర్మో హరివో మేదిన-న్త్వా ॥ 32 ॥
(వనిషన్త - పురస్తాన్ - మా - త్రిచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 14)
అగ్నేర్మన్వే ప్రథమస్య ప్రచేతసో య-మ్పాఞ్చజన్య-మ్బహవః సమిన్ధతే । విశ్వస్యాం-విఁశి ప్రవివిశివాగ్ం సమీమహే స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ యస్యేద-మ్ప్రాణన్నిమిష-ద్యదేజతి యస్య జాత-ఞ్జనమాన-ఞ్చ కేవలమ్ । స్తౌమ్యగ్ని-న్నాథితో జోహవీమి స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ ఇన్ద్రస్య మన్యే ప్రథమస్య ప్రచేతసో వృత్రఘ్న-స్స్తోమా ఉప మాముపాగుః । యో దాశుషః సుకృతో హవముప గన్తా [గన్తా, స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ।] 33
స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ య-స్సఙ్గ్రామ-న్నయతి సం-వఁశీ యుధే యః పుష్టాని సగ్ంసృజతి త్రయాణి । స్తౌమీన్ద్ర-న్నాథితో జోహవీమి స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ మన్వే వా-మ్మిత్రా వరుణా తస్య విత్తగ్ం సత్యౌజసా దృగ్ంహణా య-న్నుదేథే । యా రాజానగ్ం సరథం-యాఁథ ఉగ్రా తా నో ముఞ్చతమాగసః ॥ యో వాగ్ం రథ ఋజురశ్మి-స్సత్యధర్మా మిథు శ్చరన్త-ముపయాతి దూషయన్న్ । స్తౌమి [ ] 34
మిత్రావరుణా నాథితో జోహవీమి తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ వాయో-స్సవితు ర్విదథాని మన్మహే యావాత్మన్వ-ద్బిభృతో యౌ చ రక్షతః । యౌ విశ్వస్య పరిభూ బభూవతుస్తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ ఉప శ్రేష్ఠాన ఆశిషో దేవయోర్ధర్మే అస్థిరన్న్ । స్తౌమి వాయుగ్ం సవితార-న్నాథితో జోహవీమి తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ రథీతమౌ రథీనామహ్వ ఊతయే శుభ-ఙ్గమిష్ఠౌ సుయమేభిరశ్వైః । యయో- [యయోః, వా-న్దేవౌ దేవేష్వ-నిశిత-] 35
-ర్వా-న్దేవౌ దేవేష్వ-నిశిత-మోజస్తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ యదయాతం-వఁహతుగ్ం సూర్యాయా-స్త్రిచక్రేణ సగ్ం సదమిచ్ఛమానౌ । స్తౌమి దేవా వశ్వినౌ నాథితో జోహవీమి తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ మరుతా-మ్మన్వే అధినో బ్రువన్తు ప్రేమాం-వాఁచం-విఁశ్వా మవన్తు విశ్వే । ఆశూన్. హువే సుయమానూతయే తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ తిగ్మమాయుధం-వీఁడితగ్ం సహస్వ-ద్దివ్యగ్ం శర్ధః [శర్ధః, పృతనాసు జిష్ణు ।] 36
పృతనాసు జిష్ణు । స్తౌమి దేవా-న్మరుతో నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ దేవానా-మ్మన్వే అధి నో బ్రువన్తు ప్రేమాం-వాఁచం-విఁశ్వామవన్తు విశ్వే । ఆశూన్. హువే సుయమానూతయే తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ యదిద-మ్మా-ఽభిశోచతి పౌరుషేయేణ దైవ్యేన । స్తౌమి విశ్వా-న్దేవా-న్నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ అనునో-ఽద్యానుమతి ర- [అనునో-ఽద్యానుమతి రను, ఇదనుమతే] 37
-న్విదనుమతే త్వం ఁవైశ్వానరో న ఊత్యాపృష్టో దివి> 4 ॥ యే అప్రథేతా-మమితేభి రోజోభి ర్యే ప్రతిష్ఠే అభవతాం-వఁసూనామ్ । స్తౌమి ద్యావా పృథివీ నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చతమగ్ం హసః ॥ ఉర్వీ రోదసీ వరివః కృణోత-ఙ్క్షేత్రస్య పత్నీ అధి నో బ్రూయాతమ్ । స్తౌమి ద్యావా పృథివీ నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చతమగ్ం హసః ॥ య-త్తే వయ-మ్పురుషత్రా యవిష్ఠా విద్వాగ్ంసశ్చకృమా కచ్చనా- [కచ్చన, ఆగః ।] 38
-ఽఽగః । కృధీ స్వస్మాగ్ం అదితేరనాగా వ్యేనాగ్ంసి శిశ్రథో విష్వగగ్నే ॥ యథా హ త-ద్వసవో గౌర్య-ఞ్చి-త్పదిషితా మముఞ్చతా యజత్రాః । ఏవా త్వమస్మ-త్ప్రముఞ్చా వ్యగ్ంహః ప్రాతార్యగ్నే ప్రతరాన్న ఆయుః ॥ 39 ॥
(గన్తా - దూషయన్-థ్స్తౌమి - యయోః - శర్ధో-ఽ - నుమతిరను - చన - చతుస్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 15)
(అగ్నేర్మన్వే - యస్యేద- మిన్ద్రస్య - య-స్స-ఙ్గ్రామమిన్ద్రగ్ం - స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః । మన్వే వాన్తా నో ముఞ్చతమాగసః । యో వాం - వాయో- రుప - రథీతమౌ - యదయాత-మశ్వినౌ - తౌ నో ముఞ్చతమాగసః । మరుతాన్- తిగ్మం - మరుతో - దేవానాం - ఁయదిదం-విఁశ్వాన్ - తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః । అను న - ఉర్వీ - ద్యావాపృథివీ - తే నో ముఞ్చతమగ్ంహసో యత్తై । చతురగ్ం హస-ష్షాడాగసశ్చతురేనసో ద్విరగ్ంహసః ।)
(అగ్నావిష్ణూ - జ్యైష్ఠయగ్ం - శఞ్చో - ర్క్చా - ఽశ్మా చా - గ్నిశ్చా- ఽగ్ంశు - శ్చేద్ధ్మశ్చా -ఽగ్నిశ్చ ఘర్మా - గర్భా - శ్చైకా చ - వాజో నో - అగ్నిం-యుఁనజ్మి - మమా-ఽగ్నే - అగ్నేర్మన్వే - పఞ్చదశ ।)
(అగ్నావిష్ణూ - అగ్నిశ్చ - వాజో నో - అదబ్ధో గోపా - నవత్రిగ్ంశత్)
(అగ్నావిష్ణూ, ప్రతరాన్న ఆయుః)
(యుఞ్జానో - విష్ణో- రపాగ్ం - రశ్మి - ర్నమో -ఽశ్మ - అగ్నావిష్ణూ - సప్త ) (7)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థకాణ్డే సప్తమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
వాజో న-స్సప్త ప్రదిశశ్చతస్రో వా పరావతః । వాజో నో విశ్వైర్దేవై-ర్ధనసాతావిహావతు ॥ విశ్వే అద్య మరుతో విశ్వ ఊతీ విశ్వే భవన్త్వగ్నయ-స్సమిద్ధాః । విశ్వే నో దేవా అవసా-ఽఽ గమన్తు విశ్వమస్తు ద్రవిణం-వాఁజో అస్మే ॥ వాజస్య ప్రసవ-న్దేవా రథైర్యాతా హిరణ్యయైః । అగ్నిరిన్ద్రో బృహస్పతిర్మరుత-స్సోమపీతయే ॥ వాజేవాజే ఽవత వాజినో నో ధనేషు [నో ధనేషు, విప్రా అమృతా ఋతజ్ఞాః ।] 21
విప్రా అమృతా ఋతజ్ఞాః । అస్య మద్ధ్వః పిబత మాదయద్ధ్వ-న్తృప్తా యాత పథిభిర్దేవయానైః ॥ వాజః పురస్తాదుత మద్ధ్యతో నో వాజో దేవాగ్ం ఋతుభిః కల్పయాతి । వాజస్య హి ప్రసవో నన్నమీతి విశ్వా ఆశా వాజపతిర్భవేయమ్ ॥ పయః పృథివ్యా-మ్పయ ఓషధీషు పయో దివ్యన్తరిక్షే పయో ధామ్ । పయస్వతీః ప్రదిశః సన్తు మహ్యమ్ ॥ స-మ్మా సృజామి పయసా ఘృతేన స-మ్మా సృజామ్యప [స-మ్మా సృజామ్యపః, ఓషధీభిః ।] 22
ఓషధీభిః । సో-ఽహం-వాఁజగ్ం సనేయమగ్నే ॥ నక్తోషాసా సమనసా విరూపే ధాపయేతే శిశుమేకగ్ం సమీచీ । ద్యావా క్షామా రుక్మో అన్తర్వి భాతి దేవా అగ్ని-న్ధారయ-న్ద్రవిణోదాః ॥ సముద్రో-ఽసి నభస్వానార్ద్రదాను-శ్శభూంర్మయోభూరభి మా వాహి స్వాహా మారుతో-ఽసి మరుతా-ఙ్గణ-శ్శభూంర్మయోభూరభి మా వాహి స్వాహా ఽవస్యురసి దువస్వాఞ్ఛభూంర్మయోభూరభి మా వాహి స్వాహా ॥ 23 ॥
(ధనే - ష్వపో - దువస్వాఞ్ఛభూంర్మయోభూరభ మా -ద్వే చ ) (అ. 12)
అగ్నిం-యుఁనజ్మి శవసా ఘృతేన దివ్యగ్ం సుపర్ణం-వఁయసా బృహన్తమ్ । తేన వయ-మ్పతేమ బ్రద్ధ్నస్య విష్టపగ్ం సువో రుహాణా అధి నాక ఉత్తమే ॥ ఇమౌ తే పక్షావజరౌ పతత్రిణో యాభ్యాగ్ం రక్షాగ్-స్యపహగ్గ్-స్యగ్నే । తాభ్యా-మ్పతేమ సుకృతాము లోకం-యఁత్రర్షయః ప్రథమజా యే పురాణాః ॥ చిదసి సముద్రయోనిరిన్దుర్దక్షః శ్యేన ఋతావా । హిరణ్యపక్ష-శ్శకునో భురణ్యు-ర్మహాన్-థ్సధస్థే ధ్రువ [ధ్రువః, ఆ నిషత్తః ।] 24
ఆ నిషత్తః ॥ నమస్తే అస్తు మా మా హిగ్ంసీర్విశ్వస్య మూర్ధన్నధి తిష్ఠసి శ్రితః । సముద్రే తే హృదయ-మన్తరాయు-ర్ద్యావాపృథివీ భువనేష్వర్పితే ॥ ఉద్నో దత్తోదధి-మ్భిన్త్త దివః పర్జన్యాదన్తరిక్షా-త్పృథివ్యాస్తతో నో వృష్ట్యావత । దివో మూర్ధా-ఽసి పృథివ్యా నాభిరూర్గపామోషధీనామ్ । విశ్వాయు-శ్శర్మ సప్రథా నమస్పథే ॥ యేనర్షయస్తపసా సత్ర- [సత్రమ్, ఆసతేన్ధానా] 25
-మాసతేన్ధానా అగ్నిగ్ం సువరాభరన్తః । తస్మిన్నహ-న్ని దధే నాకే అగ్నిమేతం-యఁమాహుర్మనవ స్తీర్ణబర్హిషమ్ ॥ త-మ్పత్నీభిరను గచ్ఛేమ దేవాః పుత్రైర్భ్రాతృభిరుత వా హిరణ్యైః । నాక-ఙ్గృహ్ణానా-స్సుకృతస్య లోకే తృతీయే పృష్ఠే అధి రోచనే దివః ॥ ఆ వాచో మద్ధ్య-మరుహ-ద్భురణ్యురయ-మగ్ని-స్సత్పతిశ్చేకితానః । పృష్ఠే పృథివ్యా నిహితో దవిద్యుత-దధస్పద-ఙ్కృణుతే [-దధస్పద-ఙ్కృణుతే, యే పృతన్యవః ।] 26
యే పృతన్యవః ॥ అయమగ్నిర్వీరతమో వయోధా-స్సహస్రియో దీప్యతామప్రయుచ్ఛన్న్ । విభ్రాజమాన-స్సరిరస్య మద్ధ్య ఉప ప్ర యాత దివ్యాని ధామ ॥ స-మ్ప్ర చ్యవద్ధ్వమను స-మ్ప్ర యాతాగ్నే పథో దేవయానాన్ కృణుద్ధ్వమ్ । అస్మిన్-థ్సధస్థే అద్ధ్యుత్తరస్మిన్ విశ్వే దేవా యజమానశ్చ సీదత ॥ యేనా సహస్రం-వఁహసి యేనాగ్నే సర్వవేదసమ్ । తేనేమం-యఁజ్ఞ-న్నో వహ దేవయానో య [దేవయానో యః, ఉత్తమః ।] 27
ఉత్తమః ॥ ఉ-ద్బుద్ధ్యస్వాగ్నే ప్రతి జాగృహ్యేన మిష్టాపూర్తే సగ్ం సృజేథామయ-ఞ్చ । పునః కృణ్వగ్గ్స్త్వా పితరం-యుఁవాన-మన్వాతాగ్ంసీ-త్త్వయి తన్తుమేతమ్ ॥ అయ-న్తే యోనిర్-ఋత్వియో యతో జాతో అరోచథాః । త-ఞ్జానన్నగ్న ఆ రోహాథా నో వర్ధయా రయిమ్ ॥ 28 ॥
(ధ్రువః - సత్రం - కృణుతే - యః - సప్తత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 13)
మమాగ్నే వర్చో విహవేష్వస్తు వయ-న్త్వేన్ధానా స్తనువ-మ్పుషేమ । మహ్య-న్నమన్తా-మ్ప్రదిశశ్చతస్ర స్త్వయా-ఽద్ధ్యక్షేణ పృతనా జయేమ ॥ మమ దేవా విహవే సన్తు సర్వ ఇన్ద్రావన్తో మరుతో విష్ణురగ్నిః । మమాన్తరిక్ష మురు గోపమస్తు మహ్యం-వాఁతః పవతా-ఙ్కామే అస్మిన్న్ ॥ మయి దేవా ద్రవిణ మాయజన్తా-మ్మయ్యా శీరస్తు మయి దేవహూతిః । దైవ్యా హోతారా వనిషన్త [వనిషన్త, పూర్వే ఽరిష్టా-స్స్యామ] 29
పూర్వే ఽరిష్టా-స్స్యామ తనువా సువీరాః ॥ మహ్యం-యఁజన్తు మమ యాని హవ్యా-ఽఽకూతి-స్సత్యా మనసో మే అస్తు । ఏనో మానిగా-ఙ్కతమచ్చనాహం-విఁశ్వే దేవాసో అధివోచ తా మే ॥ దేవీ-ష్షడుర్వీరురుణః కృణోత విశ్వే దేవా స ఇహ వీరయద్ధ్వమ్ । మాహాస్మహి ప్రజయా మా తనూభిర్మా రధామ ద్విషతే సోమ రాజన్న్ ॥ అగ్నిర్మన్యు-మ్ప్రతినుద-న్పురస్తా- [ప్రతినుద-న్పురస్తాత్, అదబ్ధో గోపాః] 30
-దదబ్ధో గోపాః పరిపాహి నస్త్వమ్ । ప్రత్యఞ్చో యన్తు నిగుతః పునస్తే ఽమైషా-ఞ్చిత్త-మ్ప్రబుధా వినేశత్ ॥ ధాతా ధాతృణా-మ్భువనస్య యస్పతి ర్దేవగ్ం సవితారమభి మాతిషాహమ్ । ఇమం-యఁజ్ఞ మశ్వినోభా బృహస్పతి ర్దేవాః పాన్తు యజమాన-న్న్యర్థాత్ ॥ ఉరువ్యచా నో మహిష-శ్శర్మ యగ్ం సదస్మిన్. హవే పురుహూతః పురుక్షు । స నః ప్రజాయై హర్యశ్వ మృడయేన్ద్ర మా [మృడయేన్ద్ర మా, నో రీరిషో మా పరా దాః ।] 31
నో రీరిషో మా పరా దాః ॥ యే నః సపత్నా అపతే భవన్త్విన్ద్రా-గ్నిభ్యామవ బాధామహే తాన్ । వసవో రుద్రా ఆదిత్యా ఉపరి స్పృశ-మ్మోగ్ర-ఞ్చేత్తారమధి రాజమక్రన్న్ ॥ అర్వాఞ్చ మిన్ద్రమముతో హవామహే యో గోజి-ద్ధన-జిదశ్వ-జిద్యః । ఇమన్నో యజ్ఞం-విఁహవే జుషస్వాస్య కుర్మో హరివో మేదిన-న్త్వా ॥ 32 ॥
(వనిషన్త - పురస్తాన్ - మా - త్రిచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 14)
అగ్నేర్మన్వే ప్రథమస్య ప్రచేతసో య-మ్పాఞ్చజన్య-మ్బహవః సమిన్ధతే । విశ్వస్యాం-విఁశి ప్రవివిశివాగ్ం సమీమహే స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ యస్యేద-మ్ప్రాణన్నిమిష-ద్యదేజతి యస్య జాత-ఞ్జనమాన-ఞ్చ కేవలమ్ । స్తౌమ్యగ్ని-న్నాథితో జోహవీమి స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ ఇన్ద్రస్య మన్యే ప్రథమస్య ప్రచేతసో వృత్రఘ్న-స్స్తోమా ఉప మాముపాగుః । యో దాశుషః సుకృతో హవముప గన్తా [గన్తా, స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ।] 33
స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ య-స్సఙ్గ్రామ-న్నయతి సం-వఁశీ యుధే యః పుష్టాని సగ్ంసృజతి త్రయాణి । స్తౌమీన్ద్ర-న్నాథితో జోహవీమి స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః ॥ మన్వే వా-మ్మిత్రా వరుణా తస్య విత్తగ్ం సత్యౌజసా దృగ్ంహణా య-న్నుదేథే । యా రాజానగ్ం సరథం-యాఁథ ఉగ్రా తా నో ముఞ్చతమాగసః ॥ యో వాగ్ం రథ ఋజురశ్మి-స్సత్యధర్మా మిథు శ్చరన్త-ముపయాతి దూషయన్న్ । స్తౌమి [ ] 34
మిత్రావరుణా నాథితో జోహవీమి తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ వాయో-స్సవితు ర్విదథాని మన్మహే యావాత్మన్వ-ద్బిభృతో యౌ చ రక్షతః । యౌ విశ్వస్య పరిభూ బభూవతుస్తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ ఉప శ్రేష్ఠాన ఆశిషో దేవయోర్ధర్మే అస్థిరన్న్ । స్తౌమి వాయుగ్ం సవితార-న్నాథితో జోహవీమి తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ రథీతమౌ రథీనామహ్వ ఊతయే శుభ-ఙ్గమిష్ఠౌ సుయమేభిరశ్వైః । యయో- [యయోః, వా-న్దేవౌ దేవేష్వ-నిశిత-] 35
-ర్వా-న్దేవౌ దేవేష్వ-నిశిత-మోజస్తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ యదయాతం-వఁహతుగ్ం సూర్యాయా-స్త్రిచక్రేణ సగ్ం సదమిచ్ఛమానౌ । స్తౌమి దేవా వశ్వినౌ నాథితో జోహవీమి తౌ నో ముఞ్చతమాగసః ॥ మరుతా-మ్మన్వే అధినో బ్రువన్తు ప్రేమాం-వాఁచం-విఁశ్వా మవన్తు విశ్వే । ఆశూన్. హువే సుయమానూతయే తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ తిగ్మమాయుధం-వీఁడితగ్ం సహస్వ-ద్దివ్యగ్ం శర్ధః [శర్ధః, పృతనాసు జిష్ణు ।] 36
పృతనాసు జిష్ణు । స్తౌమి దేవా-న్మరుతో నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ దేవానా-మ్మన్వే అధి నో బ్రువన్తు ప్రేమాం-వాఁచం-విఁశ్వామవన్తు విశ్వే । ఆశూన్. హువే సుయమానూతయే తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ యదిద-మ్మా-ఽభిశోచతి పౌరుషేయేణ దైవ్యేన । స్తౌమి విశ్వా-న్దేవా-న్నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః ॥ అనునో-ఽద్యానుమతి ర- [అనునో-ఽద్యానుమతి రను, ఇదనుమతే] 37
-న్విదనుమతే త్వం ఁవైశ్వానరో న ఊత్యాపృష్టో దివి> 4 ॥ యే అప్రథేతా-మమితేభి రోజోభి ర్యే ప్రతిష్ఠే అభవతాం-వఁసూనామ్ । స్తౌమి ద్యావా పృథివీ నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చతమగ్ం హసః ॥ ఉర్వీ రోదసీ వరివః కృణోత-ఙ్క్షేత్రస్య పత్నీ అధి నో బ్రూయాతమ్ । స్తౌమి ద్యావా పృథివీ నాథితో జోహవీమి తే నో ముఞ్చతమగ్ం హసః ॥ య-త్తే వయ-మ్పురుషత్రా యవిష్ఠా విద్వాగ్ంసశ్చకృమా కచ్చనా- [కచ్చన, ఆగః ।] 38
-ఽఽగః । కృధీ స్వస్మాగ్ం అదితేరనాగా వ్యేనాగ్ంసి శిశ్రథో విష్వగగ్నే ॥ యథా హ త-ద్వసవో గౌర్య-ఞ్చి-త్పదిషితా మముఞ్చతా యజత్రాః । ఏవా త్వమస్మ-త్ప్రముఞ్చా వ్యగ్ంహః ప్రాతార్యగ్నే ప్రతరాన్న ఆయుః ॥ 39 ॥
(గన్తా - దూషయన్-థ్స్తౌమి - యయోః - శర్ధో-ఽ - నుమతిరను - చన - చతుస్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 15)
(అగ్నేర్మన్వే - యస్యేద- మిన్ద్రస్య - య-స్స-ఙ్గ్రామమిన్ద్రగ్ం - స నో ముఞ్చత్వగ్ం హసః । మన్వే వాన్తా నో ముఞ్చతమాగసః । యో వాం - వాయో- రుప - రథీతమౌ - యదయాత-మశ్వినౌ - తౌ నో ముఞ్చతమాగసః । మరుతాన్- తిగ్మం - మరుతో - దేవానాం - ఁయదిదం-విఁశ్వాన్ - తే నో ముఞ్చన్త్వేనసః । అను న - ఉర్వీ - ద్యావాపృథివీ - తే నో ముఞ్చతమగ్ంహసో యత్తై । చతురగ్ం హస-ష్షాడాగసశ్చతురేనసో ద్విరగ్ంహసః ।)
(అగ్నావిష్ణూ - జ్యైష్ఠయగ్ం - శఞ్చో - ర్క్చా - ఽశ్మా చా - గ్నిశ్చా- ఽగ్ంశు - శ్చేద్ధ్మశ్చా -ఽగ్నిశ్చ ఘర్మా - గర్భా - శ్చైకా చ - వాజో నో - అగ్నిం-యుఁనజ్మి - మమా-ఽగ్నే - అగ్నేర్మన్వే - పఞ్చదశ ।)
(అగ్నావిష్ణూ - అగ్నిశ్చ - వాజో నో - అదబ్ధో గోపా - నవత్రిగ్ంశత్)
(అగ్నావిష్ణూ, ప్రతరాన్న ఆయుః)
(యుఞ్జానో - విష్ణో- రపాగ్ం - రశ్మి - ర్నమో -ఽశ్మ - అగ్నావిష్ణూ - సప్త ) (7)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థకాణ్డే సప్తమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥