കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്നഃ - ചിതീനാ-ന്നിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
ഉഥ്സന്ന യജ്ഞോ വാ ഏഷ യദഗ്നിഃ കിം-വാഁ-ഽഹൈതസ്യ ക്രിയതേ കിം-വാഁ ന യദ്വൈ യജ്ഞസ്യ ക്രിയമാണസ്യാ-ന്തര്യന്തി പൂയതി വാ അസ്യ തദാശ്വിനീരുപ ദധാത്യശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാ-മ്ഭിഷജൌ താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി പഞ്ചോപ ദധാതി പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യാവാനേവ യജ്ഞസ്തസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോത്യൃതവ്യാ ഉപ ദധാത്യൃതൂനാ-ങ്കൢപ്ത്യൈ [കൢപ്ത്യൈ, പഞ്ചോപ] 1
പഞ്ചോപ ദധാതി പഞ്ച വാ ഋതവോ യാവന്ത ഏവര്തവസ്താന് കല്പയതി സമാനപ്രഭൃതയോ ഭവന്തി സമാനോദര്കാസ്തസ്മാ-ഥ്സമാനാ ഋതവ ഏകേന പദേന വ്യാവര്തന്തേ തസ്മാദ്-ഋതവോ വ്യാവര്തന്തേ പ്രാണഭൃത ഉപ ദധാത്യൃതുഷ്വേവ പ്രാണാ-ന്ദധാതി തസ്മാ-ഥ്സമാനാ-സ്സന്ത ഋതവോ ന ജീര്യന്ത്യഥോ പ്രജനയത്യേവൈനാനേഷ വൈ വായുര്യ-ത്പ്രാണോ യദ്-ഋതവ്യാ ഉപധായ പ്രാണഭൃത [പ്രാണഭൃതഃ, ഉപദധാതി] 2
ഉപദധാതി തസ്മാ-ഥ്സര്വാനൃതൂനനു വായുരാ വരീവര്തി വൃഷ്ടിസനീരുപ ദധാതി വൃഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ യദേകധോപദദ്ധ്യാ-ദേകമൃതും-വഁര്ഷേദനുപരിഹാരഗ്ം സാദയതി തസ്മാ-ഥ്സര്വാനൃതൂന്. വര്ഷതി യ-ത്പ്രാണഭൃത ഉപധായ വൃഷ്ടിസനീരുപദധാതി തസ്മാ-ദ്വായുപ്രച്യുതാ ദിവോ വൃഷ്ടിരീര്തേ പശവോ വൈ വയസ്യാ നാനാമനസഃ ഖലു വൈ പശവോ നാനാവ്രതാസ്തേ-ഽപ ഏവാഭി സമനസോ [സമനസഃ, യ-ങ്കാമയേതാ-] 3
യ-ങ്കാമയേതാ-ഽപശു-സ്സ്യാദിതി വയസ്യാസ്തസ്യോ-പധായാപസ്യാ ഉപ ദദ്ധ്യാ-ദസം(2)ജ്ഞാന-മേവാസ്മൈ പശുഭിഃ കരോത്യപശുരേവ ഭവതി യ-ങ്കാമയേത പശുമാന്-ഥ്സ്യാദിത്യ-പസ്യാസ്തസ്യോപധായ വയസ്യാ ഉപ ദദ്ധ്യാ-ഥ്സം(2)ജ്ഞാനമേവാസ്മൈ പശുഭിഃ കരോതി പശുമാനേവ ഭവതി ചതസ്രഃ പുരസ്താദുപ ദധാതി തസ്മാച്ചത്വാരി ചക്ഷുഷോ രൂപാണി ദ്വേ ശുക്ലേ ദ്വേ കൃഷ്ണേ [കൃഷ്ണേ, മൂര്ധന്വതീ-] 4
മൂര്ധന്വതീ-ര്ഭവന്തി തസ്മാ-ത്പുരസ്താന്മൂര്ധാ പഞ്ച ദക്ഷിണായാഗ് ശ്രോണ്യാമുപ ദധാതി പഞ്ചോത്തരസ്യാ-ന്തസ്മാ-ത്പശ്ചാ-ദ്വര്ഷീയാ-ന്പുരസ്താ-ത്പ്രവണഃ പശുര്ബസ്തോ വയ ഇതി ദക്ഷിണേ-ഽഗ്ംസ ഉപ ദധാതി വൃഷ്ണിര്വയ ഇത്യുത്തരേ ഽഗ്ംസാവേവ പ്രതി ദധാതി വ്യാഘ്രോ വയ ഇതി ദക്ഷിണേ പക്ഷ ഉപ ദധാതി സിഗ്ംഹോ വയ ഇത്യുത്തരേ പക്ഷയോരേവ വീര്യ-ന്ദധാതി പുരുഷോ വയ ഇതി മദ്ധ്യേ തസ്മാ-ത്പുരുഷഃ പശൂനാമധിപതിഃ ॥ 5 ॥
ഉഥ്സന്ന യജ്ഞോ വാ ഏഷ യദഗ്നിഃ കിം-വാഁ-ഽഹൈതസ്യ ക്രിയതേ കിം-വാഁ ന യദ്വൈ യജ്ഞസ്യ ക്രിയമാണസ്യാ-ന്തര്യന്തി പൂയതി വാ അസ്യ തദാശ്വിനീരുപ ദധാത്യശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാ-മ്ഭിഷജൌ താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി പഞ്ചോപ ദധാതി പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യാവാനേവ യജ്ഞസ്തസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോത്യൃതവ്യാ ഉപ ദധാത്യൃതൂനാ-ങ്കൢപ്ത്യൈ [കൢപ്ത്യൈ, പഞ്ചോപ] 1
പഞ്ചോപ ദധാതി പഞ്ച വാ ഋതവോ യാവന്ത ഏവര്തവസ്താന് കല്പയതി സമാനപ്രഭൃതയോ ഭവന്തി സമാനോദര്കാസ്തസ്മാ-ഥ്സമാനാ ഋതവ ഏകേന പദേന വ്യാവര്തന്തേ തസ്മാദ്-ഋതവോ വ്യാവര്തന്തേ പ്രാണഭൃത ഉപ ദധാത്യൃതുഷ്വേവ പ്രാണാ-ന്ദധാതി തസ്മാ-ഥ്സമാനാ-സ്സന്ത ഋതവോ ന ജീര്യന്ത്യഥോ പ്രജനയത്യേവൈനാനേഷ വൈ വായുര്യ-ത്പ്രാണോ യദ്-ഋതവ്യാ ഉപധായ പ്രാണഭൃത [പ്രാണഭൃതഃ, ഉപദധാതി] 2
ഉപദധാതി തസ്മാ-ഥ്സര്വാനൃതൂനനു വായുരാ വരീവര്തി വൃഷ്ടിസനീരുപ ദധാതി വൃഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ യദേകധോപദദ്ധ്യാ-ദേകമൃതും-വഁര്ഷേദനുപരിഹാരഗ്ം സാദയതി തസ്മാ-ഥ്സര്വാനൃതൂന്. വര്ഷതി യ-ത്പ്രാണഭൃത ഉപധായ വൃഷ്ടിസനീരുപദധാതി തസ്മാ-ദ്വായുപ്രച്യുതാ ദിവോ വൃഷ്ടിരീര്തേ പശവോ വൈ വയസ്യാ നാനാമനസഃ ഖലു വൈ പശവോ നാനാവ്രതാസ്തേ-ഽപ ഏവാഭി സമനസോ [സമനസഃ, യ-ങ്കാമയേതാ-] 3
യ-ങ്കാമയേതാ-ഽപശു-സ്സ്യാദിതി വയസ്യാസ്തസ്യോ-പധായാപസ്യാ ഉപ ദദ്ധ്യാ-ദസം(2)ജ്ഞാന-മേവാസ്മൈ പശുഭിഃ കരോത്യപശുരേവ ഭവതി യ-ങ്കാമയേത പശുമാന്-ഥ്സ്യാദിത്യ-പസ്യാസ്തസ്യോപധായ വയസ്യാ ഉപ ദദ്ധ്യാ-ഥ്സം(2)ജ്ഞാനമേവാസ്മൈ പശുഭിഃ കരോതി പശുമാനേവ ഭവതി ചതസ്രഃ പുരസ്താദുപ ദധാതി തസ്മാച്ചത്വാരി ചക്ഷുഷോ രൂപാണി ദ്വേ ശുക്ലേ ദ്വേ കൃഷ്ണേ [കൃഷ്ണേ, മൂര്ധന്വതീ-] 4
മൂര്ധന്വതീ-ര്ഭവന്തി തസ്മാ-ത്പുരസ്താന്മൂര്ധാ പഞ്ച ദക്ഷിണായാഗ് ശ്രോണ്യാമുപ ദധാതി പഞ്ചോത്തരസ്യാ-ന്തസ്മാ-ത്പശ്ചാ-ദ്വര്ഷീയാ-ന്പുരസ്താ-ത്പ്രവണഃ പശുര്ബസ്തോ വയ ഇതി ദക്ഷിണേ-ഽഗ്ംസ ഉപ ദധാതി വൃഷ്ണിര്വയ ഇത്യുത്തരേ ഽഗ്ംസാവേവ പ്രതി ദധാതി വ്യാഘ്രോ വയ ഇതി ദക്ഷിണേ പക്ഷ ഉപ ദധാതി സിഗ്ംഹോ വയ ഇത്യുത്തരേ പക്ഷയോരേവ വീര്യ-ന്ദധാതി പുരുഷോ വയ ഇതി മദ്ധ്യേ തസ്മാ-ത്പുരുഷഃ പശൂനാമധിപതിഃ ॥ 5 ॥
(കൢപ്ത്യാ - ഉപധായ പ്രാണഭൃതഃ-സമനസഃ-കൃഷ്ണേ-പുരുഷോ വയ ഇതി - പഞ്ച ച) (അ. 1)
ഇന്ദ്രാഗ്നീ അവ്യഥമാനാമിതി സ്വയമാതൃണ്ണാമുപ ദധാതീന്ദ്രാഗ്നിഭ്യാം-വാഁ ഇമൌ ലോകൌ വിധൃതാവനയോ-ര്ലോകയോ-ര്വിധൃത്യാ അധൃതേവ വാ ഏഷാ യന്മദ്ധ്യമാ ചിതിരന്തരിക്ഷമിവ വാ ഏഷേന്ദ്രാഗ്നീ ഇത്യാഹേന്ദ്രാഗ്നീ വൈ ദേവാനാമോജോ ഭൃതാവോജസൈവൈനാ-മന്തരിക്ഷേ ചിനുതേ ധൃത്യൈ സ്വയമാതൃണ്ണാമുപ ദധാത്യന്തരിക്ഷം-വൈഁ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഽന്തരിക്ഷമേവോപ ധത്തേ ഽശ്വമുപ [ധത്തേ ഽശ്വമുപ, ഘ്രാപയതി പ്രാണമേവാ-] 6
ഘ്രാപയതി പ്രാണമേവാ-ഽസ്യാ-ന്ദധാത്യഥോ പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ പ്രജാപതിനൈവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഭവതി പ്രാണാനാമുഥ്സൃഷ്ട്യാ അഥോ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാനുഖ്യാത്യൈ ദേവാനാം-വൈഁ സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁതാ-ന്ദിശ-സ്സമവ്ലീയന്ത ത ഏതാ ദിശ്യാ അപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത താഭിര്വൈ തേ ദിശോ-ഽദൃഗ്ംഹന് യദ്ദിശ്യാ ഉപദധാതി ദിശാം-വിഁധൃത്യൈ ദശ പ്രാണഭൃതഃ പുരസ്താദുപ [പുരസ്താദുപ, ദധാതി നവ വൈ പുരുഷേ] 7
ദധാതി നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാ നാഭിര്ദശമീ പ്രാണാനേവ പുരസ്താദ്ധത്തേ തസ്മാ-ത്പുരസ്താ-ത്പ്രാണാ ജ്യോതിഷ്മതീ-മുത്തമാമുപ ദധാതി തസ്മാ-ത്പ്രാണാനാം-വാഁഗ്ജ്യോതിരുത്തമാ ദശോപ ദധാതി ദശാക്ഷരാ വിരാ-ഡ്വിരാട് ഛന്ദസാ-ഞ്ജ്യോതിര്ജ്യോതിരേവ പുരസ്താദ്ധത്തേ തസ്മാ-ത്പുരസ്താജ്ജ്യോതിരുപാ ഽഽസ്മഹേ ഛന്ദാഗ്ംസി പശുഷ്വാജിമയുസ്താ-ന്ബൃഹത്യുദജയ-ത്തസ്മാ-ദ്ബാര്ഹതാഃ [തസ്മാ-ദ്ബാര്ഹതാഃ, പശവ ഉച്യന്തേ മാ] 8
പശവ ഉച്യന്തേ മാ ഛന്ദ ഇതി ദക്ഷിണത ഉപ ദധാതി തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണാ വൃതോ മാസാഃ പൃഥിവീ ഛന്ദ ഇതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഗ്നിര്ദേവതേത്യുത്തരത ഓജോ വാ അഗ്നിരോജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരതോ ഽഭിപ്രയായീ ജയതി ഷട്ത്രിഗ്ംശ-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ ഷട്ത്രിഗ്ംശദക്ഷരാ ബൃഹതീ ബാര്ഹതാഃ പശവോ ബൃഹത്യൈവാസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ ബൃഹതീ ഛന്ദസാഗ് സ്വാരാജ്യ-മ്പരീയായ യസ്യൈതാ [യസ്യൈതാഃ, ഉപധീയന്തേ ഗച്ഛതി] 9
ഉപധീയന്തേ ഗച്ഛതി സ്വാരാജ്യഗ്ം സപ്ത വാലഖില്യാഃ പുരസ്താദുപ ദധാതി സപ്ത പശ്ചാ-ഥ്സപ്ത വൈ ശീര്ഷണ്യാഃ പ്രാണാ ദ്വാവവാഞ്ചൌ പ്രാണാനാഗ്ം സവീര്യത്വായ മൂര്ധാ-ഽസി രാഡിതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യന്ത്രീ രാഡിതി പശ്ചാ-ത്പ്രാണാനേവാസ്മൈ സമീചോ ദധാതി ॥ 10 ॥
ഇന്ദ്രാഗ്നീ അവ്യഥമാനാമിതി സ്വയമാതൃണ്ണാമുപ ദധാതീന്ദ്രാഗ്നിഭ്യാം-വാഁ ഇമൌ ലോകൌ വിധൃതാവനയോ-ര്ലോകയോ-ര്വിധൃത്യാ അധൃതേവ വാ ഏഷാ യന്മദ്ധ്യമാ ചിതിരന്തരിക്ഷമിവ വാ ഏഷേന്ദ്രാഗ്നീ ഇത്യാഹേന്ദ്രാഗ്നീ വൈ ദേവാനാമോജോ ഭൃതാവോജസൈവൈനാ-മന്തരിക്ഷേ ചിനുതേ ധൃത്യൈ സ്വയമാതൃണ്ണാമുപ ദധാത്യന്തരിക്ഷം-വൈഁ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഽന്തരിക്ഷമേവോപ ധത്തേ ഽശ്വമുപ [ധത്തേ ഽശ്വമുപ, ഘ്രാപയതി പ്രാണമേവാ-] 6
ഘ്രാപയതി പ്രാണമേവാ-ഽസ്യാ-ന്ദധാത്യഥോ പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ പ്രജാപതിനൈവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഭവതി പ്രാണാനാമുഥ്സൃഷ്ട്യാ അഥോ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാനുഖ്യാത്യൈ ദേവാനാം-വൈഁ സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁതാ-ന്ദിശ-സ്സമവ്ലീയന്ത ത ഏതാ ദിശ്യാ അപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത താഭിര്വൈ തേ ദിശോ-ഽദൃഗ്ംഹന് യദ്ദിശ്യാ ഉപദധാതി ദിശാം-വിഁധൃത്യൈ ദശ പ്രാണഭൃതഃ പുരസ്താദുപ [പുരസ്താദുപ, ദധാതി നവ വൈ പുരുഷേ] 7
ദധാതി നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാ നാഭിര്ദശമീ പ്രാണാനേവ പുരസ്താദ്ധത്തേ തസ്മാ-ത്പുരസ്താ-ത്പ്രാണാ ജ്യോതിഷ്മതീ-മുത്തമാമുപ ദധാതി തസ്മാ-ത്പ്രാണാനാം-വാഁഗ്ജ്യോതിരുത്തമാ ദശോപ ദധാതി ദശാക്ഷരാ വിരാ-ഡ്വിരാട് ഛന്ദസാ-ഞ്ജ്യോതിര്ജ്യോതിരേവ പുരസ്താദ്ധത്തേ തസ്മാ-ത്പുരസ്താജ്ജ്യോതിരുപാ ഽഽസ്മഹേ ഛന്ദാഗ്ംസി പശുഷ്വാജിമയുസ്താ-ന്ബൃഹത്യുദജയ-ത്തസ്മാ-ദ്ബാര്ഹതാഃ [തസ്മാ-ദ്ബാര്ഹതാഃ, പശവ ഉച്യന്തേ മാ] 8
പശവ ഉച്യന്തേ മാ ഛന്ദ ഇതി ദക്ഷിണത ഉപ ദധാതി തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണാ വൃതോ മാസാഃ പൃഥിവീ ഛന്ദ ഇതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഗ്നിര്ദേവതേത്യുത്തരത ഓജോ വാ അഗ്നിരോജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരതോ ഽഭിപ്രയായീ ജയതി ഷട്ത്രിഗ്ംശ-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ ഷട്ത്രിഗ്ംശദക്ഷരാ ബൃഹതീ ബാര്ഹതാഃ പശവോ ബൃഹത്യൈവാസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ ബൃഹതീ ഛന്ദസാഗ് സ്വാരാജ്യ-മ്പരീയായ യസ്യൈതാ [യസ്യൈതാഃ, ഉപധീയന്തേ ഗച്ഛതി] 9
ഉപധീയന്തേ ഗച്ഛതി സ്വാരാജ്യഗ്ം സപ്ത വാലഖില്യാഃ പുരസ്താദുപ ദധാതി സപ്ത പശ്ചാ-ഥ്സപ്ത വൈ ശീര്ഷണ്യാഃ പ്രാണാ ദ്വാവവാഞ്ചൌ പ്രാണാനാഗ്ം സവീര്യത്വായ മൂര്ധാ-ഽസി രാഡിതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യന്ത്രീ രാഡിതി പശ്ചാ-ത്പ്രാണാനേവാസ്മൈ സമീചോ ദധാതി ॥ 10 ॥
(അശ്വമുപ-പുരസ്താദുപ-ബാര്ഹതാ-ഏതാ-ശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
ദേവാ വൈ യ-ദ്യജ്ഞേ ഽകുര്വത തദസുരാ അകുര്വത തേ ദേവാ ഏതാ അക്ഷ്ണയാസ്തോമീയാ അപശ്യ-ന്താ അന്യഥാ ഽനൂച്യാ-ന്യഥോപാദധത തദസുരാ നാന്വവായ-ന്തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാ-ഽസുരാ യദക്ഷ്ണയാസ്തോമീയാ അന്യഥാ ഽനൂച്യാന്യഥോപ ദധാതി ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവത്യാ-ശുസ്ത്രിവൃദിതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വൈഁ ത്രിവൃ- [ത്രിവൃത്, യജ്ഞമുഖമേവ] 11
-ദ്യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി വ്യോമ സപ്തദശ ഇതി ദക്ഷിണതോ ഽന്നം-വൈഁ വ്യോമാ-ഽന്നഗ്ം സപ്തദശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാന്നമദ്യതേ ധരുണ ഏകവിഗ്ംശ ഇതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠാ വാ ഏകവിഗ്ംശഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ഭാന്തഃ പഞ്ചദശ ഇത്യുത്തരത ഓജോ വൈ ഭാന്ത ഓജഃ പഞ്ചദശ ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരതോ ഽഭിപ്രയായീ ജയതി പ്രതൂര്തിരഷ്ടാദശ ഇതി പുരസ്താ- [ഇതി പുരസ്താത്, ഉപ ദധാതി ദ്വൌ] 12
-ദുപ ദധാതി ദ്വൌ ത്രിവൃതാവഭിപൂര്വം-യഁജ്ഞമുഖേ വി യാതയത്യഭിവര്ത-സ്സവിഗ്ംശ ഇതി ദക്ഷിണതോ-ഽന്നം-വാഁ അഭിവര്തോ-ഽന്നഗ്ം സവിഗ്ംശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാന്നമദ്യതേ വര്ചോ ദ്വാവിഗ്ംശ ഇതി പശ്ചാ-ദ്യ-ദ്വിഗ്ംശതിര്ദ്വേ തേന വിരാജൌ യ-ദ്ദ്വേ പ്രതിഷ്ഠാ തേന വിരാജോരേവാ-ഭിപൂര്വമന്നാദ്യേ പ്രതിതിഷ്ഠതി തപോ നവദശ ഇത്യുത്തരത സ്തസ്മാ-ഥ്സവ്യോ [ഇത്യുത്തരത സ്തസ്മാ-ഥ്സവ്യഃ, ഹസ്തയോ-] 13
ഹസ്തയോ-സ്തപസ്വിതരോ യോനിശ്ചതുര്വിഗ്ംശ ഇതി പുരസ്താദുപ ദധാതി ചതുര്വിഗ്ംശത്യക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രീ യജ്ഞമുഖം-യഁജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താ-ദ്വിയാതയതി ഗര്ഭാഃ പഞ്ചവിഗ്ംശ ഇതി ദക്ഷിണതോ-ഽന്നം-വൈഁ ഗര്ഭാ അന്ന-മ്പഞ്ചവിഗ്ംശോന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാന്നമദ്യത ഓജസ്ത്രിണവ ഇതി പശ്ചാദിമേ വൈ ലോകാസ്ത്രിണവ ഏഷ്വേവ ലോകേഷു പ്രതിതിഷ്ഠതി സഭംരണസ്ത്രയോവിഗ്ംശ ഇ- [സഭംരണസ്ത്രയോവിഗ്ംശ ഇതി, ഉത്തരത-] 14
-ത്യുത്തരത-സ്തസ്മാ-ഥ്സവ്യോ ഹസ്തയോ-സ്സമ്ഭാര്യതരഃ ക്രതുരേകത്രിഗ്ംശ ഇതി പുരസ്താദുപ ദധാതി വാഗ്വൈ ക്രതുര്യജ്ഞമുഖം-വാഁഗ്യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി ബ്രദ്ധ്നസ്യ വിഷ്ടപ-ഞ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശ ഇതി ദക്ഷിണതോ-ഽസൌ വാ ആദിത്യോ ബ്രദ്ധ്നസ്യ വിഷ്ടപ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണോ-ഽര്ധോ ബ്രഹ്മവര്ചസിതരഃ പ്രതിഷ്ഠാ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ ഇതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ നാകഃ ഷട്ത്രിഗ്ംശ ഇത്യുത്തരത-സ്സുവര്ഗോ വൈ ലോകോ നാകഃ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യൈ ॥ 15 ॥
ദേവാ വൈ യ-ദ്യജ്ഞേ ഽകുര്വത തദസുരാ അകുര്വത തേ ദേവാ ഏതാ അക്ഷ്ണയാസ്തോമീയാ അപശ്യ-ന്താ അന്യഥാ ഽനൂച്യാ-ന്യഥോപാദധത തദസുരാ നാന്വവായ-ന്തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാ-ഽസുരാ യദക്ഷ്ണയാസ്തോമീയാ അന്യഥാ ഽനൂച്യാന്യഥോപ ദധാതി ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവത്യാ-ശുസ്ത്രിവൃദിതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വൈഁ ത്രിവൃ- [ത്രിവൃത്, യജ്ഞമുഖമേവ] 11
-ദ്യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി വ്യോമ സപ്തദശ ഇതി ദക്ഷിണതോ ഽന്നം-വൈഁ വ്യോമാ-ഽന്നഗ്ം സപ്തദശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാന്നമദ്യതേ ധരുണ ഏകവിഗ്ംശ ഇതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠാ വാ ഏകവിഗ്ംശഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ഭാന്തഃ പഞ്ചദശ ഇത്യുത്തരത ഓജോ വൈ ഭാന്ത ഓജഃ പഞ്ചദശ ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരതോ ഽഭിപ്രയായീ ജയതി പ്രതൂര്തിരഷ്ടാദശ ഇതി പുരസ്താ- [ഇതി പുരസ്താത്, ഉപ ദധാതി ദ്വൌ] 12
-ദുപ ദധാതി ദ്വൌ ത്രിവൃതാവഭിപൂര്വം-യഁജ്ഞമുഖേ വി യാതയത്യഭിവര്ത-സ്സവിഗ്ംശ ഇതി ദക്ഷിണതോ-ഽന്നം-വാഁ അഭിവര്തോ-ഽന്നഗ്ം സവിഗ്ംശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാന്നമദ്യതേ വര്ചോ ദ്വാവിഗ്ംശ ഇതി പശ്ചാ-ദ്യ-ദ്വിഗ്ംശതിര്ദ്വേ തേന വിരാജൌ യ-ദ്ദ്വേ പ്രതിഷ്ഠാ തേന വിരാജോരേവാ-ഭിപൂര്വമന്നാദ്യേ പ്രതിതിഷ്ഠതി തപോ നവദശ ഇത്യുത്തരത സ്തസ്മാ-ഥ്സവ്യോ [ഇത്യുത്തരത സ്തസ്മാ-ഥ്സവ്യഃ, ഹസ്തയോ-] 13
ഹസ്തയോ-സ്തപസ്വിതരോ യോനിശ്ചതുര്വിഗ്ംശ ഇതി പുരസ്താദുപ ദധാതി ചതുര്വിഗ്ംശത്യക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രീ യജ്ഞമുഖം-യഁജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താ-ദ്വിയാതയതി ഗര്ഭാഃ പഞ്ചവിഗ്ംശ ഇതി ദക്ഷിണതോ-ഽന്നം-വൈഁ ഗര്ഭാ അന്ന-മ്പഞ്ചവിഗ്ംശോന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാന്നമദ്യത ഓജസ്ത്രിണവ ഇതി പശ്ചാദിമേ വൈ ലോകാസ്ത്രിണവ ഏഷ്വേവ ലോകേഷു പ്രതിതിഷ്ഠതി സഭംരണസ്ത്രയോവിഗ്ംശ ഇ- [സഭംരണസ്ത്രയോവിഗ്ംശ ഇതി, ഉത്തരത-] 14
-ത്യുത്തരത-സ്തസ്മാ-ഥ്സവ്യോ ഹസ്തയോ-സ്സമ്ഭാര്യതരഃ ക്രതുരേകത്രിഗ്ംശ ഇതി പുരസ്താദുപ ദധാതി വാഗ്വൈ ക്രതുര്യജ്ഞമുഖം-വാഁഗ്യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി ബ്രദ്ധ്നസ്യ വിഷ്ടപ-ഞ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശ ഇതി ദക്ഷിണതോ-ഽസൌ വാ ആദിത്യോ ബ്രദ്ധ്നസ്യ വിഷ്ടപ-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണോ-ഽര്ധോ ബ്രഹ്മവര്ചസിതരഃ പ്രതിഷ്ഠാ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ ഇതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ നാകഃ ഷട്ത്രിഗ്ംശ ഇത്യുത്തരത-സ്സുവര്ഗോ വൈ ലോകോ നാകഃ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യൈ ॥ 15 ॥
(വൈ ത്രിവൃ - ദിതി പുരസ്താഥ് - സവ്യ - സ്ത്രയോവിഗ്ംശ ഇതി - സുവര്ഗോ വൈ - പഞ്ച ച) (അ. 3)
(ആശു - ര്വ്യോമ - ധരുണോ - ഭാന്തഃ - പ്രതൂര്തിര -ഭിവര്തോ - വര്ച - സ്തപോ - യോനി - ര്ഗര്ഭാ - ഓജഃ - സഭംരണഃ - ക്രതു - ര്ബ്രദ്ധ്രസ്യ - പ്രതിഷ്ഠാ - നാകഃ - ഷോഡശ)
അഗ്നേര്ഭാഗോ-ഽസീതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വാഁ അഗ്നിര്യജ്ഞമുഖ-ന്ദീക്ഷാ യജ്ഞമുഖ-മ്ബ്രഹ്മ യജ്ഞമുഖ-ന്ത്രിവൃ-ദ്യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി നൃചക്ഷസാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി ദക്ഷിണത-ശ്ശുശ്രുവാഗ്ംസോ വൈ നൃചക്ഷസോ-ഽന്ന-ന്ധാതാ ജാതായൈവാസ്മാ അന്നമപി ദധാതി തസ്മാജ്ജാതോ-ഽന്നമത്തി ജനിത്രഗ്ഗ് സ്പൃതഗ്ം സപ്തദശ-സ്സ്തോമ ഇത്യാഹാ-ഽന്നം-വൈഁ ജനിത്ര- [ജനിത്രമ്, അന്നഗ്ം സപ്തദശോ-ഽന്നമേവ] 16
-മന്നഗ്ം സപ്തദശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാ-ന്നമദ്യതേ മിത്രസ്യ ഭാഗോ-ഽസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രാണോ വൈ മിത്രോ-ഽപാനോ വരുണഃ പ്രാണാപാനാവേവാസ്മി-ന്ദധാതി ദിവോ വൃഷ്ടിര്വാതാ-സ്സ്പൃതാ ഏകവിഗ്ംശ-സ്സ്തോമ ഇത്യാഹ പ്രതിഷ്ഠാ വാ ഏകവിഗ്ംശഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ ഇന്ദ്രസ്യ ഭാഗോ-ഽസീത്യുത്തരത ഓജോ വാ ഇന്ദ്ര ഓജോ വിഷ്ണുരോജഃ ക്ഷത്രമോജഃ പഞ്ചദശ [പഞ്ചദശഃ, ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ] 17
ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരതോ-ഽഭിപ്രയായീ ജയതി വസൂനാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വൈഁ വസവോ യജ്ഞമുഖഗ്ം രുദ്രാ യജ്ഞമുഖ-ഞ്ചതുര്വിഗ്ംശോ യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയത്യാദിത്യാനാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി ദക്ഷിണതോ-ഽന്നം-വാഁ ആദിത്യാ അന്ന-മ്മരുതോ-ഽന്ന-ങ്ഗര്ഭാ അന്ന-മ്പഞ്ചവിഗ്ംശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാ-ഽന്നമദ്യതേ ഽദിത്യൈ ഭാഗോ- [-ഽദിത്യൈ ഭാഗഃ, അസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠാ] 18
-ഽസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠാ വാ അദിതിഃ പ്രതിഷ്ഠാ പൂഷാ പ്രതിഷ്ഠാ ത്രിണവഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ദേവസ്യ സവിതുര്ഭാഗോ-ഽ സീത്യുത്തരതോ ബ്രഹ്മ വൈ ദേവ-സ്സവിതാ ബ്രഹ്മ ബൃഹസ്പതിര്ബ്രഹ്മ ചതുഷ്ടോമോ ബ്രഹ്മവര്ചസമേവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരോ-ഽര്ധോ ബ്രഹ്മവര്ചസിതര-സ്സാവിത്രവതീ ഭവതി പ്രസൂത്യൈ തസ്മാ-ദ്ബ്രാഹ്മണാനാമുദീചീ സനിഃ പ്രസൂതാ ധര്ത്രശ്ചതുഷ്ടോമ ഇതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വൈഁ ധര്ത്രോ [ധര്ത്രഃ, യജ്ഞമുഖ-ഞ്ചതുഷ്ടോമോ] 19
യജ്ഞമുഖ-ഞ്ചതുഷ്ടോമോ യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി യാവാനാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി ദക്ഷിണതോ മാസാ വൈ യാവാ അര്ധമാസാ അയാവാ-സ്തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണാവൃതോ മാസാ അന്നം-വൈഁ യാവാ അന്ന-മ്പ്രജാ അന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാ-ന്നമദ്യത ഋഭൂണാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ വിവര്തോ ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശ ഇത്യുത്തരതോ-ഽനയോര്ലോകയോ-സ്സവീര്യത്വായ തസ്മാദിമൌ ലോകൌ സമാവ-ദ്വീര്യൌ [സമാവ-ദ്വീര്യൌ, യസ്യ മുഖ്യവതീഃ] 20
യസ്യ മുഖ്യവതീഃ പുരസ്താദുപധീയന്തേ മുഖ്യ ഏവ ഭവത്യാ-ഽസ്യ മുഖ്യോ ജായതേ യസ്യാ-ന്നവതീ - ര്ദക്ഷിണതോ-ഽത്ത്യന്നമാ-ഽസ്യാന്നാദോ ജായതേ യസ്യ പ്രതിഷ്ഠാവതീഃ പശ്ചാ-ത്പ്രത്യേവ തിഷ്ഠതി യസ്യൌജസ്വതീരുത്തരത ഓജസ്വ്യേവ ഭവത്യാ-ഽസ്യൌജസ്വീ ജായതേ ഽര്കോ വാ ഏഷ യദഗ്നിസ്തസ്യൈതദേവ സ്തോത്രമേതച്ഛസ്ത്രം-യഁദേഷാ വിധാ [വിധാ, വിധീയതേ-ഽര്ക ഏവ] 21
വിധീയതേ-ഽര്ക ഏവ തദര്ക്യമനു വി ധീയതേ ഽത്ത്യന്നമാ-ഽസ്യാന്നാദോ ജായതേ യസ്യൈഷാ വിധാ വിധീയതേ യ ഉ ചൈനാമേവം-വേഁദ സൃഷ്ടീരുപ ദധാതി യഥാസൃഷ്ടമേവാവ രുന്ധേ ന വാ ഇദ-ന്ദിവാ ന നക്തമാസീദവ്യാവൃത്ത-ന്തേ ദേവാ ഏതാ വ്യുഷ്ടീരപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത തതോ വാ ഇദം ഁവ്യൌച്ഛ-ദ്യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ വ്യേവാസ്മാ ഉച്ഛത്യഥോ തമ ഏവാപഹതേ ॥ 22 ॥
(ആശു - ര്വ്യോമ - ധരുണോ - ഭാന്തഃ - പ്രതൂര്തിര -ഭിവര്തോ - വര്ച - സ്തപോ - യോനി - ര്ഗര്ഭാ - ഓജഃ - സഭംരണഃ - ക്രതു - ര്ബ്രദ്ധ്രസ്യ - പ്രതിഷ്ഠാ - നാകഃ - ഷോഡശ)
അഗ്നേര്ഭാഗോ-ഽസീതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വാഁ അഗ്നിര്യജ്ഞമുഖ-ന്ദീക്ഷാ യജ്ഞമുഖ-മ്ബ്രഹ്മ യജ്ഞമുഖ-ന്ത്രിവൃ-ദ്യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി നൃചക്ഷസാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി ദക്ഷിണത-ശ്ശുശ്രുവാഗ്ംസോ വൈ നൃചക്ഷസോ-ഽന്ന-ന്ധാതാ ജാതായൈവാസ്മാ അന്നമപി ദധാതി തസ്മാജ്ജാതോ-ഽന്നമത്തി ജനിത്രഗ്ഗ് സ്പൃതഗ്ം സപ്തദശ-സ്സ്തോമ ഇത്യാഹാ-ഽന്നം-വൈഁ ജനിത്ര- [ജനിത്രമ്, അന്നഗ്ം സപ്തദശോ-ഽന്നമേവ] 16
-മന്നഗ്ം സപ്തദശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാ-ന്നമദ്യതേ മിത്രസ്യ ഭാഗോ-ഽസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രാണോ വൈ മിത്രോ-ഽപാനോ വരുണഃ പ്രാണാപാനാവേവാസ്മി-ന്ദധാതി ദിവോ വൃഷ്ടിര്വാതാ-സ്സ്പൃതാ ഏകവിഗ്ംശ-സ്സ്തോമ ഇത്യാഹ പ്രതിഷ്ഠാ വാ ഏകവിഗ്ംശഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ ഇന്ദ്രസ്യ ഭാഗോ-ഽസീത്യുത്തരത ഓജോ വാ ഇന്ദ്ര ഓജോ വിഷ്ണുരോജഃ ക്ഷത്രമോജഃ പഞ്ചദശ [പഞ്ചദശഃ, ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ] 17
ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരതോ-ഽഭിപ്രയായീ ജയതി വസൂനാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വൈഁ വസവോ യജ്ഞമുഖഗ്ം രുദ്രാ യജ്ഞമുഖ-ഞ്ചതുര്വിഗ്ംശോ യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയത്യാദിത്യാനാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി ദക്ഷിണതോ-ഽന്നം-വാഁ ആദിത്യാ അന്ന-മ്മരുതോ-ഽന്ന-ങ്ഗര്ഭാ അന്ന-മ്പഞ്ചവിഗ്ംശോ-ഽന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാ-ഽന്നമദ്യതേ ഽദിത്യൈ ഭാഗോ- [-ഽദിത്യൈ ഭാഗഃ, അസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠാ] 18
-ഽസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠാ വാ അദിതിഃ പ്രതിഷ്ഠാ പൂഷാ പ്രതിഷ്ഠാ ത്രിണവഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ദേവസ്യ സവിതുര്ഭാഗോ-ഽ സീത്യുത്തരതോ ബ്രഹ്മ വൈ ദേവ-സ്സവിതാ ബ്രഹ്മ ബൃഹസ്പതിര്ബ്രഹ്മ ചതുഷ്ടോമോ ബ്രഹ്മവര്ചസമേവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാദുത്തരോ-ഽര്ധോ ബ്രഹ്മവര്ചസിതര-സ്സാവിത്രവതീ ഭവതി പ്രസൂത്യൈ തസ്മാ-ദ്ബ്രാഹ്മണാനാമുദീചീ സനിഃ പ്രസൂതാ ധര്ത്രശ്ചതുഷ്ടോമ ഇതി പുരസ്താദുപ ദധാതി യജ്ഞമുഖം-വൈഁ ധര്ത്രോ [ധര്ത്രഃ, യജ്ഞമുഖ-ഞ്ചതുഷ്ടോമോ] 19
യജ്ഞമുഖ-ഞ്ചതുഷ്ടോമോ യജ്ഞമുഖമേവ പുരസ്താദ്വി യാതയതി യാവാനാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി ദക്ഷിണതോ മാസാ വൈ യാവാ അര്ധമാസാ അയാവാ-സ്തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണാവൃതോ മാസാ അന്നം-വൈഁ യാവാ അന്ന-മ്പ്രജാ അന്നമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണേനാ-ന്നമദ്യത ഋഭൂണാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീതി പശ്ചാ-ത്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ വിവര്തോ ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശ ഇത്യുത്തരതോ-ഽനയോര്ലോകയോ-സ്സവീര്യത്വായ തസ്മാദിമൌ ലോകൌ സമാവ-ദ്വീര്യൌ [സമാവ-ദ്വീര്യൌ, യസ്യ മുഖ്യവതീഃ] 20
യസ്യ മുഖ്യവതീഃ പുരസ്താദുപധീയന്തേ മുഖ്യ ഏവ ഭവത്യാ-ഽസ്യ മുഖ്യോ ജായതേ യസ്യാ-ന്നവതീ - ര്ദക്ഷിണതോ-ഽത്ത്യന്നമാ-ഽസ്യാന്നാദോ ജായതേ യസ്യ പ്രതിഷ്ഠാവതീഃ പശ്ചാ-ത്പ്രത്യേവ തിഷ്ഠതി യസ്യൌജസ്വതീരുത്തരത ഓജസ്വ്യേവ ഭവത്യാ-ഽസ്യൌജസ്വീ ജായതേ ഽര്കോ വാ ഏഷ യദഗ്നിസ്തസ്യൈതദേവ സ്തോത്രമേതച്ഛസ്ത്രം-യഁദേഷാ വിധാ [വിധാ, വിധീയതേ-ഽര്ക ഏവ] 21
വിധീയതേ-ഽര്ക ഏവ തദര്ക്യമനു വി ധീയതേ ഽത്ത്യന്നമാ-ഽസ്യാന്നാദോ ജായതേ യസ്യൈഷാ വിധാ വിധീയതേ യ ഉ ചൈനാമേവം-വേഁദ സൃഷ്ടീരുപ ദധാതി യഥാസൃഷ്ടമേവാവ രുന്ധേ ന വാ ഇദ-ന്ദിവാ ന നക്തമാസീദവ്യാവൃത്ത-ന്തേ ദേവാ ഏതാ വ്യുഷ്ടീരപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത തതോ വാ ഇദം ഁവ്യൌച്ഛ-ദ്യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ വ്യേവാസ്മാ ഉച്ഛത്യഥോ തമ ഏവാപഹതേ ॥ 22 ॥
(വൈ ജനിത്രം - പഞ്ചദശോ - ഽദിത്യൈ ഭാഗോ - വൈ ധര്ത്രഃ - സമാവദ്വീര്യൈ-വിധാ-തതോ വാ ഇദം - ചതുര്ദശ ച ) (അ. 4)
(അഗ്നേ - ര്നൃചക്ഷസാം - ജനിത്രം - മിത്ര - സ്യേന്ദ്രസ്യ -വസൂനാ - മാദിത്യാനാ - മദിത്യൈ - ദേവസ്യ സവിതുഃ - സാവിത്രവതീ - ധര്ത്രോ - യാവാനാ-മൃഭൂണാം - ഁവിവര്ത - ശ്ചതുര്ദശ)
അഗ്നേ ജാതാ-ന്പ്രണുദാ ന-സ്സപത്നാനിതി പുരസ്താദുപ ദധാതി ജാതാനേവ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്രണുദതേ സഹസാ ജാതാനിതി പശ്ചാജ്ജനിഷ്യമാണാനേവ പ്രതി നുദതേ ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശ-സ്സ്തോമ ഇതി ദക്ഷിണതോ ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശോ ബ്രഹ്മവര്ചസമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണോ-ഽര്ധോ ബ്രഹ്മവര്ചസിതര-ഷ്ഷോഡശ-സ്സ്തോമ ഇത്യുത്തരത ഓജോ വൈ ഷോഡശ ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാ- [തസ്മാത്, ഉത്തരതോ-ഽഭിപ്രയായീ] 23
-ദുത്തരതോ-ഽഭിപ്രയായീ ജയതി വജ്രോ വൈ ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശോ വജ്രഃ ഷോഡശോ യദേതേ ഇഷ്ടകേ ഉപദധാതി ജാതാഗ്ശ്ചൈവ ജനിഷ്യമാണാഗ്ശ്ച ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്രണുദ്യ വജ്രമനു പ്രഹരതി സ്തൃത്യൈ പുരീഷവതീ-മ്മദ്ധ്യ ഉപദധാതി പുരീഷം-വൈഁ മദ്ധ്യമാത്മന-സ്സാത്മാനമേവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ സാത്മാ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ ഭവതി യ ഏവം-വേഁദൈതാ വാ അസപത്നാ നാമേഷ്ടകാ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ [ഉപധീയന്തേ, നാ-ഽസ്യ] 24
നാ-ഽസ്യ സപത്നോ ഭവതി പശുര്വാ ഏഷ യദഗ്നിര്വിരാജ ഉത്തമായാ-ഞ്ചിത്യാമുപ ദധാതി വിരാജമേവോത്തമാ-മ്പശുഷു ദധാതി തസ്മാ-ത്പശുമാനുത്തമാം-വാഁചം-വഁദതി ദശദശോപ ദധാതി സവീര്യത്വായാ-ഽക്ഷ്ണയോപ ദധാതി തസ്മാദക്ഷ്ണയാ പശവോ-ഽങ്ഗാനി പ്രഹരന്തി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ യാനി വൈ ഛന്ദാഗ്ംസി സുവര്ഗ്യാണ്യാസ-ന്തൈര്ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്തേനര്ഷയോ- [-ഁലോകമായ-ന്തേനര്ഷയഃ, അശ്രാമ്യ-ന്തേ തപോ-ഽതപ്യന്ത] 25
-ഽശ്രാമ്യ-ന്തേ തപോ-ഽതപ്യന്ത താനി തപസാ-ഽപശ്യ-ന്തേഭ്യ ഏതാ ഇഷ്ടകാ നിരമിമതേവശ്ഛന്ദോ വരിവശ്ഛന്ദ ഇതി താ ഉപാദധത താഭിര്വൈ തേ സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യദേതാ ഇഷ്ടകാ ഉപദധാതി യാന്യേവ ഛന്ദാഗ്ംസി സുവര്ഗ്യാണി തൈരേവ യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി യജ്ഞേന വൈ പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ-സ്സ്തോമ ഭാഗൈരേവാ-ഽസൃജത യ- [-ഽസൃജത യത്, സ്തോമ ഭാഗാ ഉപദധാതി] 26
-ഥ്സ്തോമ ഭാഗാ ഉപദധാതി പ്രജാ ഏവ ത-ദ്യജമാന-സ്സൃജതേ ബൃഹസ്പതിര്വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ തേജ-സ്സമഭരദ്യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ ഉപദധാതി സതേജസമേവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ ബൃഹസ്പതിര്വാ ഏതാം-യഁജ്ഞസ്യ പ്രതിഷ്ഠാമപശ്യദ്യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ ഉപദധാതി യജ്ഞസ്യ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ സപ്തസപ്തോപ ദധാതി സവീര്യത്വായ തിസ്രോ മദ്ധ്യേ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 27 ॥
(അഗ്നേ - ര്നൃചക്ഷസാം - ജനിത്രം - മിത്ര - സ്യേന്ദ്രസ്യ -വസൂനാ - മാദിത്യാനാ - മദിത്യൈ - ദേവസ്യ സവിതുഃ - സാവിത്രവതീ - ധര്ത്രോ - യാവാനാ-മൃഭൂണാം - ഁവിവര്ത - ശ്ചതുര്ദശ)
അഗ്നേ ജാതാ-ന്പ്രണുദാ ന-സ്സപത്നാനിതി പുരസ്താദുപ ദധാതി ജാതാനേവ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്രണുദതേ സഹസാ ജാതാനിതി പശ്ചാജ്ജനിഷ്യമാണാനേവ പ്രതി നുദതേ ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശ-സ്സ്തോമ ഇതി ദക്ഷിണതോ ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശോ ബ്രഹ്മവര്ചസമേവ ദക്ഷിണതോ ധത്തേ തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണോ-ഽര്ധോ ബ്രഹ്മവര്ചസിതര-ഷ്ഷോഡശ-സ്സ്തോമ ഇത്യുത്തരത ഓജോ വൈ ഷോഡശ ഓജ ഏവോത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാ- [തസ്മാത്, ഉത്തരതോ-ഽഭിപ്രയായീ] 23
-ദുത്തരതോ-ഽഭിപ്രയായീ ജയതി വജ്രോ വൈ ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശോ വജ്രഃ ഷോഡശോ യദേതേ ഇഷ്ടകേ ഉപദധാതി ജാതാഗ്ശ്ചൈവ ജനിഷ്യമാണാഗ്ശ്ച ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്രണുദ്യ വജ്രമനു പ്രഹരതി സ്തൃത്യൈ പുരീഷവതീ-മ്മദ്ധ്യ ഉപദധാതി പുരീഷം-വൈഁ മദ്ധ്യമാത്മന-സ്സാത്മാനമേവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ സാത്മാ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ ഭവതി യ ഏവം-വേഁദൈതാ വാ അസപത്നാ നാമേഷ്ടകാ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ [ഉപധീയന്തേ, നാ-ഽസ്യ] 24
നാ-ഽസ്യ സപത്നോ ഭവതി പശുര്വാ ഏഷ യദഗ്നിര്വിരാജ ഉത്തമായാ-ഞ്ചിത്യാമുപ ദധാതി വിരാജമേവോത്തമാ-മ്പശുഷു ദധാതി തസ്മാ-ത്പശുമാനുത്തമാം-വാഁചം-വഁദതി ദശദശോപ ദധാതി സവീര്യത്വായാ-ഽക്ഷ്ണയോപ ദധാതി തസ്മാദക്ഷ്ണയാ പശവോ-ഽങ്ഗാനി പ്രഹരന്തി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ യാനി വൈ ഛന്ദാഗ്ംസി സുവര്ഗ്യാണ്യാസ-ന്തൈര്ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്തേനര്ഷയോ- [-ഁലോകമായ-ന്തേനര്ഷയഃ, അശ്രാമ്യ-ന്തേ തപോ-ഽതപ്യന്ത] 25
-ഽശ്രാമ്യ-ന്തേ തപോ-ഽതപ്യന്ത താനി തപസാ-ഽപശ്യ-ന്തേഭ്യ ഏതാ ഇഷ്ടകാ നിരമിമതേവശ്ഛന്ദോ വരിവശ്ഛന്ദ ഇതി താ ഉപാദധത താഭിര്വൈ തേ സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യദേതാ ഇഷ്ടകാ ഉപദധാതി യാന്യേവ ഛന്ദാഗ്ംസി സുവര്ഗ്യാണി തൈരേവ യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി യജ്ഞേന വൈ പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ-സ്സ്തോമ ഭാഗൈരേവാ-ഽസൃജത യ- [-ഽസൃജത യത്, സ്തോമ ഭാഗാ ഉപദധാതി] 26
-ഥ്സ്തോമ ഭാഗാ ഉപദധാതി പ്രജാ ഏവ ത-ദ്യജമാന-സ്സൃജതേ ബൃഹസ്പതിര്വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ തേജ-സ്സമഭരദ്യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ ഉപദധാതി സതേജസമേവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ ബൃഹസ്പതിര്വാ ഏതാം-യഁജ്ഞസ്യ പ്രതിഷ്ഠാമപശ്യദ്യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ യ-ഥ്സ്തോമഭാഗാ ഉപദധാതി യജ്ഞസ്യ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ സപ്തസപ്തോപ ദധാതി സവീര്യത്വായ തിസ്രോ മദ്ധ്യേ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 27 ॥
( ഉത്തരതോ ധത്തേ തസ്മാ - ദുപധീയന്ത - ഋഷയോ - ഽസൃജത യത് - ത്രിചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
രശ്മിരിത്യേവാ ഽഽദിത്യമസൃജത പ്രേതിരിതി ധര്മമന്വിതിരിതി ദിവഗ്ം സധിംരിത്യന്തരിക്ഷ-മ്പ്രതിധിരിതി പൃഥിവീം-വിഁഷ്ടമ്ഭ ഇതി വൃഷ്ടി-മ്പ്രവേത്യഹരനുവേതി രാത്രിമുശിഗിതി വസൂ-ന്പ്രകേത ഇതി രുദ്രാന്-ഥ്സുദീതിരിത്യാദിത്യാനോജ ഇതി പിതൄഗ്സ്തന്തുരിതി പ്രജാഃ പൃതനാഷാഡിതി പശൂ-ന്രേവദിത്യോ-ഷധീരഭിജിദസി യുക്തഗ്രാവേ- [യുക്തഗ്രാവാ, ഇന്ദ്രായ ത്വേന്ദ്ര-ഞ്ജിന്വേത്യേവ] 28
-ന്ദ്രായ ത്വേന്ദ്ര-ഞ്ജിന്വേത്യേവ ദക്ഷിണതോ വജ്ര-മ്പര്യൌഹദഭിജിത്യൈ താഃ പ്രജാ അപപ്രാണാ അസൃജത താസ്വധിപതിരസീത്യേവ പ്രാണമദധാ-ദ്യന്തേത്യപാനഗ്ം സഗ്ംസര്പ ഇതി ചക്ഷുര്വയോധാ ഇതി ശ്രോത്ര-ന്താഃ പ്രജാഃ പ്രാണതീരപാനതീഃ പശ്യന്തീ-ശ്ശൃണ്വതീര്ന മിഥുനീ അഭവ-ന്താസു ത്രിവൃദസീത്യേവ മിഥുനമദധാ-ത്താഃ പ്രജാ മിഥുനീ [ ] 29
ഭവന്തീര്ന പ്രാജായന്ത താ-സ്സഗ്ംരോഹോ-ഽസി നീരോഹോ-ഽസീത്യേവ പ്രാ-ഽജനയ-ത്താഃ പ്രജാഃ പ്രജാതാ ന പ്രത്യതിഷ്ഠ-ന്താ വസുകോ-ഽസി വേഷശ്രിരസി വസ്യഷ്ടിരസീത്യേവൈഷു ലോകേഷു പ്രത്യസ്ഥാപയദ്യദാഹ വസുകോ-ഽസി വേഷശ്രിരസി വസ്യഷ്ടിരസീതി പ്രജാ ഏവ പ്രജാതാ ഏഷു ലോകേഷു പ്രതിഷ്ഠാപയതി സാത്മാ-ഽന്തരിക്ഷഗ്ം രോഹതി സപ്രാണോ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠത്യവ്യര്ധുകഃ പ്രാണാപാനാഭ്യാ-മ്ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 30 ॥
രശ്മിരിത്യേവാ ഽഽദിത്യമസൃജത പ്രേതിരിതി ധര്മമന്വിതിരിതി ദിവഗ്ം സധിംരിത്യന്തരിക്ഷ-മ്പ്രതിധിരിതി പൃഥിവീം-വിഁഷ്ടമ്ഭ ഇതി വൃഷ്ടി-മ്പ്രവേത്യഹരനുവേതി രാത്രിമുശിഗിതി വസൂ-ന്പ്രകേത ഇതി രുദ്രാന്-ഥ്സുദീതിരിത്യാദിത്യാനോജ ഇതി പിതൄഗ്സ്തന്തുരിതി പ്രജാഃ പൃതനാഷാഡിതി പശൂ-ന്രേവദിത്യോ-ഷധീരഭിജിദസി യുക്തഗ്രാവേ- [യുക്തഗ്രാവാ, ഇന്ദ്രായ ത്വേന്ദ്ര-ഞ്ജിന്വേത്യേവ] 28
-ന്ദ്രായ ത്വേന്ദ്ര-ഞ്ജിന്വേത്യേവ ദക്ഷിണതോ വജ്ര-മ്പര്യൌഹദഭിജിത്യൈ താഃ പ്രജാ അപപ്രാണാ അസൃജത താസ്വധിപതിരസീത്യേവ പ്രാണമദധാ-ദ്യന്തേത്യപാനഗ്ം സഗ്ംസര്പ ഇതി ചക്ഷുര്വയോധാ ഇതി ശ്രോത്ര-ന്താഃ പ്രജാഃ പ്രാണതീരപാനതീഃ പശ്യന്തീ-ശ്ശൃണ്വതീര്ന മിഥുനീ അഭവ-ന്താസു ത്രിവൃദസീത്യേവ മിഥുനമദധാ-ത്താഃ പ്രജാ മിഥുനീ [ ] 29
ഭവന്തീര്ന പ്രാജായന്ത താ-സ്സഗ്ംരോഹോ-ഽസി നീരോഹോ-ഽസീത്യേവ പ്രാ-ഽജനയ-ത്താഃ പ്രജാഃ പ്രജാതാ ന പ്രത്യതിഷ്ഠ-ന്താ വസുകോ-ഽസി വേഷശ്രിരസി വസ്യഷ്ടിരസീത്യേവൈഷു ലോകേഷു പ്രത്യസ്ഥാപയദ്യദാഹ വസുകോ-ഽസി വേഷശ്രിരസി വസ്യഷ്ടിരസീതി പ്രജാ ഏവ പ്രജാതാ ഏഷു ലോകേഷു പ്രതിഷ്ഠാപയതി സാത്മാ-ഽന്തരിക്ഷഗ്ം രോഹതി സപ്രാണോ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠത്യവ്യര്ധുകഃ പ്രാണാപാനാഭ്യാ-മ്ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 30 ॥
(യുക്തഗ്രാവാ - പ്രജാ മിഥുന്യ - ന്തരിക്ഷം - ദ്വാദശ ച) (അ. 6)
നാകസദ്ഭിര്വൈ ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്തന്നാകസദാ-ന്നാകസത്ത്വം-യഁന്നാകസദ ഉപദധാതി നാകസദ്ഭിരേവ ത-ദ്യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി സുവര്ഗോ വൈ ലോകോ നാകോ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ നാസ്മാ അക-മ്ഭവതി യജമാനായതനം-വൈഁ നാകസദോ യന്നാകസദ ഉപദധാത്യായതനമേവ ത-ദ്യജമാനഃ കുരുതേ പൃഷ്ഠാനാം-വാഁ ഏത-ത്തേജ-സ്സമ്ഭൃതം-യഁന്നാകസദോ യന്നാകസദ [യന്നാകസദഃ, ഉപദധാതി പൃഷ്ഠാനാമേവ] 31
ഉപദധാതി പൃഷ്ഠാനാമേവ തേജോ-ഽവ രുന്ധേ പഞ്ചചോഡാ ഉപ ദധാത്യഫ്സരസ ഏവൈനമേതാ ഭൂതാ അമുഷ്മിന് ഁലോക ഉപ ശേരേ-ഽഥോ തനൂപാനീരേവൈതാ യജമാനസ്യ യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ത്തമുപദധദ്ധ്യായേദേതാഭ്യ ഏവൈന-ന്ദേവതാഭ്യ ആ വൃശ്ചതി താജഗാര്തിമാര്ച്ഛത്യുത്തരാ നാകസദ്ഭ്യ ഉപദധാതി യഥാ ജായാമാനീയ ഗൃഹേഷു നിഷാദയതി താദൃഗേവ ത- [താദൃഗേവ തത്, പശ്ചാ-ത്പ്രാചീ-] 32
-ത്പശ്ചാ-ത്പ്രാചീ-മുത്തമാമുപ ദധാതി തസ്മാ-ത്പശ്ചാ-ത്പ്രാചീ പത്ന്യന്വാസ്തേ സ്വയമാതൃണ്ണാ-ഞ്ച വികര്ണീ-ഞ്ചോത്തമേ ഉപ ദധാതി പ്രാണോ വൈ സ്വയമാതൃണ്ണാ-ഽഽയുര്വികര്ണീ പ്രാണ-ഞ്ചൈവാ-ഽഽയുശ്ച പ്രാണാനാമുത്തമൌ ധത്തേ തസ്മാ-ത്പ്രാണശ്ചാ-ഽഽയുശ്ച പ്രാണാനാമുത്തമൌ നാന്യാമുത്തരാമിഷ്ടകാമുപ ദദ്ധ്യാ-ദ്യദന്യാമുത്തരാ-മിഷ്ടകാ-മുപദദ്ധ്യാ-ത്പശൂനാ- [-മുപദദ്ധ്യാ-ത്പശൂനാമ്, ച യജമാനസ്യ ച] 33
-ഞ്ച യജമാനസ്യ ച പ്രാണ-ഞ്ചാ-ഽഽയുശ്ചാപി ദദ്ധ്യാ-ത്തസ്മാന്നാ-ന്യോത്തരേഷ്ടകോപധേയാ സ്വയമാതൃണ്ണാമുപ ദധാത്യസൌ വൈ സ്വയമാതൃണ്ണാ- ഽമൂമേവോപ ധത്തേ ഽശ്വമുപ ഘ്രാപയതി പ്രാണമേവാസ്യാ-ന്ദധാത്യഥോ പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ പ്രജാപതിനൈവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഭവതി പ്രാണാനാമുഥ്സൃഷ്ട്യാ അഥോ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാ-ഽനുഖ്യാത്യാ ഏഷാ വൈ ദേവാനാം-വിഁക്രാന്തിര്യ-ദ്വികര്ണീ യ-ദ്വികര്ണീമുപദധാതി ദേവാനാമേവ വിക്രാന്തിമനു വിക്രമത ഉത്തരത ഉപദധാതി തസ്മാദുത്തരത ഉപചാരോ-ഽഗ്നി ര്വായുമതീ ഭവതി സമിദ്ധ്യൈ ॥ 34 ॥
നാകസദ്ഭിര്വൈ ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്തന്നാകസദാ-ന്നാകസത്ത്വം-യഁന്നാകസദ ഉപദധാതി നാകസദ്ഭിരേവ ത-ദ്യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി സുവര്ഗോ വൈ ലോകോ നാകോ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ നാസ്മാ അക-മ്ഭവതി യജമാനായതനം-വൈഁ നാകസദോ യന്നാകസദ ഉപദധാത്യായതനമേവ ത-ദ്യജമാനഃ കുരുതേ പൃഷ്ഠാനാം-വാഁ ഏത-ത്തേജ-സ്സമ്ഭൃതം-യഁന്നാകസദോ യന്നാകസദ [യന്നാകസദഃ, ഉപദധാതി പൃഷ്ഠാനാമേവ] 31
ഉപദധാതി പൃഷ്ഠാനാമേവ തേജോ-ഽവ രുന്ധേ പഞ്ചചോഡാ ഉപ ദധാത്യഫ്സരസ ഏവൈനമേതാ ഭൂതാ അമുഷ്മിന് ഁലോക ഉപ ശേരേ-ഽഥോ തനൂപാനീരേവൈതാ യജമാനസ്യ യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ത്തമുപദധദ്ധ്യായേദേതാഭ്യ ഏവൈന-ന്ദേവതാഭ്യ ആ വൃശ്ചതി താജഗാര്തിമാര്ച്ഛത്യുത്തരാ നാകസദ്ഭ്യ ഉപദധാതി യഥാ ജായാമാനീയ ഗൃഹേഷു നിഷാദയതി താദൃഗേവ ത- [താദൃഗേവ തത്, പശ്ചാ-ത്പ്രാചീ-] 32
-ത്പശ്ചാ-ത്പ്രാചീ-മുത്തമാമുപ ദധാതി തസ്മാ-ത്പശ്ചാ-ത്പ്രാചീ പത്ന്യന്വാസ്തേ സ്വയമാതൃണ്ണാ-ഞ്ച വികര്ണീ-ഞ്ചോത്തമേ ഉപ ദധാതി പ്രാണോ വൈ സ്വയമാതൃണ്ണാ-ഽഽയുര്വികര്ണീ പ്രാണ-ഞ്ചൈവാ-ഽഽയുശ്ച പ്രാണാനാമുത്തമൌ ധത്തേ തസ്മാ-ത്പ്രാണശ്ചാ-ഽഽയുശ്ച പ്രാണാനാമുത്തമൌ നാന്യാമുത്തരാമിഷ്ടകാമുപ ദദ്ധ്യാ-ദ്യദന്യാമുത്തരാ-മിഷ്ടകാ-മുപദദ്ധ്യാ-ത്പശൂനാ- [-മുപദദ്ധ്യാ-ത്പശൂനാമ്, ച യജമാനസ്യ ച] 33
-ഞ്ച യജമാനസ്യ ച പ്രാണ-ഞ്ചാ-ഽഽയുശ്ചാപി ദദ്ധ്യാ-ത്തസ്മാന്നാ-ന്യോത്തരേഷ്ടകോപധേയാ സ്വയമാതൃണ്ണാമുപ ദധാത്യസൌ വൈ സ്വയമാതൃണ്ണാ- ഽമൂമേവോപ ധത്തേ ഽശ്വമുപ ഘ്രാപയതി പ്രാണമേവാസ്യാ-ന്ദധാത്യഥോ പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ പ്രജാപതിനൈവാഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഭവതി പ്രാണാനാമുഥ്സൃഷ്ട്യാ അഥോ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാ-ഽനുഖ്യാത്യാ ഏഷാ വൈ ദേവാനാം-വിഁക്രാന്തിര്യ-ദ്വികര്ണീ യ-ദ്വികര്ണീമുപദധാതി ദേവാനാമേവ വിക്രാന്തിമനു വിക്രമത ഉത്തരത ഉപദധാതി തസ്മാദുത്തരത ഉപചാരോ-ഽഗ്നി ര്വായുമതീ ഭവതി സമിദ്ധ്യൈ ॥ 34 ॥
(സമ്ഭൃതം-യഁന്നാകസദോ യന്നാകസദ - സ്തത് - പശൂനാ-മേഷാ വൈ-ദ്വാവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 7)
ഛന്ദാഗ്സ്യുപ ദധാതി പശവോ വൈ ഛന്ദാഗ്ംസി പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഛന്ദാഗ്ംസി വൈ ദേവാനാം-വാഁമ-മ്പശവോ വാമമേവ പശൂനവ രുന്ധ ഏതാഗ്ം ഹ വൈ യജ്ഞസേന-ശ്ചൈത്രിയായണ-ശ്ചിതിം-വിഁദാ-ഞ്ചകാര തയാ വൈ സ പശൂനവാരുന്ധ യദേതാമുപദധാതി പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഗായത്രീഃ പുരസ്താദുപ ദധാതി തേജോ വൈ ഗായത്രീ തേജ ഏവ [തേജ ഏവ, മുഖതോ ധത്തേ] 35
മുഖതോ ധത്തേ മൂര്ധന്വതീര്ഭവന്തി മൂര്ധാനമേവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ത്രിഷ്ടുഭ ഉപ ദധാതീന്ദ്രിയം-വൈഁ ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയമേവ മദ്ധ്യതോ ധത്തേ ജഗതീരുപ ദധാതി ജാഗതാ വൈ പശവഃ പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഽനുഷ്ടുഭ ഉപ ദധാതി പ്രാണാ വാ അനുഷ്ടുപ് പ്രാണാനാമുഥ്സൃഷ്ട്യൈ ബൃഹതീരുഷ്ണിഹാഃ പങ്ക്തീരക്ഷരപങ്ക്തീരിതി വിഷുരൂപാണി ഛന്ദാഗ്സ്യുപ ദധാതി വിഷുരൂപാ വൈ പശവഃ പശവ- [പശവഃ പശവഃ, ഛന്ദാഗ്ംസി വിഷുരൂപാനേവ] 36
-ശ്ഛന്ദാഗ്ംസി വിഷുരൂപാനേവ പശൂനവ രുന്ധേ വിഷുരൂപമസ്യ ഗൃഹേ ദൃശ്യതേ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ യ ഉ ചൈനാ ഏവം-വേഁദാ-ഽതിച്ഛന്ദസമുപ ദധാത്യതിച്ഛന്ദാ വൈ സര്വാണി ഛന്ദാഗ്ംസി സര്വേഭിരേവൈന-ഞ്ഛന്ദോഭിശ്ചിനുതേ വര്ഷ്മ വാ ഏഷാ ഛന്ദസാം-യഁദതിച്ഛന്ദാ യദതിച്ഛന്ദസ-മുപദധാതി വര്ഷ്മൈവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ദ്വിപദാ ഉപ ദധാതി ദ്വിപാ-ദ്യജമാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 37 ॥
ഛന്ദാഗ്സ്യുപ ദധാതി പശവോ വൈ ഛന്ദാഗ്ംസി പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഛന്ദാഗ്ംസി വൈ ദേവാനാം-വാഁമ-മ്പശവോ വാമമേവ പശൂനവ രുന്ധ ഏതാഗ്ം ഹ വൈ യജ്ഞസേന-ശ്ചൈത്രിയായണ-ശ്ചിതിം-വിഁദാ-ഞ്ചകാര തയാ വൈ സ പശൂനവാരുന്ധ യദേതാമുപദധാതി പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഗായത്രീഃ പുരസ്താദുപ ദധാതി തേജോ വൈ ഗായത്രീ തേജ ഏവ [തേജ ഏവ, മുഖതോ ധത്തേ] 35
മുഖതോ ധത്തേ മൂര്ധന്വതീര്ഭവന്തി മൂര്ധാനമേവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ത്രിഷ്ടുഭ ഉപ ദധാതീന്ദ്രിയം-വൈഁ ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയമേവ മദ്ധ്യതോ ധത്തേ ജഗതീരുപ ദധാതി ജാഗതാ വൈ പശവഃ പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഽനുഷ്ടുഭ ഉപ ദധാതി പ്രാണാ വാ അനുഷ്ടുപ് പ്രാണാനാമുഥ്സൃഷ്ട്യൈ ബൃഹതീരുഷ്ണിഹാഃ പങ്ക്തീരക്ഷരപങ്ക്തീരിതി വിഷുരൂപാണി ഛന്ദാഗ്സ്യുപ ദധാതി വിഷുരൂപാ വൈ പശവഃ പശവ- [പശവഃ പശവഃ, ഛന്ദാഗ്ംസി വിഷുരൂപാനേവ] 36
-ശ്ഛന്ദാഗ്ംസി വിഷുരൂപാനേവ പശൂനവ രുന്ധേ വിഷുരൂപമസ്യ ഗൃഹേ ദൃശ്യതേ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ യ ഉ ചൈനാ ഏവം-വേഁദാ-ഽതിച്ഛന്ദസമുപ ദധാത്യതിച്ഛന്ദാ വൈ സര്വാണി ഛന്ദാഗ്ംസി സര്വേഭിരേവൈന-ഞ്ഛന്ദോഭിശ്ചിനുതേ വര്ഷ്മ വാ ഏഷാ ഛന്ദസാം-യഁദതിച്ഛന്ദാ യദതിച്ഛന്ദസ-മുപദധാതി വര്ഷ്മൈവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ദ്വിപദാ ഉപ ദധാതി ദ്വിപാ-ദ്യജമാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 37 ॥
(തേജ ഏവ - പശവഃ പശവോ - യജമാന - ഏകഞ്ച) (അ. 8)
സര്വാഭ്യോ വൈ ദേവതാഭ്യോ-ഽഗ്നിശ്ചീയതേ യ-ഥ്സയുജോ നോപദദ്ധ്യാ-ദ്ദേവതാ അസ്യാഗ്നിം-വൃഁഞ്ജീരന്. യ-ഥ്സയുജ ഉപദധാത്യാത്മനൈവൈനഗ്ം സയുജ-ഞ്ചിനുതേ നാഗ്നിനാ വ്യൃദ്ധ്യതേ-ഽഥോ യഥാ പുരുഷ-സ്സ്നാവഭി-സ്സന്തത ഏവമേവൈതാഭിരഗ്നി-സ്സന്തതോ ഽഗ്നിനാ വൈ ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്താ അമൂഃ കൃത്തികാ അഭവന് യസ്യൈതാ ഉപ ധീയന്തേ സുവര്ഗമേവ [ ] 38
ലോകമേതി ഗച്ഛതി പ്രകാശ-ഞ്ചിത്രമേവ ഭവതി മണ്ഡലേഷ്ടകാ ഉപ ദധാതീമേ വൈ ലോകാ മണ്ഡലേഷ്ടകാ ഇമേ ഖലു വൈ ലോകാ ദേവപുരാ ദേവപുരാ ഏവ പ്രവിശതി നാ-ഽഽര്തിമാര്ച്ഛത്യഗ്നി-ഞ്ചിക്യാനോ വിശ്വജ്യോതിഷ ഉപ ദധാതീമാനേവൈതാഭി-ര്ലോകാന് ജ്യോതിഷ്മതഃ കുരുതേ-ഽഥോ പ്രാണാനേവൈതാ യജമാനസ്യ ദാദ്ധ്രത്യേതാ വൈ ദേവതാ-സ്സുവര്ഗ്യാസ്താ ഏവാ- -ന്വാരഭ്യ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി ॥ 39 ॥
സര്വാഭ്യോ വൈ ദേവതാഭ്യോ-ഽഗ്നിശ്ചീയതേ യ-ഥ്സയുജോ നോപദദ്ധ്യാ-ദ്ദേവതാ അസ്യാഗ്നിം-വൃഁഞ്ജീരന്. യ-ഥ്സയുജ ഉപദധാത്യാത്മനൈവൈനഗ്ം സയുജ-ഞ്ചിനുതേ നാഗ്നിനാ വ്യൃദ്ധ്യതേ-ഽഥോ യഥാ പുരുഷ-സ്സ്നാവഭി-സ്സന്തത ഏവമേവൈതാഭിരഗ്നി-സ്സന്തതോ ഽഗ്നിനാ വൈ ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്താ അമൂഃ കൃത്തികാ അഭവന് യസ്യൈതാ ഉപ ധീയന്തേ സുവര്ഗമേവ [ ] 38
ലോകമേതി ഗച്ഛതി പ്രകാശ-ഞ്ചിത്രമേവ ഭവതി മണ്ഡലേഷ്ടകാ ഉപ ദധാതീമേ വൈ ലോകാ മണ്ഡലേഷ്ടകാ ഇമേ ഖലു വൈ ലോകാ ദേവപുരാ ദേവപുരാ ഏവ പ്രവിശതി നാ-ഽഽര്തിമാര്ച്ഛത്യഗ്നി-ഞ്ചിക്യാനോ വിശ്വജ്യോതിഷ ഉപ ദധാതീമാനേവൈതാഭി-ര്ലോകാന് ജ്യോതിഷ്മതഃ കുരുതേ-ഽഥോ പ്രാണാനേവൈതാ യജമാനസ്യ ദാദ്ധ്രത്യേതാ വൈ ദേവതാ-സ്സുവര്ഗ്യാസ്താ ഏവാ- -ന്വാരഭ്യ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി ॥ 39 ॥
(സുവര്ഗമേവ - താ ഏവ - ചത്വാരി ച) (അ. 9)
വൃഷ്ടിസനീരുപ ദധാതി വൃഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ യദേകധോപദദ്ധ്യാദേകമൃതും-വഁര്ഷേദനുപരിഹാരഗ്ം സാദയതി തസ്മാ-ഥ്സര്വാനൃതൂന്. വര്ഷതി പുരോവാതസനി-രസീത്യാഹൈതദ്വൈ വൃഷ്ട്യൈ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ വൃഷ്ടിമവ രുന്ധേ സംയാഁനീഭിര്വൈ ദേവാ ഇമാന് ഁലോകാന്-ഥ്സമയുസ്ത-ഥ്സംയാഁനീനാഗ്ം സംയാഁനിത്വം-യഁ-ഥ്സംയാഁനീരുപദധാതി യഥാ-ഽഫ്സു നാവാ സംയാഁത്യേവ- [സംയാഁത്യേവമ്, ഏവൈതാഭി] 40
-മേവൈതാഭി ര്യജമാന ഇമാന് ഁലോകാന്-ഥ്സം-യാഁതി പ്ലവോ വാ ഏഷോ-ഽഗ്നേര്യ-ഥ്സംയാഁനീര്യ-ഥ്സംയാഁനീരുപദധാതി പ്ലവമേവൈതമഗ്നയ ഉപദധാത്യുത യസ്യൈതാസൂപഹിതാസ്വാപോ-ഽഗ്നിഗ്ം ഹരന്ത്യഹൃത ഏവാസ്യാ-ഗ്നിരാദിത്യേഷ്ടകാ ഉപ ദധാത്യാദിത്യാ വാ ഏത-മ്ഭൂത്യൈ പ്രതിനുദന്തേ യോ-ഽല-മ്ഭൂത്യൈ സ-ന്ഭൂതി-ന്ന പ്രാപ്നോത്യാദിത്യാ [പ്രാപ്നോത്യാദിത്യാഃ, ഏവൈന-മ്ഭൂതി-] 41
ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയന്ത്യസൌ വാ ഏതസ്യാ-ഽഽദിത്യോ രുചമാ ദത്തേ യോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചിത്വാ ന രോചതേ യദാദിത്യേഷ്ടകാ ഉപദധാത്യസാവേ-വാസ്മിന്നാദിത്യോ രുച-ന്ദധാതി യഥാ-ഽസൌ ദേവാനാഗ്ം രോചത ഏവമേവൈഷ മനുഷ്യാണാഗ്ം രോചതേ ഘൃതേഷ്ടകാ ഉപ ദധാത്യേതദ്വാ അഗ്നേഃ പ്രിയ-ന്ധാമ യ-ദ്ഘൃത-മ്പ്രിയേണൈവൈന-ന്ധാമ്നാ സമര്ധയ- [സമര്ധയതി, അഥോ] 42
-ത്യഥോ തേജസാ ഽനുപരിഹാരഗ്ം സാദയ-ത്യപരിവര്ഗ-മേവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി പ്രജാപതിരഗ്നിമചിനുത സ യശസാ വ്യാര്ധ്യത സ ഏതാ യശോദാ അപശ്യ-ത്താ ഉപാധത്ത താഭിര്വൈ സ യശ ആത്മന്നധത്ത യദ്യശോദാ ഉപദധാതി യശ ഏവ താഭിര്യജമാന ആത്മ-ന്ധത്തേ പഞ്ചോപ ദധാതി പാങ്ക്തഃ പുരുഷോ യാവാനേവ പുരുഷസ്തസ്മിന് യശോ ദധാതി ॥ 43 ॥
വൃഷ്ടിസനീരുപ ദധാതി വൃഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ യദേകധോപദദ്ധ്യാദേകമൃതും-വഁര്ഷേദനുപരിഹാരഗ്ം സാദയതി തസ്മാ-ഥ്സര്വാനൃതൂന്. വര്ഷതി പുരോവാതസനി-രസീത്യാഹൈതദ്വൈ വൃഷ്ട്യൈ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ വൃഷ്ടിമവ രുന്ധേ സംയാഁനീഭിര്വൈ ദേവാ ഇമാന് ഁലോകാന്-ഥ്സമയുസ്ത-ഥ്സംയാഁനീനാഗ്ം സംയാഁനിത്വം-യഁ-ഥ്സംയാഁനീരുപദധാതി യഥാ-ഽഫ്സു നാവാ സംയാഁത്യേവ- [സംയാഁത്യേവമ്, ഏവൈതാഭി] 40
-മേവൈതാഭി ര്യജമാന ഇമാന് ഁലോകാന്-ഥ്സം-യാഁതി പ്ലവോ വാ ഏഷോ-ഽഗ്നേര്യ-ഥ്സംയാഁനീര്യ-ഥ്സംയാഁനീരുപദധാതി പ്ലവമേവൈതമഗ്നയ ഉപദധാത്യുത യസ്യൈതാസൂപഹിതാസ്വാപോ-ഽഗ്നിഗ്ം ഹരന്ത്യഹൃത ഏവാസ്യാ-ഗ്നിരാദിത്യേഷ്ടകാ ഉപ ദധാത്യാദിത്യാ വാ ഏത-മ്ഭൂത്യൈ പ്രതിനുദന്തേ യോ-ഽല-മ്ഭൂത്യൈ സ-ന്ഭൂതി-ന്ന പ്രാപ്നോത്യാദിത്യാ [പ്രാപ്നോത്യാദിത്യാഃ, ഏവൈന-മ്ഭൂതി-] 41
ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയന്ത്യസൌ വാ ഏതസ്യാ-ഽഽദിത്യോ രുചമാ ദത്തേ യോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചിത്വാ ന രോചതേ യദാദിത്യേഷ്ടകാ ഉപദധാത്യസാവേ-വാസ്മിന്നാദിത്യോ രുച-ന്ദധാതി യഥാ-ഽസൌ ദേവാനാഗ്ം രോചത ഏവമേവൈഷ മനുഷ്യാണാഗ്ം രോചതേ ഘൃതേഷ്ടകാ ഉപ ദധാത്യേതദ്വാ അഗ്നേഃ പ്രിയ-ന്ധാമ യ-ദ്ഘൃത-മ്പ്രിയേണൈവൈന-ന്ധാമ്നാ സമര്ധയ- [സമര്ധയതി, അഥോ] 42
-ത്യഥോ തേജസാ ഽനുപരിഹാരഗ്ം സാദയ-ത്യപരിവര്ഗ-മേവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി പ്രജാപതിരഗ്നിമചിനുത സ യശസാ വ്യാര്ധ്യത സ ഏതാ യശോദാ അപശ്യ-ത്താ ഉപാധത്ത താഭിര്വൈ സ യശ ആത്മന്നധത്ത യദ്യശോദാ ഉപദധാതി യശ ഏവ താഭിര്യജമാന ആത്മ-ന്ധത്തേ പഞ്ചോപ ദധാതി പാങ്ക്തഃ പുരുഷോ യാവാനേവ പുരുഷസ്തസ്മിന് യശോ ദധാതി ॥ 43 ॥
(ഏവം - പ്രാപ്രോത്യാദിത്യാ - അര്ധയത്യേ - കാന്ന പഞ്ചാശച്ച) (അ. 10)
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസന് കനീയാഗ്ംസോ ദേവാ ആസ-ന്ഭൂയാഗ്ംസോ-ഽസുരാസ്തേ ദേവാ ഏതാ ഇഷ്ടകാ അപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത ഭൂയസ്കൃദസീത്യേവ ഭൂയാഗ്ംസോ-ഽഭവന് വനസ്പതിഭി-രോഷധീഭി-ര്വരിവസ്കൃദസീതീ-മാമജയ-ന്പ്രാച്യസീതി പ്രാചീ-ന്ദിശമജയന്നൂര്ധ്വാ ഽസീത്യമൂമജയ-ന്നന്തരിക്ഷസദസ്യന്തരിക്ഷേ സീദേത്യ-ന്തരിക്ഷമജയ-ന്തതോ ദേവാ അഭവ- [ദേവാ അഭവന്ന്, പരാ-ഽസുരാ] 44
-ന്പരാ-ഽസുരാ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ ഭൂയാനേവ ഭവത്യഭീമാന് ഁലോകാന് ജയതി ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവത്യഫ്സുഷദസി ശ്യേനസദസീത്യാഹൈതദ്വാ അഗ്നേ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവാഗ്നിമവ രുന്ധേ പൃഥിവ്യാസ്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമീ-ത്യാഹേമാനേവൈതാഭി-ര്ലോകാ-ന്ദ്രവിണാവതഃ കുരുത ആയുഷ്യാ ഉപ ദധാത്യായുരേവാ- [ഉപ ദധാത്യായുരേവ, അസ്മി-ന്ദധാത്യഗ്നേ] 45
-ഽസ്മി-ന്ദധാത്യഗ്നേ യത്തേ പരഗ്ം ഹൃന്നാമേത്യാഹൈതദ്വാ അഗ്നേഃ പ്രിയ-ന്ധാമ പ്രിയമേവാസ്യ ധാമോപാ-ഽഽപ്നോതി താവേഹി സഗ്ം രഭാവഹാ ഇത്യാഹ വ്യേവൈനേന പരി ധത്തേ പാഞ്ചജന്യേഷ്വപ്യേദ്ധ്യഗ്ന ഇത്യാഹൈഷ വാ അഗ്നിഃ പാഞ്ചജന്യോ യഃ പഞ്ചചിതീക-സ്തസ്മാദേവമാഹര്തവ്യാ ഉപ ദധാത്യേതദ്വാ ഋതൂനാ-മ്പ്രിയ-ന്ധാമ യദൃതവ്യാ ഋതൂനാമേവ പ്രിയ-ന്ധാമാവ രുന്ധേ സുമേക ഇത്യാഹ സംവഁഥ്സരോ വൈ സുമേകഃ സംവഁഥ്സരസ്യൈവ പ്രിയ-ന്ധാമോപാ-ഽഽപ്നോതി ॥ 46 ॥
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസന് കനീയാഗ്ംസോ ദേവാ ആസ-ന്ഭൂയാഗ്ംസോ-ഽസുരാസ്തേ ദേവാ ഏതാ ഇഷ്ടകാ അപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത ഭൂയസ്കൃദസീത്യേവ ഭൂയാഗ്ംസോ-ഽഭവന് വനസ്പതിഭി-രോഷധീഭി-ര്വരിവസ്കൃദസീതീ-മാമജയ-ന്പ്രാച്യസീതി പ്രാചീ-ന്ദിശമജയന്നൂര്ധ്വാ ഽസീത്യമൂമജയ-ന്നന്തരിക്ഷസദസ്യന്തരിക്ഷേ സീദേത്യ-ന്തരിക്ഷമജയ-ന്തതോ ദേവാ അഭവ- [ദേവാ അഭവന്ന്, പരാ-ഽസുരാ] 44
-ന്പരാ-ഽസുരാ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ ഭൂയാനേവ ഭവത്യഭീമാന് ഁലോകാന് ജയതി ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവത്യഫ്സുഷദസി ശ്യേനസദസീത്യാഹൈതദ്വാ അഗ്നേ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവാഗ്നിമവ രുന്ധേ പൃഥിവ്യാസ്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമീ-ത്യാഹേമാനേവൈതാഭി-ര്ലോകാ-ന്ദ്രവിണാവതഃ കുരുത ആയുഷ്യാ ഉപ ദധാത്യായുരേവാ- [ഉപ ദധാത്യായുരേവ, അസ്മി-ന്ദധാത്യഗ്നേ] 45
-ഽസ്മി-ന്ദധാത്യഗ്നേ യത്തേ പരഗ്ം ഹൃന്നാമേത്യാഹൈതദ്വാ അഗ്നേഃ പ്രിയ-ന്ധാമ പ്രിയമേവാസ്യ ധാമോപാ-ഽഽപ്നോതി താവേഹി സഗ്ം രഭാവഹാ ഇത്യാഹ വ്യേവൈനേന പരി ധത്തേ പാഞ്ചജന്യേഷ്വപ്യേദ്ധ്യഗ്ന ഇത്യാഹൈഷ വാ അഗ്നിഃ പാഞ്ചജന്യോ യഃ പഞ്ചചിതീക-സ്തസ്മാദേവമാഹര്തവ്യാ ഉപ ദധാത്യേതദ്വാ ഋതൂനാ-മ്പ്രിയ-ന്ധാമ യദൃതവ്യാ ഋതൂനാമേവ പ്രിയ-ന്ധാമാവ രുന്ധേ സുമേക ഇത്യാഹ സംവഁഥ്സരോ വൈ സുമേകഃ സംവഁഥ്സരസ്യൈവ പ്രിയ-ന്ധാമോപാ-ഽഽപ്നോതി ॥ 46 ॥
(അഭവ - ന്നായുരേവ - ര്തവ്യാ ഉപ - ഷഡ്വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 11)
പ്രജാപതേരക്ഷ്യശ്വയ-ത്ത-ത്പരാ-ഽപത-ത്തദശ്വോ-ഽഭവ-ദ്യദശ്വയ-ത്തദശ്വസ്യാശ്വത്വ-ന്തദ്ദേവാ അശ്വമേധേനൈവ പ്രത്യദധുരേഷ വൈ പ്രജാപതിഗ്ം സര്വ-ങ്കരോതി യോ-ഽശ്വമേധേന യജതേ സര്വ ഏവ ഭവതി സര്വസ്യ വാ ഏഷാ പ്രായശ്ചിത്തി-സ്സര്വസ്യ ഭേഷജഗ്ം സര്വം-വാഁ ഏതേന പാപ്മാന-ന്ദേവാ അതരന്നപി വാ ഏതേന ബ്രഹ്മഹത്യാ-മതരന്-ഥ്സര്വ-മ്പാപ്മാന- [-മതരന്-ഥ്സര്വ-മ്പാപ്മാനമ്, തരതി തരതി] 47
-ന്തരതി തരതി ബ്രഹ്മഹത്യാം-യോഁ-ഽശ്വമേധേന യജതേ യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദോത്തരം-വൈഁ ത-ത്പ്രജാപതേരക്ഷ്യശ്വയ-ത്തസ്മാദശ്വസ്യോത്തരതോ-ഽവ ദ്യന്തി ദക്ഷിണതോ-ഽന്യേഷാ-മ്പശൂനാം-വൈഁതസഃ കടോ ഭവത്യഫ്സുയോനിര്വാ അശ്വോ-ഽഫ്സുജോ വേതസ-സ്സ്വ ഏവൈനം-യോഁനൌ പ്രതിഷ്ഠാപയതി ചതുഷ്ടോമ-സ്സ്തോമോ ഭവതി സരഡ്ഢ വാ അശ്വസ്യ സക്ഥ്യാ-ഽവൃഹ-ത്ത-ദ്ദേവാശ്ചതുഷ്ടോമേനൈവ പ്രത്യദധുര്യച്ചതുഷ്ടോമ-സ്സ്തോമോ ഭവത്യശ്വസ്യ സര്വത്വായ ॥ 48 ॥
പ്രജാപതേരക്ഷ്യശ്വയ-ത്ത-ത്പരാ-ഽപത-ത്തദശ്വോ-ഽഭവ-ദ്യദശ്വയ-ത്തദശ്വസ്യാശ്വത്വ-ന്തദ്ദേവാ അശ്വമേധേനൈവ പ്രത്യദധുരേഷ വൈ പ്രജാപതിഗ്ം സര്വ-ങ്കരോതി യോ-ഽശ്വമേധേന യജതേ സര്വ ഏവ ഭവതി സര്വസ്യ വാ ഏഷാ പ്രായശ്ചിത്തി-സ്സര്വസ്യ ഭേഷജഗ്ം സര്വം-വാഁ ഏതേന പാപ്മാന-ന്ദേവാ അതരന്നപി വാ ഏതേന ബ്രഹ്മഹത്യാ-മതരന്-ഥ്സര്വ-മ്പാപ്മാന- [-മതരന്-ഥ്സര്വ-മ്പാപ്മാനമ്, തരതി തരതി] 47
-ന്തരതി തരതി ബ്രഹ്മഹത്യാം-യോഁ-ഽശ്വമേധേന യജതേ യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദോത്തരം-വൈഁ ത-ത്പ്രജാപതേരക്ഷ്യശ്വയ-ത്തസ്മാദശ്വസ്യോത്തരതോ-ഽവ ദ്യന്തി ദക്ഷിണതോ-ഽന്യേഷാ-മ്പശൂനാം-വൈഁതസഃ കടോ ഭവത്യഫ്സുയോനിര്വാ അശ്വോ-ഽഫ്സുജോ വേതസ-സ്സ്വ ഏവൈനം-യോഁനൌ പ്രതിഷ്ഠാപയതി ചതുഷ്ടോമ-സ്സ്തോമോ ഭവതി സരഡ്ഢ വാ അശ്വസ്യ സക്ഥ്യാ-ഽവൃഹ-ത്ത-ദ്ദേവാശ്ചതുഷ്ടോമേനൈവ പ്രത്യദധുര്യച്ചതുഷ്ടോമ-സ്സ്തോമോ ഭവത്യശ്വസ്യ സര്വത്വായ ॥ 48 ॥
(സര്വമ പാപ്മാന - മവൃഹ-ദ്- ദ്വാദശ ച) (അ. 12)
(ഉഥ്സന്നയജ്ഞ - ഇന്ദ്രാഗ്നീ - ദേവാ വാ അക്ഷ്ണയാസ്തോമീയാ - അഗ്നേര്ഭാഗോ - ഽസ്യഗ്നേ ജാതാന് - രശ്മിരിതി - നാകസദ്ഭിഃ -ഛന്ദാഗ്ംസി - സര്വാഭ്യോ - വൃഷ്ടിസനീ - ര്ദേവാസുരാഃ കനീയാഗ്ംസഃ - പ്രജാപതേരക്ഷി - ദ്വാദശ )
(ഉഥ്സന്നയജ്ഞോ - ദേവാ വൈ - യസ്യ മുഖ്യവതീ - ര്നാകസദ്ഭിരേ - വൈ താഭിര - ഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശത്)
(ഉഥ്സന്നയജ്ഞ, സ്സര്വത്വായ)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥