க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்நஃ - சிதீநா-ந்நிரூபணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
உத்ஸந்ந யஜ்ஞோ வா ஏஷ யதக்நிஃ கிம்-வாஂ-'ஹைதஸ்ய க்ரியதே கிம்-வாஂ ந யத்வை யஜ்ஞஸ்ய க்ரியமாணஸ்யா-ந்தர்யந்தி பூயதி வா அஸ்ய ததாஶ்விநீருப ததாத்யஶ்விநௌ வை தேவாநா-ம்பிஷஜௌ தாப்யாமேவாஸ்மை பேஷஜ-ங்கரோதி பஞ்சோப ததாதி பாங்க்தோ யஜ்ஞோ யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தஸ்மை பேஷஜ-ங்கரோத்ய்ரு'தவ்யா உப ததாத்ய்ரு'தூநா-ங்க்லு'ப்த்யை [க்லு'ப்த்யை, பஞ்சோப] 1
பஞ்சோப ததாதி பஞ்ச வா ரு'தவோ யாவந்த ஏவர்தவஸ்தாந் கல்பயதி ஸமாநப்ரப்ரு'தயோ பவந்தி ஸமாநோதர்காஸ்தஸ்மா-த்ஸமாநா ரு'தவ ஏகேந பதேந வ்யாவர்தந்தே தஸ்மாத்-ரு'தவோ வ்யாவர்தந்தே ப்ராணப்ரு'த உப ததாத்ய்ரு'துஷ்வேவ ப்ராணா-ந்ததாதி தஸ்மா-த்ஸமாநா-ஸ்ஸந்த ரு'தவோ ந ஜீர்யந்த்யதோ ப்ரஜநயத்யேவைநாநேஷ வை வாயுர்ய-த்ப்ராணோ யத்-ரு'தவ்யா உபதாய ப்ராணப்ரு'த [ப்ராணப்ரு'தஃ, உபததாதி] 2
உபததாதி தஸ்மா-த்ஸர்வாந்ரு'தூநநு வாயுரா வரீவர்தி வ்ரு'ஷ்டிஸநீருப ததாதி வ்ரு'ஷ்டிமேவாவ ருந்தே யதேகதோபதத்த்யா-தேகம்ரு'தும்-வஂர்ஷேதநுபரிஹாரக்ம் ஸாதயதி தஸ்மா-த்ஸர்வாந்ரு'தூந். வர்ஷதி ய-த்ப்ராணப்ரு'த உபதாய வ்ரு'ஷ்டிஸநீருபததாதி தஸ்மா-த்வாயுப்ரச்யுதா திவோ வ்ரு'ஷ்டிரீர்தே பஶவோ வை வயஸ்யா நாநாமநஸஃ கலு வை பஶவோ நாநாவ்ரதாஸ்தே-'ப ஏவாபி ஸமநஸோ [ஸமநஸஃ, ய-ங்காமயேதா-] 3
ய-ங்காமயேதா-'பஶு-ஸ்ஸ்யாதிதி வயஸ்யாஸ்தஸ்யோ-பதாயாபஸ்யா உப தத்த்யா-தஸம்(2)ஜ்ஞாந-மேவாஸ்மை பஶுபிஃ கரோத்யபஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதித்ய-பஸ்யாஸ்தஸ்யோபதாய வயஸ்யா உப தத்த்யா-த்ஸம்(2)ஜ்ஞாநமேவாஸ்மை பஶுபிஃ கரோதி பஶுமாநேவ பவதி சதஸ்ரஃ புரஸ்தாதுப ததாதி தஸ்மாச்சத்வாரி சக்ஷுஷோ ரூபாணி த்வே ஶுக்லே த்வே க்ரு'ஷ்ணே [க்ரு'ஷ்ணே, மூர்தந்வதீ-] 4
மூர்தந்வதீ-ர்பவந்தி தஸ்மா-த்புரஸ்தாந்மூர்தா பஞ்ச தக்ஷிணாயாக் ஶ்ரோண்யாமுப ததாதி பஞ்சோத்தரஸ்யா-ந்தஸ்மா-த்பஶ்சா-த்வர்ஷீயா-ந்புரஸ்தா-த்ப்ரவணஃ பஶுர்பஸ்தோ வய இதி தக்ஷிணே-'க்ம்ஸ உப ததாதி வ்ரு'ஷ்ணிர்வய இத்யுத்தரே 'க்ம்ஸாவேவ ப்ரதி ததாதி வ்யாக்ரோ வய இதி தக்ஷிணே பக்ஷ உப ததாதி ஸிக்ம்ஹோ வய இத்யுத்தரே பக்ஷயோரேவ வீர்ய-ந்ததாதி புருஷோ வய இதி மத்த்யே தஸ்மா-த்புருஷஃ பஶூநாமதிபதிஃ ॥ 5 ॥
உத்ஸந்ந யஜ்ஞோ வா ஏஷ யதக்நிஃ கிம்-வாஂ-'ஹைதஸ்ய க்ரியதே கிம்-வாஂ ந யத்வை யஜ்ஞஸ்ய க்ரியமாணஸ்யா-ந்தர்யந்தி பூயதி வா அஸ்ய ததாஶ்விநீருப ததாத்யஶ்விநௌ வை தேவாநா-ம்பிஷஜௌ தாப்யாமேவாஸ்மை பேஷஜ-ங்கரோதி பஞ்சோப ததாதி பாங்க்தோ யஜ்ஞோ யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தஸ்மை பேஷஜ-ங்கரோத்ய்ரு'தவ்யா உப ததாத்ய்ரு'தூநா-ங்க்லு'ப்த்யை [க்லு'ப்த்யை, பஞ்சோப] 1
பஞ்சோப ததாதி பஞ்ச வா ரு'தவோ யாவந்த ஏவர்தவஸ்தாந் கல்பயதி ஸமாநப்ரப்ரு'தயோ பவந்தி ஸமாநோதர்காஸ்தஸ்மா-த்ஸமாநா ரு'தவ ஏகேந பதேந வ்யாவர்தந்தே தஸ்மாத்-ரு'தவோ வ்யாவர்தந்தே ப்ராணப்ரு'த உப ததாத்ய்ரு'துஷ்வேவ ப்ராணா-ந்ததாதி தஸ்மா-த்ஸமாநா-ஸ்ஸந்த ரு'தவோ ந ஜீர்யந்த்யதோ ப்ரஜநயத்யேவைநாநேஷ வை வாயுர்ய-த்ப்ராணோ யத்-ரு'தவ்யா உபதாய ப்ராணப்ரு'த [ப்ராணப்ரு'தஃ, உபததாதி] 2
உபததாதி தஸ்மா-த்ஸர்வாந்ரு'தூநநு வாயுரா வரீவர்தி வ்ரு'ஷ்டிஸநீருப ததாதி வ்ரு'ஷ்டிமேவாவ ருந்தே யதேகதோபதத்த்யா-தேகம்ரு'தும்-வஂர்ஷேதநுபரிஹாரக்ம் ஸாதயதி தஸ்மா-த்ஸர்வாந்ரு'தூந். வர்ஷதி ய-த்ப்ராணப்ரு'த உபதாய வ்ரு'ஷ்டிஸநீருபததாதி தஸ்மா-த்வாயுப்ரச்யுதா திவோ வ்ரு'ஷ்டிரீர்தே பஶவோ வை வயஸ்யா நாநாமநஸஃ கலு வை பஶவோ நாநாவ்ரதாஸ்தே-'ப ஏவாபி ஸமநஸோ [ஸமநஸஃ, ய-ங்காமயேதா-] 3
ய-ங்காமயேதா-'பஶு-ஸ்ஸ்யாதிதி வயஸ்யாஸ்தஸ்யோ-பதாயாபஸ்யா உப தத்த்யா-தஸம்(2)ஜ்ஞாந-மேவாஸ்மை பஶுபிஃ கரோத்யபஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதித்ய-பஸ்யாஸ்தஸ்யோபதாய வயஸ்யா உப தத்த்யா-த்ஸம்(2)ஜ்ஞாநமேவாஸ்மை பஶுபிஃ கரோதி பஶுமாநேவ பவதி சதஸ்ரஃ புரஸ்தாதுப ததாதி தஸ்மாச்சத்வாரி சக்ஷுஷோ ரூபாணி த்வே ஶுக்லே த்வே க்ரு'ஷ்ணே [க்ரு'ஷ்ணே, மூர்தந்வதீ-] 4
மூர்தந்வதீ-ர்பவந்தி தஸ்மா-த்புரஸ்தாந்மூர்தா பஞ்ச தக்ஷிணாயாக் ஶ்ரோண்யாமுப ததாதி பஞ்சோத்தரஸ்யா-ந்தஸ்மா-த்பஶ்சா-த்வர்ஷீயா-ந்புரஸ்தா-த்ப்ரவணஃ பஶுர்பஸ்தோ வய இதி தக்ஷிணே-'க்ம்ஸ உப ததாதி வ்ரு'ஷ்ணிர்வய இத்யுத்தரே 'க்ம்ஸாவேவ ப்ரதி ததாதி வ்யாக்ரோ வய இதி தக்ஷிணே பக்ஷ உப ததாதி ஸிக்ம்ஹோ வய இத்யுத்தரே பக்ஷயோரேவ வீர்ய-ந்ததாதி புருஷோ வய இதி மத்த்யே தஸ்மா-த்புருஷஃ பஶூநாமதிபதிஃ ॥ 5 ॥
(க்லு'ப்த்யா - உபதாய ப்ராணப்ரு'தஃ-ஸமநஸஃ-க்ரு'ஷ்ணே-புருஷோ வய இதி - பஞ்ச ச) (அ. 1)
இந்த்ராக்நீ அவ்யதமாநாமிதி ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாதீந்த்ராக்நிப்யாம்-வாஂ இமௌ லோகௌ வித்ரு'தாவநயோ-ர்லோகயோ-ர்வித்ரு'த்யா அத்ரு'தேவ வா ஏஷா யந்மத்த்யமா சிதிரந்தரிக்ஷமிவ வா ஏஷேந்த்ராக்நீ இத்யாஹேந்த்ராக்நீ வை தேவாநாமோஜோ ப்ரு'தாவோஜஸைவைநா-மந்தரிக்ஷே சிநுதே த்ரு'த்யை ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாத்யந்தரிக்ஷம்-வைஂ ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா 'ந்தரிக்ஷமேவோப தத்தே 'ஶ்வமுப [தத்தே 'ஶ்வமுப, க்ராபயதி ப்ராணமேவா-] 6
க்ராபயதி ப்ராணமேவா-'ஸ்யா-ந்ததாத்யதோ ப்ராஜாபத்யோ வா அஶ்வஃ ப்ரஜாபதிநைவாக்நி-ஞ்சிநுதே ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா பவதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அதோ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாநுக்யாத்யை தேவாநாம்-வைஂ ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதா-ந்திஶ-ஸ்ஸமவ்லீயந்த த ஏதா திஶ்யா அபஶ்ய-ந்தா உபாததத தாபிர்வை தே திஶோ-'த்ரு'க்ம்ஹந் யத்திஶ்யா உபததாதி திஶாம்-விஂத்ரு'த்யை தஶ ப்ராணப்ரு'தஃ புரஸ்தாதுப [புரஸ்தாதுப, ததாதி நவ வை புருஷே] 7
ததாதி நவ வை புருஷே ப்ராணா நாபிர்தஶமீ ப்ராணாநேவ புரஸ்தாத்தத்தே தஸ்மா-த்புரஸ்தா-த்ப்ராணா ஜ்யோதிஷ்மதீ-முத்தமாமுப ததாதி தஸ்மா-த்ப்ராணாநாம்-வாஂக்ஜ்யோதிருத்தமா தஶோப ததாதி தஶாக்ஷரா விரா-ட்விராட் சந்தஸா-ஞ்ஜ்யோதிர்ஜ்யோதிரேவ புரஸ்தாத்தத்தே தஸ்மா-த்புரஸ்தாஜ்ஜ்யோதிருபா ''ஸ்மஹே சந்தாக்ம்ஸி பஶுஷ்வாஜிமயுஸ்தா-ந்ப்ரு'ஹத்யுதஜய-த்தஸ்மா-த்பார்ஹதாஃ [தஸ்மா-த்பார்ஹதாஃ, பஶவ உச்யந்தே மா] 8
பஶவ உச்யந்தே மா சந்த இதி தக்ஷிணத உப ததாதி தஸ்மா-த்தக்ஷிணா வ்ரு'தோ மாஸாஃ ப்ரு'திவீ சந்த இதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டித்யா அக்நிர்தேவதேத்யுத்தரத ஓஜோ வா அக்நிரோஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரதோ 'பிப்ரயாயீ ஜயதி ஷட்த்ரிக்ம்ஶ-த்ஸம்பத்யந்தே ஷட்த்ரிக்ம்ஶதக்ஷரா ப்ரு'ஹதீ பார்ஹதாஃ பஶவோ ப்ரு'ஹத்யைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே ப்ரு'ஹதீ சந்தஸாக் ஸ்வாராஜ்ய-ம்பரீயாய யஸ்யைதா [யஸ்யைதாஃ, உபதீயந்தே கச்சதி] 9
உபதீயந்தே கச்சதி ஸ்வாராஜ்யக்ம் ஸப்த வாலகில்யாஃ புரஸ்தாதுப ததாதி ஸப்த பஶ்சா-த்ஸப்த வை ஶீர்ஷண்யாஃ ப்ராணா த்வாவவாஞ்சௌ ப்ராணாநாக்ம் ஸவீர்யத்வாய மூர்தா-'ஸி ராடிதி புரஸ்தாதுப ததாதி யந்த்ரீ ராடிதி பஶ்சா-த்ப்ராணாநேவாஸ்மை ஸமீசோ ததாதி ॥ 10 ॥
இந்த்ராக்நீ அவ்யதமாநாமிதி ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாதீந்த்ராக்நிப்யாம்-வாஂ இமௌ லோகௌ வித்ரு'தாவநயோ-ர்லோகயோ-ர்வித்ரு'த்யா அத்ரு'தேவ வா ஏஷா யந்மத்த்யமா சிதிரந்தரிக்ஷமிவ வா ஏஷேந்த்ராக்நீ இத்யாஹேந்த்ராக்நீ வை தேவாநாமோஜோ ப்ரு'தாவோஜஸைவைநா-மந்தரிக்ஷே சிநுதே த்ரு'த்யை ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாத்யந்தரிக்ஷம்-வைஂ ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா 'ந்தரிக்ஷமேவோப தத்தே 'ஶ்வமுப [தத்தே 'ஶ்வமுப, க்ராபயதி ப்ராணமேவா-] 6
க்ராபயதி ப்ராணமேவா-'ஸ்யா-ந்ததாத்யதோ ப்ராஜாபத்யோ வா அஶ்வஃ ப்ரஜாபதிநைவாக்நி-ஞ்சிநுதே ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா பவதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அதோ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாநுக்யாத்யை தேவாநாம்-வைஂ ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதா-ந்திஶ-ஸ்ஸமவ்லீயந்த த ஏதா திஶ்யா அபஶ்ய-ந்தா உபாததத தாபிர்வை தே திஶோ-'த்ரு'க்ம்ஹந் யத்திஶ்யா உபததாதி திஶாம்-விஂத்ரு'த்யை தஶ ப்ராணப்ரு'தஃ புரஸ்தாதுப [புரஸ்தாதுப, ததாதி நவ வை புருஷே] 7
ததாதி நவ வை புருஷே ப்ராணா நாபிர்தஶமீ ப்ராணாநேவ புரஸ்தாத்தத்தே தஸ்மா-த்புரஸ்தா-த்ப்ராணா ஜ்யோதிஷ்மதீ-முத்தமாமுப ததாதி தஸ்மா-த்ப்ராணாநாம்-வாஂக்ஜ்யோதிருத்தமா தஶோப ததாதி தஶாக்ஷரா விரா-ட்விராட் சந்தஸா-ஞ்ஜ்யோதிர்ஜ்யோதிரேவ புரஸ்தாத்தத்தே தஸ்மா-த்புரஸ்தாஜ்ஜ்யோதிருபா ''ஸ்மஹே சந்தாக்ம்ஸி பஶுஷ்வாஜிமயுஸ்தா-ந்ப்ரு'ஹத்யுதஜய-த்தஸ்மா-த்பார்ஹதாஃ [தஸ்மா-த்பார்ஹதாஃ, பஶவ உச்யந்தே மா] 8
பஶவ உச்யந்தே மா சந்த இதி தக்ஷிணத உப ததாதி தஸ்மா-த்தக்ஷிணா வ்ரு'தோ மாஸாஃ ப்ரு'திவீ சந்த இதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டித்யா அக்நிர்தேவதேத்யுத்தரத ஓஜோ வா அக்நிரோஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரதோ 'பிப்ரயாயீ ஜயதி ஷட்த்ரிக்ம்ஶ-த்ஸம்பத்யந்தே ஷட்த்ரிக்ம்ஶதக்ஷரா ப்ரு'ஹதீ பார்ஹதாஃ பஶவோ ப்ரு'ஹத்யைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே ப்ரு'ஹதீ சந்தஸாக் ஸ்வாராஜ்ய-ம்பரீயாய யஸ்யைதா [யஸ்யைதாஃ, உபதீயந்தே கச்சதி] 9
உபதீயந்தே கச்சதி ஸ்வாராஜ்யக்ம் ஸப்த வாலகில்யாஃ புரஸ்தாதுப ததாதி ஸப்த பஶ்சா-த்ஸப்த வை ஶீர்ஷண்யாஃ ப்ராணா த்வாவவாஞ்சௌ ப்ராணாநாக்ம் ஸவீர்யத்வாய மூர்தா-'ஸி ராடிதி புரஸ்தாதுப ததாதி யந்த்ரீ ராடிதி பஶ்சா-த்ப்ராணாநேவாஸ்மை ஸமீசோ ததாதி ॥ 10 ॥
(அஶ்வமுப-புரஸ்தாதுப-பார்ஹதா-ஏதா-ஶ்சதுஸ்த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 2)
தேவா வை ய-த்யஜ்ஞே 'குர்வத ததஸுரா அகுர்வத தே தேவா ஏதா அக்ஷ்ணயாஸ்தோமீயா அபஶ்ய-ந்தா அந்யதா 'நூச்யா-ந்யதோபாததத ததஸுரா நாந்வவாய-ந்ததோ தேவா அபவ-ந்பரா-'ஸுரா யதக்ஷ்ணயாஸ்தோமீயா அந்யதா 'நூச்யாந்யதோப ததாதி ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவத்யா-ஶுஸ்த்ரிவ்ரு'திதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வைஂ த்ரிவ்ரு'- [த்ரிவ்ரு'த், யஜ்ஞமுகமேவ] 11
-த்யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி வ்யோம ஸப்ததஶ இதி தக்ஷிணதோ 'ந்நம்-வைஂ வ்யோமா-'ந்நக்ம் ஸப்ததஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநாந்நமத்யதே தருண ஏகவிக்ம்ஶ இதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டா வா ஏகவிக்ம்ஶஃ ப்ரதிஷ்டித்யை பாந்தஃ பஞ்சதஶ இத்யுத்தரத ஓஜோ வை பாந்த ஓஜஃ பஞ்சதஶ ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரதோ 'பிப்ரயாயீ ஜயதி ப்ரதூர்திரஷ்டாதஶ இதி புரஸ்தா- [இதி புரஸ்தாத், உப ததாதி த்வௌ] 12
-துப ததாதி த்வௌ த்ரிவ்ரு'தாவபிபூர்வம்-யஂஜ்ஞமுகே வி யாதயத்யபிவர்த-ஸ்ஸவிக்ம்ஶ இதி தக்ஷிணதோ-'ந்நம்-வாஂ அபிவர்தோ-'ந்நக்ம் ஸவிக்ம்ஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநாந்நமத்யதே வர்சோ த்வாவிக்ம்ஶ இதி பஶ்சா-த்ய-த்விக்ம்ஶதிர்த்வே தேந விராஜௌ ய-த்த்வே ப்ரதிஷ்டா தேந விராஜோரேவா-பிபூர்வமந்நாத்யே ப்ரதிதிஷ்டதி தபோ நவதஶ இத்யுத்தரத ஸ்தஸ்மா-த்ஸவ்யோ [இத்யுத்தரத ஸ்தஸ்மா-த்ஸவ்யஃ, ஹஸ்தயோ-] 13
ஹஸ்தயோ-ஸ்தபஸ்விதரோ யோநிஶ்சதுர்விக்ம்ஶ இதி புரஸ்தாதுப ததாதி சதுர்விக்ம்ஶத்யக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரீ யஜ்ஞமுகம்-யஂஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தா-த்வியாதயதி கர்பாஃ பஞ்சவிக்ம்ஶ இதி தக்ஷிணதோ-'ந்நம்-வைஂ கர்பா அந்ந-ம்பஞ்சவிக்ம்ஶோந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநாந்நமத்யத ஓஜஸ்த்ரிணவ இதி பஶ்சாதிமே வை லோகாஸ்த்ரிணவ ஏஷ்வேவ லோகேஷு ப்ரதிதிஷ்டதி ஸபம்ரணஸ்த்ரயோவிக்ம்ஶ இ- [ஸபம்ரணஸ்த்ரயோவிக்ம்ஶ இதி, உத்தரத-] 14
-த்யுத்தரத-ஸ்தஸ்மா-த்ஸவ்யோ ஹஸ்தயோ-ஸ்ஸம்பார்யதரஃ க்ரதுரேகத்ரிக்ம்ஶ இதி புரஸ்தாதுப ததாதி வாக்வை க்ரதுர்யஜ்ஞமுகம்-வாஂக்யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி ப்ரத்த்நஸ்ய விஷ்டப-ஞ்சதுஸ்த்ரிக்ம்ஶ இதி தக்ஷிணதோ-'ஸௌ வா ஆதித்யோ ப்ரத்த்நஸ்ய விஷ்டப-ம்ப்ரஹ்மவர்சஸமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்தோ ப்ரஹ்மவர்சஸிதரஃ ப்ரதிஷ்டா த்ரயஸ்த்ரிக்ம்ஶ இதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டித்யை நாகஃ ஷட்த்ரிக்ம்ஶ இத்யுத்தரத-ஸ்ஸுவர்கோ வை லோகோ நாகஃ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ஸமஷ்ட்யை ॥ 15 ॥
தேவா வை ய-த்யஜ்ஞே 'குர்வத ததஸுரா அகுர்வத தே தேவா ஏதா அக்ஷ்ணயாஸ்தோமீயா அபஶ்ய-ந்தா அந்யதா 'நூச்யா-ந்யதோபாததத ததஸுரா நாந்வவாய-ந்ததோ தேவா அபவ-ந்பரா-'ஸுரா யதக்ஷ்ணயாஸ்தோமீயா அந்யதா 'நூச்யாந்யதோப ததாதி ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவத்யா-ஶுஸ்த்ரிவ்ரு'திதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வைஂ த்ரிவ்ரு'- [த்ரிவ்ரு'த், யஜ்ஞமுகமேவ] 11
-த்யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி வ்யோம ஸப்ததஶ இதி தக்ஷிணதோ 'ந்நம்-வைஂ வ்யோமா-'ந்நக்ம் ஸப்ததஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநாந்நமத்யதே தருண ஏகவிக்ம்ஶ இதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டா வா ஏகவிக்ம்ஶஃ ப்ரதிஷ்டித்யை பாந்தஃ பஞ்சதஶ இத்யுத்தரத ஓஜோ வை பாந்த ஓஜஃ பஞ்சதஶ ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரதோ 'பிப்ரயாயீ ஜயதி ப்ரதூர்திரஷ்டாதஶ இதி புரஸ்தா- [இதி புரஸ்தாத், உப ததாதி த்வௌ] 12
-துப ததாதி த்வௌ த்ரிவ்ரு'தாவபிபூர்வம்-யஂஜ்ஞமுகே வி யாதயத்யபிவர்த-ஸ்ஸவிக்ம்ஶ இதி தக்ஷிணதோ-'ந்நம்-வாஂ அபிவர்தோ-'ந்நக்ம் ஸவிக்ம்ஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநாந்நமத்யதே வர்சோ த்வாவிக்ம்ஶ இதி பஶ்சா-த்ய-த்விக்ம்ஶதிர்த்வே தேந விராஜௌ ய-த்த்வே ப்ரதிஷ்டா தேந விராஜோரேவா-பிபூர்வமந்நாத்யே ப்ரதிதிஷ்டதி தபோ நவதஶ இத்யுத்தரத ஸ்தஸ்மா-த்ஸவ்யோ [இத்யுத்தரத ஸ்தஸ்மா-த்ஸவ்யஃ, ஹஸ்தயோ-] 13
ஹஸ்தயோ-ஸ்தபஸ்விதரோ யோநிஶ்சதுர்விக்ம்ஶ இதி புரஸ்தாதுப ததாதி சதுர்விக்ம்ஶத்யக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரீ யஜ்ஞமுகம்-யஂஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தா-த்வியாதயதி கர்பாஃ பஞ்சவிக்ம்ஶ இதி தக்ஷிணதோ-'ந்நம்-வைஂ கர்பா அந்ந-ம்பஞ்சவிக்ம்ஶோந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநாந்நமத்யத ஓஜஸ்த்ரிணவ இதி பஶ்சாதிமே வை லோகாஸ்த்ரிணவ ஏஷ்வேவ லோகேஷு ப்ரதிதிஷ்டதி ஸபம்ரணஸ்த்ரயோவிக்ம்ஶ இ- [ஸபம்ரணஸ்த்ரயோவிக்ம்ஶ இதி, உத்தரத-] 14
-த்யுத்தரத-ஸ்தஸ்மா-த்ஸவ்யோ ஹஸ்தயோ-ஸ்ஸம்பார்யதரஃ க்ரதுரேகத்ரிக்ம்ஶ இதி புரஸ்தாதுப ததாதி வாக்வை க்ரதுர்யஜ்ஞமுகம்-வாஂக்யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி ப்ரத்த்நஸ்ய விஷ்டப-ஞ்சதுஸ்த்ரிக்ம்ஶ இதி தக்ஷிணதோ-'ஸௌ வா ஆதித்யோ ப்ரத்த்நஸ்ய விஷ்டப-ம்ப்ரஹ்மவர்சஸமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்தோ ப்ரஹ்மவர்சஸிதரஃ ப்ரதிஷ்டா த்ரயஸ்த்ரிக்ம்ஶ இதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டித்யை நாகஃ ஷட்த்ரிக்ம்ஶ இத்யுத்தரத-ஸ்ஸுவர்கோ வை லோகோ நாகஃ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ஸமஷ்ட்யை ॥ 15 ॥
(வை த்ரிவ்ரு' - திதி புரஸ்தாத் - ஸவ்ய - ஸ்த்ரயோவிக்ம்ஶ இதி - ஸுவர்கோ வை - பஞ்ச ச) (அ. 3)
(ஆஶு - ர்வ்யோம - தருணோ - பாந்தஃ - ப்ரதூர்திர -பிவர்தோ - வர்ச - ஸ்தபோ - யோநி - ர்கர்பா - ஓஜஃ - ஸபம்ரணஃ - க்ரது - ர்ப்ரத்த்ரஸ்ய - ப்ரதிஷ்டா - நாகஃ - ஷோடஶ)
அக்நேர்பாகோ-'ஸீதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வாஂ அக்நிர்யஜ்ஞமுக-ந்தீக்ஷா யஜ்ஞமுக-ம்ப்ரஹ்ம யஜ்ஞமுக-ந்த்ரிவ்ரு'-த்யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி ந்ரு'சக்ஷஸா-ம்பாகோ-'ஸீதி தக்ஷிணத-ஶ்ஶுஶ்ருவாக்ம்ஸோ வை ந்ரு'சக்ஷஸோ-'ந்ந-ந்தாதா ஜாதாயைவாஸ்மா அந்நமபி ததாதி தஸ்மாஜ்ஜாதோ-'ந்நமத்தி ஜநித்ரக்க் ஸ்ப்ரு'தக்ம் ஸப்ததஶ-ஸ்ஸ்தோம இத்யாஹா-'ந்நம்-வைஂ ஜநித்ர- [ஜநித்ரம், அந்நக்ம் ஸப்ததஶோ-'ந்நமேவ] 16
-மந்நக்ம் ஸப்ததஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநா-ந்நமத்யதே மித்ரஸ்ய பாகோ-'ஸீதி பஶ்சா-த்ப்ராணோ வை மித்ரோ-'பாநோ வருணஃ ப்ராணாபாநாவேவாஸ்மி-ந்ததாதி திவோ வ்ரு'ஷ்டிர்வாதா-ஸ்ஸ்ப்ரு'தா ஏகவிக்ம்ஶ-ஸ்ஸ்தோம இத்யாஹ ப்ரதிஷ்டா வா ஏகவிக்ம்ஶஃ ப்ரதிஷ்டித்யா இந்த்ரஸ்ய பாகோ-'ஸீத்யுத்தரத ஓஜோ வா இந்த்ர ஓஜோ விஷ்ணுரோஜஃ க்ஷத்ரமோஜஃ பஞ்சதஶ [பஞ்சதஶஃ, ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே] 17
ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரதோ-'பிப்ரயாயீ ஜயதி வஸூநா-ம்பாகோ-'ஸீதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வைஂ வஸவோ யஜ்ஞமுகக்ம் ருத்ரா யஜ்ஞமுக-ஞ்சதுர்விக்ம்ஶோ யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயத்யாதித்யாநா-ம்பாகோ-'ஸீதி தக்ஷிணதோ-'ந்நம்-வாஂ ஆதித்யா அந்ந-ம்மருதோ-'ந்ந-ங்கர்பா அந்ந-ம்பஞ்சவிக்ம்ஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநா-'ந்நமத்யதே 'தித்யை பாகோ- [-'தித்யை பாகஃ, அஸீதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டா] 18
-'ஸீதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டா வா அதிதிஃ ப்ரதிஷ்டா பூஷா ப்ரதிஷ்டா த்ரிணவஃ ப்ரதிஷ்டித்யை தேவஸ்ய ஸவிதுர்பாகோ-' ஸீத்யுத்தரதோ ப்ரஹ்ம வை தேவ-ஸ்ஸவிதா ப்ரஹ்ம ப்ரு'ஹஸ்பதிர்ப்ரஹ்ம சதுஷ்டோமோ ப்ரஹ்மவர்சஸமேவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரோ-'ர்தோ ப்ரஹ்மவர்சஸிதர-ஸ்ஸாவித்ரவதீ பவதி ப்ரஸூத்யை தஸ்மா-த்ப்ராஹ்மணாநாமுதீசீ ஸநிஃ ப்ரஸூதா தர்த்ரஶ்சதுஷ்டோம இதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வைஂ தர்த்ரோ [தர்த்ரஃ, யஜ்ஞமுக-ஞ்சதுஷ்டோமோ] 19
யஜ்ஞமுக-ஞ்சதுஷ்டோமோ யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி யாவாநா-ம்பாகோ-'ஸீதி தக்ஷிணதோ மாஸா வை யாவா அர்தமாஸா அயாவா-ஸ்தஸ்மா-த்தக்ஷிணாவ்ரு'தோ மாஸா அந்நம்-வைஂ யாவா அந்ந-ம்ப்ரஜா அந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநா-ந்நமத்யத ரு'பூணா-ம்பாகோ-'ஸீதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டித்யை விவர்தோ 'ஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶ இத்யுத்தரதோ-'நயோர்லோகயோ-ஸ்ஸவீர்யத்வாய தஸ்மாதிமௌ லோகௌ ஸமாவ-த்வீர்யௌ [ஸமாவ-த்வீர்யௌ, யஸ்ய முக்யவதீஃ] 20
யஸ்ய முக்யவதீஃ புரஸ்தாதுபதீயந்தே முக்ய ஏவ பவத்யா-'ஸ்ய முக்யோ ஜாயதே யஸ்யா-ந்நவதீ - ர்தக்ஷிணதோ-'த்த்யந்நமா-'ஸ்யாந்நாதோ ஜாயதே யஸ்ய ப்ரதிஷ்டாவதீஃ பஶ்சா-த்ப்ரத்யேவ திஷ்டதி யஸ்யௌஜஸ்வதீருத்தரத ஓஜஸ்வ்யேவ பவத்யா-'ஸ்யௌஜஸ்வீ ஜாயதே 'ர்கோ வா ஏஷ யதக்நிஸ்தஸ்யைததேவ ஸ்தோத்ரமேதச்சஸ்த்ரம்-யஂதேஷா விதா [விதா, விதீயதே-'ர்க ஏவ] 21
விதீயதே-'ர்க ஏவ ததர்க்யமநு வி தீயதே 'த்த்யந்நமா-'ஸ்யாந்நாதோ ஜாயதே யஸ்யைஷா விதா விதீயதே ய உ சைநாமேவம்-வேஂத ஸ்ரு'ஷ்டீருப ததாதி யதாஸ்ரு'ஷ்டமேவாவ ருந்தே ந வா இத-ந்திவா ந நக்தமாஸீதவ்யாவ்ரு'த்த-ந்தே தேவா ஏதா வ்யுஷ்டீரபஶ்ய-ந்தா உபாததத ததோ வா இதம் ஂவ்யௌச்ச-த்யஸ்யைதா உபதீயந்தே வ்யேவாஸ்மா உச்சத்யதோ தம ஏவாபஹதே ॥ 22 ॥
(ஆஶு - ர்வ்யோம - தருணோ - பாந்தஃ - ப்ரதூர்திர -பிவர்தோ - வர்ச - ஸ்தபோ - யோநி - ர்கர்பா - ஓஜஃ - ஸபம்ரணஃ - க்ரது - ர்ப்ரத்த்ரஸ்ய - ப்ரதிஷ்டா - நாகஃ - ஷோடஶ)
அக்நேர்பாகோ-'ஸீதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வாஂ அக்நிர்யஜ்ஞமுக-ந்தீக்ஷா யஜ்ஞமுக-ம்ப்ரஹ்ம யஜ்ஞமுக-ந்த்ரிவ்ரு'-த்யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி ந்ரு'சக்ஷஸா-ம்பாகோ-'ஸீதி தக்ஷிணத-ஶ்ஶுஶ்ருவாக்ம்ஸோ வை ந்ரு'சக்ஷஸோ-'ந்ந-ந்தாதா ஜாதாயைவாஸ்மா அந்நமபி ததாதி தஸ்மாஜ்ஜாதோ-'ந்நமத்தி ஜநித்ரக்க் ஸ்ப்ரு'தக்ம் ஸப்ததஶ-ஸ்ஸ்தோம இத்யாஹா-'ந்நம்-வைஂ ஜநித்ர- [ஜநித்ரம், அந்நக்ம் ஸப்ததஶோ-'ந்நமேவ] 16
-மந்நக்ம் ஸப்ததஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநா-ந்நமத்யதே மித்ரஸ்ய பாகோ-'ஸீதி பஶ்சா-த்ப்ராணோ வை மித்ரோ-'பாநோ வருணஃ ப்ராணாபாநாவேவாஸ்மி-ந்ததாதி திவோ வ்ரு'ஷ்டிர்வாதா-ஸ்ஸ்ப்ரு'தா ஏகவிக்ம்ஶ-ஸ்ஸ்தோம இத்யாஹ ப்ரதிஷ்டா வா ஏகவிக்ம்ஶஃ ப்ரதிஷ்டித்யா இந்த்ரஸ்ய பாகோ-'ஸீத்யுத்தரத ஓஜோ வா இந்த்ர ஓஜோ விஷ்ணுரோஜஃ க்ஷத்ரமோஜஃ பஞ்சதஶ [பஞ்சதஶஃ, ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே] 17
ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரதோ-'பிப்ரயாயீ ஜயதி வஸூநா-ம்பாகோ-'ஸீதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வைஂ வஸவோ யஜ்ஞமுகக்ம் ருத்ரா யஜ்ஞமுக-ஞ்சதுர்விக்ம்ஶோ யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயத்யாதித்யாநா-ம்பாகோ-'ஸீதி தக்ஷிணதோ-'ந்நம்-வாஂ ஆதித்யா அந்ந-ம்மருதோ-'ந்ந-ங்கர்பா அந்ந-ம்பஞ்சவிக்ம்ஶோ-'ந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநா-'ந்நமத்யதே 'தித்யை பாகோ- [-'தித்யை பாகஃ, அஸீதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டா] 18
-'ஸீதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டா வா அதிதிஃ ப்ரதிஷ்டா பூஷா ப்ரதிஷ்டா த்ரிணவஃ ப்ரதிஷ்டித்யை தேவஸ்ய ஸவிதுர்பாகோ-' ஸீத்யுத்தரதோ ப்ரஹ்ம வை தேவ-ஸ்ஸவிதா ப்ரஹ்ம ப்ரு'ஹஸ்பதிர்ப்ரஹ்ம சதுஷ்டோமோ ப்ரஹ்மவர்சஸமேவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மாதுத்தரோ-'ர்தோ ப்ரஹ்மவர்சஸிதர-ஸ்ஸாவித்ரவதீ பவதி ப்ரஸூத்யை தஸ்மா-த்ப்ராஹ்மணாநாமுதீசீ ஸநிஃ ப்ரஸூதா தர்த்ரஶ்சதுஷ்டோம இதி புரஸ்தாதுப ததாதி யஜ்ஞமுகம்-வைஂ தர்த்ரோ [தர்த்ரஃ, யஜ்ஞமுக-ஞ்சதுஷ்டோமோ] 19
யஜ்ஞமுக-ஞ்சதுஷ்டோமோ யஜ்ஞமுகமேவ புரஸ்தாத்வி யாதயதி யாவாநா-ம்பாகோ-'ஸீதி தக்ஷிணதோ மாஸா வை யாவா அர்தமாஸா அயாவா-ஸ்தஸ்மா-த்தக்ஷிணாவ்ரு'தோ மாஸா அந்நம்-வைஂ யாவா அந்ந-ம்ப்ரஜா அந்நமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணேநா-ந்நமத்யத ரு'பூணா-ம்பாகோ-'ஸீதி பஶ்சா-த்ப்ரதிஷ்டித்யை விவர்தோ 'ஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶ இத்யுத்தரதோ-'நயோர்லோகயோ-ஸ்ஸவீர்யத்வாய தஸ்மாதிமௌ லோகௌ ஸமாவ-த்வீர்யௌ [ஸமாவ-த்வீர்யௌ, யஸ்ய முக்யவதீஃ] 20
யஸ்ய முக்யவதீஃ புரஸ்தாதுபதீயந்தே முக்ய ஏவ பவத்யா-'ஸ்ய முக்யோ ஜாயதே யஸ்யா-ந்நவதீ - ர்தக்ஷிணதோ-'த்த்யந்நமா-'ஸ்யாந்நாதோ ஜாயதே யஸ்ய ப்ரதிஷ்டாவதீஃ பஶ்சா-த்ப்ரத்யேவ திஷ்டதி யஸ்யௌஜஸ்வதீருத்தரத ஓஜஸ்வ்யேவ பவத்யா-'ஸ்யௌஜஸ்வீ ஜாயதே 'ர்கோ வா ஏஷ யதக்நிஸ்தஸ்யைததேவ ஸ்தோத்ரமேதச்சஸ்த்ரம்-யஂதேஷா விதா [விதா, விதீயதே-'ர்க ஏவ] 21
விதீயதே-'ர்க ஏவ ததர்க்யமநு வி தீயதே 'த்த்யந்நமா-'ஸ்யாந்நாதோ ஜாயதே யஸ்யைஷா விதா விதீயதே ய உ சைநாமேவம்-வேஂத ஸ்ரு'ஷ்டீருப ததாதி யதாஸ்ரு'ஷ்டமேவாவ ருந்தே ந வா இத-ந்திவா ந நக்தமாஸீதவ்யாவ்ரு'த்த-ந்தே தேவா ஏதா வ்யுஷ்டீரபஶ்ய-ந்தா உபாததத ததோ வா இதம் ஂவ்யௌச்ச-த்யஸ்யைதா உபதீயந்தே வ்யேவாஸ்மா உச்சத்யதோ தம ஏவாபஹதே ॥ 22 ॥
(வை ஜநித்ரம் - பஞ்சதஶோ - 'தித்யை பாகோ - வை தர்த்ரஃ - ஸமாவத்வீர்யை-விதா-ததோ வா இதம் - சதுர்தஶ ச ) (அ. 4)
(அக்நே - ர்ந்ரு'சக்ஷஸாம் - ஜநித்ரம் - மித்ர - ஸ்யேந்த்ரஸ்ய -வஸூநா - மாதித்யாநா - மதித்யை - தேவஸ்ய ஸவிதுஃ - ஸாவித்ரவதீ - தர்த்ரோ - யாவாநா-ம்ரு'பூணாம் - ஂவிவர்த - ஶ்சதுர்தஶ)
அக்நே ஜாதா-ந்ப்ரணுதா ந-ஸ்ஸபத்நாநிதி புரஸ்தாதுப ததாதி ஜாதாநேவ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்ப்ரணுததே ஸஹஸா ஜாதாநிதி பஶ்சாஜ்ஜநிஷ்யமாணாநேவ ப்ரதி நுததே சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶ-ஸ்ஸ்தோம இதி தக்ஷிணதோ ப்ரஹ்மவர்சஸம்-வைஂ சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶோ ப்ரஹ்மவர்சஸமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்தோ ப்ரஹ்மவர்சஸிதர-ஷ்ஷோடஶ-ஸ்ஸ்தோம இத்யுத்தரத ஓஜோ வை ஷோடஶ ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மா- [தஸ்மாத், உத்தரதோ-'பிப்ரயாயீ] 23
-துத்தரதோ-'பிப்ரயாயீ ஜயதி வஜ்ரோ வை சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶோ வஜ்ரஃ ஷோடஶோ யதேதே இஷ்டகே உபததாதி ஜாதாக்ஶ்சைவ ஜநிஷ்யமாணாக்ஶ்ச ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்ப்ரணுத்ய வஜ்ரமநு ப்ரஹரதி ஸ்த்ரு'த்யை புரீஷவதீ-ம்மத்த்ய உபததாதி புரீஷம்-வைஂ மத்த்யமாத்மந-ஸ்ஸாத்மாநமேவாக்நி-ஞ்சிநுதே ஸாத்மா-'முஷ்மிந் ஂலோகே பவதி ய ஏவம்-வேஂதைதா வா அஸபத்நா நாமேஷ்டகா யஸ்யைதா உபதீயந்தே [உபதீயந்தே, நா-'ஸ்ய] 24
நா-'ஸ்ய ஸபத்நோ பவதி பஶுர்வா ஏஷ யதக்நிர்விராஜ உத்தமாயா-ஞ்சித்யாமுப ததாதி விராஜமேவோத்தமா-ம்பஶுஷு ததாதி தஸ்மா-த்பஶுமாநுத்தமாம்-வாஂசம்-வஂததி தஶதஶோப ததாதி ஸவீர்யத்வாயா-'க்ஷ்ணயோப ததாதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ரஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை யாநி வை சந்தாக்ம்ஸி ஸுவர்க்யாண்யாஸ-ந்தைர்தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தேநர்ஷயோ- [-ஂலோகமாய-ந்தேநர்ஷயஃ, அஶ்ராம்ய-ந்தே தபோ-'தப்யந்த] 25
-'ஶ்ராம்ய-ந்தே தபோ-'தப்யந்த தாநி தபஸா-'பஶ்ய-ந்தேப்ய ஏதா இஷ்டகா நிரமிமதேவஶ்சந்தோ வரிவஶ்சந்த இதி தா உபாததத தாபிர்வை தே ஸுவர்கம்-லோஂகமாயந். யதேதா இஷ்டகா உபததாதி யாந்யேவ சந்தாக்ம்ஸி ஸுவர்க்யாணி தைரேவ யஜமாந-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி யஜ்ஞேந வை ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜா அஸ்ரு'ஜத தா-ஸ்ஸ்தோம பாகைரேவா-'ஸ்ரு'ஜத ய- [-'ஸ்ரு'ஜத யத், ஸ்தோம பாகா உபததாதி] 26
-த்ஸ்தோம பாகா உபததாதி ப்ரஜா ஏவ த-த்யஜமாந-ஸ்ஸ்ரு'ஜதே ப்ரு'ஹஸ்பதிர்வா ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய தேஜ-ஸ்ஸமபரத்ய-த்ஸ்தோமபாகா ய-த்ஸ்தோமபாகா உபததாதி ஸதேஜஸமேவாக்நி-ஞ்சிநுதே ப்ரு'ஹஸ்பதிர்வா ஏதாம்-யஂஜ்ஞஸ்ய ப்ரதிஷ்டாமபஶ்யத்ய-த்ஸ்தோமபாகா ய-த்ஸ்தோமபாகா உபததாதி யஜ்ஞஸ்ய ப்ரதிஷ்டித்யை ஸப்தஸப்தோப ததாதி ஸவீர்யத்வாய திஸ்ரோ மத்த்யே ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 27 ॥
(அக்நே - ர்ந்ரு'சக்ஷஸாம் - ஜநித்ரம் - மித்ர - ஸ்யேந்த்ரஸ்ய -வஸூநா - மாதித்யாநா - மதித்யை - தேவஸ்ய ஸவிதுஃ - ஸாவித்ரவதீ - தர்த்ரோ - யாவாநா-ம்ரு'பூணாம் - ஂவிவர்த - ஶ்சதுர்தஶ)
அக்நே ஜாதா-ந்ப்ரணுதா ந-ஸ்ஸபத்நாநிதி புரஸ்தாதுப ததாதி ஜாதாநேவ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்ப்ரணுததே ஸஹஸா ஜாதாநிதி பஶ்சாஜ்ஜநிஷ்யமாணாநேவ ப்ரதி நுததே சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶ-ஸ்ஸ்தோம இதி தக்ஷிணதோ ப்ரஹ்மவர்சஸம்-வைஂ சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶோ ப்ரஹ்மவர்சஸமேவ தக்ஷிணதோ தத்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்தோ ப்ரஹ்மவர்சஸிதர-ஷ்ஷோடஶ-ஸ்ஸ்தோம இத்யுத்தரத ஓஜோ வை ஷோடஶ ஓஜ ஏவோத்தரதோ தத்தே தஸ்மா- [தஸ்மாத், உத்தரதோ-'பிப்ரயாயீ] 23
-துத்தரதோ-'பிப்ரயாயீ ஜயதி வஜ்ரோ வை சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶோ வஜ்ரஃ ஷோடஶோ யதேதே இஷ்டகே உபததாதி ஜாதாக்ஶ்சைவ ஜநிஷ்யமாணாக்ஶ்ச ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்ப்ரணுத்ய வஜ்ரமநு ப்ரஹரதி ஸ்த்ரு'த்யை புரீஷவதீ-ம்மத்த்ய உபததாதி புரீஷம்-வைஂ மத்த்யமாத்மந-ஸ்ஸாத்மாநமேவாக்நி-ஞ்சிநுதே ஸாத்மா-'முஷ்மிந் ஂலோகே பவதி ய ஏவம்-வேஂதைதா வா அஸபத்நா நாமேஷ்டகா யஸ்யைதா உபதீயந்தே [உபதீயந்தே, நா-'ஸ்ய] 24
நா-'ஸ்ய ஸபத்நோ பவதி பஶுர்வா ஏஷ யதக்நிர்விராஜ உத்தமாயா-ஞ்சித்யாமுப ததாதி விராஜமேவோத்தமா-ம்பஶுஷு ததாதி தஸ்மா-த்பஶுமாநுத்தமாம்-வாஂசம்-வஂததி தஶதஶோப ததாதி ஸவீர்யத்வாயா-'க்ஷ்ணயோப ததாதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ரஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை யாநி வை சந்தாக்ம்ஸி ஸுவர்க்யாண்யாஸ-ந்தைர்தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தேநர்ஷயோ- [-ஂலோகமாய-ந்தேநர்ஷயஃ, அஶ்ராம்ய-ந்தே தபோ-'தப்யந்த] 25
-'ஶ்ராம்ய-ந்தே தபோ-'தப்யந்த தாநி தபஸா-'பஶ்ய-ந்தேப்ய ஏதா இஷ்டகா நிரமிமதேவஶ்சந்தோ வரிவஶ்சந்த இதி தா உபாததத தாபிர்வை தே ஸுவர்கம்-லோஂகமாயந். யதேதா இஷ்டகா உபததாதி யாந்யேவ சந்தாக்ம்ஸி ஸுவர்க்யாணி தைரேவ யஜமாந-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி யஜ்ஞேந வை ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜா அஸ்ரு'ஜத தா-ஸ்ஸ்தோம பாகைரேவா-'ஸ்ரு'ஜத ய- [-'ஸ்ரு'ஜத யத், ஸ்தோம பாகா உபததாதி] 26
-த்ஸ்தோம பாகா உபததாதி ப்ரஜா ஏவ த-த்யஜமாந-ஸ்ஸ்ரு'ஜதே ப்ரு'ஹஸ்பதிர்வா ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய தேஜ-ஸ்ஸமபரத்ய-த்ஸ்தோமபாகா ய-த்ஸ்தோமபாகா உபததாதி ஸதேஜஸமேவாக்நி-ஞ்சிநுதே ப்ரு'ஹஸ்பதிர்வா ஏதாம்-யஂஜ்ஞஸ்ய ப்ரதிஷ்டாமபஶ்யத்ய-த்ஸ்தோமபாகா ய-த்ஸ்தோமபாகா உபததாதி யஜ்ஞஸ்ய ப்ரதிஷ்டித்யை ஸப்தஸப்தோப ததாதி ஸவீர்யத்வாய திஸ்ரோ மத்த்யே ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 27 ॥
( உத்தரதோ தத்தே தஸ்மா - துபதீயந்த - ரு'ஷயோ - 'ஸ்ரு'ஜத யத் - த்ரிசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 5)
ரஶ்மிரித்யேவா ''தித்யமஸ்ரு'ஜத ப்ரேதிரிதி தர்மமந்விதிரிதி திவக்ம் ஸதிம்ரித்யந்தரிக்ஷ-ம்ப்ரதிதிரிதி ப்ரு'திவீம்-விஂஷ்டம்ப இதி வ்ரு'ஷ்டி-ம்ப்ரவேத்யஹரநுவேதி ராத்ரிமுஶிகிதி வஸூ-ந்ப்ரகேத இதி ருத்ராந்-த்ஸுதீதிரித்யாதித்யாநோஜ இதி பித்ரூ'க்ஸ்தந்துரிதி ப்ரஜாஃ ப்ரு'தநாஷாடிதி பஶூ-ந்ரேவதித்யோ-ஷதீரபிஜிதஸி யுக்தக்ராவே- [யுக்தக்ராவா, இந்த்ராய த்வேந்த்ர-ஞ்ஜிந்வேத்யேவ] 28
-ந்த்ராய த்வேந்த்ர-ஞ்ஜிந்வேத்யேவ தக்ஷிணதோ வஜ்ர-ம்பர்யௌஹதபிஜித்யை தாஃ ப்ரஜா அபப்ராணா அஸ்ரு'ஜத தாஸ்வதிபதிரஸீத்யேவ ப்ராணமததா-த்யந்தேத்யபாநக்ம் ஸக்ம்ஸர்ப இதி சக்ஷுர்வயோதா இதி ஶ்ரோத்ர-ந்தாஃ ப்ரஜாஃ ப்ராணதீரபாநதீஃ பஶ்யந்தீ-ஶ்ஶ்ரு'ண்வதீர்ந மிதுநீ அபவ-ந்தாஸு த்ரிவ்ரு'தஸீத்யேவ மிதுநமததா-த்தாஃ ப்ரஜா மிதுநீ [ ] 29
பவந்தீர்ந ப்ராஜாயந்த தா-ஸ்ஸக்ம்ரோஹோ-'ஸி நீரோஹோ-'ஸீத்யேவ ப்ரா-'ஜநய-த்தாஃ ப்ரஜாஃ ப்ரஜாதா ந ப்ரத்யதிஷ்ட-ந்தா வஸுகோ-'ஸி வேஷஶ்ரிரஸி வஸ்யஷ்டிரஸீத்யேவைஷு லோகேஷு ப்ரத்யஸ்தாபயத்யதாஹ வஸுகோ-'ஸி வேஷஶ்ரிரஸி வஸ்யஷ்டிரஸீதி ப்ரஜா ஏவ ப்ரஜாதா ஏஷு லோகேஷு ப்ரதிஷ்டாபயதி ஸாத்மா-'ந்தரிக்ஷக்ம் ரோஹதி ஸப்ராணோ-'முஷ்மிந் ஂலோகே ப்ரதி திஷ்டத்யவ்யர்துகஃ ப்ராணாபாநாப்யா-ம்பவதி ய ஏவம்-வேஂத ॥ 30 ॥
ரஶ்மிரித்யேவா ''தித்யமஸ்ரு'ஜத ப்ரேதிரிதி தர்மமந்விதிரிதி திவக்ம் ஸதிம்ரித்யந்தரிக்ஷ-ம்ப்ரதிதிரிதி ப்ரு'திவீம்-விஂஷ்டம்ப இதி வ்ரு'ஷ்டி-ம்ப்ரவேத்யஹரநுவேதி ராத்ரிமுஶிகிதி வஸூ-ந்ப்ரகேத இதி ருத்ராந்-த்ஸுதீதிரித்யாதித்யாநோஜ இதி பித்ரூ'க்ஸ்தந்துரிதி ப்ரஜாஃ ப்ரு'தநாஷாடிதி பஶூ-ந்ரேவதித்யோ-ஷதீரபிஜிதஸி யுக்தக்ராவே- [யுக்தக்ராவா, இந்த்ராய த்வேந்த்ர-ஞ்ஜிந்வேத்யேவ] 28
-ந்த்ராய த்வேந்த்ர-ஞ்ஜிந்வேத்யேவ தக்ஷிணதோ வஜ்ர-ம்பர்யௌஹதபிஜித்யை தாஃ ப்ரஜா அபப்ராணா அஸ்ரு'ஜத தாஸ்வதிபதிரஸீத்யேவ ப்ராணமததா-த்யந்தேத்யபாநக்ம் ஸக்ம்ஸர்ப இதி சக்ஷுர்வயோதா இதி ஶ்ரோத்ர-ந்தாஃ ப்ரஜாஃ ப்ராணதீரபாநதீஃ பஶ்யந்தீ-ஶ்ஶ்ரு'ண்வதீர்ந மிதுநீ அபவ-ந்தாஸு த்ரிவ்ரு'தஸீத்யேவ மிதுநமததா-த்தாஃ ப்ரஜா மிதுநீ [ ] 29
பவந்தீர்ந ப்ராஜாயந்த தா-ஸ்ஸக்ம்ரோஹோ-'ஸி நீரோஹோ-'ஸீத்யேவ ப்ரா-'ஜநய-த்தாஃ ப்ரஜாஃ ப்ரஜாதா ந ப்ரத்யதிஷ்ட-ந்தா வஸுகோ-'ஸி வேஷஶ்ரிரஸி வஸ்யஷ்டிரஸீத்யேவைஷு லோகேஷு ப்ரத்யஸ்தாபயத்யதாஹ வஸுகோ-'ஸி வேஷஶ்ரிரஸி வஸ்யஷ்டிரஸீதி ப்ரஜா ஏவ ப்ரஜாதா ஏஷு லோகேஷு ப்ரதிஷ்டாபயதி ஸாத்மா-'ந்தரிக்ஷக்ம் ரோஹதி ஸப்ராணோ-'முஷ்மிந் ஂலோகே ப்ரதி திஷ்டத்யவ்யர்துகஃ ப்ராணாபாநாப்யா-ம்பவதி ய ஏவம்-வேஂத ॥ 30 ॥
(யுக்தக்ராவா - ப்ரஜா மிதுந்ய - ந்தரிக்ஷம் - த்வாதஶ ச) (அ. 6)
நாகஸத்பிர்வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தந்நாகஸதா-ந்நாகஸத்த்வம்-யஂந்நாகஸத உபததாதி நாகஸத்பிரேவ த-த்யஜமாந-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி ஸுவர்கோ வை லோகோ நாகோ யஸ்யைதா உபதீயந்தே நாஸ்மா அக-ம்பவதி யஜமாநாயதநம்-வைஂ நாகஸதோ யந்நாகஸத உபததாத்யாயதநமேவ த-த்யஜமாநஃ குருதே ப்ரு'ஷ்டாநாம்-வாஂ ஏத-த்தேஜ-ஸ்ஸம்ப்ரு'தம்-யஂந்நாகஸதோ யந்நாகஸத [யந்நாகஸதஃ, உபததாதி ப்ரு'ஷ்டாநாமேவ] 31
உபததாதி ப்ரு'ஷ்டாநாமேவ தேஜோ-'வ ருந்தே பஞ்சசோடா உப ததாத்யப்ஸரஸ ஏவைநமேதா பூதா அமுஷ்மிந் ஂலோக உப ஶேரே-'தோ தநூபாநீரேவைதா யஜமாநஸ்ய ய-ந்த்விஷ்யா-த்தமுபததத்த்யாயேதேதாப்ய ஏவைந-ந்தேவதாப்ய ஆ வ்ரு'ஶ்சதி தாஜகார்திமார்ச்சத்யுத்தரா நாகஸத்ப்ய உபததாதி யதா ஜாயாமாநீய க்ரு'ஹேஷு நிஷாதயதி தாத்ரு'கேவ த- [தாத்ரு'கேவ தத், பஶ்சா-த்ப்ராசீ-] 32
-த்பஶ்சா-த்ப்ராசீ-முத்தமாமுப ததாதி தஸ்மா-த்பஶ்சா-த்ப்ராசீ பத்ந்யந்வாஸ்தே ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா-ஞ்ச விகர்ணீ-ஞ்சோத்தமே உப ததாதி ப்ராணோ வை ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா-''யுர்விகர்ணீ ப்ராண-ஞ்சைவா-''யுஶ்ச ப்ராணாநாமுத்தமௌ தத்தே தஸ்மா-த்ப்ராணஶ்சா-''யுஶ்ச ப்ராணாநாமுத்தமௌ நாந்யாமுத்தராமிஷ்டகாமுப தத்த்யா-த்யதந்யாமுத்தரா-மிஷ்டகா-முபதத்த்யா-த்பஶூநா- [-முபதத்த்யா-த்பஶூநாம், ச யஜமாநஸ்ய ச] 33
-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராண-ஞ்சா-''யுஶ்சாபி தத்த்யா-த்தஸ்மாந்நா-ந்யோத்தரேஷ்டகோபதேயா ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாத்யஸௌ வை ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா- 'மூமேவோப தத்தே 'ஶ்வமுப க்ராபயதி ப்ராணமேவாஸ்யா-ந்ததாத்யதோ ப்ராஜாபத்யோ வா அஶ்வஃ ப்ரஜாபதிநைவாக்நி-ஞ்சிநுதே ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா பவதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அதோ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யா-'நுக்யாத்யா ஏஷா வை தேவாநாம்-விஂக்ராந்திர்ய-த்விகர்ணீ ய-த்விகர்ணீமுபததாதி தேவாநாமேவ விக்ராந்திமநு விக்ரமத உத்தரத உபததாதி தஸ்மாதுத்தரத உபசாரோ-'க்நி ர்வாயுமதீ பவதி ஸமித்த்யை ॥ 34 ॥
நாகஸத்பிர்வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தந்நாகஸதா-ந்நாகஸத்த்வம்-யஂந்நாகஸத உபததாதி நாகஸத்பிரேவ த-த்யஜமாந-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி ஸுவர்கோ வை லோகோ நாகோ யஸ்யைதா உபதீயந்தே நாஸ்மா அக-ம்பவதி யஜமாநாயதநம்-வைஂ நாகஸதோ யந்நாகஸத உபததாத்யாயதநமேவ த-த்யஜமாநஃ குருதே ப்ரு'ஷ்டாநாம்-வாஂ ஏத-த்தேஜ-ஸ்ஸம்ப்ரு'தம்-யஂந்நாகஸதோ யந்நாகஸத [யந்நாகஸதஃ, உபததாதி ப்ரு'ஷ்டாநாமேவ] 31
உபததாதி ப்ரு'ஷ்டாநாமேவ தேஜோ-'வ ருந்தே பஞ்சசோடா உப ததாத்யப்ஸரஸ ஏவைநமேதா பூதா அமுஷ்மிந் ஂலோக உப ஶேரே-'தோ தநூபாநீரேவைதா யஜமாநஸ்ய ய-ந்த்விஷ்யா-த்தமுபததத்த்யாயேதேதாப்ய ஏவைந-ந்தேவதாப்ய ஆ வ்ரு'ஶ்சதி தாஜகார்திமார்ச்சத்யுத்தரா நாகஸத்ப்ய உபததாதி யதா ஜாயாமாநீய க்ரு'ஹேஷு நிஷாதயதி தாத்ரு'கேவ த- [தாத்ரு'கேவ தத், பஶ்சா-த்ப்ராசீ-] 32
-த்பஶ்சா-த்ப்ராசீ-முத்தமாமுப ததாதி தஸ்மா-த்பஶ்சா-த்ப்ராசீ பத்ந்யந்வாஸ்தே ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா-ஞ்ச விகர்ணீ-ஞ்சோத்தமே உப ததாதி ப்ராணோ வை ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா-''யுர்விகர்ணீ ப்ராண-ஞ்சைவா-''யுஶ்ச ப்ராணாநாமுத்தமௌ தத்தே தஸ்மா-த்ப்ராணஶ்சா-''யுஶ்ச ப்ராணாநாமுத்தமௌ நாந்யாமுத்தராமிஷ்டகாமுப தத்த்யா-த்யதந்யாமுத்தரா-மிஷ்டகா-முபதத்த்யா-த்பஶூநா- [-முபதத்த்யா-த்பஶூநாம், ச யஜமாநஸ்ய ச] 33
-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராண-ஞ்சா-''யுஶ்சாபி தத்த்யா-த்தஸ்மாந்நா-ந்யோத்தரேஷ்டகோபதேயா ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாத்யஸௌ வை ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா- 'மூமேவோப தத்தே 'ஶ்வமுப க்ராபயதி ப்ராணமேவாஸ்யா-ந்ததாத்யதோ ப்ராஜாபத்யோ வா அஶ்வஃ ப்ரஜாபதிநைவாக்நி-ஞ்சிநுதே ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா பவதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அதோ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யா-'நுக்யாத்யா ஏஷா வை தேவாநாம்-விஂக்ராந்திர்ய-த்விகர்ணீ ய-த்விகர்ணீமுபததாதி தேவாநாமேவ விக்ராந்திமநு விக்ரமத உத்தரத உபததாதி தஸ்மாதுத்தரத உபசாரோ-'க்நி ர்வாயுமதீ பவதி ஸமித்த்யை ॥ 34 ॥
(ஸம்ப்ரு'தம்-யஂந்நாகஸதோ யந்நாகஸத - ஸ்தத் - பஶூநா-மேஷா வை-த்வாவிக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 7)
சந்தாக்ஸ்யுப ததாதி பஶவோ வை சந்தாக்ம்ஸி பஶூநேவாவ ருந்தே சந்தாக்ம்ஸி வை தேவாநாம்-வாஂம-ம்பஶவோ வாமமேவ பஶூநவ ருந்த ஏதாக்ம் ஹ வை யஜ்ஞஸேந-ஶ்சைத்ரியாயண-ஶ்சிதிம்-விஂதா-ஞ்சகார தயா வை ஸ பஶூநவாருந்த யதேதாமுபததாதி பஶூநேவாவ ருந்தே காயத்ரீஃ புரஸ்தாதுப ததாதி தேஜோ வை காயத்ரீ தேஜ ஏவ [தேஜ ஏவ, முகதோ தத்தே] 35
முகதோ தத்தே மூர்தந்வதீர்பவந்தி மூர்தாநமேவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி த்ரிஷ்டுப உப ததாதீந்த்ரியம்-வைஂ த்ரிஷ்டுகிந்த்ரியமேவ மத்த்யதோ தத்தே ஜகதீருப ததாதி ஜாகதா வை பஶவஃ பஶூநேவாவ ருந்தே 'நுஷ்டுப உப ததாதி ப்ராணா வா அநுஷ்டுப் ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யை ப்ரு'ஹதீருஷ்ணிஹாஃ பங்க்தீரக்ஷரபங்க்தீரிதி விஷுரூபாணி சந்தாக்ஸ்யுப ததாதி விஷுரூபா வை பஶவஃ பஶவ- [பஶவஃ பஶவஃ, சந்தாக்ம்ஸி விஷுரூபாநேவ] 36
-ஶ்சந்தாக்ம்ஸி விஷுரூபாநேவ பஶூநவ ருந்தே விஷுரூபமஸ்ய க்ரு'ஹே த்ரு'ஶ்யதே யஸ்யைதா உபதீயந்தே ய உ சைநா ஏவம்-வேஂதா-'திச்சந்தஸமுப ததாத்யதிச்சந்தா வை ஸர்வாணி சந்தாக்ம்ஸி ஸர்வேபிரேவைந-ஞ்சந்தோபிஶ்சிநுதே வர்ஷ்ம வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂததிச்சந்தா யததிச்சந்தஸ-முபததாதி வர்ஷ்மைவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி த்விபதா உப ததாதி த்விபா-த்யஜமாநஃ ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 37 ॥
சந்தாக்ஸ்யுப ததாதி பஶவோ வை சந்தாக்ம்ஸி பஶூநேவாவ ருந்தே சந்தாக்ம்ஸி வை தேவாநாம்-வாஂம-ம்பஶவோ வாமமேவ பஶூநவ ருந்த ஏதாக்ம் ஹ வை யஜ்ஞஸேந-ஶ்சைத்ரியாயண-ஶ்சிதிம்-விஂதா-ஞ்சகார தயா வை ஸ பஶூநவாருந்த யதேதாமுபததாதி பஶூநேவாவ ருந்தே காயத்ரீஃ புரஸ்தாதுப ததாதி தேஜோ வை காயத்ரீ தேஜ ஏவ [தேஜ ஏவ, முகதோ தத்தே] 35
முகதோ தத்தே மூர்தந்வதீர்பவந்தி மூர்தாநமேவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி த்ரிஷ்டுப உப ததாதீந்த்ரியம்-வைஂ த்ரிஷ்டுகிந்த்ரியமேவ மத்த்யதோ தத்தே ஜகதீருப ததாதி ஜாகதா வை பஶவஃ பஶூநேவாவ ருந்தே 'நுஷ்டுப உப ததாதி ப்ராணா வா அநுஷ்டுப் ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யை ப்ரு'ஹதீருஷ்ணிஹாஃ பங்க்தீரக்ஷரபங்க்தீரிதி விஷுரூபாணி சந்தாக்ஸ்யுப ததாதி விஷுரூபா வை பஶவஃ பஶவ- [பஶவஃ பஶவஃ, சந்தாக்ம்ஸி விஷுரூபாநேவ] 36
-ஶ்சந்தாக்ம்ஸி விஷுரூபாநேவ பஶூநவ ருந்தே விஷுரூபமஸ்ய க்ரு'ஹே த்ரு'ஶ்யதே யஸ்யைதா உபதீயந்தே ய உ சைநா ஏவம்-வேஂதா-'திச்சந்தஸமுப ததாத்யதிச்சந்தா வை ஸர்வாணி சந்தாக்ம்ஸி ஸர்வேபிரேவைந-ஞ்சந்தோபிஶ்சிநுதே வர்ஷ்ம வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂததிச்சந்தா யததிச்சந்தஸ-முபததாதி வர்ஷ்மைவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி த்விபதா உப ததாதி த்விபா-த்யஜமாநஃ ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 37 ॥
(தேஜ ஏவ - பஶவஃ பஶவோ - யஜமாந - ஏகஞ்ச) (அ. 8)
ஸர்வாப்யோ வை தேவதாப்யோ-'க்நிஶ்சீயதே ய-த்ஸயுஜோ நோபதத்த்யா-த்தேவதா அஸ்யாக்நிம்-வ்ரு'ஂஞ்ஜீரந். ய-த்ஸயுஜ உபததாத்யாத்மநைவைநக்ம் ஸயுஜ-ஞ்சிநுதே நாக்நிநா வ்ய்ரு'த்த்யதே-'தோ யதா புருஷ-ஸ்ஸ்நாவபி-ஸ்ஸந்தத ஏவமேவைதாபிரக்நி-ஸ்ஸந்ததோ 'க்நிநா வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தா அமூஃ க்ரு'த்திகா அபவந் யஸ்யைதா உப தீயந்தே ஸுவர்கமேவ [ ] 38
லோகமேதி கச்சதி ப்ரகாஶ-ஞ்சித்ரமேவ பவதி மண்டலேஷ்டகா உப ததாதீமே வை லோகா மண்டலேஷ்டகா இமே கலு வை லோகா தேவபுரா தேவபுரா ஏவ ப்ரவிஶதி நா-''ர்திமார்ச்சத்யக்நி-ஞ்சிக்யாநோ விஶ்வஜ்யோதிஷ உப ததாதீமாநேவைதாபி-ர்லோகாந் ஜ்யோதிஷ்மதஃ குருதே-'தோ ப்ராணாநேவைதா யஜமாநஸ்ய தாத்த்ரத்யேதா வை தேவதா-ஸ்ஸுவர்க்யாஸ்தா ஏவா- -ந்வாரப்ய ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி ॥ 39 ॥
ஸர்வாப்யோ வை தேவதாப்யோ-'க்நிஶ்சீயதே ய-த்ஸயுஜோ நோபதத்த்யா-த்தேவதா அஸ்யாக்நிம்-வ்ரு'ஂஞ்ஜீரந். ய-த்ஸயுஜ உபததாத்யாத்மநைவைநக்ம் ஸயுஜ-ஞ்சிநுதே நாக்நிநா வ்ய்ரு'த்த்யதே-'தோ யதா புருஷ-ஸ்ஸ்நாவபி-ஸ்ஸந்தத ஏவமேவைதாபிரக்நி-ஸ்ஸந்ததோ 'க்நிநா வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தா அமூஃ க்ரு'த்திகா அபவந் யஸ்யைதா உப தீயந்தே ஸுவர்கமேவ [ ] 38
லோகமேதி கச்சதி ப்ரகாஶ-ஞ்சித்ரமேவ பவதி மண்டலேஷ்டகா உப ததாதீமே வை லோகா மண்டலேஷ்டகா இமே கலு வை லோகா தேவபுரா தேவபுரா ஏவ ப்ரவிஶதி நா-''ர்திமார்ச்சத்யக்நி-ஞ்சிக்யாநோ விஶ்வஜ்யோதிஷ உப ததாதீமாநேவைதாபி-ர்லோகாந் ஜ்யோதிஷ்மதஃ குருதே-'தோ ப்ராணாநேவைதா யஜமாநஸ்ய தாத்த்ரத்யேதா வை தேவதா-ஸ்ஸுவர்க்யாஸ்தா ஏவா- -ந்வாரப்ய ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி ॥ 39 ॥
(ஸுவர்கமேவ - தா ஏவ - சத்வாரி ச) (அ. 9)
வ்ரு'ஷ்டிஸநீருப ததாதி வ்ரு'ஷ்டிமேவாவ ருந்தே யதேகதோபதத்த்யாதேகம்ரு'தும்-வஂர்ஷேதநுபரிஹாரக்ம் ஸாதயதி தஸ்மா-த்ஸர்வாந்ரு'தூந். வர்ஷதி புரோவாதஸநி-ரஸீத்யாஹைதத்வை வ்ரு'ஷ்ட்யை ரூபக்ம் ரூபேணைவ வ்ரு'ஷ்டிமவ ருந்தே ஸம்யாஂநீபிர்வை தேவா இமாந் ஂலோகாந்-த்ஸமயுஸ்த-த்ஸம்யாஂநீநாக்ம் ஸம்யாஂநித்வம்-யஂ-த்ஸம்யாஂநீருபததாதி யதா-'ப்ஸு நாவா ஸம்யாஂத்யேவ- [ஸம்யாஂத்யேவம், ஏவைதாபி] 40
-மேவைதாபி ர்யஜமாந இமாந் ஂலோகாந்-த்ஸம்-யாஂதி ப்லவோ வா ஏஷோ-'க்நேர்ய-த்ஸம்யாஂநீர்ய-த்ஸம்யாஂநீருபததாதி ப்லவமேவைதமக்நய உபததாத்யுத யஸ்யைதாஸூபஹிதாஸ்வாபோ-'க்நிக்ம் ஹரந்த்யஹ்ரு'த ஏவாஸ்யா-க்நிராதித்யேஷ்டகா உப ததாத்யாதித்யா வா ஏத-ம்பூத்யை ப்ரதிநுதந்தே யோ-'ல-ம்பூத்யை ஸ-ந்பூதி-ந்ந ப்ராப்நோத்யாதித்யா [ப்ராப்நோத்யாதித்யாஃ, ஏவைந-ம்பூதி-] 41
ஏவைந-ம்பூதி-ங்கமயந்த்யஸௌ வா ஏதஸ்யா-''தித்யோ ருசமா தத்தே யோ-'க்நி-ஞ்சித்வா ந ரோசதே யதாதித்யேஷ்டகா உபததாத்யஸாவே-வாஸ்மிந்நாதித்யோ ருச-ந்ததாதி யதா-'ஸௌ தேவாநாக்ம் ரோசத ஏவமேவைஷ மநுஷ்யாணாக்ம் ரோசதே க்ரு'தேஷ்டகா உப ததாத்யேதத்வா அக்நேஃ ப்ரிய-ந்தாம ய-த்க்ரு'த-ம்ப்ரியேணைவைந-ந்தாம்நா ஸமர்தய- [ஸமர்தயதி, அதோ] 42
-த்யதோ தேஜஸா 'நுபரிஹாரக்ம் ஸாதய-த்யபரிவர்க-மேவாஸ்மி-ந்தேஜோ ததாதி ப்ரஜாபதிரக்நிமசிநுத ஸ யஶஸா வ்யார்த்யத ஸ ஏதா யஶோதா அபஶ்ய-த்தா உபாதத்த தாபிர்வை ஸ யஶ ஆத்மந்நதத்த யத்யஶோதா உபததாதி யஶ ஏவ தாபிர்யஜமாந ஆத்ம-ந்தத்தே பஞ்சோப ததாதி பாங்க்தஃ புருஷோ யாவாநேவ புருஷஸ்தஸ்மிந் யஶோ ததாதி ॥ 43 ॥
வ்ரு'ஷ்டிஸநீருப ததாதி வ்ரு'ஷ்டிமேவாவ ருந்தே யதேகதோபதத்த்யாதேகம்ரு'தும்-வஂர்ஷேதநுபரிஹாரக்ம் ஸாதயதி தஸ்மா-த்ஸர்வாந்ரு'தூந். வர்ஷதி புரோவாதஸநி-ரஸீத்யாஹைதத்வை வ்ரு'ஷ்ட்யை ரூபக்ம் ரூபேணைவ வ்ரு'ஷ்டிமவ ருந்தே ஸம்யாஂநீபிர்வை தேவா இமாந் ஂலோகாந்-த்ஸமயுஸ்த-த்ஸம்யாஂநீநாக்ம் ஸம்யாஂநித்வம்-யஂ-த்ஸம்யாஂநீருபததாதி யதா-'ப்ஸு நாவா ஸம்யாஂத்யேவ- [ஸம்யாஂத்யேவம், ஏவைதாபி] 40
-மேவைதாபி ர்யஜமாந இமாந் ஂலோகாந்-த்ஸம்-யாஂதி ப்லவோ வா ஏஷோ-'க்நேர்ய-த்ஸம்யாஂநீர்ய-த்ஸம்யாஂநீருபததாதி ப்லவமேவைதமக்நய உபததாத்யுத யஸ்யைதாஸூபஹிதாஸ்வாபோ-'க்நிக்ம் ஹரந்த்யஹ்ரு'த ஏவாஸ்யா-க்நிராதித்யேஷ்டகா உப ததாத்யாதித்யா வா ஏத-ம்பூத்யை ப்ரதிநுதந்தே யோ-'ல-ம்பூத்யை ஸ-ந்பூதி-ந்ந ப்ராப்நோத்யாதித்யா [ப்ராப்நோத்யாதித்யாஃ, ஏவைந-ம்பூதி-] 41
ஏவைந-ம்பூதி-ங்கமயந்த்யஸௌ வா ஏதஸ்யா-''தித்யோ ருசமா தத்தே யோ-'க்நி-ஞ்சித்வா ந ரோசதே யதாதித்யேஷ்டகா உபததாத்யஸாவே-வாஸ்மிந்நாதித்யோ ருச-ந்ததாதி யதா-'ஸௌ தேவாநாக்ம் ரோசத ஏவமேவைஷ மநுஷ்யாணாக்ம் ரோசதே க்ரு'தேஷ்டகா உப ததாத்யேதத்வா அக்நேஃ ப்ரிய-ந்தாம ய-த்க்ரு'த-ம்ப்ரியேணைவைந-ந்தாம்நா ஸமர்தய- [ஸமர்தயதி, அதோ] 42
-த்யதோ தேஜஸா 'நுபரிஹாரக்ம் ஸாதய-த்யபரிவர்க-மேவாஸ்மி-ந்தேஜோ ததாதி ப்ரஜாபதிரக்நிமசிநுத ஸ யஶஸா வ்யார்த்யத ஸ ஏதா யஶோதா அபஶ்ய-த்தா உபாதத்த தாபிர்வை ஸ யஶ ஆத்மந்நதத்த யத்யஶோதா உபததாதி யஶ ஏவ தாபிர்யஜமாந ஆத்ம-ந்தத்தே பஞ்சோப ததாதி பாங்க்தஃ புருஷோ யாவாநேவ புருஷஸ்தஸ்மிந் யஶோ ததாதி ॥ 43 ॥
(ஏவம் - ப்ராப்ரோத்யாதித்யா - அர்தயத்யே - காந்ந பஞ்சாஶச்ச) (அ. 10)
தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸந் கநீயாக்ம்ஸோ தேவா ஆஸ-ந்பூயாக்ம்ஸோ-'ஸுராஸ்தே தேவா ஏதா இஷ்டகா அபஶ்ய-ந்தா உபாததத பூயஸ்க்ரு'தஸீத்யேவ பூயாக்ம்ஸோ-'பவந் வநஸ்பதிபி-ரோஷதீபி-ர்வரிவஸ்க்ரு'தஸீதீ-மாமஜய-ந்ப்ராச்யஸீதி ப்ராசீ-ந்திஶமஜயந்நூர்த்வா 'ஸீத்யமூமஜய-ந்நந்தரிக்ஷஸதஸ்யந்தரிக்ஷே ஸீதேத்ய-ந்தரிக்ஷமஜய-ந்ததோ தேவா அபவ- [தேவா அபவந்ந், பரா-'ஸுரா] 44
-ந்பரா-'ஸுரா யஸ்யைதா உபதீயந்தே பூயாநேவ பவத்யபீமாந் ஂலோகாந் ஜயதி பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவத்யப்ஸுஷதஸி ஶ்யேநஸதஸீத்யாஹைதத்வா அக்நே ரூபக்ம் ரூபேணைவாக்நிமவ ருந்தே ப்ரு'திவ்யாஸ்த்வா த்ரவிணே ஸாதயாமீ-த்யாஹேமாநேவைதாபி-ர்லோகா-ந்த்ரவிணாவதஃ குருத ஆயுஷ்யா உப ததாத்யாயுரேவா- [உப ததாத்யாயுரேவ, அஸ்மி-ந்ததாத்யக்நே] 45
-'ஸ்மி-ந்ததாத்யக்நே யத்தே பரக்ம் ஹ்ரு'ந்நாமேத்யாஹைதத்வா அக்நேஃ ப்ரிய-ந்தாம ப்ரியமேவாஸ்ய தாமோபா-''ப்நோதி தாவேஹி ஸக்ம் ரபாவஹா இத்யாஹ வ்யேவைநேந பரி தத்தே பாஞ்சஜந்யேஷ்வப்யேத்த்யக்ந இத்யாஹைஷ வா அக்நிஃ பாஞ்சஜந்யோ யஃ பஞ்சசிதீக-ஸ்தஸ்மாதேவமாஹர்தவ்யா உப ததாத்யேதத்வா ரு'தூநா-ம்ப்ரிய-ந்தாம யத்ரு'தவ்யா ரு'தூநாமேவ ப்ரிய-ந்தாமாவ ருந்தே ஸுமேக இத்யாஹ ஸம்வஂத்ஸரோ வை ஸுமேகஃ ஸம்வஂத்ஸரஸ்யைவ ப்ரிய-ந்தாமோபா-''ப்நோதி ॥ 46 ॥
தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸந் கநீயாக்ம்ஸோ தேவா ஆஸ-ந்பூயாக்ம்ஸோ-'ஸுராஸ்தே தேவா ஏதா இஷ்டகா அபஶ்ய-ந்தா உபாததத பூயஸ்க்ரு'தஸீத்யேவ பூயாக்ம்ஸோ-'பவந் வநஸ்பதிபி-ரோஷதீபி-ர்வரிவஸ்க்ரு'தஸீதீ-மாமஜய-ந்ப்ராச்யஸீதி ப்ராசீ-ந்திஶமஜயந்நூர்த்வா 'ஸீத்யமூமஜய-ந்நந்தரிக்ஷஸதஸ்யந்தரிக்ஷே ஸீதேத்ய-ந்தரிக்ஷமஜய-ந்ததோ தேவா அபவ- [தேவா அபவந்ந், பரா-'ஸுரா] 44
-ந்பரா-'ஸுரா யஸ்யைதா உபதீயந்தே பூயாநேவ பவத்யபீமாந் ஂலோகாந் ஜயதி பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவத்யப்ஸுஷதஸி ஶ்யேநஸதஸீத்யாஹைதத்வா அக்நே ரூபக்ம் ரூபேணைவாக்நிமவ ருந்தே ப்ரு'திவ்யாஸ்த்வா த்ரவிணே ஸாதயாமீ-த்யாஹேமாநேவைதாபி-ர்லோகா-ந்த்ரவிணாவதஃ குருத ஆயுஷ்யா உப ததாத்யாயுரேவா- [உப ததாத்யாயுரேவ, அஸ்மி-ந்ததாத்யக்நே] 45
-'ஸ்மி-ந்ததாத்யக்நே யத்தே பரக்ம் ஹ்ரு'ந்நாமேத்யாஹைதத்வா அக்நேஃ ப்ரிய-ந்தாம ப்ரியமேவாஸ்ய தாமோபா-''ப்நோதி தாவேஹி ஸக்ம் ரபாவஹா இத்யாஹ வ்யேவைநேந பரி தத்தே பாஞ்சஜந்யேஷ்வப்யேத்த்யக்ந இத்யாஹைஷ வா அக்நிஃ பாஞ்சஜந்யோ யஃ பஞ்சசிதீக-ஸ்தஸ்மாதேவமாஹர்தவ்யா உப ததாத்யேதத்வா ரு'தூநா-ம்ப்ரிய-ந்தாம யத்ரு'தவ்யா ரு'தூநாமேவ ப்ரிய-ந்தாமாவ ருந்தே ஸுமேக இத்யாஹ ஸம்வஂத்ஸரோ வை ஸுமேகஃ ஸம்வஂத்ஸரஸ்யைவ ப்ரிய-ந்தாமோபா-''ப்நோதி ॥ 46 ॥
(அபவ - ந்நாயுரேவ - ர்தவ்யா உப - ஷட்விக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 11)
ப்ரஜாபதேரக்ஷ்யஶ்வய-த்த-த்பரா-'பத-த்ததஶ்வோ-'பவ-த்யதஶ்வய-த்ததஶ்வஸ்யாஶ்வத்வ-ந்தத்தேவா அஶ்வமேதேநைவ ப்ரத்யததுரேஷ வை ப்ரஜாபதிக்ம் ஸர்வ-ங்கரோதி யோ-'ஶ்வமேதேந யஜதே ஸர்வ ஏவ பவதி ஸர்வஸ்ய வா ஏஷா ப்ராயஶ்சித்தி-ஸ்ஸர்வஸ்ய பேஷஜக்ம் ஸர்வம்-வாஂ ஏதேந பாப்மாந-ந்தேவா அதரந்நபி வா ஏதேந ப்ரஹ்மஹத்யா-மதரந்-த்ஸர்வ-ம்பாப்மாந- [-மதரந்-த்ஸர்வ-ம்பாப்மாநம், தரதி தரதி] 47
-ந்தரதி தரதி ப்ரஹ்மஹத்யாம்-யோஂ-'ஶ்வமேதேந யஜதே ய உ சைநமேவம்-வேஂதோத்தரம்-வைஂ த-த்ப்ரஜாபதேரக்ஷ்யஶ்வய-த்தஸ்மாதஶ்வஸ்யோத்தரதோ-'வ த்யந்தி தக்ஷிணதோ-'ந்யேஷா-ம்பஶூநாம்-வைஂதஸஃ கடோ பவத்யப்ஸுயோநிர்வா அஶ்வோ-'ப்ஸுஜோ வேதஸ-ஸ்ஸ்வ ஏவைநம்-யோஂநௌ ப்ரதிஷ்டாபயதி சதுஷ்டோம-ஸ்ஸ்தோமோ பவதி ஸரட்ட வா அஶ்வஸ்ய ஸக்த்யா-'வ்ரு'ஹ-த்த-த்தேவாஶ்சதுஷ்டோமேநைவ ப்ரத்யததுர்யச்சதுஷ்டோம-ஸ்ஸ்தோமோ பவத்யஶ்வஸ்ய ஸர்வத்வாய ॥ 48 ॥
ப்ரஜாபதேரக்ஷ்யஶ்வய-த்த-த்பரா-'பத-த்ததஶ்வோ-'பவ-த்யதஶ்வய-த்ததஶ்வஸ்யாஶ்வத்வ-ந்தத்தேவா அஶ்வமேதேநைவ ப்ரத்யததுரேஷ வை ப்ரஜாபதிக்ம் ஸர்வ-ங்கரோதி யோ-'ஶ்வமேதேந யஜதே ஸர்வ ஏவ பவதி ஸர்வஸ்ய வா ஏஷா ப்ராயஶ்சித்தி-ஸ்ஸர்வஸ்ய பேஷஜக்ம் ஸர்வம்-வாஂ ஏதேந பாப்மாந-ந்தேவா அதரந்நபி வா ஏதேந ப்ரஹ்மஹத்யா-மதரந்-த்ஸர்வ-ம்பாப்மாந- [-மதரந்-த்ஸர்வ-ம்பாப்மாநம், தரதி தரதி] 47
-ந்தரதி தரதி ப்ரஹ்மஹத்யாம்-யோஂ-'ஶ்வமேதேந யஜதே ய உ சைநமேவம்-வேஂதோத்தரம்-வைஂ த-த்ப்ரஜாபதேரக்ஷ்யஶ்வய-த்தஸ்மாதஶ்வஸ்யோத்தரதோ-'வ த்யந்தி தக்ஷிணதோ-'ந்யேஷா-ம்பஶூநாம்-வைஂதஸஃ கடோ பவத்யப்ஸுயோநிர்வா அஶ்வோ-'ப்ஸுஜோ வேதஸ-ஸ்ஸ்வ ஏவைநம்-யோஂநௌ ப்ரதிஷ்டாபயதி சதுஷ்டோம-ஸ்ஸ்தோமோ பவதி ஸரட்ட வா அஶ்வஸ்ய ஸக்த்யா-'வ்ரு'ஹ-த்த-த்தேவாஶ்சதுஷ்டோமேநைவ ப்ரத்யததுர்யச்சதுஷ்டோம-ஸ்ஸ்தோமோ பவத்யஶ்வஸ்ய ஸர்வத்வாய ॥ 48 ॥
(ஸர்வம பாப்மாந - மவ்ரு'ஹ-த்- த்வாதஶ ச) (அ. 12)
(உத்ஸந்நயஜ்ஞ - இந்த்ராக்நீ - தேவா வா அக்ஷ்ணயாஸ்தோமீயா - அக்நேர்பாகோ - 'ஸ்யக்நே ஜாதாந் - ரஶ்மிரிதி - நாகஸத்பிஃ -சந்தாக்ம்ஸி - ஸர்வாப்யோ - வ்ரு'ஷ்டிஸநீ - ர்தேவாஸுராஃ கநீயாக்ம்ஸஃ - ப்ரஜாபதேரக்ஷி - த்வாதஶ )
(உத்ஸந்நயஜ்ஞோ - தேவா வை - யஸ்ய முக்யவதீ - ர்நாகஸத்பிரே - வை தாபிர - ஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶத்)
(உத்ஸந்நயஜ்ஞ, ஸ்ஸர்வத்வாய)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥