কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে পঞ্চমঃ প্ৰশ্নঃ - ৱাযৱ্যপশ্ৱাদ্যান-ন্নিৰূপণং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
যদেকেন সগ্গ্ স্থাপযতি যজ্ঞস্য সন্তত্যা অৱিচ্ছেদাযৈন্দ্ৰাঃ পশৱো যে মুষ্কৰা যদৈন্দ্ৰা-স্সন্তো-ঽগ্নিভ্য আলভ্যন্তে দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাত্যাগ্নেযী-স্ত্ৰিষ্টুভো যাজ্যানুৱাক্যাঃ কুৰ্যা-দ্যদাগ্নেযীস্তেনা ঽঽগ্নেযা য-ত্ত্ৰিষ্টুভ-স্তেনৈন্দ্ৰা-স্সমৃদ্ধ্যৈ ন দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাতি ৱাযৱে নিযুত্ৱতে তূপৰমা লভতে তেজো-ঽগ্নেৰ্ৱাযুস্তেজস এষ আ লভ্যতে তস্মা-দ্যদ্ৰিযঙ্ ৱাযু- [ৱাযুঃ, ৱাতি] 1
-ৰ্ৱাতি তদ্ৰিযঙ্ঙ-গ্নি-ৰ্দহতি স্ৱমেৱ ত-ত্তেজো-ঽন্ৱেতি যন্ন নিযুত্ৱতে স্যাদুন্মাদ্যে-দ্যজমানো নিযুত্ৱতে ভৱতি যজমানস্যা-ঽনুন্মাদায ৱাযুমতী শ্ৱেতৱতী যাজ্যানুৱাক্যে ভৱত-স্সতেজস্ত্ৱায হিৰণ্যগৰ্ভ-স্সমৱৰ্ততাগ্ৰ ইত্যাঘাৰমা ঘাৰযতি প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ হিৰণ্যগৰ্ভঃ প্ৰজাপতে-ৰনুৰূপত্ৱায সৰ্ৱাণি ৱা এষ ৰূপাণি পশূনা-ম্প্ৰত্যা লভ্যতে যচ্ছ্মশ্ৰুণস্ত- [যচ্ছ্মশ্ৰুণস্তত্, পুৰুষাণাগ্ং] 2
-ত্পুৰুষাণাগ্ং ৰূপং-যঁ-ত্তূপৰস্ত-দশ্ৱানাং-যঁদন্যতোদ-ন্ত-দ্গৱাং-যঁদৱ্যা ইৱ শফাস্তদৱীনাং-যঁদজস্তদজানাং-ৱাঁযুৰ্ৱৈ পশূনা-ম্প্ৰিয-ন্ধাম য-দ্ৱাযৱ্যো ভৱত্যেত-মেৱৈনমভি সঞ্জানানাঃ পশৱ উপ তিষ্ঠন্তে ৱাযৱ্যঃ কাৰ্যা(3)ঃ প্ৰাজাপত্যা(3) ইত্যাহু-ৰ্য-দ্ৱাযৱ্য-ঙ্কুৰ্যা-ত্প্ৰজাপতে-ৰিযাদ্য-ত্প্ৰাজাপত্য-ঙ্কুৰ্যা-দ্ৱাযো- [-দ্ৱাযোঃ, ইযাদ্য-] 3
-ৰিযাদ্য-দ্ৱাযৱ্যঃ পশুৰ্ভৱতি তেন ৱাযোৰ্নৈতি য-ত্প্ৰাজাপত্যঃ পুৰোডাশো ভৱতি তেন প্ৰজাপতেৰ্নৈতি য-দ্দ্ৱাদশকপালস্তেন ৱৈশ্ৱানৰান্নৈত্যাগ্না ৱৈষ্ণৱমেকাদশ-কপাল-ন্নিৰ্ৱপতি দীক্ষিষ্যমাণো--ঽগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতা ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞো দেৱতাশ্চৈৱ যজ্ঞ-ঞ্চা-ঽঽ ৰভতে-ঽগ্নিৰৱমো দেৱতানাং-ৱিঁষ্ণুঃ পৰমো যদাগ্না-ৱৈষ্ণৱ-মেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি দেৱতা [দেৱতাঃ, এৱোভযতঃ] 4
এৱোভযতঃ পৰিগৃহ্য যজমানো-ঽৱ ৰুন্ধে পুৰোডাশেন ৱৈ দেৱা অমুষ্মিন্ ঁলোক আৰ্ধ্নুৱন্ চৰুণা-ঽস্মিন্. যঃ কামযেতা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোক ঋদ্ধ্নুযামিতি স পুৰোডাশ-ঙ্কুৰ্ৱীতা-ঽমুষ্মিন্নেৱ লোক ঋদ্ধ্নোতি যদষ্টাকপাল-স্তেনা-ঽঽগ্নেযো য-ত্ত্ৰিকপালস্তেন ৱৈষ্ণৱ-স্সমৃদ্ধ্যৈ যঃ কামযেতাস্মিন্ ঁলোক ঋদ্ধ্নুযামিতি স চৰু-ঙ্কুৰ্ৱীতাগ্নেৰ্ঘৃতং-ৱিঁষ্ণো-স্তণ্ডুলা-স্তস্মা [-স্তস্মাত্, চৰুঃ কাৰ্যো-ঽস্মিন্নেৱ] 5
-চ্চৰুঃ কাৰ্যো-ঽস্মিন্নেৱ লোক ঋদ্ধ্নোত্যাদিত্যো ভৱতী যং-ৱাঁ অদিতিৰস্যামেৱ প্ৰতি তিষ্ঠত্যথো অস্যামেৱাধি যজ্ঞ-ন্তনুতে যো ৱৈ সংৱঁথ্সৰমুখ্য-মভৃত্ৱা-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে যথা সামি গৰ্ভো-ঽৱপদ্যতে তাদৃগেৱ তদাৰ্তিমাৰ্চ্ছে-দ্ৱৈশ্ৱানৰ-ন্দ্ৱাদশকপাল-ম্পুৰস্তান্নিৰ্ৱপে-থ্সংৱঁথ্সৰো ৱা অগ্নি-ৰ্ৱৈশ্ৱানৰো যথা সংৱঁথ্সৰমাপ্ত্ৱা [ ] 6
কাল আগতে ৱিজাযত এৱমেৱ সংৱঁথ্সৰমাপ্ত্ৱা কাল আগতে-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যেষা ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূৰ্য-দ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰিযামেৱাস্য তনুৱমৱ ৰুন্ধে ত্ৰীণ্যেতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্তি ত্ৰয ইমে লোকা এষাং-লোঁকানাগ্ং ৰোহায ॥ 7 ॥
(যদ্ৰিযং-ৱাঁযু - ৰ্যচ্ছ্মশ্ৰুণস্ত-দ্- ৱাযো - ৰ্নিৰ্ৱপতি দেৱতা - স্তস্মা - দাপ্ত্ৱা - ষ্টাত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 1)
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা-স্সৃষ্ট্ৱা প্ৰেণা-ঽনু প্ৰাৱিশ-ত্তাভ্যঃ পুন-স্সম্ভৱিতু-ন্নাশক্নো-থ্সো-ঽব্ৰৱীদৃদ্ধ্নৱদি-থ্স যো মেতঃ পুনঃ সঞ্চিনৱদিতি ত-ন্দেৱা-স্সমচিন্ৱ-ন্ততো ৱৈ ত আৰ্ধ্নুৱন্ য-থ্সমচিন্ৱ-ন্তচ্চিত্যস্য চিত্যত্ৱং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুত ঋদ্ধ্নোত্যেৱ কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুৰগ্নিৱা- [ইত্যাহুৰগ্নিৱান্, অসানীতি ৱা] 8
-নসানীতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে ঽগ্নিৱানেৱ ভৱতি কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুৰ্দেৱা মা ৱেদন্নিতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে ৱিদুৰেন-ন্দেৱাঃ কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুৰ্গৃহ্যসানীতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে গৃহ্যেৱ ভৱতি কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুঃ পশুমানসানীতি ৱা অগ্নি- [ৱা অগ্নিঃ, চীযতে পশুমানেৱ] 9
-শ্চীযতে পশুমানেৱ ভৱতি কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহু-স্সপ্ত মা পুৰুষা উপ জীৱানিতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে ত্ৰযঃ প্ৰাঞ্চস্ত্ৰযঃ প্ৰত্যঞ্চ আত্মা সপ্তম এতাৱন্ত এৱৈনমমুষ্মিন্ ঁলোক উপ জীৱন্তি প্ৰজাপতিৰগ্নিমচিকীষত ত-ম্পৃথিৱ্যব্ৰৱীন্ন ময্যগ্নি-ঞ্চেষ্যসে-ঽতি মা ধক্ষ্যতি সা ত্ৱা-ঽতিদহ্যমানা ৱি ধৱিষ্যে [ৱি ধৱিষ্যে, স পাপীযা-] 10
স পাপীযা-ন্ভৱিষ্যসীতি সো-ঽব্ৰৱী-ত্তথা ৱা অহ-ঙ্কৰিষ্যামি যথা ত্ৱা নাতিধক্ষ্যতীতি স ইমামভ্যমৃশ-ত্প্ৰজাপতিস্ত্ৱা সাদযতু তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদেতীমামেৱেষ্টকা-ঙ্কৃত্ৱোপা-ধত্তা-নতিদাহায য-ত্প্ৰত্যগ্নি-ঞ্চিন্ৱীত তদভি মৃশে-ত্প্ৰজাপতিস্ত্ৱা সাদযতু তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদে- [-দ্ধ্ৰুৱা সীদ, ইতীমামেৱেষ্টকা] 11
-তীমামেৱেষ্টকা-ঙ্কৃত্ৱোপ ধত্তে-ঽনতিদাহায প্ৰজাপতিৰকামযত প্ৰজাযেযেতি স এতমুখ্যমপশ্য-ত্তগ্ং সংৱঁথ্সৰমবিভস্ততো ৱৈ স প্ৰাজাযত তস্মা-থ্সংৱঁথ্সৰ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তং-ৱঁসৱো-ঽব্ৰুৱ-ন্প্ৰ ত্ৱমজনিষ্ঠা ৱয-ম্প্ৰজাযামহা ইতি তং-ৱঁসুভ্যঃ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-ন্ত্ৰীণ্যহান্যবিভৰু-স্তেন [-স্তেন, ত্ৰীণি] 12
ত্ৰীণি চ শতান্যসৃজন্ত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত-ঞ্চ তস্মা-ত্ত্ৰ্যহ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তা-ন্ৰুদ্ৰা অব্ৰুৱ-ন্প্ৰ যূযমজনিঢ্ৱং-ৱঁয-ম্প্ৰজাযামহা ইতি তগ্ং ৰুদ্ৰেভ্যঃ প্ৰাযচ্ছ-ন্তগ্ং ষডহান্যবিভৰুস্তেন ত্ৰীণি চ শতান্যসৃজন্ত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত-ঞ্চ তস্মা-থ্ষডহ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তানাদিত্যা অব্ৰুৱ-ন্প্ৰ যূযমজনিঢ্ৱং-ৱঁয- [-ঁৱযম্, প্ৰ জাযামহা] 13
-ম্প্ৰ জাযামহা ইতি তমাদিত্যেভ্যঃ প্ৰাযচ্ছ-ন্ত-ন্দ্ৱাদশাহান্যবিভৰুস্তেন ত্ৰীণি চ শতান্যসৃজন্ত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত-ঞ্চ তস্মা-দ্দ্ৱাদশাহ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তেন ৱৈ তে সহস্ৰমসৃজন্তোখাগ্ং সহস্ৰতমীং-যঁ এৱমুখ্যগ্ং সাহস্ৰং-ৱেঁদ প্ৰ সহস্ৰ-ম্পশূনাপ্নোতি ॥ 14 ॥
(অগ্নিৱান্ - পশুমানসানীতি ৱা অগ্নি - ৰ্ধৱিষ্যে - মৃশে-ত্প্ৰজাপতিস্ত্ৱা সাদযতু তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ ধ্ৰুৱা সীদ - তেন - তানাদিত্যা অব্ৰুৱ-ন্প্ৰ যূযমজনিঢ্ৱং-ৱঁযং - চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
যজুষা ৱা এষা ক্ৰিযতে যজুষা পচ্যতে যজুষা ৱি মুচ্যতে যদুখা সা ৱা এষৈতৰ্হি যাতযাম্নী সা ন পুনঃ প্ৰযুজ্যেত্যাহুৰগ্নে যুক্ষ্ৱা হি যে তৱ যুক্ষ্ৱা হি দেৱহূতমাগ্ং ইত্যুখাযা-ঞ্জুহোতি তেনৈৱৈনা-ম্পুনঃ প্ৰযুঙ্ক্তে তেনাযাতযাম্নী যো ৱা অগ্নিং-যোঁগ আগতে যুনক্তি যুঙ্ক্তে যুঞ্জানেষ্ৱগ্নে [যুঞ্জানেষ্ৱগ্নে, যুক্ষ্ৱা হি] 15
যুক্ষ্ৱা হি যে তৱ যুক্ষ্ৱা হি দেৱহূতমাগ্ং ইত্যাহৈষ ৱা অগ্নেৰ্যোগস্তেনৈৱৈনং-যুঁনক্তি যুঙ্ক্তে যুঞ্জানেষু ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ন্যঙ্ঙগ্নিশ্চেতৱ্যা(3) উত্তানা(3) ইতি ৱযসাং-ৱাঁ এষ প্ৰতিমযা চীযতে যদগ্নিৰ্যন্ন্যঞ্চ-ঞ্চিনুযা-ত্পৃষ্টিত এনমাহুতয ঋচ্ছেযুৰ্যদুত্তান-ন্ন পতিতুগ্ং শক্নুযাদসুৱৰ্গ্যো-ঽস্য স্যা-ত্প্ৰাচীন-মুত্তান- [-মুত্তানম্, পুৰুষশীৰ্ষমুপ দধাতি] 16
-ম্পুৰুষশীৰ্ষমুপ দধাতি মুখত এৱৈনমাহুতয ঋচ্ছন্তি নোত্তান-ঞ্চিনুতে সুৱৰ্গ্যো-ঽস্য ভৱতি সৌৰ্যা জুহোতি চক্ষুৰেৱাস্মি-ন্প্ৰতি দধাতি দ্ৱিৰ্জুহোতি দ্ৱে হি চক্ষুষী সমান্যা জুহোতি সমানগ্ং হি চক্ষু-স্সমৃদ্ধ্যৈ দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে ৱামং-ৱঁসু স-ন্ন্যদধত তদ্দেৱা ৱামভৃতা-ঽৱৃঞ্জত তদ্ৱামভৃতো ৱামভৃত্ত্ৱং-যঁদ্ৱামভৃত মুপদধাতি ৱামমেৱ তযা ৱসু যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে হিৰণ্যমূৰ্ধ্নী ভৱতি জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্য-ঞ্জ্যোতিৰ্ৱাম-ঞ্জ্যোতিষৈৱাস্য জ্যোতিৰ্ৱামং-ৱৃঁঙ্ক্তে দ্ৱিযজুৰ্ভৱতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 17 ॥
(যুঞ্জানেষ্ৱগ্নে-প্ৰাচীনমুত্তানং - ঁৱামভৃতং - চতুৰ্ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 3)
আপো ৱৰুণস্য পত্নয আস-ন্তা অগ্নিৰভ্যদ্ধ্যায-ত্তা-স্সমভৱ-ত্তস্য ৰেতঃ পৰা-ঽপত-ত্তদিযমভৱদ্য-দ্দ্ৱিতীয-ম্পৰা-ঽপত-ত্তদসাৱভৱদিযং-ৱৈঁ ৱিৰাডসৌ স্ৱৰাড্ য-দ্ৱিৰাজাৱুপদধাতীমে এৱোপ ধত্তে যদ্ৱা অসৌ ৰেতঃ সিঞ্চতি তদস্যা-ম্প্ৰতি তিষ্ঠতি ত-ত্প্ৰ জাযতে তা ওষধযো [ওষধযঃ, ৱীৰুধো] 18
ৱীৰুধো ভৱন্তি তা অগ্নিৰত্তি য এৱং-ৱেঁদ প্ৰৈৱ জাযতে-ঽন্নাদো ভৱতি যো ৰেতস্ৱী স্যা-ত্প্ৰথমাযা-ন্তস্য চিত্যামুভে উপ দদ্ধ্যাদিমে এৱাস্মৈ সমীচী ৰেতঃ সিঞ্চতো য-স্সিক্তৰেতা-স্স্যা-ত্প্ৰথমাযা-ন্তস্য চিত্যামন্যামুপ দদ্ধ্যাদুত্তমাযামন্যাগ্ং ৰেত এৱাস্য সিক্তমাভ্যামুভযতঃ পৰি গৃহ্ণাতি সংৱঁথ্সৰ-ন্ন ক- [সংৱঁথ্সৰ-ন্ন কম্, চন প্ৰত্যৱৰোহেন্ন] 19
-ঞ্চন প্ৰত্যৱৰোহেন্ন হীমে কঞ্চন প্ৰত্যৱৰোহতস্তদেনযোৰ্ৱ্ৰতং-যোঁ ৱা অপ শীৰ্ষাণমগ্নি-ঞ্চিনুতে-ঽপশীৰ্ষা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য-স্সশীৰ্ষাণ-ঞ্চিনুতে সশীৰ্ষা ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি চিত্তি-ঞ্জুহোমি মনসা ঘৃতেন যথা দেৱা ইহা-ঽঽগমন্ ৱীতিহোত্ৰা ঋতাৱৃধঃ সমুদ্ৰস্য ৱযুনস্য পত্মন্ জুহোমি ৱিশ্ৱকৰ্মণে ৱিশ্ৱা-ঽহা-ঽমৰ্ত্যগ্ং হৱিৰিতি স্ৱযমাতৃণ্ণামুপধায জুহো- [জুহোতি, এতদ্ৱা] 20
-ত্যেতদ্ৱা অগ্নে-শ্শিৰ-স্সশীৰ্ষাণমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে সশীৰ্ষা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায চীযতে যদগ্নিস্তস্য যদযথাপূৰ্ৱ-ঙ্ক্ৰিযতে ঽসুৱৰ্গ্যমস্য ত-থ্সুৱৰ্গ্যো ঽগ্নিশ্চিতিমুপধাযাভি মৃশেচ্চিত্তিমচিত্তি-ঞ্চিনৱদ্ৱি ৱিদ্ৱা-ন্পৃষ্ঠেৱ ৱীতা ৱৃজিনা চ মৰ্তা-ন্ৰাযে চ ন-স্স্ৱপত্যায দেৱ দিতি-ঞ্চ ৰাস্ৱা-দিতিমুৰুষ্যেতি যথাপূৰ্ৱমেৱৈনামুপ ধত্তে প্ৰাঞ্চমেন-ঞ্চিনুতে সুৱৰ্গ্যো-ঽস্য ভৱতি ॥ 21 ॥
(ওষধযঃ - কং - জুহোতি - স্ৱপত্যাযা - ষ্টাদশ চ) (অ. 4)
ৱিশ্ৱকৰ্মা দিশা-ম্পতি-স্স নঃ পশূ-ন্পাতু সো-ঽস্মা-ন্পাতু তস্মৈ নমঃ প্ৰজাপতী ৰুদ্ৰো ৱৰুণো ঽগ্নিৰ্দিশা-ম্পতি-স্স নঃ পশূ-ন্পাতু সো-ঽস্মা-ন্পাতু তস্মৈ নম এতা ৱৈ দেৱতা এতেষা-ম্পশূনা-মধিপতয-স্তাভ্যো ৱা এষ আ ৱৃশ্চ্যতে যঃ পশুশীৰ্ষাণ্যুপ দধাতি হিৰণ্যেষ্টকা উপ দধাত্যেতাভ্য এৱ দেৱতাভ্যো নমস্কৰোতি ব্ৰহ্মৱাদিনো [ব্ৰহ্মৱাদিনঃ, ৱদন্ত্যগ্নৌ গ্ৰাম্যা-] 22
ৱদন্ত্যগ্নৌ গ্ৰাম্যা-ন্পশূ-ন্প্ৰ দধাতি শুচা-ঽঽৰণ্যানৰ্পযতি কি-ন্তত উচ্ছিগ্ংষতীতি যদ্ধিৰণ্যেষ্টকা উপদধাত্যমৃতং-ৱৈঁ হিৰণ্যমমৃতেনৈৱ গ্ৰাম্যেভ্যঃ পশুভ্যো ভেষজ-ঙ্কৰোতি নৈনান্ হিনস্তি প্ৰাণো ৱৈ প্ৰথমা স্ৱযমাতৃণ্ণা ৱ্যানো দ্ৱিতীযা-ঽপানস্তৃতীযা-ঽনু প্ৰা-ঽণ্যা-ত্প্ৰথমাগ্ স্ৱযমাতৃণ্ণামুপধায প্ৰাণেনৈৱ প্ৰাণগ্ং সমৰ্ধযতি ৱ্যন্যা- [সমৰ্ধযতি ৱ্যন্যাত্, দ্ৱিতীযামুপধায] 23
-দ্দ্ৱিতীযামুপধায ৱ্যানেনৈৱ ৱ্যানগ্ং সমৰ্ধযত্যপান্ যাত্তৃতীযামুপধাযা-পানেনৈৱাপানগ্ং সমৰ্ধযত্যথো প্ৰাণৈৰেৱৈনগ্ং সমিন্ধে ভূৰ্ভুৱ-স্সুৱৰিতি স্ৱযমাতৃণ্ণা উপ দধাতীমে ৱৈ লোকা-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা এতাভিঃ খলুৱৈ ৱ্যাহৃতীভিঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰা-ঽজাযত যদেতাভিৰ্ৱ্যাহৃতীভি-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা উপদধাতীমানেৱ লোকানুপধাযৈষু [ ] 24
লোকেষ্ৱধি প্ৰজাযতে প্ৰাণায ৱ্যানাযাপানায ৱাচে ত্ৱা চক্ষুষে ত্ৱা তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদাগ্নিনা ৱৈ দেৱা-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমজিগাগ্ংস-ন্তেন পতিতু-ন্নাশক্নুৱ-ন্ত এতাশ্চতস্ৰ-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা অপশ্য-ন্তা দিক্ষূপাদধত তেন সৰ্ৱতশ্চক্ষুষা সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ যচ্চতস্ৰ-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা দিক্ষূপদধাতি সৰ্ৱতশ্চক্ষুষৈৱ তদগ্নিনা যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ 25 ॥
(ব্ৰহ্মৱাদিনো - ৱ্যন্যা - দেষু - যজমান - স্ত্ৰীণি চ) (অ. 5)
অগ্ন আ যাহি ৱীতয ইত্যাহা-হ্ৱতৈৱৈন-মগ্নি-ন্দূতং-ৱৃঁণীমহ ইত্যাহ হূত্ৱৈৱৈনং-ৱৃঁণীতে ঽগ্নিনা-ঽগ্নি-স্সমিদ্ধ্যত ইত্যাহ সমিন্ধ এৱৈনমগ্নিৰ্ৱৃত্ৰাণি জঙ্ঘনদিত্যাহ সমিদ্ধ এৱাস্মিন্নিন্দ্ৰিয-ন্দধাত্যগ্নে-স্স্তোম-ম্মনামহ ইত্যাহ মনুত এৱৈনমেতানি ৱা অহ্নাগ্ং ৰূপা- [ৰূপাণি, অন্ৱহমেৱৈন-] 26
-ণ্যন্ৱহমেৱৈন-ঞ্চিনুতে ঽৱাহ্নাগ্ং ৰূপাণি ৰুন্ধে ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি কস্মা-থ্সত্যাদ্যাতযাম্নীৰন্যা ইষ্টকা অযাতযাম্নী লোক-ম্পৃণেত্যৈন্দ্ৰাগ্নী হি বাৰ্হস্পত্যেতি ব্ৰূযাদিন্দ্ৰাগ্নী চ হি দেৱানা-ম্বৃহস্পতিশ্চা-যাতযামানো ঽনুচৰৱতী ভৱত্যজামিত্ৱাযা -নুষ্টুভা-ঽনু চৰত্যাত্মা ৱৈ লোক-ম্পৃণা প্ৰাণো ঽনুষ্টু-প্তস্মা-ত্প্ৰাণ-স্সৰ্ৱাণ্যঙ্গান্যনু চৰতি তা অস্য সূদদোহস [সূদদোহসঃ, ইত্যাহ] 27
ইত্যাহ তস্মা-ত্পৰুষিপৰুষি ৰস-স্সোমগ্গ্ শ্ৰীণন্তি পৃশ্ঞয ইত্যাহান্নং-ৱৈঁ পৃশ্ঞ্যন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে-ঽৰ্কো ৱা অগ্নিৰৰ্কো-ঽন্নমন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে জন্ম-ন্দেৱানাং-ৱিঁশস্ত্ৰিষ্ৱা ৰোচনে দিৱ ইত্যাহেমানেৱাস্মৈ লোকান্ জ্যোতিষ্মতঃ কৰোতি যো ৱা ইষ্টকানা-ম্প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদেত্যাহৈষা ৱা ইষ্টকানা-ম্প্ৰতিষ্ঠা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱতিষ্ঠতি ॥ 28 ॥
(ৰূপাণি - সূদদোহস - স্তযা - ষোডশ চ) (অ. 6)
সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায চীযতে যদগ্নিৰ্ৱজ্ৰ একাদশিনী যদগ্নাৱেকাদশিনী-ম্মিনুযা-দ্ৱজ্ৰেণৈনগ্ং সুৱৰ্গাল্লোকাদন্তৰ্দদ্ধ্যাদ্যন্ন মিনুযা-থ্স্ৱৰুভিঃ পশূন্ ৱ্যৰ্ধযেদেকযূপ-ম্মিনোতি নৈনং-ৱঁজ্ৰেণ সুৱৰ্গাল্লোকাদন্তৰ্দধাতি ন স্ৱৰুভিঃ পশূন্ ৱ্যৰ্ধযতি ৱি ৱা এষ ইন্দ্ৰিযেণ ৱীৰ্যেণৰ্ধ্যতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱ-ন্নধিক্ৰামত্যৈন্দ্ৰিয- [-ন্নধিক্ৰামত্যৈন্দ্ৰিযা, ঋচা ঽঽক্ৰমণ-] 29
-ৰ্চা ঽঽক্ৰমণ-ম্প্ৰতীষ্টকামুপ দদ্ধ্যান্নেন্দ্ৰিযেণ ৱীৰ্যেণ ৱ্যৃদ্ধ্যতে ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নিস্তস্য তিস্ৰ-শ্শৰৱ্যাঃ প্ৰতীচী তিৰশ্চ্যনূচী তাভ্যো ৱা এষ আ ৱৃশ্চ্যতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা তিসৃধন্ৱমযাচিত-ম্ব্ৰাহ্মণায দদ্যা-ত্তাভ্য এৱ নমস্কৰোত্যথো তাভ্য এৱা-ঽঽত্মান-ন্নিষ্ক্ৰীণীতে যত্তে ৰুদ্ৰ পুৰো [ৰুদ্ৰ পুৰঃ, ধনুস্ত-দ্ৱাতো] 30
ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰ সংৱঁথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰ দক্ষিণা ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰ পৰিৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰ পশ্চাদ্ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰেদাৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰোত্তৰা-দ্ধনুস্ত- [দ্ধনুস্তত্, ৱাতো] 31
-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰেদুৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰোপৰি ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰ ৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নি-স্স যথা ৱ্যাঘ্ৰঃ ক্ৰুদ্ধ-স্তিষ্ঠত্যেৱং-ৱাঁ এষ এতৰ্হি সঞ্চিতমেতৈৰুপ তিষ্ঠতে নমস্কাৰৈ-ৰেৱৈনগ্ং শমযতি যে-ঽগ্নযঃ - [যে-ঽগ্নযঃ, পুৰীষ্যাঃ] 32
পুৰীষ্যাঃ প্ৰৱিষ্টাঃ পৃথিৱীমনু । তেষা-ন্ত্ৱমস্যুত্তমঃ প্ৰণো জীৱাতৱে সুৱ ॥ আপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে মনসা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে তপসা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে দীক্ষযা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্ন উপসদ্ভিৰাপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে সুত্যযা-ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে দক্ষিণাভিৰাপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে ঽৱভৃথেনাপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে ৱশযা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে স্ৱগাকাৰেণেত্যাহৈ ষা ৱা অগ্নেৰাপ্তিস্তযৈৱৈনমাপ্নোতি ॥ 33 ॥
(ঐন্দ্ৰিযা - পুৰ - উত্তৰাদ্ধনুস্ত- দগ্নয - আহা - ষ্টৌ চ) (অ. 7)
গাযত্ৰেণ পুৰস্তাদুপ তিষ্ঠতে প্ৰাণমেৱাস্মি-ন্দধাতি বৃহ-দ্ৰথন্তৰাভ্যা-ম্পক্ষাৱোজ এৱাস্মি-ন্দধাত্যৃতুস্থাযজ্ঞা-যজ্ঞিযেন পুচ্ছমৃতুষ্ৱেৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি পৃষ্ঠৈৰুপ তিষ্ঠতে তেজো ৱৈ পৃষ্ঠানি তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি প্ৰজাপতিৰগ্নিমসৃজত সো-ঽস্মা-থ্সৃষ্টঃ পৰাংঐ-ত্তং-ৱাঁৰৱন্তীযেনা-ৱাৰযত ত-দ্ৱাৰৱন্তীযস্য ৱাৰৱন্তীযত্ৱগ্গ্ শ্যৈতেন শ্যেতী অকুৰুত তচ্ছ্যৈতস্য শ্যৈতত্ৱং- [শ্যৈতত্ৱম্, য-দ্ৱাৰৱন্তীযেনোপতিষ্ঠতে] 34
-ঁয-দ্ৱাৰৱন্তীযেনোপতিষ্ঠতে ৱাৰযত এৱৈনগ্গ্ শ্যৈতেন শ্যেতী কুৰুতে প্ৰজাপতেৰ্হৃদযেনা-পিপক্ষ-ম্প্ৰত্যুপ তিষ্ঠতে প্ৰেমাণমেৱাস্য গচ্ছতি প্ৰাচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযামি গাযত্ৰেণ ছন্দসা-ঽগ্নিনা দেৱতযা-ঽগ্নে-শ্শীৰ্ষ্ণাগ্নে-শ্শিৰ উপ দধামি দক্ষিণযা ত্ৱা দিশা সাদযামি ত্ৰৈষ্টুভেন ছন্দসেন্দ্ৰেণ দেৱতযা-ঽগ্নেঃ পক্ষেণাগ্নেঃ পক্ষমুপ দধামি প্ৰতীচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযামি [দিশা সাদযামি, জাগতেন] 35
জাগতেন ছন্দসা সৱিত্ৰা দেৱতযা-ঽগ্নেঃ পুচ্ছেনাগ্নেঃ পুচ্ছমুপ দধাম্যুদীচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযাম্যানুষ্টুভেন ছন্দসা মিত্ৰাৱৰুণাভ্যাং এৱতযা-ঽগ্নেঃ পক্ষেণাগ্নেঃ পক্ষমুপ দধাম্যূৰ্ধ্ৱযা ত্ৱা দিশা সাদযামি পাঙ্ক্তেন ছন্দসা বৃহস্পতিনা দেৱতযা-ঽগ্নেঃ পৃষ্ঠেনাগ্নেঃ পৃষ্ঠমুপ দধামি যো ৱা অপাত্মানমগ্নি-ঞ্চিনুতে-ঽপাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য-স্সাত্মান-ঞ্চিনুতে সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱত্যাত্মেষ্টকা উপ দধাত্যেষ ৱা অগ্নেৰাত্মা সাত্মানমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ ॥ 36 ॥
(শ্যৈতত্ৱং - প্ৰতীচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযামি - য-স্সাত্মান-ঞ্চিনুতে - দ্ৱাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 8)
অগ্ন উদধে যা ত ইষুৰ্যুৱা নাম তযা নো মৃড তস্যাস্তে নমস্তস্যাস্ত উপ জীৱন্তো ভূযাস্মাগ্নে দুদ্ধ্ৰ গহ্য কিগ্ংশিল ৱন্য যা ত ইষুৰ্যুৱা নাম তযা নো মৃড তস্যাস্তে নমস্তস্যাস্ত উপ জীৱন্তো ভূযাস্ম পঞ্চ ৱা এতে-ঽগ্নযো যচ্চিতয উদধিৰেৱ নাম প্ৰথমো দুদ্ধ্ৰো [দুদ্ধ্ৰঃ, দ্ৱিতীযো] 37
দ্ৱিতীযো গহ্যস্তৃতীযঃ কিগ্ংশিলশ্চতুৰ্থো ৱন্যঃ পঞ্চমস্তেভ্যো যদাহুতীৰ্ন জুহুযাদদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ প্ৰ দহেযুৰ্যদেতা আহুতীৰ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনাঞ্ছমযতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানো ৱাম্ম আস-ন্নসোঃ প্ৰাণো-ঽক্ষ্যোশ্চক্ষুঃ কৰ্ণযো-শ্শ্ৰোত্ৰ-ম্বাহুৱোৰ্বল-মূৰুৱোৰোজো-ঽৰিষ্টা ৱিশ্ৱান্যঙ্গানি তনূ- [তনূঃ, তনুৱা মে] 38
-স্তনুৱা মে সহ নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীৰপ ৱা এতস্মা-ত্প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱন্নধি ক্ৰামতি ৱাম্ম আস-ন্নসোঃ প্ৰাণ ইত্যাহ প্ৰাণানেৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে যো ৰুদ্ৰো অগ্নৌ যো অফ্সু য ওষধীষু যো ৰুদ্ৰো ৱিশ্ৱা ভুৱনা-ঽঽৱিৱেশ তস্মৈ ৰুদ্ৰায নমো অস্ত্ৱাহুতিভাগা ৱা অন্যে ৰুদ্ৰা হৱিৰ্ভাগা [ৰুদ্ৰা হৱিৰ্ভাগাঃ, অন্যে শতৰুদ্ৰীযগ্ং] 39
অন্যে শতৰুদ্ৰীযগ্ং হুত্ৱা গাৱীধুক-ঞ্চৰুমেতেন যজুষা চৰমাযামিষ্টকাযা-ন্নি দদ্ধ্যা-দ্ভাগধেযেনৈৱৈনগ্ং শমযতি তস্য ত্ৱৈ শতৰুদ্ৰীযগ্ং হুতমিত্যাহুৰ্যস্যৈতদগ্নৌ ক্ৰিযত ইতি ৱসৱস্ত্ৱা ৰুদ্ৰৈঃ পুৰস্তা-ত্পান্তু পিতৰস্ত্ৱা যমৰাজানঃ পিতৃভিৰ্দক্ষিণতঃ পান্ত্ৱাদিত্যাস্ত্ৱা ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈঃ পশ্চা-ত্পান্তু দ্যুতানস্ত্ৱা মাৰুতো মৰুদ্ভিৰুত্তৰতঃ পাতু [ ] 40
দেৱাস্ত্ৱেন্দ্ৰজ্যেষ্ঠা ৱৰুণৰাজানো ঽধস্তাচ্চো-পৰিষ্টাচ্চ পান্তু ন ৱা এতেন পূতো ন মেদ্ধ্যো ন প্ৰোক্ষিতো যদেনমতঃ প্ৰাচীন-ম্প্ৰোক্ষতি য-থ্সঞ্চিতমাজ্যেন প্ৰোক্ষতি তেন পূতস্তেন মেদ্ধ্যস্তেন প্ৰোক্ষিতঃ ॥ 41 ॥
(দুধ্ৰ - স্তনূ - ৰ্হৱিৰ্ভাগাঃ - পাতু - দ্ৱাত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
সমীচী নামাসি প্ৰাচী দিক্তস্যাস্তে ঽগ্নিৰধিপতি ৰসিতো ৰক্ষিতা যশ্চাধিপতি ৰ্যশ্চ গোপ্তা তাভ্যা-ন্নমস্তৌনো মৃডযতা-ন্তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱাঁ-ঞ্জম্ভে দধাম্যোজস্ৱিনী নামাসি দক্ষিণা দি-ক্তস্যাস্ত ইন্দ্ৰো-ঽধিপতিঃ পৃদাকুঃ প্ৰাচী নামাসি প্ৰতীচী দি-ক্তস্যাস্তে [দি-ক্তস্যাস্তে, সোমো-ঽধিপতি-] 42
সোমো-ঽধিপতি-স্স্ৱজো ঽৱস্থাৱা নামা-স্যুদীচী দি-ক্তস্যাস্তে ৱৰুণো-ঽধিপতি-স্তিৰশ্চ ৰাজি-ৰধিপত্নী নামাসি বৃহতী দি-ক্তস্যাস্তে বৃহস্পতি-ৰধিপতি-শ্শ্ৱিত্ৰো ৱশিনী নামাসীয-ন্দি-ক্তস্যাস্তে যমো-ঽধিপতিঃ কল্মাষ গ্ৰীৱো ৰক্ষিতা যশ্চাধিপতি ৰ্যশ্চ গোপ্তা তাভ্যা-ন্নমস্তৌ নো মৃডযতা-ন্তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ [ ] 43
নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱাঁ-ঞ্জম্ভে দধাম্যেতা ৱৈ দেৱতা অগ্নি-ঞ্চিতগ্ং ৰক্ষন্তি তাভ্যো যদাহুতীৰ্ন জুহুযা-দদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ ধ্যাযেযুৰ্যদেতা আহুতীৰ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনা-ঞ্ছমযতি না-ঽঽৰ্তি-মাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানো হেতযো নাম স্থ তেষাং-ৱঃ ঁপুৰো গৃহা অগ্নিৰ্ৱ ইষৱ-স্সলিলো নিলিপা-ন্নাম [ ] 44
স্থ তেষাং-ৱোঁ দক্ষিণা গৃহাঃ পিতৰো ৱ ইষৱ-স্সগৰো ৱজ্ৰিণো নাম স্থ তেষাং-ৱঃ ঁপশ্চা-দ্গৃহা-স্স্ৱপ্নো ৱ ইষৱো গহ্ৱৰো ঽৱস্থাৱানো নাম স্থ তেষাং-ৱঁ উত্তৰা-দ্গৃহা আপো ৱ ইষৱ-স্সমুদ্ৰো-ঽধিপতযো নাম স্থ তেষাং-ৱঁ উপৰি গৃহা ৱৰ্ষং-ৱঁ ইষৱো-ঽৱস্ৱান্ ক্ৰৱ্যা নাম স্থ পাৰ্থিৱা-স্তেষাং-ৱঁ ইহ গৃহা [গৃহাঃ, অন্নং-ৱঁ] 45
অন্নং-ৱঁ ইষৱো ঽনিমিষো ৱাতনাম-ন্তেভ্যো ৱো নমস্তে নো মৃডযত তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱোঁ জম্ভে দধামি হুতাদো ৱা অন্যে দেৱা অহুতাদো-ঽন্যে তানগ্নিচিদেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি দদ্ধ্না মধুমিশ্ৰেণৈতা আহুতীৰ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনা-ন্প্ৰীণাত্যথো খল্ৱাহুৰিষ্টকা ৱৈ দেৱা অহুতাদ ই- [অহুতাদ ইতি, অনুপৰিক্ৰাম-] 46
-ত্যনুপৰিক্ৰাম-ঞ্জুহোত্যপৰিৱৰ্গমেৱৈনা-ন্প্ৰীণাতীমগ্গ্ স্তনমূৰ্জস্ৱন্ত-ন্ধযাপা-ম্প্ৰপ্যাতমগ্নে সৰিৰস্য মদ্ধ্যে । উথ্স-ঞ্জুষস্ৱ মধুমন্তমূৰ্ৱ সমুদ্ৰিযগ্ং সদনমা ৱিশস্ৱ ॥ যো ৱা অগ্নি-ম্প্ৰযুজ্য ন ৱিমুঞ্চতি যথা-ঽশ্ৱো যুক্তো-ঽৱিমুচ্যমানঃ, ক্ষুদ্ধ্য-ন্পৰাভৱত্যেৱমস্যাগ্নিঃ পৰা ভৱতি ত-ম্পৰাভৱন্তং-যঁজমানো-ঽনু পৰা ভৱতি সো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা লূক্ষো [লূক্ষঃ, ভৱতীমগ্গ্ স্তন] 47
ভৱতীমগ্গ্ স্তন-মূৰ্জস্ৱন্ত-ন্ধযাপামিত্যাজ্যস্য পূৰ্ণাগ্ স্ৰুচ-ঞ্জুহোত্যেষ ৱা অগ্নেৰ্ৱিমোকো ৱিমুচ্যৈৱাস্মা অন্নমপি দধাতি তস্মাদাহুৰ্যশ্চৈৱং-ৱেঁদ যশ্চ ন সুধাযগ্ং হ ৱৈ ৱাজী সুহিতো দধাতীত্যগ্নিৰ্ৱাৱ ৱাজী তমেৱ ত-ত্প্ৰীণাতি স এন-ম্প্ৰীতঃ প্ৰীণাতি ৱসীযা-ন্ভৱতি ॥ 48 ॥
(প্ৰতীচী দিক্তস্যাস্তে-দ্ৱিষ্মো যশ্চ-নিলিম্পা না-মে হ গৃহা-ইতি-লূক্ষো-ৱসীযা-ন্ভৱতি) (অ. 10)
ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে সূকৰো ৱৰুণায ৰাজ্ঞে কৃষ্ণো যমায ৰাজ্ঞ ঋশ্য ঋষভায ৰাজ্ঞে গৱয-শ্শাৰ্দূলায ৰাজ্ঞে গৌৰঃ পুৰুষৰাজায মৰ্কটঃ ক্ষিপ্ৰশ্যেনস্য ৱৰ্তিকা নীলঙ্গোঃ ক্ৰিমি-স্সোমস্য ৰাজ্ঞঃ কুলুঙ্গ-স্সিন্ধো-শ্শিগ্ংশুমাৰো হিমৱতো হস্তী ॥ 49
(ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে-ঽষ্টাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 11)
মযুঃ প্ৰাজাপত্য ঊলো হলীক্ষ্ণো ৱৃষদগ্ংশস্তে ধাতু-স্সৰস্ৱত্যৈ শাৰিঃ শ্যেতা পুৰুষৱা-খ্সৰস্ৱতে শুকঃ শ্যেতঃ পুৰুষৱাগাৰণ্যো-ঽজো নকুল-শ্শকা তে পৌষ্ণা ৱাচে ক্ৰৌঞ্চঃ ॥ 50 ॥
(মযু - স্ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 12)
অপা-ন্নপ্ত্ৰে জষো নাক্ৰো মকৰঃ কুলীকযস্তে-ঽকূপাৰস্য ৱাচে পৈঙ্গৰাজো ভগায কুষীতক আতী ৱাহসো দৰ্ৱিদা তে ৱাযৱ্যা দিগ্ভ্যশ্চক্ৰৱাকঃ ॥ 51 ॥
(অপা - মেকান্নৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)
বলাযাজগৰ আখু-স্সৃজযা শযণ্ডকস্তে মৈত্ৰা মৃত্যৱে-ঽসিতো মন্যৱে স্ৱজঃ কুংভীনসঃ পুষ্কৰসাদো লোহিতাহিস্তে ত্ৱাষ্ট্ৰাঃ প্ৰতিশ্ৰুত্কাযৈ ৱাহসঃ ॥ 52 ॥
(বলাযা - ষ্টাদশ) (অ. 14)
পুৰুষমৃগশ্চন্দ্ৰমসে গোধা কালকা দাৰ্ৱাঘাটস্তে ৱনস্পতীনামেণ্যহ্নে কৃষ্ণো ৰাত্ৰিযৈ পিকঃ, ক্ষ্ৱিঙ্কা নীলশীৰ্ষ্ণী তে-ঽৰ্যম্ণে ধাতুঃ কত্কটঃ ॥ 53 ॥
(পুৰুষমৃগো-ঽষ্টাদশ) (অ. 15)
সৌৰী বলাকৰ্শ্যো মযূৰঃ শ্যেনস্তে গন্ধৰ্ৱাণাং-ৱঁসূনা-ঙ্কপিঞ্জলো ৰুদ্ৰাণা-ন্তিত্তিৰী ৰোহি-ত্কুণ্ডৃণাচী গোলত্তিকা তা অফ্সৰসা-মৰণ্যায সৃমৰঃ ॥ 54 ॥
(সৌ-ৰ্যষ্টাদশ) (অ. 16)
পৃষতো ৱৈশ্ৱদেৱঃ পিত্ৱো ন্যঙ্কুঃ কশস্তে-ঽনুমত্যা অন্যৱাপো-ঽৰ্ধমাসানা-ম্মাসা-ঙ্কশ্যপঃ ক্ৱযিঃ কুটৰুৰ্দাত্যৌহস্তে সিনীৱাল্যৈ বৃহস্পতযে শিত্পুটঃ ॥ 55 ॥
(পৃষতা- ঽষ্টাদশ) (অ. 17)
শকা ভৌমী পান্ত্ৰঃ কশো মান্থীলৱস্তে পিতৃণা-মৃতূনা-ঞ্জহকা সংৱঁথ্সৰায লোপা কপোত উলূক-শ্শশস্তে নৈৰ্ঋতাঃ কৃকৱাকুঃ সাৱিত্ৰঃ ॥ 56 ॥
(শকা - ঽষ্টাদশ ) (অ. 18)
ৰুৰূ ৰৌদ্ৰঃ কৃকলাস-শ্শকুনিঃ পিপ্পকা তে শৰৱ্যাযৈ হৰিণো মাৰুতো ব্ৰহ্মণে শাৰ্গস্তৰক্ষুঃ কৃষ্ণ-শ্শ্ৱা চতুৰক্ষো গৰ্দভস্ত ইতৰজনানামগ্নযে ধূঙ্ক্ষ্ণা ॥ 57 ॥
(ৰুৰু - ৰ্ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 19)
অলজ আন্তৰিক্ষ উদ্ৰো মদ্গুঃ প্লৱস্তে-ঽপামদিত্যৈ হগ্ংসসাচিৰিন্দ্ৰাণ্যৈ কীৰ্শা গৃদ্ধ্ৰঃ শিতিকক্ষী ৱাৰ্ধ্ৰাণসস্তে দিৱ্যা দ্যাৱাপৃথিৱ্যা শ্ৱাৱিত্ ॥ 58 ॥
(অলজো - ঽষ্টাদশ ) (অ. 20)
সুপৰ্ণঃ পাৰ্জন্যো হগ্ংসো ৱৃকো ৱৃষদগ্ংশস্ত ঐন্দ্ৰা অপামুদ্ৰো ঽৰ্যম্ণে লোপাশ-স্সিগ্ংহো নকুলো ৱ্যাঘ্ৰস্তে মহেন্দ্ৰায কামায পৰস্ৱান্ ॥ 59 ॥
(সুপণো - ঽষ্টাদশ) (অ. 21)
আগ্নেযঃ কৃষ্ণগ্ৰীৱ-স্সাৰস্ৱতী মেষী বভ্ৰু-স্সৌম্যঃ পৌষ্ণ-শ্শ্যাম-শ্শিতিপৃষ্ঠো বাৰ্হস্পত্য-শ্শিল্পো ৱৈশ্ৱদেৱ ঐন্দ্ৰো-ঽৰুণো মাৰুতঃ কল্মাষ ঐন্দ্ৰাগ্ন-স্সগ্ংহিতো ঽধোৰাম-স্সাৱিত্ৰো ৱাৰুণঃ পেত্ৱঃ ॥ 60 ॥
(আগ্নেযো - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)
অশ্ৱস্তূপৰো গোমৃগস্তে প্ৰাজাপত্যা আগ্নেযৌ কৃষ্ণগ্ৰীৱৌ ত্ৱাষ্ট্ৰৌ লোমশসক্থৌ শিতিপৃষ্ঠৌ বাৰ্হস্পত্যৌ ধাত্ৰে পৃষোদৰ-স্সৌৰ্যো বলক্ষঃ পেত্ৱঃ ॥ 61 ॥
(অশ্ৱঃ - ষোডশ) (অ. 23)
অগ্নযে-ঽনীকৱতে ৰোহিতাঞ্জি-ৰনড্ৱা-নধোৰামৌ সাৱিত্ৰৌ পৌষ্ণৌ ৰজতনাভী ৱৈশ্ৱদেৱৌ পিশঙ্গৌ তূপৰৌ মাৰুতঃ কল্মাষ আগ্নেযঃ কৃষ্ণো-ঽজ-স্সাৰস্ৱতী মেষী ৱাৰুণঃ কৃষ্ণ একশিতিপা-ত্পেত্ৱঃ ॥ 62 ॥
(অগ্নযে - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 24)
(যদেকেন - প্ৰজাপতিঃ প্ৰেণা-ঽনু - যজুষা - ঽঽপো - ৱিশ্ৱকৰ্মা - ঽগ্ন আ যাহি - সুৱৰ্গায ৱজ্ৰো - গাযত্ৰেণা - গ্ন উদধে - সমীচী - ন্দ্ৰায - মযু - ৰপাং - বলায - পুৰুষমৃগঃ - সৌৰী - পৃষতঃ - শকা - ৰুৰু - ৰলজঃ - সুপৰ্ণ - আগ্নেযো - ঽশ্ৱো - ঽগ্নযে-ঽনীকৱতে - চতুৰ্ৱিগ্ংশতিঃ)
(যদেকেন - স পাপীযা - নেতদ্ৱা অগ্নে - ৰ্ধনুস্ত-দ্- দেৱাস্ত্ৱেন্দ্ৰজ্যেষ্ঠা - অপা-ন্নপ্ত্ৰে - ঽশ্ৱস্তূপৰো - দ্ৱিষষ্টিঃ)
(যদেকে, নৈকশিতিপা-ত্পেত্ৱঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে পঞ্চমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
যদেকেন সগ্গ্ স্থাপযতি যজ্ঞস্য সন্তত্যা অৱিচ্ছেদাযৈন্দ্ৰাঃ পশৱো যে মুষ্কৰা যদৈন্দ্ৰা-স্সন্তো-ঽগ্নিভ্য আলভ্যন্তে দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাত্যাগ্নেযী-স্ত্ৰিষ্টুভো যাজ্যানুৱাক্যাঃ কুৰ্যা-দ্যদাগ্নেযীস্তেনা ঽঽগ্নেযা য-ত্ত্ৰিষ্টুভ-স্তেনৈন্দ্ৰা-স্সমৃদ্ধ্যৈ ন দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাতি ৱাযৱে নিযুত্ৱতে তূপৰমা লভতে তেজো-ঽগ্নেৰ্ৱাযুস্তেজস এষ আ লভ্যতে তস্মা-দ্যদ্ৰিযঙ্ ৱাযু- [ৱাযুঃ, ৱাতি] 1
-ৰ্ৱাতি তদ্ৰিযঙ্ঙ-গ্নি-ৰ্দহতি স্ৱমেৱ ত-ত্তেজো-ঽন্ৱেতি যন্ন নিযুত্ৱতে স্যাদুন্মাদ্যে-দ্যজমানো নিযুত্ৱতে ভৱতি যজমানস্যা-ঽনুন্মাদায ৱাযুমতী শ্ৱেতৱতী যাজ্যানুৱাক্যে ভৱত-স্সতেজস্ত্ৱায হিৰণ্যগৰ্ভ-স্সমৱৰ্ততাগ্ৰ ইত্যাঘাৰমা ঘাৰযতি প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ হিৰণ্যগৰ্ভঃ প্ৰজাপতে-ৰনুৰূপত্ৱায সৰ্ৱাণি ৱা এষ ৰূপাণি পশূনা-ম্প্ৰত্যা লভ্যতে যচ্ছ্মশ্ৰুণস্ত- [যচ্ছ্মশ্ৰুণস্তত্, পুৰুষাণাগ্ং] 2
-ত্পুৰুষাণাগ্ং ৰূপং-যঁ-ত্তূপৰস্ত-দশ্ৱানাং-যঁদন্যতোদ-ন্ত-দ্গৱাং-যঁদৱ্যা ইৱ শফাস্তদৱীনাং-যঁদজস্তদজানাং-ৱাঁযুৰ্ৱৈ পশূনা-ম্প্ৰিয-ন্ধাম য-দ্ৱাযৱ্যো ভৱত্যেত-মেৱৈনমভি সঞ্জানানাঃ পশৱ উপ তিষ্ঠন্তে ৱাযৱ্যঃ কাৰ্যা(3)ঃ প্ৰাজাপত্যা(3) ইত্যাহু-ৰ্য-দ্ৱাযৱ্য-ঙ্কুৰ্যা-ত্প্ৰজাপতে-ৰিযাদ্য-ত্প্ৰাজাপত্য-ঙ্কুৰ্যা-দ্ৱাযো- [-দ্ৱাযোঃ, ইযাদ্য-] 3
-ৰিযাদ্য-দ্ৱাযৱ্যঃ পশুৰ্ভৱতি তেন ৱাযোৰ্নৈতি য-ত্প্ৰাজাপত্যঃ পুৰোডাশো ভৱতি তেন প্ৰজাপতেৰ্নৈতি য-দ্দ্ৱাদশকপালস্তেন ৱৈশ্ৱানৰান্নৈত্যাগ্না ৱৈষ্ণৱমেকাদশ-কপাল-ন্নিৰ্ৱপতি দীক্ষিষ্যমাণো--ঽগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতা ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞো দেৱতাশ্চৈৱ যজ্ঞ-ঞ্চা-ঽঽ ৰভতে-ঽগ্নিৰৱমো দেৱতানাং-ৱিঁষ্ণুঃ পৰমো যদাগ্না-ৱৈষ্ণৱ-মেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি দেৱতা [দেৱতাঃ, এৱোভযতঃ] 4
এৱোভযতঃ পৰিগৃহ্য যজমানো-ঽৱ ৰুন্ধে পুৰোডাশেন ৱৈ দেৱা অমুষ্মিন্ ঁলোক আৰ্ধ্নুৱন্ চৰুণা-ঽস্মিন্. যঃ কামযেতা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোক ঋদ্ধ্নুযামিতি স পুৰোডাশ-ঙ্কুৰ্ৱীতা-ঽমুষ্মিন্নেৱ লোক ঋদ্ধ্নোতি যদষ্টাকপাল-স্তেনা-ঽঽগ্নেযো য-ত্ত্ৰিকপালস্তেন ৱৈষ্ণৱ-স্সমৃদ্ধ্যৈ যঃ কামযেতাস্মিন্ ঁলোক ঋদ্ধ্নুযামিতি স চৰু-ঙ্কুৰ্ৱীতাগ্নেৰ্ঘৃতং-ৱিঁষ্ণো-স্তণ্ডুলা-স্তস্মা [-স্তস্মাত্, চৰুঃ কাৰ্যো-ঽস্মিন্নেৱ] 5
-চ্চৰুঃ কাৰ্যো-ঽস্মিন্নেৱ লোক ঋদ্ধ্নোত্যাদিত্যো ভৱতী যং-ৱাঁ অদিতিৰস্যামেৱ প্ৰতি তিষ্ঠত্যথো অস্যামেৱাধি যজ্ঞ-ন্তনুতে যো ৱৈ সংৱঁথ্সৰমুখ্য-মভৃত্ৱা-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে যথা সামি গৰ্ভো-ঽৱপদ্যতে তাদৃগেৱ তদাৰ্তিমাৰ্চ্ছে-দ্ৱৈশ্ৱানৰ-ন্দ্ৱাদশকপাল-ম্পুৰস্তান্নিৰ্ৱপে-থ্সংৱঁথ্সৰো ৱা অগ্নি-ৰ্ৱৈশ্ৱানৰো যথা সংৱঁথ্সৰমাপ্ত্ৱা [ ] 6
কাল আগতে ৱিজাযত এৱমেৱ সংৱঁথ্সৰমাপ্ত্ৱা কাল আগতে-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যেষা ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূৰ্য-দ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰিযামেৱাস্য তনুৱমৱ ৰুন্ধে ত্ৰীণ্যেতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্তি ত্ৰয ইমে লোকা এষাং-লোঁকানাগ্ং ৰোহায ॥ 7 ॥
(যদ্ৰিযং-ৱাঁযু - ৰ্যচ্ছ্মশ্ৰুণস্ত-দ্- ৱাযো - ৰ্নিৰ্ৱপতি দেৱতা - স্তস্মা - দাপ্ত্ৱা - ষ্টাত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 1)
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা-স্সৃষ্ট্ৱা প্ৰেণা-ঽনু প্ৰাৱিশ-ত্তাভ্যঃ পুন-স্সম্ভৱিতু-ন্নাশক্নো-থ্সো-ঽব্ৰৱীদৃদ্ধ্নৱদি-থ্স যো মেতঃ পুনঃ সঞ্চিনৱদিতি ত-ন্দেৱা-স্সমচিন্ৱ-ন্ততো ৱৈ ত আৰ্ধ্নুৱন্ য-থ্সমচিন্ৱ-ন্তচ্চিত্যস্য চিত্যত্ৱং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুত ঋদ্ধ্নোত্যেৱ কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুৰগ্নিৱা- [ইত্যাহুৰগ্নিৱান্, অসানীতি ৱা] 8
-নসানীতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে ঽগ্নিৱানেৱ ভৱতি কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুৰ্দেৱা মা ৱেদন্নিতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে ৱিদুৰেন-ন্দেৱাঃ কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুৰ্গৃহ্যসানীতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে গৃহ্যেৱ ভৱতি কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহুঃ পশুমানসানীতি ৱা অগ্নি- [ৱা অগ্নিঃ, চীযতে পশুমানেৱ] 9
-শ্চীযতে পশুমানেৱ ভৱতি কস্মৈ কমগ্নিশ্চীযত ইত্যাহু-স্সপ্ত মা পুৰুষা উপ জীৱানিতি ৱা অগ্নিশ্চীযতে ত্ৰযঃ প্ৰাঞ্চস্ত্ৰযঃ প্ৰত্যঞ্চ আত্মা সপ্তম এতাৱন্ত এৱৈনমমুষ্মিন্ ঁলোক উপ জীৱন্তি প্ৰজাপতিৰগ্নিমচিকীষত ত-ম্পৃথিৱ্যব্ৰৱীন্ন ময্যগ্নি-ঞ্চেষ্যসে-ঽতি মা ধক্ষ্যতি সা ত্ৱা-ঽতিদহ্যমানা ৱি ধৱিষ্যে [ৱি ধৱিষ্যে, স পাপীযা-] 10
স পাপীযা-ন্ভৱিষ্যসীতি সো-ঽব্ৰৱী-ত্তথা ৱা অহ-ঙ্কৰিষ্যামি যথা ত্ৱা নাতিধক্ষ্যতীতি স ইমামভ্যমৃশ-ত্প্ৰজাপতিস্ত্ৱা সাদযতু তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদেতীমামেৱেষ্টকা-ঙ্কৃত্ৱোপা-ধত্তা-নতিদাহায য-ত্প্ৰত্যগ্নি-ঞ্চিন্ৱীত তদভি মৃশে-ত্প্ৰজাপতিস্ত্ৱা সাদযতু তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদে- [-দ্ধ্ৰুৱা সীদ, ইতীমামেৱেষ্টকা] 11
-তীমামেৱেষ্টকা-ঙ্কৃত্ৱোপ ধত্তে-ঽনতিদাহায প্ৰজাপতিৰকামযত প্ৰজাযেযেতি স এতমুখ্যমপশ্য-ত্তগ্ং সংৱঁথ্সৰমবিভস্ততো ৱৈ স প্ৰাজাযত তস্মা-থ্সংৱঁথ্সৰ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তং-ৱঁসৱো-ঽব্ৰুৱ-ন্প্ৰ ত্ৱমজনিষ্ঠা ৱয-ম্প্ৰজাযামহা ইতি তং-ৱঁসুভ্যঃ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-ন্ত্ৰীণ্যহান্যবিভৰু-স্তেন [-স্তেন, ত্ৰীণি] 12
ত্ৰীণি চ শতান্যসৃজন্ত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত-ঞ্চ তস্মা-ত্ত্ৰ্যহ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তা-ন্ৰুদ্ৰা অব্ৰুৱ-ন্প্ৰ যূযমজনিঢ্ৱং-ৱঁয-ম্প্ৰজাযামহা ইতি তগ্ং ৰুদ্ৰেভ্যঃ প্ৰাযচ্ছ-ন্তগ্ং ষডহান্যবিভৰুস্তেন ত্ৰীণি চ শতান্যসৃজন্ত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত-ঞ্চ তস্মা-থ্ষডহ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তানাদিত্যা অব্ৰুৱ-ন্প্ৰ যূযমজনিঢ্ৱং-ৱঁয- [-ঁৱযম্, প্ৰ জাযামহা] 13
-ম্প্ৰ জাযামহা ইতি তমাদিত্যেভ্যঃ প্ৰাযচ্ছ-ন্ত-ন্দ্ৱাদশাহান্যবিভৰুস্তেন ত্ৰীণি চ শতান্যসৃজন্ত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত-ঞ্চ তস্মা-দ্দ্ৱাদশাহ-ম্ভাৰ্যঃ প্ৰৈৱ জাযতে তেন ৱৈ তে সহস্ৰমসৃজন্তোখাগ্ং সহস্ৰতমীং-যঁ এৱমুখ্যগ্ং সাহস্ৰং-ৱেঁদ প্ৰ সহস্ৰ-ম্পশূনাপ্নোতি ॥ 14 ॥
(অগ্নিৱান্ - পশুমানসানীতি ৱা অগ্নি - ৰ্ধৱিষ্যে - মৃশে-ত্প্ৰজাপতিস্ত্ৱা সাদযতু তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ ধ্ৰুৱা সীদ - তেন - তানাদিত্যা অব্ৰুৱ-ন্প্ৰ যূযমজনিঢ্ৱং-ৱঁযং - চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
যজুষা ৱা এষা ক্ৰিযতে যজুষা পচ্যতে যজুষা ৱি মুচ্যতে যদুখা সা ৱা এষৈতৰ্হি যাতযাম্নী সা ন পুনঃ প্ৰযুজ্যেত্যাহুৰগ্নে যুক্ষ্ৱা হি যে তৱ যুক্ষ্ৱা হি দেৱহূতমাগ্ং ইত্যুখাযা-ঞ্জুহোতি তেনৈৱৈনা-ম্পুনঃ প্ৰযুঙ্ক্তে তেনাযাতযাম্নী যো ৱা অগ্নিং-যোঁগ আগতে যুনক্তি যুঙ্ক্তে যুঞ্জানেষ্ৱগ্নে [যুঞ্জানেষ্ৱগ্নে, যুক্ষ্ৱা হি] 15
যুক্ষ্ৱা হি যে তৱ যুক্ষ্ৱা হি দেৱহূতমাগ্ং ইত্যাহৈষ ৱা অগ্নেৰ্যোগস্তেনৈৱৈনং-যুঁনক্তি যুঙ্ক্তে যুঞ্জানেষু ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ন্যঙ্ঙগ্নিশ্চেতৱ্যা(3) উত্তানা(3) ইতি ৱযসাং-ৱাঁ এষ প্ৰতিমযা চীযতে যদগ্নিৰ্যন্ন্যঞ্চ-ঞ্চিনুযা-ত্পৃষ্টিত এনমাহুতয ঋচ্ছেযুৰ্যদুত্তান-ন্ন পতিতুগ্ং শক্নুযাদসুৱৰ্গ্যো-ঽস্য স্যা-ত্প্ৰাচীন-মুত্তান- [-মুত্তানম্, পুৰুষশীৰ্ষমুপ দধাতি] 16
-ম্পুৰুষশীৰ্ষমুপ দধাতি মুখত এৱৈনমাহুতয ঋচ্ছন্তি নোত্তান-ঞ্চিনুতে সুৱৰ্গ্যো-ঽস্য ভৱতি সৌৰ্যা জুহোতি চক্ষুৰেৱাস্মি-ন্প্ৰতি দধাতি দ্ৱিৰ্জুহোতি দ্ৱে হি চক্ষুষী সমান্যা জুহোতি সমানগ্ং হি চক্ষু-স্সমৃদ্ধ্যৈ দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে ৱামং-ৱঁসু স-ন্ন্যদধত তদ্দেৱা ৱামভৃতা-ঽৱৃঞ্জত তদ্ৱামভৃতো ৱামভৃত্ত্ৱং-যঁদ্ৱামভৃত মুপদধাতি ৱামমেৱ তযা ৱসু যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে হিৰণ্যমূৰ্ধ্নী ভৱতি জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্য-ঞ্জ্যোতিৰ্ৱাম-ঞ্জ্যোতিষৈৱাস্য জ্যোতিৰ্ৱামং-ৱৃঁঙ্ক্তে দ্ৱিযজুৰ্ভৱতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 17 ॥
(যুঞ্জানেষ্ৱগ্নে-প্ৰাচীনমুত্তানং - ঁৱামভৃতং - চতুৰ্ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 3)
আপো ৱৰুণস্য পত্নয আস-ন্তা অগ্নিৰভ্যদ্ধ্যায-ত্তা-স্সমভৱ-ত্তস্য ৰেতঃ পৰা-ঽপত-ত্তদিযমভৱদ্য-দ্দ্ৱিতীয-ম্পৰা-ঽপত-ত্তদসাৱভৱদিযং-ৱৈঁ ৱিৰাডসৌ স্ৱৰাড্ য-দ্ৱিৰাজাৱুপদধাতীমে এৱোপ ধত্তে যদ্ৱা অসৌ ৰেতঃ সিঞ্চতি তদস্যা-ম্প্ৰতি তিষ্ঠতি ত-ত্প্ৰ জাযতে তা ওষধযো [ওষধযঃ, ৱীৰুধো] 18
ৱীৰুধো ভৱন্তি তা অগ্নিৰত্তি য এৱং-ৱেঁদ প্ৰৈৱ জাযতে-ঽন্নাদো ভৱতি যো ৰেতস্ৱী স্যা-ত্প্ৰথমাযা-ন্তস্য চিত্যামুভে উপ দদ্ধ্যাদিমে এৱাস্মৈ সমীচী ৰেতঃ সিঞ্চতো য-স্সিক্তৰেতা-স্স্যা-ত্প্ৰথমাযা-ন্তস্য চিত্যামন্যামুপ দদ্ধ্যাদুত্তমাযামন্যাগ্ং ৰেত এৱাস্য সিক্তমাভ্যামুভযতঃ পৰি গৃহ্ণাতি সংৱঁথ্সৰ-ন্ন ক- [সংৱঁথ্সৰ-ন্ন কম্, চন প্ৰত্যৱৰোহেন্ন] 19
-ঞ্চন প্ৰত্যৱৰোহেন্ন হীমে কঞ্চন প্ৰত্যৱৰোহতস্তদেনযোৰ্ৱ্ৰতং-যোঁ ৱা অপ শীৰ্ষাণমগ্নি-ঞ্চিনুতে-ঽপশীৰ্ষা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য-স্সশীৰ্ষাণ-ঞ্চিনুতে সশীৰ্ষা ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি চিত্তি-ঞ্জুহোমি মনসা ঘৃতেন যথা দেৱা ইহা-ঽঽগমন্ ৱীতিহোত্ৰা ঋতাৱৃধঃ সমুদ্ৰস্য ৱযুনস্য পত্মন্ জুহোমি ৱিশ্ৱকৰ্মণে ৱিশ্ৱা-ঽহা-ঽমৰ্ত্যগ্ং হৱিৰিতি স্ৱযমাতৃণ্ণামুপধায জুহো- [জুহোতি, এতদ্ৱা] 20
-ত্যেতদ্ৱা অগ্নে-শ্শিৰ-স্সশীৰ্ষাণমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে সশীৰ্ষা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায চীযতে যদগ্নিস্তস্য যদযথাপূৰ্ৱ-ঙ্ক্ৰিযতে ঽসুৱৰ্গ্যমস্য ত-থ্সুৱৰ্গ্যো ঽগ্নিশ্চিতিমুপধাযাভি মৃশেচ্চিত্তিমচিত্তি-ঞ্চিনৱদ্ৱি ৱিদ্ৱা-ন্পৃষ্ঠেৱ ৱীতা ৱৃজিনা চ মৰ্তা-ন্ৰাযে চ ন-স্স্ৱপত্যায দেৱ দিতি-ঞ্চ ৰাস্ৱা-দিতিমুৰুষ্যেতি যথাপূৰ্ৱমেৱৈনামুপ ধত্তে প্ৰাঞ্চমেন-ঞ্চিনুতে সুৱৰ্গ্যো-ঽস্য ভৱতি ॥ 21 ॥
(ওষধযঃ - কং - জুহোতি - স্ৱপত্যাযা - ষ্টাদশ চ) (অ. 4)
ৱিশ্ৱকৰ্মা দিশা-ম্পতি-স্স নঃ পশূ-ন্পাতু সো-ঽস্মা-ন্পাতু তস্মৈ নমঃ প্ৰজাপতী ৰুদ্ৰো ৱৰুণো ঽগ্নিৰ্দিশা-ম্পতি-স্স নঃ পশূ-ন্পাতু সো-ঽস্মা-ন্পাতু তস্মৈ নম এতা ৱৈ দেৱতা এতেষা-ম্পশূনা-মধিপতয-স্তাভ্যো ৱা এষ আ ৱৃশ্চ্যতে যঃ পশুশীৰ্ষাণ্যুপ দধাতি হিৰণ্যেষ্টকা উপ দধাত্যেতাভ্য এৱ দেৱতাভ্যো নমস্কৰোতি ব্ৰহ্মৱাদিনো [ব্ৰহ্মৱাদিনঃ, ৱদন্ত্যগ্নৌ গ্ৰাম্যা-] 22
ৱদন্ত্যগ্নৌ গ্ৰাম্যা-ন্পশূ-ন্প্ৰ দধাতি শুচা-ঽঽৰণ্যানৰ্পযতি কি-ন্তত উচ্ছিগ্ংষতীতি যদ্ধিৰণ্যেষ্টকা উপদধাত্যমৃতং-ৱৈঁ হিৰণ্যমমৃতেনৈৱ গ্ৰাম্যেভ্যঃ পশুভ্যো ভেষজ-ঙ্কৰোতি নৈনান্ হিনস্তি প্ৰাণো ৱৈ প্ৰথমা স্ৱযমাতৃণ্ণা ৱ্যানো দ্ৱিতীযা-ঽপানস্তৃতীযা-ঽনু প্ৰা-ঽণ্যা-ত্প্ৰথমাগ্ স্ৱযমাতৃণ্ণামুপধায প্ৰাণেনৈৱ প্ৰাণগ্ং সমৰ্ধযতি ৱ্যন্যা- [সমৰ্ধযতি ৱ্যন্যাত্, দ্ৱিতীযামুপধায] 23
-দ্দ্ৱিতীযামুপধায ৱ্যানেনৈৱ ৱ্যানগ্ং সমৰ্ধযত্যপান্ যাত্তৃতীযামুপধাযা-পানেনৈৱাপানগ্ং সমৰ্ধযত্যথো প্ৰাণৈৰেৱৈনগ্ং সমিন্ধে ভূৰ্ভুৱ-স্সুৱৰিতি স্ৱযমাতৃণ্ণা উপ দধাতীমে ৱৈ লোকা-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা এতাভিঃ খলুৱৈ ৱ্যাহৃতীভিঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰা-ঽজাযত যদেতাভিৰ্ৱ্যাহৃতীভি-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা উপদধাতীমানেৱ লোকানুপধাযৈষু [ ] 24
লোকেষ্ৱধি প্ৰজাযতে প্ৰাণায ৱ্যানাযাপানায ৱাচে ত্ৱা চক্ষুষে ত্ৱা তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদাগ্নিনা ৱৈ দেৱা-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমজিগাগ্ংস-ন্তেন পতিতু-ন্নাশক্নুৱ-ন্ত এতাশ্চতস্ৰ-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা অপশ্য-ন্তা দিক্ষূপাদধত তেন সৰ্ৱতশ্চক্ষুষা সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ যচ্চতস্ৰ-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা দিক্ষূপদধাতি সৰ্ৱতশ্চক্ষুষৈৱ তদগ্নিনা যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ 25 ॥
(ব্ৰহ্মৱাদিনো - ৱ্যন্যা - দেষু - যজমান - স্ত্ৰীণি চ) (অ. 5)
অগ্ন আ যাহি ৱীতয ইত্যাহা-হ্ৱতৈৱৈন-মগ্নি-ন্দূতং-ৱৃঁণীমহ ইত্যাহ হূত্ৱৈৱৈনং-ৱৃঁণীতে ঽগ্নিনা-ঽগ্নি-স্সমিদ্ধ্যত ইত্যাহ সমিন্ধ এৱৈনমগ্নিৰ্ৱৃত্ৰাণি জঙ্ঘনদিত্যাহ সমিদ্ধ এৱাস্মিন্নিন্দ্ৰিয-ন্দধাত্যগ্নে-স্স্তোম-ম্মনামহ ইত্যাহ মনুত এৱৈনমেতানি ৱা অহ্নাগ্ং ৰূপা- [ৰূপাণি, অন্ৱহমেৱৈন-] 26
-ণ্যন্ৱহমেৱৈন-ঞ্চিনুতে ঽৱাহ্নাগ্ং ৰূপাণি ৰুন্ধে ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি কস্মা-থ্সত্যাদ্যাতযাম্নীৰন্যা ইষ্টকা অযাতযাম্নী লোক-ম্পৃণেত্যৈন্দ্ৰাগ্নী হি বাৰ্হস্পত্যেতি ব্ৰূযাদিন্দ্ৰাগ্নী চ হি দেৱানা-ম্বৃহস্পতিশ্চা-যাতযামানো ঽনুচৰৱতী ভৱত্যজামিত্ৱাযা -নুষ্টুভা-ঽনু চৰত্যাত্মা ৱৈ লোক-ম্পৃণা প্ৰাণো ঽনুষ্টু-প্তস্মা-ত্প্ৰাণ-স্সৰ্ৱাণ্যঙ্গান্যনু চৰতি তা অস্য সূদদোহস [সূদদোহসঃ, ইত্যাহ] 27
ইত্যাহ তস্মা-ত্পৰুষিপৰুষি ৰস-স্সোমগ্গ্ শ্ৰীণন্তি পৃশ্ঞয ইত্যাহান্নং-ৱৈঁ পৃশ্ঞ্যন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে-ঽৰ্কো ৱা অগ্নিৰৰ্কো-ঽন্নমন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে জন্ম-ন্দেৱানাং-ৱিঁশস্ত্ৰিষ্ৱা ৰোচনে দিৱ ইত্যাহেমানেৱাস্মৈ লোকান্ জ্যোতিষ্মতঃ কৰোতি যো ৱা ইষ্টকানা-ম্প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদেত্যাহৈষা ৱা ইষ্টকানা-ম্প্ৰতিষ্ঠা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱতিষ্ঠতি ॥ 28 ॥
(ৰূপাণি - সূদদোহস - স্তযা - ষোডশ চ) (অ. 6)
সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায চীযতে যদগ্নিৰ্ৱজ্ৰ একাদশিনী যদগ্নাৱেকাদশিনী-ম্মিনুযা-দ্ৱজ্ৰেণৈনগ্ং সুৱৰ্গাল্লোকাদন্তৰ্দদ্ধ্যাদ্যন্ন মিনুযা-থ্স্ৱৰুভিঃ পশূন্ ৱ্যৰ্ধযেদেকযূপ-ম্মিনোতি নৈনং-ৱঁজ্ৰেণ সুৱৰ্গাল্লোকাদন্তৰ্দধাতি ন স্ৱৰুভিঃ পশূন্ ৱ্যৰ্ধযতি ৱি ৱা এষ ইন্দ্ৰিযেণ ৱীৰ্যেণৰ্ধ্যতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱ-ন্নধিক্ৰামত্যৈন্দ্ৰিয- [-ন্নধিক্ৰামত্যৈন্দ্ৰিযা, ঋচা ঽঽক্ৰমণ-] 29
-ৰ্চা ঽঽক্ৰমণ-ম্প্ৰতীষ্টকামুপ দদ্ধ্যান্নেন্দ্ৰিযেণ ৱীৰ্যেণ ৱ্যৃদ্ধ্যতে ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নিস্তস্য তিস্ৰ-শ্শৰৱ্যাঃ প্ৰতীচী তিৰশ্চ্যনূচী তাভ্যো ৱা এষ আ ৱৃশ্চ্যতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা তিসৃধন্ৱমযাচিত-ম্ব্ৰাহ্মণায দদ্যা-ত্তাভ্য এৱ নমস্কৰোত্যথো তাভ্য এৱা-ঽঽত্মান-ন্নিষ্ক্ৰীণীতে যত্তে ৰুদ্ৰ পুৰো [ৰুদ্ৰ পুৰঃ, ধনুস্ত-দ্ৱাতো] 30
ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰ সংৱঁথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰ দক্ষিণা ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰ পৰিৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰ পশ্চাদ্ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰেদাৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰোত্তৰা-দ্ধনুস্ত- [দ্ধনুস্তত্, ৱাতো] 31
-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰেদুৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি যত্তে ৰুদ্ৰোপৰি ধনুস্ত-দ্ৱাতো অনু ৱাতু তে তস্মৈ তে ৰুদ্ৰ ৱথ্সৰেণ নমস্কৰোমি ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নি-স্স যথা ৱ্যাঘ্ৰঃ ক্ৰুদ্ধ-স্তিষ্ঠত্যেৱং-ৱাঁ এষ এতৰ্হি সঞ্চিতমেতৈৰুপ তিষ্ঠতে নমস্কাৰৈ-ৰেৱৈনগ্ং শমযতি যে-ঽগ্নযঃ - [যে-ঽগ্নযঃ, পুৰীষ্যাঃ] 32
পুৰীষ্যাঃ প্ৰৱিষ্টাঃ পৃথিৱীমনু । তেষা-ন্ত্ৱমস্যুত্তমঃ প্ৰণো জীৱাতৱে সুৱ ॥ আপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে মনসা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে তপসা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে দীক্ষযা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্ন উপসদ্ভিৰাপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে সুত্যযা-ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে দক্ষিণাভিৰাপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে ঽৱভৃথেনাপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে ৱশযা ঽঽপ-ন্ত্ৱা-ঽগ্নে স্ৱগাকাৰেণেত্যাহৈ ষা ৱা অগ্নেৰাপ্তিস্তযৈৱৈনমাপ্নোতি ॥ 33 ॥
(ঐন্দ্ৰিযা - পুৰ - উত্তৰাদ্ধনুস্ত- দগ্নয - আহা - ষ্টৌ চ) (অ. 7)
গাযত্ৰেণ পুৰস্তাদুপ তিষ্ঠতে প্ৰাণমেৱাস্মি-ন্দধাতি বৃহ-দ্ৰথন্তৰাভ্যা-ম্পক্ষাৱোজ এৱাস্মি-ন্দধাত্যৃতুস্থাযজ্ঞা-যজ্ঞিযেন পুচ্ছমৃতুষ্ৱেৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি পৃষ্ঠৈৰুপ তিষ্ঠতে তেজো ৱৈ পৃষ্ঠানি তেজ এৱাস্মি-ন্দধাতি প্ৰজাপতিৰগ্নিমসৃজত সো-ঽস্মা-থ্সৃষ্টঃ পৰাংঐ-ত্তং-ৱাঁৰৱন্তীযেনা-ৱাৰযত ত-দ্ৱাৰৱন্তীযস্য ৱাৰৱন্তীযত্ৱগ্গ্ শ্যৈতেন শ্যেতী অকুৰুত তচ্ছ্যৈতস্য শ্যৈতত্ৱং- [শ্যৈতত্ৱম্, য-দ্ৱাৰৱন্তীযেনোপতিষ্ঠতে] 34
-ঁয-দ্ৱাৰৱন্তীযেনোপতিষ্ঠতে ৱাৰযত এৱৈনগ্গ্ শ্যৈতেন শ্যেতী কুৰুতে প্ৰজাপতেৰ্হৃদযেনা-পিপক্ষ-ম্প্ৰত্যুপ তিষ্ঠতে প্ৰেমাণমেৱাস্য গচ্ছতি প্ৰাচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযামি গাযত্ৰেণ ছন্দসা-ঽগ্নিনা দেৱতযা-ঽগ্নে-শ্শীৰ্ষ্ণাগ্নে-শ্শিৰ উপ দধামি দক্ষিণযা ত্ৱা দিশা সাদযামি ত্ৰৈষ্টুভেন ছন্দসেন্দ্ৰেণ দেৱতযা-ঽগ্নেঃ পক্ষেণাগ্নেঃ পক্ষমুপ দধামি প্ৰতীচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযামি [দিশা সাদযামি, জাগতেন] 35
জাগতেন ছন্দসা সৱিত্ৰা দেৱতযা-ঽগ্নেঃ পুচ্ছেনাগ্নেঃ পুচ্ছমুপ দধাম্যুদীচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযাম্যানুষ্টুভেন ছন্দসা মিত্ৰাৱৰুণাভ্যাং এৱতযা-ঽগ্নেঃ পক্ষেণাগ্নেঃ পক্ষমুপ দধাম্যূৰ্ধ্ৱযা ত্ৱা দিশা সাদযামি পাঙ্ক্তেন ছন্দসা বৃহস্পতিনা দেৱতযা-ঽগ্নেঃ পৃষ্ঠেনাগ্নেঃ পৃষ্ঠমুপ দধামি যো ৱা অপাত্মানমগ্নি-ঞ্চিনুতে-ঽপাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য-স্সাত্মান-ঞ্চিনুতে সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱত্যাত্মেষ্টকা উপ দধাত্যেষ ৱা অগ্নেৰাত্মা সাত্মানমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ ॥ 36 ॥
(শ্যৈতত্ৱং - প্ৰতীচ্যা ত্ৱা দিশা সাদযামি - য-স্সাত্মান-ঞ্চিনুতে - দ্ৱাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 8)
অগ্ন উদধে যা ত ইষুৰ্যুৱা নাম তযা নো মৃড তস্যাস্তে নমস্তস্যাস্ত উপ জীৱন্তো ভূযাস্মাগ্নে দুদ্ধ্ৰ গহ্য কিগ্ংশিল ৱন্য যা ত ইষুৰ্যুৱা নাম তযা নো মৃড তস্যাস্তে নমস্তস্যাস্ত উপ জীৱন্তো ভূযাস্ম পঞ্চ ৱা এতে-ঽগ্নযো যচ্চিতয উদধিৰেৱ নাম প্ৰথমো দুদ্ধ্ৰো [দুদ্ধ্ৰঃ, দ্ৱিতীযো] 37
দ্ৱিতীযো গহ্যস্তৃতীযঃ কিগ্ংশিলশ্চতুৰ্থো ৱন্যঃ পঞ্চমস্তেভ্যো যদাহুতীৰ্ন জুহুযাদদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ প্ৰ দহেযুৰ্যদেতা আহুতীৰ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনাঞ্ছমযতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানো ৱাম্ম আস-ন্নসোঃ প্ৰাণো-ঽক্ষ্যোশ্চক্ষুঃ কৰ্ণযো-শ্শ্ৰোত্ৰ-ম্বাহুৱোৰ্বল-মূৰুৱোৰোজো-ঽৰিষ্টা ৱিশ্ৱান্যঙ্গানি তনূ- [তনূঃ, তনুৱা মে] 38
-স্তনুৱা মে সহ নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীৰপ ৱা এতস্মা-ত্প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱন্নধি ক্ৰামতি ৱাম্ম আস-ন্নসোঃ প্ৰাণ ইত্যাহ প্ৰাণানেৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে যো ৰুদ্ৰো অগ্নৌ যো অফ্সু য ওষধীষু যো ৰুদ্ৰো ৱিশ্ৱা ভুৱনা-ঽঽৱিৱেশ তস্মৈ ৰুদ্ৰায নমো অস্ত্ৱাহুতিভাগা ৱা অন্যে ৰুদ্ৰা হৱিৰ্ভাগা [ৰুদ্ৰা হৱিৰ্ভাগাঃ, অন্যে শতৰুদ্ৰীযগ্ং] 39
অন্যে শতৰুদ্ৰীযগ্ং হুত্ৱা গাৱীধুক-ঞ্চৰুমেতেন যজুষা চৰমাযামিষ্টকাযা-ন্নি দদ্ধ্যা-দ্ভাগধেযেনৈৱৈনগ্ং শমযতি তস্য ত্ৱৈ শতৰুদ্ৰীযগ্ং হুতমিত্যাহুৰ্যস্যৈতদগ্নৌ ক্ৰিযত ইতি ৱসৱস্ত্ৱা ৰুদ্ৰৈঃ পুৰস্তা-ত্পান্তু পিতৰস্ত্ৱা যমৰাজানঃ পিতৃভিৰ্দক্ষিণতঃ পান্ত্ৱাদিত্যাস্ত্ৱা ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈঃ পশ্চা-ত্পান্তু দ্যুতানস্ত্ৱা মাৰুতো মৰুদ্ভিৰুত্তৰতঃ পাতু [ ] 40
দেৱাস্ত্ৱেন্দ্ৰজ্যেষ্ঠা ৱৰুণৰাজানো ঽধস্তাচ্চো-পৰিষ্টাচ্চ পান্তু ন ৱা এতেন পূতো ন মেদ্ধ্যো ন প্ৰোক্ষিতো যদেনমতঃ প্ৰাচীন-ম্প্ৰোক্ষতি য-থ্সঞ্চিতমাজ্যেন প্ৰোক্ষতি তেন পূতস্তেন মেদ্ধ্যস্তেন প্ৰোক্ষিতঃ ॥ 41 ॥
(দুধ্ৰ - স্তনূ - ৰ্হৱিৰ্ভাগাঃ - পাতু - দ্ৱাত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
সমীচী নামাসি প্ৰাচী দিক্তস্যাস্তে ঽগ্নিৰধিপতি ৰসিতো ৰক্ষিতা যশ্চাধিপতি ৰ্যশ্চ গোপ্তা তাভ্যা-ন্নমস্তৌনো মৃডযতা-ন্তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱাঁ-ঞ্জম্ভে দধাম্যোজস্ৱিনী নামাসি দক্ষিণা দি-ক্তস্যাস্ত ইন্দ্ৰো-ঽধিপতিঃ পৃদাকুঃ প্ৰাচী নামাসি প্ৰতীচী দি-ক্তস্যাস্তে [দি-ক্তস্যাস্তে, সোমো-ঽধিপতি-] 42
সোমো-ঽধিপতি-স্স্ৱজো ঽৱস্থাৱা নামা-স্যুদীচী দি-ক্তস্যাস্তে ৱৰুণো-ঽধিপতি-স্তিৰশ্চ ৰাজি-ৰধিপত্নী নামাসি বৃহতী দি-ক্তস্যাস্তে বৃহস্পতি-ৰধিপতি-শ্শ্ৱিত্ৰো ৱশিনী নামাসীয-ন্দি-ক্তস্যাস্তে যমো-ঽধিপতিঃ কল্মাষ গ্ৰীৱো ৰক্ষিতা যশ্চাধিপতি ৰ্যশ্চ গোপ্তা তাভ্যা-ন্নমস্তৌ নো মৃডযতা-ন্তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ [ ] 43
নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱাঁ-ঞ্জম্ভে দধাম্যেতা ৱৈ দেৱতা অগ্নি-ঞ্চিতগ্ং ৰক্ষন্তি তাভ্যো যদাহুতীৰ্ন জুহুযা-দদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ ধ্যাযেযুৰ্যদেতা আহুতীৰ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনা-ঞ্ছমযতি না-ঽঽৰ্তি-মাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানো হেতযো নাম স্থ তেষাং-ৱঃ ঁপুৰো গৃহা অগ্নিৰ্ৱ ইষৱ-স্সলিলো নিলিপা-ন্নাম [ ] 44
স্থ তেষাং-ৱোঁ দক্ষিণা গৃহাঃ পিতৰো ৱ ইষৱ-স্সগৰো ৱজ্ৰিণো নাম স্থ তেষাং-ৱঃ ঁপশ্চা-দ্গৃহা-স্স্ৱপ্নো ৱ ইষৱো গহ্ৱৰো ঽৱস্থাৱানো নাম স্থ তেষাং-ৱঁ উত্তৰা-দ্গৃহা আপো ৱ ইষৱ-স্সমুদ্ৰো-ঽধিপতযো নাম স্থ তেষাং-ৱঁ উপৰি গৃহা ৱৰ্ষং-ৱঁ ইষৱো-ঽৱস্ৱান্ ক্ৰৱ্যা নাম স্থ পাৰ্থিৱা-স্তেষাং-ৱঁ ইহ গৃহা [গৃহাঃ, অন্নং-ৱঁ] 45
অন্নং-ৱঁ ইষৱো ঽনিমিষো ৱাতনাম-ন্তেভ্যো ৱো নমস্তে নো মৃডযত তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱোঁ জম্ভে দধামি হুতাদো ৱা অন্যে দেৱা অহুতাদো-ঽন্যে তানগ্নিচিদেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি দদ্ধ্না মধুমিশ্ৰেণৈতা আহুতীৰ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনা-ন্প্ৰীণাত্যথো খল্ৱাহুৰিষ্টকা ৱৈ দেৱা অহুতাদ ই- [অহুতাদ ইতি, অনুপৰিক্ৰাম-] 46
-ত্যনুপৰিক্ৰাম-ঞ্জুহোত্যপৰিৱৰ্গমেৱৈনা-ন্প্ৰীণাতীমগ্গ্ স্তনমূৰ্জস্ৱন্ত-ন্ধযাপা-ম্প্ৰপ্যাতমগ্নে সৰিৰস্য মদ্ধ্যে । উথ্স-ঞ্জুষস্ৱ মধুমন্তমূৰ্ৱ সমুদ্ৰিযগ্ং সদনমা ৱিশস্ৱ ॥ যো ৱা অগ্নি-ম্প্ৰযুজ্য ন ৱিমুঞ্চতি যথা-ঽশ্ৱো যুক্তো-ঽৱিমুচ্যমানঃ, ক্ষুদ্ধ্য-ন্পৰাভৱত্যেৱমস্যাগ্নিঃ পৰা ভৱতি ত-ম্পৰাভৱন্তং-যঁজমানো-ঽনু পৰা ভৱতি সো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা লূক্ষো [লূক্ষঃ, ভৱতীমগ্গ্ স্তন] 47
ভৱতীমগ্গ্ স্তন-মূৰ্জস্ৱন্ত-ন্ধযাপামিত্যাজ্যস্য পূৰ্ণাগ্ স্ৰুচ-ঞ্জুহোত্যেষ ৱা অগ্নেৰ্ৱিমোকো ৱিমুচ্যৈৱাস্মা অন্নমপি দধাতি তস্মাদাহুৰ্যশ্চৈৱং-ৱেঁদ যশ্চ ন সুধাযগ্ং হ ৱৈ ৱাজী সুহিতো দধাতীত্যগ্নিৰ্ৱাৱ ৱাজী তমেৱ ত-ত্প্ৰীণাতি স এন-ম্প্ৰীতঃ প্ৰীণাতি ৱসীযা-ন্ভৱতি ॥ 48 ॥
(প্ৰতীচী দিক্তস্যাস্তে-দ্ৱিষ্মো যশ্চ-নিলিম্পা না-মে হ গৃহা-ইতি-লূক্ষো-ৱসীযা-ন্ভৱতি) (অ. 10)
ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে সূকৰো ৱৰুণায ৰাজ্ঞে কৃষ্ণো যমায ৰাজ্ঞ ঋশ্য ঋষভায ৰাজ্ঞে গৱয-শ্শাৰ্দূলায ৰাজ্ঞে গৌৰঃ পুৰুষৰাজায মৰ্কটঃ ক্ষিপ্ৰশ্যেনস্য ৱৰ্তিকা নীলঙ্গোঃ ক্ৰিমি-স্সোমস্য ৰাজ্ঞঃ কুলুঙ্গ-স্সিন্ধো-শ্শিগ্ংশুমাৰো হিমৱতো হস্তী ॥ 49
(ইন্দ্ৰায ৰাজ্ঞে-ঽষ্টাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 11)
মযুঃ প্ৰাজাপত্য ঊলো হলীক্ষ্ণো ৱৃষদগ্ংশস্তে ধাতু-স্সৰস্ৱত্যৈ শাৰিঃ শ্যেতা পুৰুষৱা-খ্সৰস্ৱতে শুকঃ শ্যেতঃ পুৰুষৱাগাৰণ্যো-ঽজো নকুল-শ্শকা তে পৌষ্ণা ৱাচে ক্ৰৌঞ্চঃ ॥ 50 ॥
(মযু - স্ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 12)
অপা-ন্নপ্ত্ৰে জষো নাক্ৰো মকৰঃ কুলীকযস্তে-ঽকূপাৰস্য ৱাচে পৈঙ্গৰাজো ভগায কুষীতক আতী ৱাহসো দৰ্ৱিদা তে ৱাযৱ্যা দিগ্ভ্যশ্চক্ৰৱাকঃ ॥ 51 ॥
(অপা - মেকান্নৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)
বলাযাজগৰ আখু-স্সৃজযা শযণ্ডকস্তে মৈত্ৰা মৃত্যৱে-ঽসিতো মন্যৱে স্ৱজঃ কুংভীনসঃ পুষ্কৰসাদো লোহিতাহিস্তে ত্ৱাষ্ট্ৰাঃ প্ৰতিশ্ৰুত্কাযৈ ৱাহসঃ ॥ 52 ॥
(বলাযা - ষ্টাদশ) (অ. 14)
পুৰুষমৃগশ্চন্দ্ৰমসে গোধা কালকা দাৰ্ৱাঘাটস্তে ৱনস্পতীনামেণ্যহ্নে কৃষ্ণো ৰাত্ৰিযৈ পিকঃ, ক্ষ্ৱিঙ্কা নীলশীৰ্ষ্ণী তে-ঽৰ্যম্ণে ধাতুঃ কত্কটঃ ॥ 53 ॥
(পুৰুষমৃগো-ঽষ্টাদশ) (অ. 15)
সৌৰী বলাকৰ্শ্যো মযূৰঃ শ্যেনস্তে গন্ধৰ্ৱাণাং-ৱঁসূনা-ঙ্কপিঞ্জলো ৰুদ্ৰাণা-ন্তিত্তিৰী ৰোহি-ত্কুণ্ডৃণাচী গোলত্তিকা তা অফ্সৰসা-মৰণ্যায সৃমৰঃ ॥ 54 ॥
(সৌ-ৰ্যষ্টাদশ) (অ. 16)
পৃষতো ৱৈশ্ৱদেৱঃ পিত্ৱো ন্যঙ্কুঃ কশস্তে-ঽনুমত্যা অন্যৱাপো-ঽৰ্ধমাসানা-ম্মাসা-ঙ্কশ্যপঃ ক্ৱযিঃ কুটৰুৰ্দাত্যৌহস্তে সিনীৱাল্যৈ বৃহস্পতযে শিত্পুটঃ ॥ 55 ॥
(পৃষতা- ঽষ্টাদশ) (অ. 17)
শকা ভৌমী পান্ত্ৰঃ কশো মান্থীলৱস্তে পিতৃণা-মৃতূনা-ঞ্জহকা সংৱঁথ্সৰায লোপা কপোত উলূক-শ্শশস্তে নৈৰ্ঋতাঃ কৃকৱাকুঃ সাৱিত্ৰঃ ॥ 56 ॥
(শকা - ঽষ্টাদশ ) (অ. 18)
ৰুৰূ ৰৌদ্ৰঃ কৃকলাস-শ্শকুনিঃ পিপ্পকা তে শৰৱ্যাযৈ হৰিণো মাৰুতো ব্ৰহ্মণে শাৰ্গস্তৰক্ষুঃ কৃষ্ণ-শ্শ্ৱা চতুৰক্ষো গৰ্দভস্ত ইতৰজনানামগ্নযে ধূঙ্ক্ষ্ণা ॥ 57 ॥
(ৰুৰু - ৰ্ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 19)
অলজ আন্তৰিক্ষ উদ্ৰো মদ্গুঃ প্লৱস্তে-ঽপামদিত্যৈ হগ্ংসসাচিৰিন্দ্ৰাণ্যৈ কীৰ্শা গৃদ্ধ্ৰঃ শিতিকক্ষী ৱাৰ্ধ্ৰাণসস্তে দিৱ্যা দ্যাৱাপৃথিৱ্যা শ্ৱাৱিত্ ॥ 58 ॥
(অলজো - ঽষ্টাদশ ) (অ. 20)
সুপৰ্ণঃ পাৰ্জন্যো হগ্ংসো ৱৃকো ৱৃষদগ্ংশস্ত ঐন্দ্ৰা অপামুদ্ৰো ঽৰ্যম্ণে লোপাশ-স্সিগ্ংহো নকুলো ৱ্যাঘ্ৰস্তে মহেন্দ্ৰায কামায পৰস্ৱান্ ॥ 59 ॥
(সুপণো - ঽষ্টাদশ) (অ. 21)
আগ্নেযঃ কৃষ্ণগ্ৰীৱ-স্সাৰস্ৱতী মেষী বভ্ৰু-স্সৌম্যঃ পৌষ্ণ-শ্শ্যাম-শ্শিতিপৃষ্ঠো বাৰ্হস্পত্য-শ্শিল্পো ৱৈশ্ৱদেৱ ঐন্দ্ৰো-ঽৰুণো মাৰুতঃ কল্মাষ ঐন্দ্ৰাগ্ন-স্সগ্ংহিতো ঽধোৰাম-স্সাৱিত্ৰো ৱাৰুণঃ পেত্ৱঃ ॥ 60 ॥
(আগ্নেযো - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)
অশ্ৱস্তূপৰো গোমৃগস্তে প্ৰাজাপত্যা আগ্নেযৌ কৃষ্ণগ্ৰীৱৌ ত্ৱাষ্ট্ৰৌ লোমশসক্থৌ শিতিপৃষ্ঠৌ বাৰ্হস্পত্যৌ ধাত্ৰে পৃষোদৰ-স্সৌৰ্যো বলক্ষঃ পেত্ৱঃ ॥ 61 ॥
(অশ্ৱঃ - ষোডশ) (অ. 23)
অগ্নযে-ঽনীকৱতে ৰোহিতাঞ্জি-ৰনড্ৱা-নধোৰামৌ সাৱিত্ৰৌ পৌষ্ণৌ ৰজতনাভী ৱৈশ্ৱদেৱৌ পিশঙ্গৌ তূপৰৌ মাৰুতঃ কল্মাষ আগ্নেযঃ কৃষ্ণো-ঽজ-স্সাৰস্ৱতী মেষী ৱাৰুণঃ কৃষ্ণ একশিতিপা-ত্পেত্ৱঃ ॥ 62 ॥
(অগ্নযে - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 24)
(যদেকেন - প্ৰজাপতিঃ প্ৰেণা-ঽনু - যজুষা - ঽঽপো - ৱিশ্ৱকৰ্মা - ঽগ্ন আ যাহি - সুৱৰ্গায ৱজ্ৰো - গাযত্ৰেণা - গ্ন উদধে - সমীচী - ন্দ্ৰায - মযু - ৰপাং - বলায - পুৰুষমৃগঃ - সৌৰী - পৃষতঃ - শকা - ৰুৰু - ৰলজঃ - সুপৰ্ণ - আগ্নেযো - ঽশ্ৱো - ঽগ্নযে-ঽনীকৱতে - চতুৰ্ৱিগ্ংশতিঃ)
(যদেকেন - স পাপীযা - নেতদ্ৱা অগ্নে - ৰ্ধনুস্ত-দ্- দেৱাস্ত্ৱেন্দ্ৰজ্যেষ্ঠা - অপা-ন্নপ্ত্ৰে - ঽশ্ৱস্তূপৰো - দ্ৱিষষ্টিঃ)
(যদেকে, নৈকশিতিপা-ত্পেত্ৱঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে পঞ্চমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥