Agni

5.5 - ଯଦେକେନ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥାପଯତି - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତା ପାଠଃ

(Yadekena Saggsthapayati in Odia)

From Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita

This text is an excerpt from the fifth kanda and fifth prashna of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita. It specifically addresses the protocols for animal sacrifices, detailing the philosophical and ritualistic importance of the sacrificial fire. The verses explain the continuity of the yajna process and the specific offerings made to Lord Agni and other deities. By meticulously reciting these Vedic hymns, practitioners seek to maintain cosmic order and ensure the uninterrupted flow of divine blessings, aligning their actions with the sacred principles established in the Vedic tradition to achieve spiritual harmony and material welfare.

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଵାଯଵ୍ଯପଶ୍ଵାଦ୍ଯାନ-ନ୍ନିରୂପଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଯଦେକେନ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାପଯତି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯା ଅଵିଚ୍ଛେଦାଯୈନ୍ଦ୍ରାଃ ପଶଵୋ ଯେ ମୁଷ୍କରା ଯଦୈନ୍ଦ୍ରା-ସ୍ସନ୍ତୋ-ଽଗ୍ନିଭ୍ଯ ଆଲଭ୍ଯନ୍ତେ ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସମଦ-ନ୍ଦଧାତ୍ଯାଗ୍ନେଯୀ-ସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭୋ ଯାଜ୍ଯାନୁଵାକ୍ଯାଃ କୁର୍ଯା-ଦ୍ଯଦାଗ୍ନେଯୀସ୍ତେନା ଽଽଗ୍ନେଯା ଯ-ତ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ-ସ୍ତେନୈନ୍ଦ୍ରା-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସମଦ-ନ୍ଦଧାତି ଵାଯଵେ ନିଯୁତ୍ଵତେ ତୂପରମା ଲଭତେ ତେଜୋ-ଽଗ୍ନେର୍ଵାଯୁସ୍ତେଜସ ଏଷ ଆ ଲଭ୍ଯତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଦ୍ରିଯଙ୍ ଵାଯୁ- [ଵାଯୁଃ, ଵାତି] 1
-ର୍ଵାତି ତଦ୍ରିଯଙ୍ଙ-ଗ୍ନି-ର୍ଦହତି ସ୍ଵମେଵ ତ-ତ୍ତେଜୋ-ଽନ୍ଵେତି ଯନ୍ନ ନିଯୁତ୍ଵତେ ସ୍ଯାଦୁନ୍ମାଦ୍ଯେ-ଦ୍ଯଜମାନୋ ନିଯୁତ୍ଵତେ ଭଵତି ଯଜମାନସ୍ଯା-ଽନୁନ୍ମାଦାଯ ଵାଯୁମତୀ ଶ୍ଵେତଵତୀ ଯାଜ୍ଯାନୁଵାକ୍ଯେ ଭଵତ-ସ୍ସତେଜସ୍ତ୍ଵାଯ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ-ସ୍ସମଵର୍ତତାଗ୍ର ଇତ୍ଯାଘାରମା ଘାରଯତି ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ପ୍ରଜାପତେ-ରନୁରୂପତ୍ଵାଯ ସର୍ଵାଣି ଵା ଏଷ ରୂପାଣି ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯା ଲଭ୍ଯତେ ଯଚ୍ଛ୍ମଶ୍ରୁଣସ୍ତ- [ଯଚ୍ଛ୍ମଶ୍ରୁଣସ୍ତତ୍, ପୁରୁଷାଣାଗ୍ଂ] 2
-ତ୍ପୁରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୂପଂ-ଯଁ-ତ୍ତୂପରସ୍ତ-ଦଶ୍ଵାନାଂ-ଯଁଦନ୍ଯତୋଦ-ନ୍ତ-ଦ୍ଗଵାଂ-ଯଁଦଵ୍ଯା ଇଵ ଶଫାସ୍ତଦଵୀନାଂ-ଯଁଦଜସ୍ତଦଜାନାଂ-ଵାଁଯୁର୍ଵୈ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ ଯ-ଦ୍ଵାଯଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯେତ-ମେଵୈନମଭି ସଞ୍ଜାନାନାଃ ପଶଵ ଉପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଵାଯଵ୍ଯଃ କାର୍ଯା(3)ଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା(3) ଇତ୍ଯାହୁ-ର୍ଯ-ଦ୍ଵାଯଵ୍ଯ-ଙ୍କୁର୍ଯା-ତ୍ପ୍ରଜାପତେ-ରିଯାଦ୍ଯ-ତ୍ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ-ଙ୍କୁର୍ଯା-ଦ୍ଵାଯୋ- [-ଦ୍ଵାଯୋଃ, ଇଯାଦ୍ଯ-] 3
-ରିଯାଦ୍ଯ-ଦ୍ଵାଯଵ୍ଯଃ ପଶୁର୍ଭଵତି ତେନ ଵାଯୋର୍ନୈତି ଯ-ତ୍ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ ପୁରୋଡାଶୋ ଭଵତି ତେନ ପ୍ରଜାପତେର୍ନୈତି ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶକପାଲସ୍ତେନ ଵୈଶ୍ଵାନରାନ୍ନୈତ୍ଯାଗ୍ନା ଵୈଷ୍ଣଵମେକାଦଶ-କପାଲ-ନ୍ନିର୍ଵପତି ଦୀକ୍ଷିଷ୍ଯମାଣୋ--ଽଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵତାଶ୍ଚୈଵ ଯଜ୍ଞ-ଞ୍ଚା-ଽଽ ରଭତେ-ଽଗ୍ନିରଵମୋ ଦେଵତାନାଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁଃ ପରମୋ ଯଦାଗ୍ନା-ଵୈଷ୍ଣଵ-ମେକାଦଶକପାଲ-ନ୍ନିର୍ଵପତି ଦେଵତା [ଦେଵତାଃ, ଏଵୋଭଯତଃ] 4
ଏଵୋଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଯ ଯଜମାନୋ-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ ପୁରୋଡାଶେନ ଵୈ ଦେଵା ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଆର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ ଚରୁଣା-ଽସ୍ମିନ୍. ଯଃ କାମଯେତା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଋଦ୍ଧ୍ନୁଯାମିତି ସ ପୁରୋଡାଶ-ଙ୍କୁର୍ଵୀତା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକ ଋଦ୍ଧ୍ନୋତି ଯଦଷ୍ଟାକପାଲ-ସ୍ତେନା-ଽଽଗ୍ନେଯୋ ଯ-ତ୍ତ୍ରିକପାଲସ୍ତେନ ଵୈଷ୍ଣଵ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ଯଃ କାମଯେତାସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଋଦ୍ଧ୍ନୁଯାମିତି ସ ଚରୁ-ଙ୍କୁର୍ଵୀତାଗ୍ନେର୍ଘୃତଂ-ଵିଁଷ୍ଣୋ-ସ୍ତଣ୍ଡୁଲା-ସ୍ତସ୍ମା [-ସ୍ତସ୍ମାତ୍, ଚରୁଃ କାର୍ଯୋ-ଽସ୍ମିନ୍ନେଵ] 5
-ଚ୍ଚରୁଃ କାର୍ଯୋ-ଽସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକ ଋଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯାଦିତ୍ଯୋ ଭଵତୀ ଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିରସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତ୍ଯଥୋ ଅସ୍ଯାମେଵାଧି ଯଜ୍ଞ-ନ୍ତନୁତେ ଯୋ ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସରମୁଖ୍ଯ-ମଭୃତ୍ଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯଥା ସାମି ଗର୍ଭୋ-ଽଵପଦ୍ଯତେ ତାଦୃଗେଵ ତଦାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛେ-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵାନର-ନ୍ଦ୍ଵାଦଶକପାଲ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନିର୍ଵପେ-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵା ଅଗ୍ନି-ର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଯଥା ସଂଵଁଥ୍ସରମାପ୍ତ୍ଵା [ ] 6
କାଲ ଆଗତେ ଵିଜାଯତ ଏଵମେଵ ସଂଵଁଥ୍ସରମାପ୍ତ୍ଵା କାଲ ଆଗତେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ନା-ଽଽର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତ୍ଯେଷା ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂର୍ଯ-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ପ୍ରିଯାମେଵାସ୍ଯ ତନୁଵମଵ ରୁନ୍ଧେ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି ଭଵନ୍ତି ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକା ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାଗ୍ଂ ରୋହାଯ ॥ 7 ॥
(ଯଦ୍ରିଯଂ-ଵାଁଯୁ - ର୍ଯଚ୍ଛ୍ମଶ୍ରୁଣସ୍ତ-ଦ୍- ଵାଯୋ - ର୍ନିର୍ଵପତି ଦେଵତା - ସ୍ତସ୍ମା - ଦାପ୍ତ୍ଵା - ଷ୍ଟାତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ ) (ଅ. 1)
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରେଣା-ଽନୁ ପ୍ରାଵିଶ-ତ୍ତାଭ୍ଯଃ ପୁନ-ସ୍ସମ୍ଭଵିତୁ-ନ୍ନାଶକ୍ନୋ-ଥ୍ସୋ-ଽବ୍ରଵୀଦୃଦ୍ଧ୍ନଵଦି-ଥ୍ସ ଯୋ ମେତଃ ପୁନଃ ସଞ୍ଚିନଵଦିତି ତ-ନ୍ଦେଵା-ସ୍ସମଚିନ୍ଵ-ନ୍ତତୋ ଵୈ ତ ଆର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ ଯ-ଥ୍ସମଚିନ୍ଵ-ନ୍ତଚ୍ଚିତ୍ଯସ୍ଯ ଚିତ୍ଯତ୍ଵଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଋଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ କସ୍ମୈ କମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତ ଇତ୍ଯାହୁରଗ୍ନିଵା- [ଇତ୍ଯାହୁରଗ୍ନିଵାନ୍, ଅସାନୀତି ଵା] 8
-ନସାନୀତି ଵା ଅଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ଽଗ୍ନିଵାନେଵ ଭଵତି କସ୍ମୈ କମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତ ଇତ୍ଯାହୁର୍ଦେଵା ମା ଵେଦନ୍ନିତି ଵା ଅଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ଵିଦୁରେନ-ନ୍ଦେଵାଃ କସ୍ମୈ କମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତ ଇତ୍ଯାହୁର୍ଗୃହ୍ଯସାନୀତି ଵା ଅଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ଗୃହ୍ଯେଵ ଭଵତି କସ୍ମୈ କମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତ ଇତ୍ଯାହୁଃ ପଶୁମାନସାନୀତି ଵା ଅଗ୍ନି- [ଵା ଅଗ୍ନିଃ, ଚୀଯତେ ପଶୁମାନେଵ] 9
-ଶ୍ଚୀଯତେ ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି କସ୍ମୈ କମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତ ଇତ୍ଯାହୁ-ସ୍ସପ୍ତ ମା ପୁରୁଷା ଉପ ଜୀଵାନିତି ଵା ଅଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ତ୍ରଯଃ ପ୍ରାଞ୍ଚସ୍ତ୍ରଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ ଆତ୍ମା ସପ୍ତମ ଏତାଵନ୍ତ ଏଵୈନମମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଉପ ଜୀଵନ୍ତି ପ୍ରଜାପତିରଗ୍ନିମଚିକୀଷତ ତ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯବ୍ରଵୀନ୍ନ ମଯ୍ଯଗ୍ନି-ଞ୍ଚେଷ୍ଯସେ-ଽତି ମା ଧକ୍ଷ୍ଯତି ସା ତ୍ଵା-ଽତିଦହ୍ଯମାନା ଵି ଧଵିଷ୍ଯେ [ଵି ଧଵିଷ୍ଯେ, ସ ପାପୀଯା-] 10
ସ ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵିଷ୍ଯସୀତି ସୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ତ୍ତଥା ଵା ଅହ-ଙ୍କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ତ୍ଵା ନାତିଧକ୍ଷ୍ଯତୀତି ସ ଇମାମଭ୍ଯମୃଶ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦେତୀମାମେଵେଷ୍ଟକା-ଙ୍କୃତ୍ଵୋପା-ଧତ୍ତା-ନତିଦାହାଯ ଯ-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ତଦଭି ମୃଶେ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦେ- [-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ, ଇତୀମାମେଵେଷ୍ଟକା] 11
-ତୀମାମେଵେଷ୍ଟକା-ଙ୍କୃତ୍ଵୋପ ଧତ୍ତେ-ଽନତିଦାହାଯ ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି ସ ଏତମୁଖ୍ଯମପଶ୍ଯ-ତ୍ତଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରମବିଭସ୍ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜାଯତ ତସ୍ମା-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ମ୍ଭାର୍ଯଃ ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ ତଂ-ଵଁସଵୋ-ଽବ୍ରୁଵ-ନ୍ପ୍ର ତ୍ଵମଜନିଷ୍ଠା ଵଯ-ମ୍ପ୍ରଜାଯାମହା ଇତି ତଂ-ଵଁସୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଯଚ୍ଛ-ତ୍ତ-ନ୍ତ୍ରୀଣ୍ଯହାନ୍ଯବିଭରୁ-ସ୍ତେନ [-ସ୍ତେନ, ତ୍ରୀଣି] 12
ତ୍ରୀଣି ଚ ଶତାନ୍ଯସୃଜନ୍ତ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ-ଞ୍ଚ ତସ୍ମା-ତ୍ତ୍ର୍ଯହ-ମ୍ଭାର୍ଯଃ ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ ତା-ନ୍ରୁଦ୍ରା ଅବ୍ରୁଵ-ନ୍ପ୍ର ଯୂଯମଜନିଢ୍ଵଂ-ଵଁଯ-ମ୍ପ୍ରଜାଯାମହା ଇତି ତଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଯଚ୍ଛ-ନ୍ତଗ୍ଂ ଷଡହାନ୍ଯବିଭରୁସ୍ତେନ ତ୍ରୀଣି ଚ ଶତାନ୍ଯସୃଜନ୍ତ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ-ଞ୍ଚ ତସ୍ମା-ଥ୍ଷଡହ-ମ୍ଭାର୍ଯଃ ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ ତାନାଦିତ୍ଯା ଅବ୍ରୁଵ-ନ୍ପ୍ର ଯୂଯମଜନିଢ୍ଵଂ-ଵଁଯ- [-ଁଵଯମ୍, ପ୍ର ଜାଯାମହା] 13
-ମ୍ପ୍ର ଜାଯାମହା ଇତି ତମାଦିତ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଯଚ୍ଛ-ନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ଵାଦଶାହାନ୍ଯବିଭରୁସ୍ତେନ ତ୍ରୀଣି ଚ ଶତାନ୍ଯସୃଜନ୍ତ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ-ଞ୍ଚ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶାହ-ମ୍ଭାର୍ଯଃ ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ ତେନ ଵୈ ତେ ସହସ୍ରମସୃଜନ୍ତୋଖାଗ୍ଂ ସହସ୍ରତମୀଂ-ଯଁ ଏଵମୁଖ୍ଯଗ୍ଂ ସାହସ୍ରଂ-ଵେଁଦ ପ୍ର ସହସ୍ର-ମ୍ପଶୂନାପ୍ନୋତି ॥ 14 ॥
(ଅଗ୍ନିଵାନ୍ - ପଶୁମାନସାନୀତି ଵା ଅଗ୍ନି - ର୍ଧଵିଷ୍ଯେ - ମୃଶେ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ - ତେନ - ତାନାଦିତ୍ଯା ଅବ୍ରୁଵ-ନ୍ପ୍ର ଯୂଯମଜନିଢ୍ଵଂ-ଵଁଯଂ - ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଯଜୁଷା ଵା ଏଷା କ୍ରିଯତେ ଯଜୁଷା ପଚ୍ଯତେ ଯଜୁଷା ଵି ମୁଚ୍ଯତେ ଯଦୁଖା ସା ଵା ଏଷୈତର୍ହି ଯାତଯାମ୍ନୀ ସା ନ ପୁନଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯେତ୍ଯାହୁରଗ୍ନେ ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି ଯେ ତଵ ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି ଦେଵହୂତମାଗ୍ଂ ଇତ୍ଯୁଖାଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି ତେନୈଵୈନା-ମ୍ପୁନଃ ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତେ ତେନାଯାତଯାମ୍ନୀ ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନିଂ-ଯୋଁଗ ଆଗତେ ଯୁନକ୍ତି ଯୁଙ୍କ୍ତେ ଯୁଞ୍ଜାନେଷ୍ଵଗ୍ନେ [ଯୁଞ୍ଜାନେଷ୍ଵଗ୍ନେ, ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି] 15
ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି ଯେ ତଵ ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି ଦେଵହୂତମାଗ୍ଂ ଇତ୍ଯାହୈଷ ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଯୋଗସ୍ତେନୈଵୈନଂ-ଯୁଁନକ୍ତି ଯୁଙ୍କ୍ତେ ଯୁଞ୍ଜାନେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ନ୍ଯଙ୍ଙଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯା(3) ଉତ୍ତାନା(3) ଇତି ଵଯସାଂ-ଵାଁ ଏଷ ପ୍ରତିମଯା ଚୀଯତେ ଯଦଗ୍ନିର୍ଯନ୍ନ୍ଯଞ୍ଚ-ଞ୍ଚିନୁଯା-ତ୍ପୃଷ୍ଟିତ ଏନମାହୁତଯ ଋଚ୍ଛେଯୁର୍ଯଦୁତ୍ତାନ-ନ୍ନ ପତିତୁଗ୍ଂ ଶକ୍ନୁଯାଦସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ସ୍ଯା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନ-ମୁତ୍ତାନ- [-ମୁତ୍ତାନମ୍, ପୁରୁଷଶୀର୍ଷମୁପ ଦଧାତି] 16
-ମ୍ପୁରୁଷଶୀର୍ଷମୁପ ଦଧାତି ମୁଖତ ଏଵୈନମାହୁତଯ ଋଚ୍ଛନ୍ତି ନୋତ୍ତାନ-ଞ୍ଚିନୁତେ ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ଭଵତି ସୌର୍ଯା ଜୁହୋତି ଚକ୍ଷୁରେଵାସ୍ମି-ନ୍ପ୍ରତି ଦଧାତି ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି ଦ୍ଵେ ହି ଚକ୍ଷୁଷୀ ସମାନ୍ଯା ଜୁହୋତି ସମାନଗ୍ଂ ହି ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସ-ନ୍ତେ ଵାମଂ-ଵଁସୁ ସ-ନ୍ନ୍ଯଦଧତ ତଦ୍ଦେଵା ଵାମଭୃତା-ଽଵୃଞ୍ଜତ ତଦ୍ଵାମଭୃତୋ ଵାମଭୃତ୍ତ୍ଵଂ-ଯଁଦ୍ଵାମଭୃତ ମୁପଦଧାତି ଵାମମେଵ ତଯା ଵସୁ ଯଜମାନୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଙ୍କ୍ତେ ହିରଣ୍ଯମୂର୍ଧ୍ନୀ ଭଵତି ଜ୍ଯୋତିର୍ଵୈ ହିରଣ୍ଯ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଵାମ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷୈଵାସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିର୍ଵାମଂ-ଵୃଁଙ୍କ୍ତେ ଦ୍ଵିଯଜୁର୍ଭଵତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 17 ॥
(ଯୁଞ୍ଜାନେଷ୍ଵଗ୍ନେ-ପ୍ରାଚୀନମୁତ୍ତାନଂ - ଁଵାମଭୃତଂ - ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଆପୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ପତ୍ନଯ ଆସ-ନ୍ତା ଅଗ୍ନିରଭ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯାଯ-ତ୍ତା-ସ୍ସମଭଵ-ତ୍ତସ୍ଯ ରେତଃ ପରା-ଽପତ-ତ୍ତଦିଯମଭଵଦ୍ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ-ମ୍ପରା-ଽପତ-ତ୍ତଦସାଵଭଵଦିଯଂ-ଵୈଁ ଵିରାଡସୌ ସ୍ଵରାଡ୍ ଯ-ଦ୍ଵିରାଜାଵୁପଦଧାତୀମେ ଏଵୋପ ଧତ୍ତେ ଯଦ୍ଵା ଅସୌ ରେତଃ ସିଞ୍ଚତି ତଦସ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ତ-ତ୍ପ୍ର ଜାଯତେ ତା ଓଷଧଯୋ [ଓଷଧଯଃ, ଵୀରୁଧୋ] 18
ଵୀରୁଧୋ ଭଵନ୍ତି ତା ଅଗ୍ନିରତ୍ତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ-ଽନ୍ନାଦୋ ଭଵତି ଯୋ ରେତସ୍ଵୀ ସ୍ଯା-ତ୍ପ୍ରଥମାଯା-ନ୍ତସ୍ଯ ଚିତ୍ଯାମୁଭେ ଉପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦିମେ ଏଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୀ ରେତଃ ସିଞ୍ଚତୋ ଯ-ସ୍ସିକ୍ତରେତା-ସ୍ସ୍ଯା-ତ୍ପ୍ରଥମାଯା-ନ୍ତସ୍ଯ ଚିତ୍ଯାମନ୍ଯାମୁପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦୁତ୍ତମାଯାମନ୍ଯାଗ୍ଂ ରେତ ଏଵାସ୍ଯ ସିକ୍ତମାଭ୍ଯାମୁଭଯତଃ ପରି ଗୃହ୍ଣାତି ସଂଵଁଥ୍ସର-ନ୍ନ କ- [ସଂଵଁଥ୍ସର-ନ୍ନ କମ୍, ଚନ ପ୍ରତ୍ଯଵରୋହେନ୍ନ] 19
-ଞ୍ଚନ ପ୍ରତ୍ଯଵରୋହେନ୍ନ ହୀମେ କଞ୍ଚନ ପ୍ରତ୍ଯଵରୋହତସ୍ତଦେନଯୋର୍ଵ୍ରତଂ-ଯୋଁ ଵା ଅପ ଶୀର୍ଷାଣମଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ-ଽପଶୀର୍ଷା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ଯ-ସ୍ସଶୀର୍ଷାଣ-ଞ୍ଚିନୁତେ ସଶୀର୍ଷା ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ଚିତ୍ତି-ଞ୍ଜୁହୋମି ମନସା ଘୃତେନ ଯଥା ଦେଵା ଇହା-ଽଽଗମନ୍ ଵୀତିହୋତ୍ରା ଋତାଵୃଧଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵଯୁନସ୍ଯ ପତ୍ମନ୍ ଜୁହୋମି ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣେ ଵିଶ୍ଵା-ଽହା-ଽମର୍ତ୍ଯଗ୍ଂ ହଵିରିତି ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣାମୁପଧାଯ ଜୁହୋ- [ଜୁହୋତି, ଏତଦ୍ଵା] 20
-ତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେ-ଶ୍ଶିର-ସ୍ସଶୀର୍ଷାଣମେଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ସଶୀର୍ଷା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ସୁଵର୍ଗାଯ ଵା ଏଷ ଲୋକାଯ ଚୀଯତେ ଯଦଗ୍ନିସ୍ତସ୍ଯ ଯଦଯଥାପୂର୍ଵ-ଙ୍କ୍ରିଯତେ ଽସୁଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ ଽଗ୍ନିଶ୍ଚିତିମୁପଧାଯାଭି ମୃଶେଚ୍ଚିତ୍ତିମଚିତ୍ତି-ଞ୍ଚିନଵଦ୍ଵି ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପୃଷ୍ଠେଵ ଵୀତା ଵୃଜିନା ଚ ମର୍ତା-ନ୍ରାଯେ ଚ ନ-ସ୍ସ୍ଵପତ୍ଯାଯ ଦେଵ ଦିତି-ଞ୍ଚ ରାସ୍ଵା-ଦିତିମୁରୁଷ୍ଯେତି ଯଥାପୂର୍ଵମେଵୈନାମୁପ ଧତ୍ତେ ପ୍ରାଞ୍ଚମେନ-ଞ୍ଚିନୁତେ ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽସ୍ଯ ଭଵତି ॥ 21 ॥
(ଓଷଧଯଃ - କଂ - ଜୁହୋତି - ସ୍ଵପତ୍ଯାଯା - ଷ୍ଟାଦଶ ଚ) (ଅ. 4)
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଦିଶା-ମ୍ପତି-ସ୍ସ ନଃ ପଶୂ-ନ୍ପାତୁ ସୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ପାତୁ ତସ୍ମୈ ନମଃ ପ୍ରଜାପତୀ ରୁଦ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ଽଗ୍ନିର୍ଦିଶା-ମ୍ପତି-ସ୍ସ ନଃ ପଶୂ-ନ୍ପାତୁ ସୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ପାତୁ ତସ୍ମୈ ନମ ଏତା ଵୈ ଦେଵତା ଏତେଷା-ମ୍ପଶୂନା-ମଧିପତଯ-ସ୍ତାଭ୍ଯୋ ଵା ଏଷ ଆ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ ଯଃ ପଶୁଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପ ଦଧାତି ହିରଣ୍ଯେଷ୍ଟକା ଉପ ଦଧାତ୍ଯେତାଭ୍ଯ ଏଵ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ନମସ୍କରୋତି ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ [ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ, ଵଦନ୍ତ୍ଯଗ୍ନୌ ଗ୍ରାମ୍ଯା-] 22
ଵଦନ୍ତ୍ଯଗ୍ନୌ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂ-ନ୍ପ୍ର ଦଧାତି ଶୁଚା-ଽଽରଣ୍ଯାନର୍ପଯତି କି-ନ୍ତତ ଉଚ୍ଛିଗ୍ଂଷତୀତି ଯଦ୍ଧିରଣ୍ଯେଷ୍ଟକା ଉପଦଧାତ୍ଯମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମମୃତେନୈଵ ଗ୍ରାମ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପଶୁଭ୍ଯୋ ଭେଷଜ-ଙ୍କରୋତି ନୈନାନ୍ ହିନସ୍ତି ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ପ୍ରଥମା ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଵ୍ଯାନୋ ଦ୍ଵିତୀଯା-ଽପାନସ୍ତୃତୀଯା-ଽନୁ ପ୍ରା-ଽଣ୍ଯା-ତ୍ପ୍ରଥମାଗ୍ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣାମୁପଧାଯ ପ୍ରାଣେନୈଵ ପ୍ରାଣଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ଵ୍ଯନ୍ଯା- [ସମର୍ଧଯତି ଵ୍ଯନ୍ଯାତ୍, ଦ୍ଵିତୀଯାମୁପଧାଯ] 23
-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯାମୁପଧାଯ ଵ୍ଯାନେନୈଵ ଵ୍ଯାନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତ୍ଯପାନ୍ ଯାତ୍ତୃତୀଯାମୁପଧାଯା-ପାନେନୈଵାପାନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତ୍ଯଥୋ ପ୍ରାଣୈରେଵୈନଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ ଭୂର୍ଭୁଵ-ସ୍ସୁଵରିତି ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଉପ ଦଧାତୀମେ ଵୈ ଲୋକା-ସ୍ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଏତାଭିଃ ଖଲୁଵୈ ଵ୍ଯାହୃତୀଭିଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରା-ଽଜାଯତ ଯଦେତାଭିର୍ଵ୍ଯାହୃତୀଭି-ସ୍ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଉପଦଧାତୀମାନେଵ ଲୋକାନୁପଧାଯୈଷୁ [ ] 24
ଲୋକେଷ୍ଵଧି ପ୍ରଜାଯତେ ପ୍ରାଣାଯ ଵ୍ଯାନାଯାପାନାଯ ଵାଚେ ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷେ ତ୍ଵା ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦାଗ୍ନିନା ଵୈ ଦେଵା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଜିଗାଗ୍ଂସ-ନ୍ତେନ ପତିତୁ-ନ୍ନାଶକ୍ନୁଵ-ନ୍ତ ଏତାଶ୍ଚତସ୍ର-ସ୍ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଅପଶ୍ଯ-ନ୍ତା ଦିକ୍ଷୂପାଦଧତ ତେନ ସର୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ ଯଚ୍ଚତସ୍ର-ସ୍ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଦିକ୍ଷୂପଦଧାତି ସର୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୈଵ ତଦଗ୍ନିନା ଯଜମାନ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 25 ॥
(ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ - ଵ୍ଯନ୍ଯା - ଦେଷୁ - ଯଜମାନ - ସ୍ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 5)
ଅଗ୍ନ ଆ ଯାହି ଵୀତଯ ଇତ୍ଯାହା-ହ୍ଵତୈଵୈନ-ମଗ୍ନି-ନ୍ଦୂତଂ-ଵୃଁଣୀମହ ଇତ୍ଯାହ ହୂତ୍ଵୈଵୈନଂ-ଵୃଁଣୀତେ ଽଗ୍ନିନା-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସମିଦ୍ଧ୍ଯତ ଇତ୍ଯାହ ସମିନ୍ଧ ଏଵୈନମଗ୍ନିର୍ଵୃତ୍ରାଣି ଜଙ୍ଘନଦିତ୍ଯାହ ସମିଦ୍ଧ ଏଵାସ୍ମିନ୍ନିନ୍ଦ୍ରିଯ-ନ୍ଦଧାତ୍ଯଗ୍ନେ-ସ୍ସ୍ତୋମ-ମ୍ମନାମହ ଇତ୍ଯାହ ମନୁତ ଏଵୈନମେତାନି ଵା ଅହ୍ନାଗ୍ଂ ରୂପା- [ରୂପାଣି, ଅନ୍ଵହମେଵୈନ-] 26
-ଣ୍ଯନ୍ଵହମେଵୈନ-ଞ୍ଚିନୁତେ ଽଵାହ୍ନାଗ୍ଂ ରୂପାଣି ରୁନ୍ଧେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି କସ୍ମା-ଥ୍ସତ୍ଯାଦ୍ଯାତଯାମ୍ନୀରନ୍ଯା ଇଷ୍ଟକା ଅଯାତଯାମ୍ନୀ ଲୋକ-ମ୍ପୃଣେତ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ହି ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯେତି ବ୍ରୂଯାଦିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଚ ହି ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚା-ଯାତଯାମାନୋ ଽନୁଚରଵତୀ ଭଵତ୍ଯଜାମିତ୍ଵାଯା -ନୁଷ୍ଟୁଭା-ଽନୁ ଚରତ୍ଯାତ୍ମା ଵୈ ଲୋକ-ମ୍ପୃଣା ପ୍ରାଣୋ ଽନୁଷ୍ଟୁ-ପ୍ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଣ-ସ୍ସର୍ଵାଣ୍ଯଙ୍ଗାନ୍ଯନୁ ଚରତି ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସ [ସୂଦଦୋହସଃ, ଇତ୍ଯାହ] 27
ଇତ୍ଯାହ ତସ୍ମା-ତ୍ପରୁଷିପରୁଷି ରସ-ସ୍ସୋମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ଞଯ ଇତ୍ଯାହାନ୍ନଂ-ଵୈଁ ପୃଶ୍ଞ୍ଯନ୍ନମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ-ଽର୍କୋ ଵା ଅଗ୍ନିରର୍କୋ-ଽନ୍ନମନ୍ନମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ଜନ୍ମ-ନ୍ଦେଵାନାଂ-ଵିଁଶସ୍ତ୍ରିଷ୍ଵା ରୋଚନେ ଦିଵ ଇତ୍ଯାହେମାନେଵାସ୍ମୈ ଲୋକାନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତଃ କରୋତି ଯୋ ଵା ଇଷ୍ଟକାନା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦେତ୍ଯାହୈଷା ଵା ଇଷ୍ଟକାନା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵତିଷ୍ଠତି ॥ 28 ॥
(ରୂପାଣି - ସୂଦଦୋହସ - ସ୍ତଯା - ଷୋଡଶ ଚ) (ଅ. 6)
ସୁଵର୍ଗାଯ ଵା ଏଷ ଲୋକାଯ ଚୀଯତେ ଯଦଗ୍ନିର୍ଵଜ୍ର ଏକାଦଶିନୀ ଯଦଗ୍ନାଵେକାଦଶିନୀ-ମ୍ମିନୁଯା-ଦ୍ଵଜ୍ରେଣୈନଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଗାଲ୍ଲୋକାଦନ୍ତର୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦ୍ଯନ୍ନ ମିନୁଯା-ଥ୍ସ୍ଵରୁଭିଃ ପଶୂନ୍ ଵ୍ଯର୍ଧଯେଦେକଯୂପ-ମ୍ମିନୋତି ନୈନଂ-ଵଁଜ୍ରେଣ ସୁଵର୍ଗାଲ୍ଲୋକାଦନ୍ତର୍ଦଧାତି ନ ସ୍ଵରୁଭିଃ ପଶୂନ୍ ଵ୍ଯର୍ଧଯତି ଵି ଵା ଏଷ ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଵୀର୍ଯେଣର୍ଧ୍ଯତେ ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନ୍ଵ-ନ୍ନଧିକ୍ରାମତ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରିଯ- [-ନ୍ନଧିକ୍ରାମତ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରିଯା, ଋଚା ଽଽକ୍ରମଣ-] 29
-ର୍ଚା ଽଽକ୍ରମଣ-ମ୍ପ୍ରତୀଷ୍ଟକାମୁପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଵୀର୍ଯେଣ ଵ୍ଯୃଦ୍ଧ୍ଯତେ ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିସ୍ତସ୍ଯ ତିସ୍ର-ଶ୍ଶରଵ୍ଯାଃ ପ୍ରତୀଚୀ ତିରଶ୍ଚ୍ଯନୂଚୀ ତାଭ୍ଯୋ ଵା ଏଷ ଆ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିତ୍ଵା ତିସୃଧନ୍ଵମଯାଚିତ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଦଦ୍ଯା-ତ୍ତାଭ୍ଯ ଏଵ ନମସ୍କରୋତ୍ଯଥୋ ତାଭ୍ଯ ଏଵା-ଽଽତ୍ମାନ-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରୀଣୀତେ ଯତ୍ତେ ରୁଦ୍ର ପୁରୋ [ରୁଦ୍ର ପୁରଃ, ଧନୁସ୍ତ-ଦ୍ଵାତୋ] 30
ଧନୁସ୍ତ-ଦ୍ଵାତୋ ଅନୁ ଵାତୁ ତେ ତସ୍ମୈ ତେ ରୁଦ୍ର ସଂଵଁଥ୍ସରେଣ ନମସ୍କରୋମି ଯତ୍ତେ ରୁଦ୍ର ଦକ୍ଷିଣା ଧନୁସ୍ତ-ଦ୍ଵାତୋ ଅନୁ ଵାତୁ ତେ ତସ୍ମୈ ତେ ରୁଦ୍ର ପରିଵଥ୍ସରେଣ ନମସ୍କରୋମି ଯତ୍ତେ ରୁଦ୍ର ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନୁସ୍ତ-ଦ୍ଵାତୋ ଅନୁ ଵାତୁ ତେ ତସ୍ମୈ ତେ ରୁଦ୍ରେଦାଵଥ୍ସରେଣ ନମସ୍କରୋମି ଯତ୍ତେ ରୁଦ୍ରୋତ୍ତରା-ଦ୍ଧନୁସ୍ତ- [ଦ୍ଧନୁସ୍ତତ୍, ଵାତୋ] 31
-ଦ୍ଵାତୋ ଅନୁ ଵାତୁ ତେ ତସ୍ମୈ ତେ ରୁଦ୍ରେଦୁଵଥ୍ସରେଣ ନମସ୍କରୋମି ଯତ୍ତେ ରୁଦ୍ରୋପରି ଧନୁସ୍ତ-ଦ୍ଵାତୋ ଅନୁ ଵାତୁ ତେ ତସ୍ମୈ ତେ ରୁଦ୍ର ଵଥ୍ସରେଣ ନମସ୍କରୋମି ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନି-ସ୍ସ ଯଥା ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧ-ସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯେଵଂ-ଵାଁ ଏଷ ଏତର୍ହି ସଞ୍ଚିତମେତୈରୁପ ତିଷ୍ଠତେ ନମସ୍କାରୈ-ରେଵୈନଗ୍ଂ ଶମଯତି ଯେ-ଽଗ୍ନଯଃ - [ଯେ-ଽଗ୍ନଯଃ, ପୁରୀଷ୍ଯାଃ] 32
ପୁରୀଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ପୃଥିଵୀମନୁ । ତେଷା-ନ୍ତ୍ଵମସ୍ଯୁତ୍ତମଃ ପ୍ରଣୋ ଜୀଵାତଵେ ସୁଵ ॥ ଆପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ମନସା ଽଽପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ତପସା ଽଽପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ଦୀକ୍ଷଯା ଽଽପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନ ଉପସଦ୍ଭିରାପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ସୁତ୍ଯଯା-ଽଽପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ଦକ୍ଷିଣାଭିରାପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ଽଵଭୃଥେନାପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ଵଶଯା ଽଽପ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନେ ସ୍ଵଗାକାରେଣେତ୍ଯାହୈ ଷା ଵା ଅଗ୍ନେରାପ୍ତିସ୍ତଯୈଵୈନମାପ୍ନୋତି ॥ 33 ॥
(ଐନ୍ଦ୍ରିଯା - ପୁର - ଉତ୍ତରାଦ୍ଧନୁସ୍ତ- ଦଗ୍ନଯ - ଆହା - ଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 7)
ଗାଯତ୍ରେଣ ପୁରସ୍ତାଦୁପ ତିଷ୍ଠତେ ପ୍ରାଣମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ବୃହ-ଦ୍ରଥନ୍ତରାଭ୍ଯା-ମ୍ପକ୍ଷାଵୋଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତ୍ଯୃତୁସ୍ଥାଯଜ୍ଞା-ଯଜ୍ଞିଯେନ ପୁଚ୍ଛମୃତୁଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ପୃଷ୍ଠୈରୁପ ତିଷ୍ଠତେ ତେଜୋ ଵୈ ପୃଷ୍ଠାନି ତେଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ପ୍ରଜାପତିରଗ୍ନିମସୃଜତ ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟଃ ପରାଂଐ-ତ୍ତଂ-ଵାଁରଵନ୍ତୀଯେନା-ଵାରଯତ ତ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯସ୍ଯ ଵାରଵନ୍ତୀଯତ୍ଵଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଯୈତେନ ଶ୍ଯେତୀ ଅକୁରୁତ ତଚ୍ଛ୍ଯୈତସ୍ଯ ଶ୍ଯୈତତ୍ଵଂ- [ଶ୍ଯୈତତ୍ଵମ୍, ଯ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯେନୋପତିଷ୍ଠତେ] 34
-ଁଯ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯେନୋପତିଷ୍ଠତେ ଵାରଯତ ଏଵୈନଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଯୈତେନ ଶ୍ଯେତୀ କୁରୁତେ ପ୍ରଜାପତେର୍ହୃଦଯେନା-ପିପକ୍ଷ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯୁପ ତିଷ୍ଠତେ ପ୍ରେମାଣମେଵାସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି ପ୍ରାଚ୍ଯା ତ୍ଵା ଦିଶା ସାଦଯାମି ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସା-ଽଗ୍ନିନା ଦେଵତଯା-ଽଗ୍ନେ-ଶ୍ଶୀର୍ଷ୍ଣାଗ୍ନେ-ଶ୍ଶିର ଉପ ଦଧାମି ଦକ୍ଷିଣଯା ତ୍ଵା ଦିଶା ସାଦଯାମି ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦେଵତଯା-ଽଗ୍ନେଃ ପକ୍ଷେଣାଗ୍ନେଃ ପକ୍ଷମୁପ ଦଧାମି ପ୍ରତୀଚ୍ଯା ତ୍ଵା ଦିଶା ସାଦଯାମି [ଦିଶା ସାଦଯାମି, ଜାଗତେନ] 35
ଜାଗତେନ ଛନ୍ଦସା ସଵିତ୍ରା ଦେଵତଯା-ଽଗ୍ନେଃ ପୁଚ୍ଛେନାଗ୍ନେଃ ପୁଚ୍ଛମୁପ ଦଧାମ୍ଯୁଦୀଚ୍ଯା ତ୍ଵା ଦିଶା ସାଦଯାମ୍ଯାନୁଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା ମିତ୍ରାଵରୁଣାଭ୍ଯାଂ ଏଵତଯା-ଽଗ୍ନେଃ ପକ୍ଷେଣାଗ୍ନେଃ ପକ୍ଷମୁପ ଦଧାମ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଯା ତ୍ଵା ଦିଶା ସାଦଯାମି ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସା ବୃହସ୍ପତିନା ଦେଵତଯା-ଽଗ୍ନେଃ ପୃଷ୍ଠେନାଗ୍ନେଃ ପୃଷ୍ଠମୁପ ଦଧାମି ଯୋ ଵା ଅପାତ୍ମାନମଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ-ଽପାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ଯ-ସ୍ସାତ୍ମାନ-ଞ୍ଚିନୁତେ ସାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତ୍ଯାତ୍ମେଷ୍ଟକା ଉପ ଦଧାତ୍ଯେଷ ଵା ଅଗ୍ନେରାତ୍ମା ସାତ୍ମାନମେଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ସାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 36 ॥
(ଶ୍ଯୈତତ୍ଵଂ - ପ୍ରତୀଚ୍ଯା ତ୍ଵା ଦିଶା ସାଦଯାମି - ଯ-ସ୍ସାତ୍ମାନ-ଞ୍ଚିନୁତେ - ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 8)
ଅଗ୍ନ ଉଦଧେ ଯା ତ ଇଷୁର୍ଯୁଵା ନାମ ତଯା ନୋ ମୃଡ ତସ୍ଯାସ୍ତେ ନମସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତ ଉପ ଜୀଵନ୍ତୋ ଭୂଯାସ୍ମାଗ୍ନେ ଦୁଦ୍ଧ୍ର ଗହ୍ଯ କିଗ୍ଂଶିଲ ଵନ୍ଯ ଯା ତ ଇଷୁର୍ଯୁଵା ନାମ ତଯା ନୋ ମୃଡ ତସ୍ଯାସ୍ତେ ନମସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତ ଉପ ଜୀଵନ୍ତୋ ଭୂଯାସ୍ମ ପଞ୍ଚ ଵା ଏତେ-ଽଗ୍ନଯୋ ଯଚ୍ଚିତଯ ଉଦଧିରେଵ ନାମ ପ୍ରଥମୋ ଦୁଦ୍ଧ୍ରୋ [ଦୁଦ୍ଧ୍ରଃ, ଦ୍ଵିତୀଯୋ] 37
ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଗହ୍ଯସ୍ତୃତୀଯଃ କିଗ୍ଂଶିଲଶ୍ଚତୁର୍ଥୋ ଵନ୍ଯଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଯଦାହୁତୀର୍ନ ଜୁହୁଯାଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ ଯଜମାନ-ଞ୍ଚ ପ୍ର ଦହେଯୁର୍ଯଦେତା ଆହୁତୀର୍ଜୁହୋତି ଭାଗଧେଯେନୈଵୈନାଞ୍ଛମଯତି ନା-ଽଽର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନ ଯଜମାନୋ ଵାମ୍ମ ଆସ-ନ୍ନସୋଃ ପ୍ରାଣୋ-ଽକ୍ଷ୍ଯୋଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ କର୍ଣଯୋ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ବାହୁଵୋର୍ବଲ-ମୂରୁଵୋରୋଜୋ-ଽରିଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵାନ୍ଯଙ୍ଗାନି ତନୂ- [ତନୂଃ, ତନୁଵା ମେ] 38
-ସ୍ତନୁଵା ମେ ସହ ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀରପ ଵା ଏତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଣାଃ କ୍ରାମନ୍ତି ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନ୍ଵନ୍ନଧି କ୍ରାମତି ଵାମ୍ମ ଆସ-ନ୍ନସୋଃ ପ୍ରାଣ ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାଣାନେଵା-ଽଽତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ ଯୋ ରୁଦ୍ରୋ ଅଗ୍ନୌ ଯୋ ଅଫ୍ସୁ ଯ ଓଷଧୀଷୁ ଯୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନା-ଽଽଵିଵେଶ ତସ୍ମୈ ରୁଦ୍ରାଯ ନମୋ ଅସ୍ତ୍ଵାହୁତିଭାଗା ଵା ଅନ୍ଯେ ରୁଦ୍ରା ହଵିର୍ଭାଗା [ରୁଦ୍ରା ହଵିର୍ଭାଗାଃ, ଅନ୍ଯେ ଶତରୁଦ୍ରୀଯଗ୍ଂ] 39
ଅନ୍ଯେ ଶତରୁଦ୍ରୀଯଗ୍ଂ ହୁତ୍ଵା ଗାଵୀଧୁକ-ଞ୍ଚରୁମେତେନ ଯଜୁଷା ଚରମାଯାମିଷ୍ଟକାଯା-ନ୍ନି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଭାଗଧେଯେନୈଵୈନଗ୍ଂ ଶମଯତି ତସ୍ଯ ତ୍ଵୈ ଶତରୁଦ୍ରୀଯଗ୍ଂ ହୁତମିତ୍ଯାହୁର୍ଯସ୍ଯୈତଦଗ୍ନୌ କ୍ରିଯତ ଇତି ଵସଵସ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରୈଃ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପାନ୍ତୁ ପିତରସ୍ତ୍ଵା ଯମରାଜାନଃ ପିତୃଭିର୍ଦକ୍ଷିଣତଃ ପାନ୍ତ୍ଵାଦିତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵୈର୍ଦେଵୈଃ ପଶ୍ଚା-ତ୍ପାନ୍ତୁ ଦ୍ଯୁତାନସ୍ତ୍ଵା ମାରୁତୋ ମରୁଦ୍ଭିରୁତ୍ତରତଃ ପାତୁ [ ] 40
ଦେଵାସ୍ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଵରୁଣରାଜାନୋ ଽଧସ୍ତାଚ୍ଚୋ-ପରିଷ୍ଟାଚ୍ଚ ପାନ୍ତୁ ନ ଵା ଏତେନ ପୂତୋ ନ ମେଦ୍ଧ୍ଯୋ ନ ପ୍ରୋକ୍ଷିତୋ ଯଦେନମତଃ ପ୍ରାଚୀନ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ଯ-ଥ୍ସଞ୍ଚିତମାଜ୍ଯେନ ପ୍ରୋକ୍ଷତି ତେନ ପୂତସ୍ତେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯସ୍ତେନ ପ୍ରୋକ୍ଷିତଃ ॥ 41 ॥
(ଦୁଧ୍ର - ସ୍ତନୂ - ର୍ହଵିର୍ଭାଗାଃ - ପାତୁ - ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 9)
ସମୀଚୀ ନାମାସି ପ୍ରାଚୀ ଦିକ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ ଽଗ୍ନିରଧିପତି ରସିତୋ ରକ୍ଷିତା ଯଶ୍ଚାଧିପତି ର୍ଯଶ୍ଚ ଗୋପ୍ତା ତାଭ୍ଯା-ନ୍ନମସ୍ତୌନୋ ମୃଡଯତା-ନ୍ତେ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ଚ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତଂ-ଵାଁ-ଞ୍ଜମ୍ଭେ ଦଧାମ୍ଯୋଜସ୍ଵିନୀ ନାମାସି ଦକ୍ଷିଣା ଦି-କ୍ତସ୍ଯାସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ-ଽଧିପତିଃ ପୃଦାକୁଃ ପ୍ରାଚୀ ନାମାସି ପ୍ରତୀଚୀ ଦି-କ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ [ଦି-କ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ, ସୋମୋ-ଽଧିପତି-] 42
ସୋମୋ-ଽଧିପତି-ସ୍ସ୍ଵଜୋ ଽଵସ୍ଥାଵା ନାମା-ସ୍ଯୁଦୀଚୀ ଦି-କ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ ଵରୁଣୋ-ଽଧିପତି-ସ୍ତିରଶ୍ଚ ରାଜି-ରଧିପତ୍ନୀ ନାମାସି ବୃହତୀ ଦି-କ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତି-ରଧିପତି-ଶ୍ଶ୍ଵିତ୍ରୋ ଵଶିନୀ ନାମାସୀଯ-ନ୍ଦି-କ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ ଯମୋ-ଽଧିପତିଃ କଲ୍ମାଷ ଗ୍ରୀଵୋ ରକ୍ଷିତା ଯଶ୍ଚାଧିପତି ର୍ଯଶ୍ଚ ଗୋପ୍ତା ତାଭ୍ଯା-ନ୍ନମସ୍ତୌ ନୋ ମୃଡଯତା-ନ୍ତେ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ଚ [ ] 43
ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତଂ-ଵାଁ-ଞ୍ଜମ୍ଭେ ଦଧାମ୍ଯେତା ଵୈ ଦେଵତା ଅଗ୍ନି-ଞ୍ଚିତଗ୍ଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ତାଭ୍ଯୋ ଯଦାହୁତୀର୍ନ ଜୁହୁଯା-ଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ ଯଜମାନ-ଞ୍ଚ ଧ୍ଯାଯେଯୁର୍ଯଦେତା ଆହୁତୀର୍ଜୁହୋତି ଭାଗଧେଯେନୈଵୈନା-ଞ୍ଛମଯତି ନା-ଽଽର୍ତି-ମାର୍ଚ୍ଛତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନ ଯଜମାନୋ ହେତଯୋ ନାମ ସ୍ଥ ତେଷାଂ-ଵଃ ଁପୁରୋ ଗୃହା ଅଗ୍ନିର୍ଵ ଇଷଵ-ସ୍ସଲିଲୋ ନିଲିପା-ନ୍ନାମ [ ] 44
ସ୍ଥ ତେଷାଂ-ଵୋଁ ଦକ୍ଷିଣା ଗୃହାଃ ପିତରୋ ଵ ଇଷଵ-ସ୍ସଗରୋ ଵଜ୍ରିଣୋ ନାମ ସ୍ଥ ତେଷାଂ-ଵଃ ଁପଶ୍ଚା-ଦ୍ଗୃହା-ସ୍ସ୍ଵପ୍ନୋ ଵ ଇଷଵୋ ଗହ୍ଵରୋ ଽଵସ୍ଥାଵାନୋ ନାମ ସ୍ଥ ତେଷାଂ-ଵଁ ଉତ୍ତରା-ଦ୍ଗୃହା ଆପୋ ଵ ଇଷଵ-ସ୍ସମୁଦ୍ରୋ-ଽଧିପତଯୋ ନାମ ସ୍ଥ ତେଷାଂ-ଵଁ ଉପରି ଗୃହା ଵର୍ଷଂ-ଵଁ ଇଷଵୋ-ଽଵସ୍ଵାନ୍ କ୍ରଵ୍ଯା ନାମ ସ୍ଥ ପାର୍ଥିଵା-ସ୍ତେଷାଂ-ଵଁ ଇହ ଗୃହା [ଗୃହାଃ, ଅନ୍ନଂ-ଵଁ] 45
ଅନ୍ନଂ-ଵଁ ଇଷଵୋ ଽନିମିଷୋ ଵାତନାମ-ନ୍ତେଭ୍ଯୋ ଵୋ ନମସ୍ତେ ନୋ ମୃଡଯତ ତେ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ଚ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତଂ-ଵୋଁ ଜମ୍ଭେ ଦଧାମି ହୁତାଦୋ ଵା ଅନ୍ଯେ ଦେଵା ଅହୁତାଦୋ-ଽନ୍ଯେ ତାନଗ୍ନିଚିଦେଵୋଭଯା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣୈତା ଆହୁତୀର୍ଜୁହୋତି ଭାଗଧେଯେନୈଵୈନା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତ୍ଯଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁରିଷ୍ଟକା ଵୈ ଦେଵା ଅହୁତାଦ ଇ- [ଅହୁତାଦ ଇତି, ଅନୁପରିକ୍ରାମ-] 46
-ତ୍ଯନୁପରିକ୍ରାମ-ଞ୍ଜୁହୋତ୍ଯପରିଵର୍ଗମେଵୈନା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତୀମଗ୍ଗ୍ ସ୍ତନମୂର୍ଜସ୍ଵନ୍ତ-ନ୍ଧଯାପା-ମ୍ପ୍ରପ୍ଯାତମଗ୍ନେ ସରିରସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯେ । ଉଥ୍ସ-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ମଧୁମନ୍ତମୂର୍ଵ ସମୁଦ୍ରିଯଗ୍ଂ ସଦନମା ଵିଶସ୍ଵ ॥ ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ନ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଯଥା-ଽଶ୍ଵୋ ଯୁକ୍ତୋ-ଽଵିମୁଚ୍ଯମାନଃ, କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ପରାଭଵତ୍ଯେଵମସ୍ଯାଗ୍ନିଃ ପରା ଭଵତି ତ-ମ୍ପରାଭଵନ୍ତଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽନୁ ପରା ଭଵତି ସୋ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିତ୍ଵା ଲୂକ୍ଷୋ [ଲୂକ୍ଷଃ, ଭଵତୀମଗ୍ଗ୍ ସ୍ତନ] 47
ଭଵତୀମଗ୍ଗ୍ ସ୍ତନ-ମୂର୍ଜସ୍ଵନ୍ତ-ନ୍ଧଯାପାମିତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ଯ ପୂର୍ଣାଗ୍ ସ୍ରୁଚ-ଞ୍ଜୁହୋତ୍ଯେଷ ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵିମୋକୋ ଵିମୁଚ୍ଯୈଵାସ୍ମା ଅନ୍ନମପି ଦଧାତି ତସ୍ମାଦାହୁର୍ଯଶ୍ଚୈଵଂ-ଵେଁଦ ଯଶ୍ଚ ନ ସୁଧାଯଗ୍ଂ ହ ଵୈ ଵାଜୀ ସୁହିତୋ ଦଧାତୀତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵାଵ ଵାଜୀ ତମେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀଣାତି ସ ଏନ-ମ୍ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୀଣାତି ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 48 ॥
(ପ୍ରତୀଚୀ ଦିକ୍ତସ୍ଯାସ୍ତେ-ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ଚ-ନିଲିମ୍ପା ନା-ମେ ହ ଗୃହା-ଇତି-ଲୂକ୍ଷୋ-ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି) (ଅ. 10)
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ରାଜ୍ଞେ ସୂକରୋ ଵରୁଣାଯ ରାଜ୍ଞେ କୃଷ୍ଣୋ ଯମାଯ ରାଜ୍ଞ ଋଶ୍ଯ ଋଷଭାଯ ରାଜ୍ଞେ ଗଵଯ-ଶ୍ଶାର୍ଦୂଲାଯ ରାଜ୍ଞେ ଗୌରଃ ପୁରୁଷରାଜାଯ ମର୍କଟଃ କ୍ଷିପ୍ରଶ୍ଯେନସ୍ଯ ଵର୍ତିକା ନୀଲଙ୍ଗୋଃ କ୍ରିମି-ସ୍ସୋମସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ କୁଲୁଙ୍ଗ-ସ୍ସିନ୍ଧୋ-ଶ୍ଶିଗ୍ଂଶୁମାରୋ ହିମଵତୋ ହସ୍ତୀ ॥ 49
(ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ରାଜ୍ଞେ-ଽଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶତିଃ) (ଅ. 11)
ମଯୁଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ ଊଲୋ ହଲୀକ୍ଷ୍ଣୋ ଵୃଷଦଗ୍ଂଶସ୍ତେ ଧାତୁ-ସ୍ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ଶାରିଃ ଶ୍ଯେତା ପୁରୁଷଵା-ଖ୍ସରସ୍ଵତେ ଶୁକଃ ଶ୍ଯେତଃ ପୁରୁଷଵାଗାରଣ୍ଯୋ-ଽଜୋ ନକୁଲ-ଶ୍ଶକା ତେ ପୌଷ୍ଣା ଵାଚେ କ୍ରୌଞ୍ଚଃ ॥ 50 ॥
(ମଯୁ - ସ୍ତ୍ରଯୋଵିଗ୍ଂଶତିଃ) (ଅ. 12)
ଅପା-ନ୍ନପ୍ତ୍ରେ ଜଷୋ ନାକ୍ରୋ ମକରଃ କୁଲୀକଯସ୍ତେ-ଽକୂପାରସ୍ଯ ଵାଚେ ପୈଙ୍ଗରାଜୋ ଭଗାଯ କୁଷୀତକ ଆତୀ ଵାହସୋ ଦର୍ଵିଦା ତେ ଵାଯଵ୍ଯା ଦିଗ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚକ୍ରଵାକଃ ॥ 51 ॥
(ଅପା - ମେକାନ୍ନଵିଗ୍ଂଶତିଃ) (ଅ. 13)
ବଲାଯାଜଗର ଆଖୁ-ସ୍ସୃଜଯା ଶଯଣ୍ଡକସ୍ତେ ମୈତ୍ରା ମୃତ୍ଯଵେ-ଽସିତୋ ମନ୍ଯଵେ ସ୍ଵଜଃ କୁଂଭୀନସଃ ପୁଷ୍କରସାଦୋ ଲୋହିତାହିସ୍ତେ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍କାଯୈ ଵାହସଃ ॥ 52 ॥
(ବଲାଯା - ଷ୍ଟାଦଶ) (ଅ. 14)
ପୁରୁଷମୃଗଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ଗୋଧା କାଲକା ଦାର୍ଵାଘାଟସ୍ତେ ଵନସ୍ପତୀନାମେଣ୍ଯହ୍ନେ କୃଷ୍ଣୋ ରାତ୍ରିଯୈ ପିକଃ, କ୍ଷ୍ଵିଙ୍କା ନୀଲଶୀର୍ଷ୍ଣୀ ତେ-ଽର୍ଯମ୍ଣେ ଧାତୁଃ କତ୍କଟଃ ॥ 53 ॥
(ପୁରୁଷମୃଗୋ-ଽଷ୍ଟାଦଶ) (ଅ. 15)
ସୌରୀ ବଲାକର୍ଶ୍ଯୋ ମଯୂରଃ ଶ୍ଯେନସ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ-ଵଁସୂନା-ଙ୍କପିଞ୍ଜଲୋ ରୁଦ୍ରାଣା-ନ୍ତିତ୍ତିରୀ ରୋହି-ତ୍କୁଣ୍ଡୃଣାଚୀ ଗୋଲତ୍ତିକା ତା ଅଫ୍ସରସା-ମରଣ୍ଯାଯ ସୃମରଃ ॥ 54 ॥
(ସୌ-ର୍ଯଷ୍ଟାଦଶ) (ଅ. 16)
ପୃଷତୋ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଃ ପିତ୍ଵୋ ନ୍ଯଙ୍କୁଃ କଶସ୍ତେ-ଽନୁମତ୍ଯା ଅନ୍ଯଵାପୋ-ଽର୍ଧମାସାନା-ମ୍ମାସା-ଙ୍କଶ୍ଯପଃ କ୍ଵଯିଃ କୁଟରୁର୍ଦାତ୍ଯୌହସ୍ତେ ସିନୀଵାଲ୍ଯୈ ବୃହସ୍ପତଯେ ଶିତ୍ପୁଟଃ ॥ 55 ॥
(ପୃଷତା- ଽଷ୍ଟାଦଶ) (ଅ. 17)
ଶକା ଭୌମୀ ପାନ୍ତ୍ରଃ କଶୋ ମାନ୍ଥୀଲଵସ୍ତେ ପିତୃଣା-ମୃତୂନା-ଞ୍ଜହକା ସଂଵଁଥ୍ସରାଯ ଲୋପା କପୋତ ଉଲୂକ-ଶ୍ଶଶସ୍ତେ ନୈର୍ଋତାଃ କୃକଵାକୁଃ ସାଵିତ୍ରଃ ॥ 56 ॥
(ଶକା - ଽଷ୍ଟାଦଶ ) (ଅ. 18)
ରୁରୂ ରୌଦ୍ରଃ କୃକଲାସ-ଶ୍ଶକୁନିଃ ପିପ୍ପକା ତେ ଶରଵ୍ଯାଯୈ ହରିଣୋ ମାରୁତୋ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଶାର୍ଗସ୍ତରକ୍ଷୁଃ କୃଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ଵା ଚତୁରକ୍ଷୋ ଗର୍ଦଭସ୍ତ ଇତରଜନାନାମଗ୍ନଯେ ଧୂଙ୍କ୍ଷ୍ଣା ॥ 57 ॥
(ରୁରୁ - ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ) (ଅ. 19)
ଅଲଜ ଆନ୍ତରିକ୍ଷ ଉଦ୍ରୋ ମଦ୍ଗୁଃ ପ୍ଲଵସ୍ତେ-ଽପାମଦିତ୍ଯୈ ହଗ୍ଂସସାଚିରିନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯୈ କୀର୍ଶା ଗୃଦ୍ଧ୍ରଃ ଶିତିକକ୍ଷୀ ଵାର୍ଧ୍ରାଣସସ୍ତେ ଦିଵ୍ଯା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯା ଶ୍ଵାଵିତ୍ ॥ 58 ॥
(ଅଲଜୋ - ଽଷ୍ଟାଦଶ ) (ଅ. 20)
ସୁପର୍ଣଃ ପାର୍ଜନ୍ଯୋ ହଗ୍ଂସୋ ଵୃକୋ ଵୃଷଦଗ୍ଂଶସ୍ତ ଐନ୍ଦ୍ରା ଅପାମୁଦ୍ରୋ ଽର୍ଯମ୍ଣେ ଲୋପାଶ-ସ୍ସିଗ୍ଂହୋ ନକୁଲୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତେ ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ କାମାଯ ପରସ୍ଵାନ୍ ॥ 59 ॥
(ସୁପଣୋ - ଽଷ୍ଟାଦଶ) (ଅ. 21)
ଆଗ୍ନେଯଃ କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵ-ସ୍ସାରସ୍ଵତୀ ମେଷୀ ବଭ୍ରୁ-ସ୍ସୌମ୍ଯଃ ପୌଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ଯାମ-ଶ୍ଶିତିପୃଷ୍ଠୋ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯ-ଶ୍ଶିଲ୍ପୋ ଵୈଶ୍ଵଦେଵ ଐନ୍ଦ୍ରୋ-ଽରୁଣୋ ମାରୁତଃ କଲ୍ମାଷ ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ-ସ୍ସଗ୍ଂହିତୋ ଽଧୋରାମ-ସ୍ସାଵିତ୍ରୋ ଵାରୁଣଃ ପେତ୍ଵଃ ॥ 60 ॥
(ଆଗ୍ନେଯୋ - ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂଶତିଃ) (ଅ. 22)
ଅଶ୍ଵସ୍ତୂପରୋ ଗୋମୃଗସ୍ତେ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା ଆଗ୍ନେଯୌ କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵୌ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୌ ଲୋମଶସକ୍ଥୌ ଶିତିପୃଷ୍ଠୌ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯୌ ଧାତ୍ରେ ପୃଷୋଦର-ସ୍ସୌର୍ଯୋ ବଲକ୍ଷଃ ପେତ୍ଵଃ ॥ 61 ॥
(ଅଶ୍ଵଃ - ଷୋଡଶ) (ଅ. 23)
ଅଗ୍ନଯେ-ଽନୀକଵତେ ରୋହିତାଞ୍ଜି-ରନଡ୍ଵା-ନଧୋରାମୌ ସାଵିତ୍ରୌ ପୌଷ୍ଣୌ ରଜତନାଭୀ ଵୈଶ୍ଵଦେଵୌ ପିଶଙ୍ଗୌ ତୂପରୌ ମାରୁତଃ କଲ୍ମାଷ ଆଗ୍ନେଯଃ କୃଷ୍ଣୋ-ଽଜ-ସ୍ସାରସ୍ଵତୀ ମେଷୀ ଵାରୁଣଃ କୃଷ୍ଣ ଏକଶିତିପା-ତ୍ପେତ୍ଵଃ ॥ 62 ॥
(ଅଗ୍ନଯେ - ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂଶତିଃ) (ଅ. 24)
(ଯଦେକେନ - ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରେଣା-ଽନୁ - ଯଜୁଷା - ଽଽପୋ - ଵିଶ୍ଵକର୍ମା - ଽଗ୍ନ ଆ ଯାହି - ସୁଵର୍ଗାଯ ଵଜ୍ରୋ - ଗାଯତ୍ରେଣା - ଗ୍ନ ଉଦଧେ - ସମୀଚୀ - ନ୍ଦ୍ରାଯ - ମଯୁ - ରପାଂ - ବଲାଯ - ପୁରୁଷମୃଗଃ - ସୌରୀ - ପୃଷତଃ - ଶକା - ରୁରୁ - ରଲଜଃ - ସୁପର୍ଣ - ଆଗ୍ନେଯୋ - ଽଶ୍ଵୋ - ଽଗ୍ନଯେ-ଽନୀକଵତେ - ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ)
(ଯଦେକେନ - ସ ପାପୀଯା - ନେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେ - ର୍ଧନୁସ୍ତ-ଦ୍- ଦେଵାସ୍ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଜ୍ଯେଷ୍ଠା - ଅପା-ନ୍ନପ୍ତ୍ରେ - ଽଶ୍ଵସ୍ତୂପରୋ - ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିଃ)
(ଯଦେକେ, ନୈକଶିତିପା-ତ୍ପେତ୍ଵଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Explore More