Yajna (The Personification of Vedic Sacrifice)

6.3 - ଚାତ୍ଵାଲା ଦ୍ଧିଷ୍ଣିଯା ନୁପଵପତି - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତା ପାଠଃ

(Chatvala Ddhishniyanupavapati in Odia)

From Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita

This text is an excerpt from the sixth Kanda of the Taittiriya Samhita, a foundational scripture of the Krishna Yajurveda. It details the intricate ritual procedures regarding the construction and preparation of the sacrificial altars, specifically the Chatvala and the Dhishniya altars. These instructions are considered sacred Vedic prescriptions for conducting rituals with precision. Chanting or studying these mantras is believed to align the practitioner with cosmic order, purify the mind, and ensure the successful attainment of ritualistic goals, fostering a profound connection to the Vedic tradition and the divine energy inherent in sacrificial fires.

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ସୋମମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣନିରୂପଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଚାତ୍ଵାଲା-ଦ୍ଧିଷ୍ଣିଯାନୁପ ଵପତି ଯୋନିର୍ଵୈ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚାତ୍ଵାଲଂ-ଯଁଜ୍ଞସ୍ଯ ସଯୋନିତ୍ଵାଯ ଦେଵା ଵୈ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପରା-ଽଜଯନ୍ତ ତମାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରା-ତ୍ପୁନରପାଜଯନ୍ନେତଦ୍ଵୈ ଯଜ୍ଞସ୍ଯା-ପରାଜିତଂ-ଯଁଦାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରଂ-ଯଁଦାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରାଦ୍ଧିଷ୍ଣିଯାନ୍. ଵିହରତି ଯଦେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯା-ପରାଜିତ-ନ୍ତତ ଏଵୈନ-ମ୍ପୁନସ୍ତନୁତେ ପରାଜିତ୍ଯେଵ ଖଲୁ ଵା ଏତେ ଯନ୍ତି ଯେ ବହିଷ୍ପଵମାନଗ୍ଂ ସର୍ପନ୍ତି ବହିଷ୍ପଵମାନେ ସ୍ତୁତ [ସ୍ତୁତେ, ଆହାଗ୍ନୀଦଗ୍ନୀନ୍. ଵି] 1
ଆହାଗ୍ନୀଦଗ୍ନୀନ୍. ଵି ହର ବର୍ହି-ସ୍ସ୍ତୃଣାହି ପୁରୋଡାଶାଗ୍ଂ ଅଲ-ଙ୍କୁର୍ଵିତି ଯଜ୍ଞମେଵାପଜିତ୍ଯ ପୁନସ୍ତନ୍ଵାନା ଯନ୍ତ୍ଯଙ୍ଗାରୈର୍ଦ୍ଵେ ସଵନେ ଵି ହରତି ଶଲାକାଭି-ସ୍ତୃତୀଯଗ୍ଂ ସଶୁକ୍ରତ୍ଵାଯାଥୋ ସ-ମ୍ଭରତ୍ଯେଵୈନଦ୍ଧିଷ୍ଣିଯା ଵା ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ସୋମମରକ୍ଷ-ନ୍ତେଭ୍ଯୋ-ଽଧି ସୋମମା-ଽହର-ନ୍ତ ମନ୍ଵଵାଯନ୍ତ-ମ୍ପର୍ଯଵିଶନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ଵିନ୍ଦତେ [ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ଵିନ୍ଦତେ, ପରିଵେଷ୍ଟାର-ନ୍ତେ] 2
ପରିଵେଷ୍ଟାର-ନ୍ତେ ସୋମପୀଥେନ ଵ୍ଯାର୍ଧ୍ଯନ୍ତ ତେ ଦେଵେଷୁ ସୋମପୀଥମୈଚ୍ଛନ୍ତ ତା-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵ-ନ୍ଦ୍ଵେଦ୍ଵେ ନାମନୀ କୁରୁଦ୍ଧ୍ଵମଥ ପ୍ର ଵା-ଽଽଫ୍ସ୍ଯଥ ନ ଵେତ୍ଯଗ୍ନଯୋ ଵା ଅଥ ଧିଷ୍ଣିଯାସ୍ତସ୍ମା-ଦ୍ଦ୍ଵିନାମା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ-ଽର୍ଧୁକସ୍ତେଷାଂ-ଯେଁ ନେଦିଷ୍ଠ-ମ୍ପର୍ଯଵିଶ-ନ୍ତେ ସୋମପୀଥ-ମ୍ପ୍ରା-ଽପ୍ନୁଵନ୍ନାହଵନୀଯ ଆଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରୀଯୋ ହୋତ୍ରୀଯୋ ମାର୍ଜାଲୀଯସ୍ତସ୍ମା-ତ୍ତେଷୁ ଜୁହ୍ଵତ୍ଯତିହାଯ ଵଷ-ଟ୍କରୋତି ଵି ହ୍ଯେ [ଵି ହି, ଏତେ ସୋମପୀଥେନା-ଽଽର୍ଧ୍ଯନ୍ତ] 3
-ତେ ସୋମପୀଥେନା-ଽଽର୍ଧ୍ଯନ୍ତ ଦେଵା ଵୈ ଯାଃ ପ୍ରାଚୀ-ରାହୁତୀ-ରଜୁହଵୁର୍ଯେ ପୁରସ୍ତାଦସୁରା ଆସ-ନ୍ତାଗ୍ ସ୍ତାଭିଃ ପ୍ରାଣୁଦନ୍ତ ଯାଃ ପ୍ରତୀଚୀର୍ଯେ ପଶ୍ଚାଦସୁରା ଆସ-ନ୍ତାଗ୍ସ୍ତାଭି-ରପାନୁଦନ୍ତ ପ୍ରାଚୀରନ୍ଯା ଆହୁତଯୋ ହୂଯନ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙାସୀନୋ ଧିଷ୍ଣିଯାନ୍. ଵ୍ଯାଘାରଯତି ପଶ୍ଚାଚ୍ଚୈଵ ପୁରସ୍ତାଚ୍ଚ ଯଜମାନୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା-ନ୍ପ୍ର ଣୁଦତେ ତସ୍ମା-ତ୍ପରାଚୀଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ର ଵୀଯନ୍ତେ ପ୍ରତୀଚୀ- [ପ୍ରତୀଚୀଃ, ଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରାଣା ଵା ଏତେ] 4
-ର୍ଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରାଣା ଵା ଏତେ ଯଦ୍ଧିଷ୍ଣିଯା ଯଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପ୍ରତ୍ଯ-ନ୍ଧିଷ୍ଣିଯା-ନତିସର୍ପେ-ତ୍ପ୍ରାଣାନ୍-ଥ୍ସଙ୍କର୍ଷେ-ତ୍ପ୍ରମାଯୁକ-ସ୍ସ୍ଯାନ୍ନାଭିର୍ଵା ଏଷା ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଦ୍ଧୋତୋର୍ଧ୍ଵଃ ଖଲୁ ଵୈ ନାଭ୍ଯୈ ପ୍ରାଣୋ-ଽଵାଂଅପାନୋ ଯଦଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପ୍ରତ୍ଯଂ ହୋତାରମତିସର୍ପେଦପାନେ ପ୍ରାଣ-ନ୍ଦଧ୍ଯା-ତ୍ପ୍ରମାଯୁକ-ସ୍ସ୍ଯାନ୍ନାଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁରୁପ ଗାଯେ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵୀର୍ଯୋ ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଯଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁରୁପ-ଗାଯେଦୁ-ଦ୍ଗାତ୍ରେ [ ] 5
ଵାଚଗ୍ଂ ସ-ମ୍ପ୍ର ଯଚ୍ଛେ-ଦୁପଦାସୁକା-ଽସ୍ଯ ଵା-ଖ୍ସ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ନାସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେ ସୋମେ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍-ଖ୍ସଦୋ-ଽତୀଯାଦଥ କଥା ଦାକ୍ଷିଣାନି ହୋତୁମେତି ଯାମୋ ହି ସ ତେଷା-ଙ୍କସ୍ମା ଅହ ଦେଵା ଯାମଂ-ଵାଁ-ଽଯାମଂ-ଵାଁ-ଽନୁ ଜ୍ଞାସ୍ଯନ୍ତୀତ୍ଯୁ-ତ୍ତରେଣା-ଽଽଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର-ମ୍ପରୀତ୍ଯ ଜୁହୋତି ଦାକ୍ଷିଣାନି ନ ପ୍ରାଣାନ୍ଥ୍ସ-ଙ୍କର୍ଷତି ନ୍ଯନ୍ଯେ ଧିଷ୍ଣିଯା ଉପ୍ଯନ୍ତେ ନାନ୍ଯେ ଯା-ନ୍ନିଵପତି ତେନ ତା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ଯା-ନ୍ନନିଵପତି ଯଦନୁଦିଶତି ତେନ ତାନ୍ ॥ 6 ॥
(ସ୍ତୁତେ - ଵିନ୍ଦତେ - ହି - ଵୀଯନ୍ତେ ପ୍ରତୀଚୀ - ରୁଦ୍ଗ୍ରାତ୍ର - ଉପ୍ଯନ୍ତେ - ଚତୁର୍ଦଶ ଚ) (ଅ. 1)
ସୁଵର୍ଗାଯ ଵା ଏତାନି ଲୋକାଯ ହୂଯନ୍ତେ ଯ-ଦ୍ଵୈସର୍ଜନାନି ଦ୍ଵାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି ଦ୍ଵିପା-ଦ୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଆଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୋତ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷ ଏଵା-ଽଽକ୍ରମତ ଆହଵନୀଯେ ଜୁହୋତି ସୁଵର୍ଗମେଵୈନଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି ଦେଵାନ୍. ଵୈ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯ ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତେ ସୋମେନ ରାଜ୍ଞା ରକ୍ଷାଗ୍-ସ୍ଯପହତ୍ଯାପ୍ତୁ-ମାତ୍ମାନ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯ-ନ୍ରକ୍ଷସା-ମନୁପଲାଭାଯା ଽଽତ୍ତ-ସ୍ସୋମୋ ଭଵତ୍ଯଥ [ଭଵତ୍ଯଥ, ଵୈସର୍ଜନାନି ଜୁହୋତି] 7
ଵୈସର୍ଜନାନି ଜୁହୋତି ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ତନୂକୃଦ୍ଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ତନୂକୃଦ୍ଧ୍ଯଷ ଦ୍ଵେଷୋଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯକୃତେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହାନ୍ଯକୃତାନି ହି ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯୁରୁ ଯନ୍ତା-ଽସି ଵରୂଥମିତ୍ଯାହୋରୁ ଣସ୍କୃଧୀତି ଵାଵୈତଦାହ ଜୁଷାଣୋ ଅପ୍ତୁରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତ୍ଵିତ୍ଯାହାପ୍ତୁମେଵ ଯଜମାନ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି ରକ୍ଷସା-ମନୁପଲାଭାଯା-ଽଽ ସୋମ-ନ୍ଦଦତ [ସୋମ-ନ୍ଦଦତେ, ଆ ଗ୍ରାଵ୍ଣ୍ଣ ଆ] 8
ଆ ଗ୍ରାଵ୍ଣ୍ଣ ଆ ଵାଯଵ୍ଯାନ୍ଯା ଦ୍ରୋଣକଲଶମୁ-ତ୍ପତ୍ନୀମା ନଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଵନାଗ୍ଂସି ପ୍ର ଵର୍ତଯନ୍ତି ଯାଵଦେଵାସ୍ଯାସ୍ତି ତେନ ସହ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ନଯଵତ୍ଯର୍ଚା-ଽଽଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୋତି ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାଭିନୀତ୍ଯୈ ଗ୍ରାଵ୍ଣ୍ଣୋ ଵାଯଵ୍ଯାନି ଦ୍ରୋଣକଲଶମାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର ଉପ ଵାସଯତି ଵି ହ୍ଯେନ-ନ୍ତୈର୍ଗୃହ୍ଣତେ ଯ-ଥ୍ସହୋପଵାସଯେ-ଦପୁଵାଯେତ ସୌମ୍ଯର୍ଚା ପ୍ର ପାଦଯତି ସ୍ଵଯୈ- [ପ୍ର ପାଦଯତି ସ୍ଵଯ, ଏଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା] 9
-ଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ପ୍ର ପାଦଯତ୍ଯଦିତ୍ଯା-ସ୍ସଦୋ-ଽସ୍ଯଦିତ୍ଯା-ସ୍ସଦ ଆ ସୀଦେତ୍ଯାହ ଯଥାଯଜୁରେଵୈତ-ଦ୍ଯଜମାନୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ପୁରା ଗୋପ୍ତା ଭଵତ୍ଯେଷ ଵୋ ଦେଵ ସଵିତ-ସ୍ସୋମ ଇତ୍ଯାହ ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସ-ମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତ୍ଯେତ-ତ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ଦେଵୋ ଦେଵାନୁପାଗା ଇତ୍ଯାହ ଦେଵୋ ହ୍ଯେଷ ସ- [ଦେଵୋ ହ୍ଯେଷ ସନ୍ନ୍, ଦେଵାନୁପୈତୀଦମହ-] 10
-ନ୍ଦେଵାନୁପୈତୀଦମହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯାନିତ୍ଯାହ ମନୁଷ୍ଯୋ(1) ହ୍ଯେଷ ସ-ନ୍ମନୁଷ୍ଯାନୁପୈତି ଯଦେତ-ଦ୍ଯଜୁର୍ନ ବ୍ରୂଯାଦପ୍ରଜା ଅପଶୁର୍ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯା-ଥ୍ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣେତ୍ଯାହ ପ୍ରଜଯୈଵ ପଶୁଭିଃ ସହେମଂ-ଲୋଁକମୁପାଵର୍ତତେ ନମୋ ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ନମସ୍କାରୋ ହି ଦେଵାନାଗ୍ ସ୍ଵଧା ପିତୃଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ସ୍ଵଧାକାରୋ ହି [ସ୍ଵଧାକାରୋ ହି, ପିତୃଣାମିଦମହ-] 11
ପିତୃଣାମିଦମହ-ନ୍ନିର୍ଵରୁଣସ୍ଯ ପାଶାଦିତ୍ଯାହ ଵରୁଣପାଶାଦେଵ ନିର୍ମୁଚ୍ଯତେ ଽଗ୍ନେ ଵ୍ରତପତ ଆତ୍ମନଃ ପୂର୍ଵା ତନୂରାଦେଯେତ୍ଯାହୁଃ କୋ ହି ତଦ୍ଵେଦ ଯ-ଦ୍ଵସୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵେ ଵଶେ ଭୂତେ ପୁନର୍ଵା ଦଦାତି ନ ଵେତି ଗ୍ରାଵାଣୋ ଵୈ ସୋମସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ମଲିମ୍ଲୁସେନା ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ଗ୍ରାଵ୍ଣ୍ଣ ଆଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର ଉପଵାସଯତି ନୈନ-ମ୍ମଲିମ୍ଲୁସେନା ଵିନ୍ଦତି ॥ 12 ॥
(ଅଥ-ଦଦତେ - ସ୍ଵଯା - ସନ୍ଥ୍ - ସ୍ଵଧାକାରୋ ହି - ଵିନ୍ଦତି) (ଅ. 2)
ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା ହୁତ୍ଵା ଯୂପମଚ୍ଛୈତି ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵୈ ଦେଵତଯା ଯୂପ-ସ୍ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା ଽଚ୍ଛୈତ୍ଯତ୍ଯନ୍ଯାନଗା-ନ୍ନାନ୍ଯା-ନୁପାଗାମିତ୍ଯାହାତି ହ୍ଯନ୍ଯାନେତି ନାନ୍ଯା-ନୁପୈତ୍ଯର୍ଵାକ୍ତ୍ଵା ପରୈରଵିଦ-ମ୍ପରୋ-ଽଵରୈରିତ୍ଯାହାର୍ଵାଘ୍ଯେନ-ମ୍ପରୈର୍ଵିନ୍ଦତି ପରୋ-ଽଵରୈସ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା ଜୁଷେ [ଜୁଷେ, ଵୈଷ୍ଣଵ-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା] 13
ଵୈଷ୍ଣଵ-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା ଇତ୍ଯାହ ଦେଵଯଜ୍ଯାଯୈ ହ୍ଯେନ-ଞ୍ଜୁଷତେ ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ତେଜସୈଵୈନ-ମନକ୍ତ୍ଯୋଷଧେ ତ୍ରାଯସ୍ଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତେ ମୈନଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହ ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଵଧିତି-ଶ୍ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ସ୍ଵଧିତେର୍ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ବିଭ୍ଯତଃ ପ୍ରଥମେନ ଶକଲେନ ସହ ତେଜଃ ପରା ପତତି ଯଃ ପ୍ରଥମ-ଶ୍ଶକଲଃ ପରାପତେ-ତ୍ତମପ୍ଯା ହରେ-ଥ୍ସତେଜସ- [ହରେ-ଥ୍ସତେଜସମ୍, ଏଵୈନମା] 14
-ମେଵୈନମା ହରତୀମେ ଵୈ ଲୋକା ଯୂପା-ତ୍ପ୍ରଯତୋ ବିଭ୍ଯତି ଦିଵମଗ୍ରେଣ ମା ଲେଖୀରନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେନ ମା ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହୈଭ୍ଯ ଏଵୈନଂ-ଲୋଁକେଭ୍ଯଃ ଶମଯତି ଵନସ୍ପତେ ଶତଵଲ୍ଶୋ ଵି ରୋହେତ୍ଯାଵ୍ରଶ୍ଚନେ ଜୁହୋତି ତସ୍ମା-ଦାଵ୍ରଶ୍ଚନା-ଦ୍ଵୃକ୍ଷାଣା-ମ୍ଭୂଯାଗ୍ଂସ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସହସ୍ରଵଲ୍ଶା ଵି ଵଯଗ୍ଂ ରୁହେମେତ୍ଯାହା- ଽଽଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତେ ଽନକ୍ଷସଙ୍ଗ- [ଶାସ୍ତେ ଽନକ୍ଷସଙ୍ଗମ୍, ଵୃଶ୍ଚେ-ଦ୍ଯଦକ୍ଷସଙ୍ଗଂ-] 15
-ଁଵୃଶ୍ଚେ-ଦ୍ଯଦକ୍ଷସଙ୍ଗଂ-ଵୃଁଶ୍ଚେଦଧଈଷଂ-ଯଁଜମାନସ୍ଯ ପ୍ରମାଯୁକଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାଦ୍ଯ-ଙ୍କାମଯେତାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାରୋହ-ନ୍ତସ୍ମ ଵୃଶ୍ଚେଦେଷ ଵୈ ଵନସ୍ପତୀନା-ମପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ-ଽପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତାପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯପର୍ଣ-ନ୍ତସ୍ମୈ ଶୁଷ୍କାଗ୍ରଂ-ଵୃଁଶ୍ଚେଦେଷ ଵୈ ଵନସ୍ପତୀନା-ମପଶଵ୍ଯୋ-ଽପଶୁରେଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ବହୁପର୍ଣ-ନ୍ତସ୍ମୈ ବହୁଶାଖଂ-ଵୃଁଶ୍ଚେଦେଷ ଵୈ [ ] 16
ଵନସ୍ପତୀନା-ମ୍ପଶଵ୍ଯଃ ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ-ଵୃଁଶ୍ଚେ-ତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାକାମସ୍ଯୈଷ ଵୈ ଵନସ୍ପତୀନା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଯ-ସ୍ସମେ ଭୂମ୍ଯୈ ସ୍ଵାଦ୍ଯୋନେ ରୂଢଃ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙୁପନତସ୍ତଂ-ଵୃଁଶ୍ଚେ-ଥ୍ସ ହି ମେଧମଭ୍ଯୁପନତଃ ପଞ୍ଚାରତ୍ନି-ନ୍ତସ୍ମୈ ଵୃଶ୍ଚେଦ୍ଯ-ଙ୍କାମଯେତୋପୈନମୁତ୍ତରୋ ଯଜ୍ଞୋ ନମେଦିତି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରା ପଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞ ଉପୈନମୁତ୍ତରୋ ଯଜ୍ଞୋ [ଯଜ୍ଞଃ, ନମତି ଷଡରତ୍ନି] 17
ନମତି ଷଡରତ୍ନି-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାକାମସ୍ଯ ଷଡ୍ଵା ଋତଵ ଋତୁଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ସପ୍ତାରତ୍ନି-ମ୍ପଶୁକାମସ୍ଯ ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ ପଶଵ-ଶ୍ଶକ୍ଵରୀ ପଶୂନେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ନଵାରତ୍ନି-ନ୍ତେଜସ୍କାମସ୍ଯ ତ୍ରିଵୃତା ସ୍ତୋମେନ ସମ୍ମିତ-ନ୍ତେଜସ୍ତ୍ରିଵୃ-ତ୍ତେଜସ୍ଵ୍ଯେଵ ଭଵ-ତ୍ଯେକାଦଶାରତ୍ନି-ମିନ୍ଦ୍ରିଯକାମ-ସ୍ଯୈକାଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗିନ୍ଦ୍ରିଯ-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗିନ୍ଦ୍ରିଯାଵ୍ଯେଵ ଭଵତି ପଞ୍ଚଦଶାରତ୍ନି-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଵତଃ ପଞ୍ଚଦଶୋ ଵଜ୍ରୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ ସପ୍ତଦଶାରତ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଜାକାମସ୍ଯ ସପ୍ତଦଶଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯା ଏକଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯରତ୍ନି-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାକାମ-ସ୍ଯୈକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମାନା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଅଷ୍ଟାଶ୍ରିର୍ଭଵ-ତ୍ଯଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ତେଜୋ ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ରୀ ଯଜ୍ଞମୁଖ-ନ୍ତେଜସୈଵ ଗାଯତ୍ରିଯା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତଃ ॥ 18 ॥
(ଜୁଷେ - ସତେଜସ - ମନକ୍ଷସଙ୍ଗଂ - ବହୁଶାଖଂ-ଵୃଁଶ୍ଚେଦେଷ ଵୈ - ଯଜ୍ଞ ଉପୈନମୁତ୍ତରୋ ଯଜ୍ଞ - ଆପ୍ତ୍ଯା - ଏକାନ୍ନଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 3)
ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ଦିଵେ ତ୍ଵେତ୍ଯାହୈଭ୍ଯ ଏଵୈନଂ-ଲୋଁକେଭ୍ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି ପରାଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ପରାଙିଵ ହି ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ କ୍ରୂରମିଵ ଵା ଏତ-ତ୍କରୋତି ଯ-ତ୍ଖନତ୍ଯପୋ-ଽଵ ନଯତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ଯଵମତୀରଵ ନଯତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ଯଵୋ ଯଜମାନେନ ଯୂପ-ସ୍ସମ୍ମିତୋ ଯାଵାନେଵ ଯଜମାନ-ସ୍ତାଵତୀ-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ନୂର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି [ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ନୂର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି, ପିତୃଣାଗ୍ଂ ସଦନମସୀତି] 19
ପିତୃଣାଗ୍ଂ ସଦନମସୀତି ବର୍ହିରଵ ସ୍ତୃଣାତି ପିତୃଦେଵତ୍ଯା(1)ଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ଦ୍ଯନ୍ନିଖାତଂ-ଯଁ-ଦ୍ବର୍ହିରନଵସ୍ତୀର୍ଯ ମିନୁଯା-ତ୍ପିତୃଦେଵତ୍ଯୋ ନିଖାତ-ସ୍ସ୍ଯା-ଦ୍ବର୍ହିରଵସ୍ତୀର୍ଯ ମିନୋତ୍ଯସ୍ଯାମେଵୈନ-ମ୍ମିନୋତି ଯୂପଶକଲମଵାସ୍ଯତି ସତେଜସମେଵୈନ-ମ୍ମିନୋତି ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ତେଜସୈଵୈନମନକ୍ତି ସୁପିପ୍ପଲାଭ୍ଯ-ସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯ ଇତି ଚଷାଲ-ମ୍ପ୍ରତି- [ଚଷାଲ-ମ୍ପ୍ରତି, ମୁଞ୍ଚତି ତସ୍ମାଚ୍ଛୀର୍ଷତ] 20
-ମୁଞ୍ଚତି ତସ୍ମାଚ୍ଛୀର୍ଷତ ଓଷଧଯଃ ଫଲ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ତ୍ଯନକ୍ତି ତେଜୋ ଵା ଆଜ୍ଯଂ-ଯଁଜମାନେନାଗ୍ନିଷ୍ଠା-ଽଶ୍ରି-ସ୍ସମ୍ମିତା ଯଦଗ୍ନିଷ୍ଠା-ମଶ୍ରିମନକ୍ତି ଯଜମାନମେଵ ତେଜସା ଽନକ୍ତ୍ଯାନ୍ତ-ମନକ୍ତ୍ଯାନ୍ତମେଵ ଯଜମାନ-ନ୍ତେଜସାନକ୍ତି ସର୍ଵତଃ ପରି ମୃଶତ୍ଯପରିଵର୍ଗ-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ତେଜୋ ଦଧାତ୍ଯୁ-ଦ୍ଦିଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତଭାନା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପୃଣେତ୍ଯାହୈଷାଂ-ଲୋଁକାନାଂ-ଵିଁଧୃତ୍ଯୈ ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା [ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା, କଲ୍ପଯତି ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵୈ] 21
କଲ୍ପଯତି ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵୈ ଦେଵତଯା ଯୂପ-ସ୍ସ୍ଵଯୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତଯା କଲ୍ପଯତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯା-ଙ୍କଲ୍ପଯତି ଦ୍ଵିପା-ଦ୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ତେଜସୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭିରିନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଵ୍ଯର୍ଧଯେଯ-ମିତ୍ଯଗ୍ନିଷ୍ଠା-ନ୍ତସ୍ଯାଶ୍ରି-ମାହଵନୀଯାଦିତ୍ଥଂ-ଵେଁତ୍ଥଂ-ଵାଁ-ଽତି ନାଵଯେ-ତ୍ତେଜସୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭିରିନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଵ୍ଯର୍ଧଯତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ତେଜସୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭିରିନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ସମର୍ଧଯେଯମି- [ସମର୍ଧଯେଯମିତି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଠା-] 22
-ତ୍ଯଗ୍ନିଷ୍ଠା-ନ୍ତସ୍ଯାଶ୍ରିମାହଵନୀଯେନ ସ-ମ୍ମିନୁଯା-ତ୍ତେଜସୈଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭିରିନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ସମର୍ଧଯତି ବ୍ରହ୍ମଵନି-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରଵନିମିତ୍ଯାହ ଯଥାଯଜୁରେଵୈତ-ତ୍ପରି ଵ୍ଯଯତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ରଶନା ଯଜମାନେନ ଯୂପ-ସ୍ସମ୍ମିତୋ ଯଜମାନମେଵୋର୍ଜା ସମର୍ଧଯତି ନାଭିଦଘ୍ନେ ପରି ଵ୍ଯଯତି ନାଭିଦଘ୍ନ ଏଵାସ୍ମା ଊର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମାନ୍ନାଭିଦଘ୍ନ ଊର୍ଜା ଭୁଞ୍ଜତେ ଯ-ଙ୍କାମଯେତୋର୍ଜୈନଂ- [ଯ-ଙ୍କାମଯେତୋର୍ଜୈନମ୍, ଵ୍ଯର୍ଧଯେଯ-] 23
ଁଵ୍ଯର୍ଧଯେଯ-ମିତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵାଂ-ଵାଁ ତସ୍ଯାଵାଚୀଂ-ଵାଁ-ଽଵୋହେଦୂର୍ଜୈଵୈନଂ-ଵ୍ଯଁର୍ଧଯତି ଯଦି କାମଯେତ ଵର୍ଷୁକଃ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିତ୍ଯ-ଵାଚୀମଵୋହେ-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟିମେଵ ନି ଯଚ୍ଛତି ଯଦି କାମଯେତାଵର୍ଷୁକ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵାମୁଦୂହେ-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟିମେଵୋ-ଦ୍ଯଚ୍ଛତି ପିତୃଣା-ନ୍ନିଖାତ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାମୂର୍ଧ୍ଵ-ନ୍ନିଖାତାଦା ରଶନାଯା ଓଷଧୀନାଗ୍ଂ ରଶନା ଵିଶ୍ଵେଷା- [ଵିଶ୍ଵେଷାମ୍, ଦେଵାନା-] 24
-ନ୍ଦେଵାନା-ମୂର୍ଧ୍ଵଗ୍ଂ ରଶନାଯା ଆ ଚଷାଲାଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚଷାଲଗ୍ଂ ସାଦ୍ଧ୍ଯାନାମତିରିକ୍ତଗ୍ଂ ସ ଵା ଏଷ ସର୍ଵଦେଵତ୍ଯୋ ଯଦ୍ଯୂପୋ ଯଦ୍ଯୂପ-ମ୍ମିନୋତି ସର୍ଵା ଏଵ ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣାତି ଯଜ୍ଞେନ ଵୈ ଦେଵା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯ-ନ୍ତେ-ଽମନ୍ଯନ୍ତ ମନୁଷ୍ଯା ନୋ-ଽନ୍ଵାଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ତେ ଯୂପେନ ଯୋପଯିତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ ଁଲୋକମାଯ-ନ୍ତମୃଷଯୋ ଯୂପେନୈଵାନୁ ପ୍ରାଜାନ-ନ୍ତ-ଦ୍ଯୂପସ୍ଯ ଯୂପତ୍ଵଂ- [ଯୂପତ୍ଵମ୍, ଯ-ଦ୍ଯୂପ-] 25
ଁଯ-ଦ୍ଯୂପ-ମ୍ମିନୋତି ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ ପୁରସ୍ତା-ନ୍ମିନୋତି ପୁରସ୍ତାଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପ୍ରଜ୍ଞାଯତେ ପ୍ରଜ୍ଞାତଗ୍ଂ ହି ତ-ଦ୍ଯଦତିପନ୍ନ ଆହୁରିଦ-ଙ୍କାର୍ଯମାସୀଦିତି ସାଦ୍ଧ୍ଯା ଵୈ ଦେଵା ଯଜ୍ଞମତ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ ତାନ୍. ଯଜ୍ଞୋ ନାସ୍ପୃଶ-ତ୍ତାନ୍. ଯ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯାତିରିକ୍ତମାସୀ-ତ୍ତଦସ୍ପୃଶଦତିରିକ୍ତଂ-ଵାଁ ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଦଗ୍ନାଵଗ୍ନି-ମ୍ମଥିତ୍ଵା ପ୍ରହରତ୍ଯତିରିକ୍ତମେତ- [ପ୍ରହରତ୍ଯତିରିକ୍ତମେତତ୍, ଯୂପସ୍ଯ] 26
-ଦ୍ଯୂପସ୍ଯ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଚଷାଲା-ତ୍ତେଷା-ନ୍ତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯ-ନ୍ତାନେଵ ତେନ ପ୍ରୀଣାତି ଦେଵା ଵୈ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେ ସୋମେ ପ୍ର ସ୍ରୁଚୋ-ଽହର-ନ୍ପ୍ର ଯୂପ-ନ୍ତେ-ଽମନ୍ଯନ୍ତ ଯଜ୍ଞଵେଶସଂ-ଵାଁ ଇଦ-ଙ୍କୁର୍ମ ଇତି ତେ ପ୍ରସ୍ତରଗ୍ଗ୍ ସ୍ରୁଚା-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରଯଣ-ମପଶ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ୍ଵରୁଂ-ଯୂଁପସ୍ଯ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେ ସୋମେ ପ୍ର ପ୍ରସ୍ତରଗ୍ଂ ହରତି ଜୁହୋତି ସ୍ଵରୁମଯଜ୍ଞଵେଶସାଯ ॥ 27 ॥
(ଦଧାତି - ପ୍ରତ୍ଯୃ - ଚା - ସମର୍ଧଯେଯମିତ୍ଯୂ - ର୍ଜୈନଂ - ଁଵିଶ୍ଵେଷାଂ - ଁଯୂପତ୍ଵ - ମତିରିକ୍ତମେତ-ଦ୍- ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ସାଦ୍ଧ୍ଯା ଵୈ ଦେଵା ଅସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକ ଆସ-ନ୍ନାନ୍ଯ-ତ୍କି-ଞ୍ଚନ ମିଷ-ତ୍ତେ-ଽଗ୍ନିମେଵାଗ୍ନଯେ ମେଧାଯା ଽଲଭନ୍ତ ନ ହ୍ଯନ୍ଯଦାଲଭ୍ଯଂ-ମଵିନ୍ଦ-ନ୍ତତୋ ଵା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରାଜାଯନ୍ତ ଯଦଗ୍ନାଵଗ୍ନି-ମ୍ମଥିତ୍ଵା ପ୍ରହରତି ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନାଯ ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ଯଜମାନଃ ପଶୁର୍ଯ-ତ୍ପଶୁମାଲଭ୍ଯାଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥେ-ଦ୍ରୁଦ୍ରାଯ ଯଜମାନ- [ଯଜମାନମ୍, ଅପି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-] 28
-ମପି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍ପ୍ରମାଯୁକ-ସ୍ସ୍ଯାଦଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁରଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତା ହଵିରେତଦ୍ଯ-ତ୍ପଶୁରିତି ଯ-ତ୍ପଶୁମାଲଭ୍ଯାଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥତି ହଵ୍ଯାଯୈଵା-ଽଽସନ୍ନାଯ ସର୍ଵା ଦେଵତା ଜନଯ-ତ୍ଯୁପାକୃତ୍ଯୈଵ ମନ୍ଥ୍ଯ-ସ୍ତନ୍ନେଵା-ଽଽଲବ୍ଧ-ନ୍ନେଵାନାଲବ୍ଧ-ମଗ୍ନେ-ର୍ଜନିତ୍ର-ମସୀତ୍ଯାହାଗ୍ନେର୍ହ୍ଯେତ-ଜ୍ଜନିତ୍ରଂ-ଵୃଁଷଣୌ ସ୍ଥ ଇତ୍ଯାହ ଵୃଷଣୌ [ଵୃଷଣୌ, ହ୍ଯେତା-] 29
ହ୍ଯେତା-ଵୁର୍ଵଶ୍ଯସ୍ଯାଯୁ-ରସୀତ୍ଯାହ ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ଘୃତେନାକ୍ତେ ଵୃଷଣ-ନ୍ଦଧାଥାମିତ୍ଯାହ ଵୃଷଣଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତେ ଦଧାତେ ଯେ ଅଗ୍ନି-ଙ୍ଗାଯତ୍ର-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽନୁ ପ୍ର ଜାଯସ୍ଵେତ୍ଯାହ ଛନ୍ଦୋଭିରେଵୈନ-ମ୍ପ୍ର ଜନଯତ୍ଯଗ୍ନଯେ ମଥ୍ଯମାନାଯାନୁ ବ୍ରୂହୀତ୍ଯାହ ସାଵିତ୍ରୀମୃଚମନ୍ଵାହ ସଵିତୃପ୍ରସୂତ ଏଵୈନ-ମ୍ମନ୍ଥତି ଜାତାଯାନୁ ବ୍ରୂହି [ବ୍ରୂହି, ପ୍ରହ୍ରିଯମାଣାଯା-ଽନୁ] 30
ପ୍ରହ୍ରିଯମାଣାଯା-ଽନୁ ବ୍ରୂହୀତ୍ଯାହ କାଣ୍ଡେକାଣ୍ଡ ଏଵୈନ-ଙ୍କ୍ରିଯମାଣେ ସମର୍ଧଯତି ଗାଯତ୍ରୀ-ସ୍ସର୍ଵା ଅନ୍ଵାହ ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦା ଵା ଅଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵେନୈଵୈନ-ଞ୍ଛନ୍ଦସା ସମର୍ଧଯତ୍ଯଗ୍ନିଃ ପୁରା ଭଵତ୍ଯଗ୍ନି-ମ୍ମଥିତ୍ଵା ପ୍ର ହରତି ତୌ ସଭଂଵଁନ୍ତୌ ଯଜମାନମଭି ସ-ମ୍ଭଵତୋ ଭଵତ-ନ୍ନ-ସ୍ସମନସାଵିତ୍ଯାହ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ପ୍ରହୃତ୍ଯ ଜୁହୋତି ଜାତାଯୈଵାସ୍ମା ଅନ୍ନମପି ଦଧାତ୍ଯାଜ୍ଯେନ ଜୁହୋତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ ଯଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ଧାମ୍ନା ସମର୍ଧଯତ୍ଯଥୋ ତେଜସା ॥ 31 ॥
(ଯଜମାନ-ମାହ ଵୃଷଣୌ-ଜାତାଯାନୁ ବ୍ରୂହ୍ଯା-ପ୍ଯ -ଷ୍ଟାଦଶ ଚ) (ଅ. 5)
ଇଷେ ତ୍ଵେତି ବର୍ହିରା ଦତ୍ତ ଇଚ୍ଛତ ଇଵ ହ୍ଯେଷ ଯୋ ଯଜତ ଉପଵୀରସୀତ୍ଯାହୋପ ହ୍ଯେନାନାକରୋତ୍ଯୁପୋ ଦେଵା-ନ୍ଦୈଵୀର୍ଵିଶଃ ପ୍ରାଗୁରିତ୍ଯାହ ଦୈଵୀର୍ହ୍ଯେତା ଵିଶଃ ସତୀର୍ଦେଵାନୁପଯନ୍ତି ଵହ୍ନୀରୁଶିଜ ଇତ୍ଯାହର୍ତ୍ଵିଜୋ ଵୈ ଵହ୍ନଯ ଉଶିଜ-ସ୍ତସ୍ମାଦେଵମାହ ବୃହସ୍ପତେ ଧାରଯା ଵସୂନୀ- [ଵସୂନୀତି, ଆହ ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ] 32
-ତ୍ଯାହ ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତି ର୍ବ୍ରହ୍ମଣୈଵାସ୍ମୈ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ହଵ୍ଯା ତେ ସ୍ଵଦନ୍ତାମିତ୍ଯାହ ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନା-ନ୍ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଵସୁ ରଣ୍ଵେତ୍ଯାହ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵୈ ପଶୂନା-ମ୍ମିଥୁନାନାଗ୍ଂ ରୂପକୃ-ଦ୍ରୂପମେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି ରେଵତୀ ରମଦ୍ଧ୍ଵମିତ୍ଯାହ ପଶଵୋ ଵୈ ରେଵତୀଃ ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ରମଯତି ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି [ଇତି, ରଶନାମା ଦତ୍ତେ] 33
ରଶନାମା ଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯା ଅଶ୍ଵିନୋର୍ବାହୁଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହାଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନାମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତା-ମ୍ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯା ଋତସ୍ଯ ତ୍ଵା ଦେଵହଵିଃ ପାଶେନା-ଽଽ ରଭ ଇତ୍ଯାହ ସତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଋତଗ୍ଂ ସତ୍ଯେନୈଵୈନମୃତେନା ଽଽରଭତେ ଽକ୍ଷ୍ଣଯା ପରି ହରତି ଵଦ୍ଧ୍ଯଗ୍ଂ ହି ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରତି ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ଧର୍ଷା ମାନୁଷାନିତି ନି ଯୁନକ୍ତି ଧୃତ୍ଯା ଅଦ୍ଭ୍ଯ- [ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ, ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯଃ] 34
-ସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ଷାମୀତ୍ଯାହାଦ୍ଭ୍ଯୋ ହ୍ଯେଷ ଓଷଧୀଭ୍ଯ-ସ୍ସଭଂଵଁତି ଯ-ତ୍ପଶୁରପା-ମ୍ପେରୁରସୀତ୍ଯାହୈଷ ହ୍ଯପା-ମ୍ପାତା ଯୋ ମେଧାଯା-ଽଽ ରଭ୍ଯତେ ସ୍ଵାତ୍ତ-ଞ୍ଚି-ଥ୍ସଦେଵଗ୍ଂ ହଵ୍ଯମାପୋ ଦେଵୀ-ସ୍ସ୍ଵଦତୈନମିତ୍ଯାହ ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନ-ମୁପରିଷ୍ଟା-ତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତ୍ଯୁପରିଷ୍ଟାଦେଵୈନ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଙ୍କରୋତି ପାଯଯତ୍ଯନ୍ତରତ ଏଵୈନ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଙ୍କରୋତ୍ଯଧସ୍ତାଦୁପୋକ୍ଷତି ସର୍ଵତ ଏଵୈନ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ଙ୍କରୋତି ॥ 35 ॥
(ଵସୂନୀତି-ପ୍ରସଵ ଇତ୍ଯ-ଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ତରତ ଏଵୈନଂ - ଦଶ ଚ) (ଅ. 6)
ଅଗ୍ନିନା ଵୈ ହୋତ୍ରା ଦେଵା ଅସୁରା-ନଭ୍ଯଭଵ-ନ୍ନଗ୍ନଯେ ସମିଦ୍ଧ୍ଯମାନାଯାନୁ ବ୍ରୂହୀତ୍ଯାହ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ ସପ୍ତଦଶ ସାମିଧେନୀରନ୍ଵାହ ସପ୍ତଦଶଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ସପ୍ତଦଶାନ୍ଵାହ ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵ-ସ୍ସ ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ମ୍ପ୍ରଜା ଅନୁ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ପ୍ରଜାନା-ମ୍ପ୍ରଜନନାଯ ଦେଵା ଵୈ ସାମିଧେନୀରନୂଚ୍ଯ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ନାନ୍ଵପଶ୍ଯନ୍-ଥ୍ସ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ତୂଷ୍ଣୀ-ମାଘାର- [-ମାଘାରମ୍, ଆ ଽଘାରଯ-ତ୍ତତୋ ଵୈ] 36
-ମା ଽଘାରଯ-ତ୍ତତୋ ଵୈ ଦେଵା ଯଜ୍ଞମନ୍ଵପଶ୍ଯନ୍. ଯ-ତ୍ତୂଷ୍ଣୀ-ମାଘାର-ମାଘାରଯତି ଯଜ୍ଞସ୍ଯାନୁଖ୍ଯାତ୍ଯା ଅସୁରେଷୁ ଵୈ ଯଜ୍ଞ ଆସୀ-ତ୍ତ-ନ୍ଦେଵାସ୍ତୂଷ୍ଣୀଗ୍ଂ ହୋମେନାଵୃଞ୍ଜତ ଯ-ତ୍ତୂଷ୍ଣୀ-ମାଘାର-ମାଘାରଯତି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯୈ ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞଂ-ଵୃଁଙ୍କ୍ତେ ପରିଧୀନ୍-ଥ୍ସ-ମ୍ମାର୍ଷ୍ଟି ପୁନାତ୍ଯେଵୈନା-ନ୍ତ୍ରିସ୍ତ୍ରି-ସ୍ସ-ମ୍ମାର୍ଷ୍ଟି ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞୋ-ଽଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଦଶ ସ-ମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵାଦଶ [ଦ୍ଵାଦଶ, ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-] 37
ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵ ପ୍ରୀଣାତ୍ଯଥୋ ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵାସ୍ମା ଉପ ଦଧାତି ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଦାଘାରୋ-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତା ଯଦାଘାର-ମାଘାରଯତି ଶୀର୍ଷତ ଏଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଜମାନ-ସ୍ସର୍ଵା ଦେଵତା ଅଵ ରୁନ୍ଧେ ଶିରୋ ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଦାଘାର ଆତ୍ମା ପଶୁରାଘାରମାଘାର୍ଯ ପଶୁଗ୍ଂ ସମନକ୍ତ୍ଯାତ୍ମନ୍ନେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ [ଯଜ୍ଞସ୍ଯ, ଶିରଃ ପ୍ରତି ଦଧାତି] 38
ଶିରଃ ପ୍ରତି ଦଧାତି ସ-ନ୍ତେ ପ୍ରାଣୋ ଵାଯୁନା ଗଚ୍ଛତାମିତ୍ଯାହ ଵାଯୁଦେଵତ୍ଯୋ ଵୈ ପ୍ରାଣୋ ଵାଯାଵେଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣ-ଞ୍ଜୁହୋତି ସଂ-ଯଁଜତ୍ରୈରଙ୍ଗାନି ସଂ-ଯଁଜ୍ଞପତିରାଶିଷେତ୍ଯାହ ଯଜ୍ଞପତିମେଵାସ୍ଯା-ଽଽଶିଷ-ଙ୍ଗମଯତି ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଵୈ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ର ଉପରିଷ୍ଟା-ତ୍ପଶୁମଭ୍ଯଵମୀ-ତ୍ତସ୍ମା-ଦୁପରିଷ୍ଟା-ତ୍ପଶୋର୍ନାଵ ଦ୍ଯନ୍ତି ଯଦୁପରିଷ୍ଟା-ତ୍ପଶୁଗ୍ଂ ସମନକ୍ତି ମେଦ୍ଧ୍ଯମେଵୈ- [ମେଦ୍ଧ୍ଯମେଵ, ଏନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯୃତ୍ଵିଜୋ] 39
-ନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯୃତ୍ଵିଜୋ ଵୃଣୀତେ ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯେଵ ଵୃଣୀତେ ସପ୍ତ ଵୃଣୀତେ ସପ୍ତ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ପଶଵଃ ସପ୍ତା-ଽଽରଣ୍ଯା-ସ୍ସପ୍ତ ଛନ୍ଦାଗ୍ସ୍ଯୁଭଯସ୍ଯା ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା ଏକାଦଶ ପ୍ରଯାଜାନ୍. ଯଜତି ଦଶ ଵୈ ପଶୋଃ ପ୍ରାଣା ଆତ୍ମୈକାଦଶୋ ଯାଵାନେଵ ପଶୁସ୍ତ-ମ୍ପ୍ର ଯଜତି ଵପାମେକଃ ପରି ଶଯ ଆତ୍ମୈଵା-ଽଽତ୍ମାନ-ମ୍ପରି ଶଯେ ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଵଧିତିର୍ଵଜ୍ରୋ ଯୂପଶକଲୋ ଘୃତ-ଙ୍ଖଲୁ ଵୈ ଦେଵା ଵଜ୍ର-ଙ୍କୃତ୍ଵା ସୋମମଘ୍ନ-ନ୍ଘୃତେନାକ୍ତୌ ପଶୁ-ନ୍ତ୍ରାଯେଥାମିତ୍ଯାହ ଵଜ୍ରେଣୈଵୈନଂ-ଵଁଶେ କୃତ୍ଵା-ଽଽଲଭତେ ॥ 40 ॥
(ଆଘାରଂ - ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵାଦଶା - ଽଽତ୍ମନ୍ନେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ - ମେଧ୍ଯମେଵ - ଖଲୁ ଵା - ଅଷ୍ଟାଦଶ ଚ) (ଅ. 7)
ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି ସର୍ଵହୁତମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯା-ସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତ-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଧୁତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ତ୍ରିଃ ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞୋ-ଽଥୋ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତ୍ଯନ୍ଵାରଭ୍ଯଃ ପଶୂ(3)-ର୍ନାନ୍ଵାରଭ୍ଯା(3) ଇତି ମୃତ୍ଯଵେ ଵା ଏଷ ନୀଯତେ ଯ-ତ୍ପଶୁସ୍ତଂ-ଯଁଦନ୍ଵାରଭେତ ପ୍ରମାଯୁକୋ ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯାଦଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁ-ସ୍ସୁଵର୍ଗାଯ ଵା ଏଷ ଲୋକାଯ ନୀଯତେ ଯ- [ଯତ୍, ପଶୁରିତି] 41
-ତ୍ପଶୁରିତି ଯନ୍ନାନ୍ଵାରଭେତ ସୁଵର୍ଗାଲ୍ଲୋକା-ଦ୍ଯଜମାନୋ ହୀଯେତ ଵପାଶ୍ରପଣୀଭ୍ଯା-ମନ୍ଵାରଭତେ ତନ୍ନେଵାନ୍ଵାରବ୍ଧ-ନ୍ନେଵାନନ୍ଵାରବ୍ଧମୁପ ପ୍ରେଷ୍ଯ ହୋତର୍ହଵ୍ଯା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହେଷିତଗ୍ଂ ହି କର୍ମ କ୍ରିଯତେ ରେଵତୀର୍ଯଜ୍ଞପତି-ମ୍ପ୍ରିଯଧା ଽଽଵିଶତେତ୍ଯାହ ଯଥାଯଜୁରେଵୈତଦଗ୍ନିନା ପୁରସ୍ତାଦେତି ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ପୃଥିଵ୍ଯା-ସ୍ସପୃଞ୍ଚଃ ପାହୀତି ବର୍ହି- [ବର୍ହିଃ, ଉପା-ଽସ୍ଯତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯା-] 42
-ରୁପା-ଽସ୍ଯତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯା-ସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତ-ଦ୍ଯ-ଦ୍ବର୍ହିଷି ସ୍କନ୍ଦତ୍ଯଥୋ ବର୍ହିଷଦମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ପରାଂଆ ଵର୍ତତେ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପଶୋ-ସ୍ସଜ୍ଞମ୍ପ୍ଯମାନା-ତ୍ପଶୁଭ୍ଯ ଏଵ ତନ୍ନି ହ୍ନୁତ ଆତ୍ମନୋ-ଽନାଵ୍ରସ୍କାଯ ଗଚ୍ଛତି ଶ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ର ପଶୂନାପ୍ନୋତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପଶ୍ଚାଲ୍ଲୋକା ଵା ଏଷା ପ୍ରାଚ୍ଯୁଦାନୀଯତେ ଯ-ତ୍ପତ୍ନୀ ନମସ୍ତ ଆତାନେତ୍ଯାହା-ଽଽଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ରଶ୍ମଯ [ରଶ୍ମଯଃ, ଆତାନାସ୍ତେଭ୍ଯ] 43
ଆତାନାସ୍ତେଭ୍ଯ ଏଵ ନମସ୍କରୋତ୍ଯନର୍ଵା ପ୍ରେହୀତ୍ଯାହ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଵା ଅର୍ଵା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାପନୁତ୍ତ୍ଯୈ ଘୃତସ୍ଯ କୁଲ୍ଯାମନୁ ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣେ-ତ୍ଯାହା ଽଽଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତ ଆପୋ ଦେଵୀ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧାଯୁଵ ଇତ୍ଯାହ ଯଥାଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥ 44 ॥
(ଲୋକାଯ ନୀଯତେ ଯ-ଦ୍- ବରଃଈ - ରଶ୍ମଯଃ - ସପ୍ତତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 8)
ପଶୋର୍ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ପ୍ରାଣାଞ୍ଛୁଗୃଚ୍ଛତି ଵାକ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ମ୍ପ୍ରାଣସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାମିତ୍ଯାହ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯ ଏଵାସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତି ସା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋ-ଽଧି ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ଶୁ-କ୍ପ୍ର ଵିଶତି ଶମହୋଭ୍ଯାମିତି ନି ନଯତ୍ଯହୋରାତ୍ରାଭ୍ଯାମେଵ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତ୍ଯୋଷଧେ ତ୍ରାଯସ୍ଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତେ ମୈନଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସୀରିତ୍ଯାହ ଵଜ୍ରୋ ଵୈ ସ୍ଵଧିତି- [ସ୍ଵଧିତିଃ, ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ପାର୍ଶ୍ଵତ] 45
-ଶ୍ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ପାର୍ଶ୍ଵତ ଆ ଚ୍ଛ୍ଯତି ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ହି ମନୁଷ୍ଯା ଆ ଚ୍ଛ୍ଯନ୍ତି ତିରଶ୍ଚୀନମା ଚ୍ଛ୍ଯତ୍ଯନୂଚୀନଗ୍ଂ ହି ମନୁଷ୍ଯା ଆଚ୍ଛ୍ଯନ୍ତି ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ରକ୍ଷସା-ମ୍ଭାଗୋ-ଽସୀତି ସ୍ଥଵିମତୋ ବର୍ହିରକ୍ତ୍ଵା-ଽପାସ୍ଯତ୍ଯସ୍ନୈଵ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ନିରଵଦଯତ ଇଦମହଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଧମ-ନ୍ତମୋ ନଯାମି ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇତ୍ଯାହ ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁଷୌ ଯ-ଞ୍ଚୈଵ [ ] 46
ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଶ୍ଚୈନ-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତାଵୁଭାଵଧମ-ନ୍ତମୋ ନଯତୀଷେ ତ୍ଵେତି ଵପାମୁତ୍ଖିଦତୀଚ୍ଛତ ଇଵ ହ୍ଯେଷ ଯୋ ଯଜତେ ଯଦୁପତୃନ୍ଦ୍ଯା-ଦ୍ରୁଦ୍ରୋ-ଽସ୍ଯ ପଶୂ-ନ୍ଘାତୁକ-ସ୍ସ୍ଯା-ଦ୍ଯନ୍ନୋପତୃନ୍ଦ୍ଯା-ଦଯତା ସ୍ଯା-ଦନ୍ଯଯୋପତୃଣତ୍ତ୍ଯନ୍ଯଯା ନ ଧୃତ୍ଯୈ ଘୃତେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ପ୍ରୋର୍ଣ୍ଵାଥାମିତ୍ଯାହ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଏଵ ରସେନାନକ୍ତ୍ଯଚ୍ଛିନ୍ନୋ [ରସେନାନକ୍ତ୍ଯଚ୍ଛିନ୍ନଃ, ରାଯଃ ସୁଵୀର] 47
ରାଯଃ ସୁଵୀର ଇତ୍ଯାହ ଯଥାଯଜୁରେଵୈତ-ତ୍କ୍ରୂରମିଵ ଵା ଏତ-ତ୍କରୋତି ଯ-ଦ୍ଵପା-ମୁତ୍ଖିଦ-ତ୍ଯୁର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷ-ମନ୍ଵିହୀତ୍ଯାହ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ପ୍ର ଵା ଏଷୋ-ଽସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯଵତେ ଯଃ ପଶୁ-ମ୍ମୃତ୍ଯଵେ ନୀଯମାନମନ୍ଵାରଭତେ ଵପାଶ୍ରପଣୀ ପୁନରନ୍ଵାରଭତେ-ଽସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତ୍ଯଗ୍ନିନା ପୁରସ୍ତାଦେତି ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯା ଅଥୋ ଦେଵତା ଏଵ ହଵ୍ଯେନା- [ଏଵ ହଵ୍ଯେନ, ଅନ୍ଵେତି] 48
-ନ୍ଵେତି ନାନ୍ତମମଙ୍ଗାରମତି ହରେ-ଦ୍ଯଦନ୍ତମମଙ୍ଗାରମତି ହରେ-ଦ୍ଦେଵତା ଅତି ମନ୍ଯେତ ଵାଯୋ ଵୀହି ସ୍ତୋକାନାମିତ୍ଯାହ ତସ୍ମା-ଦ୍ଵିଭକ୍ତା-ସ୍ସ୍ତୋକା ଅଵ ପଦ୍ଯନ୍ତେ-ଽଗ୍ରଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵପା-ଽଗ୍ରମୋଷଧୀନା-ମ୍ବର୍ହିରଗ୍ରେଣୈଵାଗ୍ରଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତ୍ଯଥୋ ଓଷଧୀଷ୍ଵେଵ ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ସ୍ଵାହାକୃତୀଭ୍ଯଃ ପ୍ରେଷ୍ଯେତ୍ଯାହ [ ] 49
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସମିଷ୍ଟ୍ଯୈ ପ୍ରାଣାପାନୌ ଵା ଏତୌ ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯମାତ୍ମା ଵପା ପୃଷଦାଜ୍ଯମଭିଘାର୍ଯ ଵପାମଭି ଘାରଯତ୍ଯାତ୍ମନ୍ନେଵ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ଦଧାତି ସ୍ଵାହୋର୍ଧ୍ଵନଭସ-ମ୍ମାରୁତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତମିତ୍ଯାହୋର୍ଧ୍ଵନଭା ହ ସ୍ମ ଵୈ ମାରୁତୋ ଦେଵାନାଂ-ଵଁପାଶ୍ରପଣୀ ପ୍ର ହରତି ତେନୈଵୈନେ ପ୍ର ହରତି ଵିଷୂଚୀ ପ୍ର ହରତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚୌ ପ୍ରାଣାପାନୌ ॥ 50 ॥
(ସ୍ଵଧିତି - ଶ୍ଚୈଵା - ଚ୍ଛିନ୍ନୋ - ହଵ୍ଯେନେ - ଷ୍ଯେତ୍ଯାହ - ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 9)
ପଶୁମାଲଭ୍ଯ ପୁରୋଡାଶ-ନ୍ନିର୍ଵପତି ସମେଧମେଵୈନମା ଲଭତେ ଵପଯା ପ୍ରଚର୍ଯ ପୁରୋଡାଶେନ ପ୍ର ଚରତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ପୁରୋଡାଶ ଊର୍ଜମେଵ ପଶୂନା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଦଧାତ୍ଯଥୋ ପଶୋରେଵ ଛିଦ୍ରମପି ଦଧାତି ପୃଷଦାଜ୍ଯସ୍ଯୋପହତ୍ଯ ତ୍ରିଃ ପୃଚ୍ଛତି ଶୃତଗ୍ଂ ହଵୀ(3)-ଶ୍ଶମିତରିତି ତ୍ରିଷତ୍ଯା ହି ଦେଵା ଯୋ-ଽଶୃତଗ୍ଂ ଶୃତମାହ ସ ଏନସା ପ୍ରାଣାପାନୌ ଵା ଏତୌ ପଶୂନାଂ- [ଏତୌ ପଶୂନାମ୍, ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପଶୋଃ] 51
-ଁଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପଶୋଃ ଖଲୁ ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ହୃଦଯମାତ୍ମା-ଽଭି ସମେତି ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯେନ ହୃଦଯ-ମଭିଘାରଯତ୍ଯାତ୍ମନ୍ନେଵ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ଦଧାତି ପଶୁନା ଵୈ ଦେଵା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯ-ନ୍ତେ-ଽମନ୍ଯନ୍ତ ମନୁଷ୍ଯା ନୋ-ଽନ୍ଵାଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ତସ୍ଯ ଶିରଃ ଛିତ୍ତ୍ଵା ମେଧ-ମ୍ପ୍ରାକ୍ଷାରଯନ୍ଥ୍ସ ପ୍ରକ୍ଷୋ-ଽଭଵ-ତ୍ତ-ତ୍ପ୍ରକ୍ଷସ୍ଯ ପ୍ରକ୍ଷତ୍ଵଂ-ଯଁ-ତ୍ପ୍ଲକ୍ଷଶାଖୋ-ତ୍ତରବର୍ହି-ର୍ଭଵତି ସମେଧସ୍ଯୈଵ [ ] 52
ପଶୋରଵ ଦ୍ଯତି ପଶୁଂ-ଵୈଁ ହ୍ରିଯମାଣଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯନୁ ସଚନ୍ତେ-ଽନ୍ତରା ଯୂପ-ଞ୍ଚା-ଽଽହଵନୀଯ-ଞ୍ଚ ହରତି ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ପଶୋର୍ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ମନୋ-ଽପ କ୍ରାମତି ମନୋତାଯୈ ହଵିଷୋ-ଽଵଦୀଯମାନସ୍ଯାନୁ ବ୍ରୂହୀତ୍ଯାହ ମନ ଏଵାସ୍ଯାଵ ରୁନ୍ଧ ଏକାଦଶାଵଦାନାନ୍ଯଵ ଦ୍ଯତି ଦଶ ଵୈ ପଶୋଃ ପ୍ରାଣା ଆତ୍ମୈକାଦଶୋ ଯାଵାନେଵ ପଶୁସ୍ତସ୍ଯା-ଽଵ- [ପଶୁସ୍ତସ୍ଯା-ଽଵ, ଦ୍ଯତି ହୃଦଯସ୍ଯା-] 53
-ଦ୍ଯତି ହୃଦଯସ୍ଯା-ଗ୍ରେ-ଽଵ ଦ୍ଯତ୍ଯଥ ଜିହ୍ଵାଯା ଅଥ ଵକ୍ଷସୋ ଯଦ୍ଵୈ ହୃଦଯେନାଭିଗଚ୍ଛତି ତଜ୍ଜିହ୍ଵଯା ଵଦତି ଯଜ୍ଜିହ୍ଵଯା ଵଦତି ତଦୁରସୋ-ଽଧି ନିର୍ଵଦତ୍ଯେତଦ୍ଵୈ ପଶୋର୍ଯଥାପୂର୍ଵଂ-ଯଁସ୍ଯୈଵମଵଦାଯ ଯଥାକାମ-ମୁତ୍ତରେଷାମଵଦ୍ଯତି ଯଥା ପୂର୍ଵମେଵାସ୍ଯ ପଶୋରଵତ୍ତ-ମ୍ଭଵତି ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଗୁଦସ୍ଯାଵ ଦ୍ଯତି ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ହି ପ୍ରାଣ ଉତ୍ତମସ୍ଯାଵ ଦ୍ଯ- [ଉତ୍ତମସ୍ଯାଵ ଦ୍ଯତି, ଉତ୍ତମୋ ହି ପ୍ରାଣୋ] 54
-ତ୍ଯୁତ୍ତମୋ ହି ପ୍ରାଣୋ ଯଦୀତରଂ-ଯଁଦୀତର-ମୁଭଯମେଵାଜାମି ଜାଯମାନୋ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସ୍ତ୍ରିଭିର୍-ଋଣଵା ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣର୍ଷିଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞେନ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜଯା ପିତୃଭ୍ଯ ଏଷ ଵା ଅନୃଣୋ ଯଃ ପୁତ୍ରୀ ଯଜ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଵାସୀ ତଦଵଦାନୈ-ରେଵା-ଽଵ ଦଯତେ ତଦଵଦାନାନା-ମଵଦାନତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସ-ନ୍ତେ ଦେଵା ଅଗ୍ନିମବ୍ରୁଵ-ନ୍ତ୍ଵଯା ଵୀରେଣାସୁରାନଭି ଭଵାମେତି [ଭଵାମେତି, ସୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଵରଂ-ଵୃଁଣୈ] 55
ସୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଵରଂ-ଵୃଁଣୈ ପଶୋରୁଦ୍ଧାରମୁଦ୍ଧରା ଇତି ସ ଏତମୁଦ୍ଧାରମୁଦହରତ ଦୋଃ ପୂର୍ଵାର୍ଧସ୍ଯ ଗୁଦ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତ-ଶ୍ଶ୍ରୋଣି-ଞ୍ଜଘନାର୍ଧସ୍ଯ ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵ-ନ୍ପରା-ଽସୁରା ଯ-ତ୍ତ୍ର୍ଯଙ୍ଗାଣାଗ୍ଂ ସମଵଦ୍ଯତି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା ପରା-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯକ୍ଷ୍ଣଯା-ଽଵ ଦ୍ଯତି ତସ୍ମାଦକ୍ଷ୍ଣଯା ପଶଵୋ-ଽଙ୍ଗାନି ପ୍ର ହରନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 56 ॥
(ଏତୌ ପଶୂନାଗ୍ଂ - ସମେଧସ୍ଯୈଵ - ତସ୍ଯା-ଽଵୋ - ତ୍ତମସ୍ଯାଵ ଦ୍ଯତୀ - ତି - ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 10)
ମେଦସା ସ୍ରୁଚୌ ପ୍ରୋର୍ଣୋତି ମେଦୋରୂପା ଵୈ ପଶଵୋ ରୂପମେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି ଯୂଷନ୍ନଵଧାଯ ପ୍ରୋର୍ଣୋତି ରସୋ ଵା ଏଷ ପଶୂନାଂ-ଯଁଦ୍ଯୂ ରସମେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି ପାର୍ଶ୍ଵେନ ଵସାହୋମ-ମ୍ପ୍ରଯୌତି ମଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ତ୍ପାର୍ଶ୍ଵଗ୍ଂ ରସ ଏଷ ପଶୂନାଂ-ଯଁଦ୍ଵସା ଯ-ତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେନ ଵସାହୋମ-ମ୍ପ୍ରଯୌତି ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଏଵ ପଶୂନାଗ୍ଂ ରସ-ନ୍ଦଧାତି ଘ୍ନନ୍ତି [ଘ୍ନନ୍ତି, ଵା ଏତ-ତ୍ପଶୁ-] 57
ଵା ଏତ-ତ୍ପଶୁଂ-ଯଁ-ଥ୍ସଜ୍ଞମ୍ପଯନ୍ତ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରଃ ଖଲୁ ଵୈ ଦେଵତଯା ପ୍ରାଣ ଐନ୍ଦ୍ରୋ-ଽପାନ ଐନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାଣୋ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ନି ଦେଦ୍ଧ୍ଯଦିତ୍ଯାହ ପ୍ରାଣାପାନାଵେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଭୂରି ତେ ସଗ୍ଂ ସମେତ୍ଵିତ୍ଯାହ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରା ହି ଦେଵତଯା ପଶଵୋ ଵିଷୁରୂପା ଯ-ଥ୍ସଲକ୍ଷ୍ମାଣୋ ଭଵଥେତ୍ଯାହ ଵିଷୁରୂପା ହ୍ଯେତେ ସନ୍ତ-ସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମାଣ ଏତର୍ହି ଭଵନ୍ତି ଦେଵତ୍ରା ଯନ୍ତ- [ଦେଵତ୍ରା ଯନ୍ତମ୍, ଅଵସେ] 58
-ମଵସେ ସଖାଯୋ-ଽନୁ ତ୍ଵା ମାତା ପିତରୋ ମଦନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହା-ନୁମତମେଵୈନ-ମ୍ମାତ୍ରା ପିତ୍ରା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତ୍ଯର୍ଧର୍ଚେ ଵସାହୋମ-ଞ୍ଜୁହୋତ୍ଯସୌ ଵା ଅର୍ଧର୍ଚ ଇଯମର୍ଧର୍ଚ ଇମେ ଏଵ ରସେନାନକ୍ତି ଦିଶୋ ଜୁହୋତି ଦିଶ ଏଵ ରସେନାନକ୍ତ୍ଯଥୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯ ଏଵୋର୍ଜଗ୍ଂ ରସମଵ ରୁନ୍ଧେ ପ୍ରାଣାପାନୌ ଵା ଏତୌ ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯଂ-ଵାଁନସ୍ପତ୍ଯାଃ ଖଲୁ [ଖଲୁ, ଵୈ ଦେଵତଯା ପଶଵୋ] 59
ଵୈ ଦେଵତଯା ପଶଵୋ ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯସ୍ଯୋ-ପହତ୍ଯା-ଽଽହ ଵନସ୍ପତଯେ-ଽନୁ ବ୍ରୂହି ଵନସ୍ପତଯେ ପ୍ରେଷ୍ଯେତି ପ୍ରାଣାପାନାଵେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତ୍ଯନ୍ଯସ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ସମଵତ୍ତଗ୍ଂ ସମଵଦ୍ଯତି ତସ୍ମାନ୍ନାନାରୂପାଃ ପଶଵୋ ଯୂଷ୍ଣୋପ ସିଞ୍ଚତି ରସୋ ଵା ଏଷ ପଶୂନାଂ-ଯଁଦ୍ଯୂ ରସମେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତୀଡାମୁପ ହ୍ଵଯତେ ପଶଵୋ ଵା ଇଡା ପଶୂନେଵୋପ ହ୍ଵଯତେ ଚତୁରୁପ ହ୍ଵଯତେ [ଚତୁରୁପ ହ୍ଵଯତେ, ଚତୁଷ୍ପାଦୋ ହି] 60
ଚତୁଷ୍ପାଦୋ ହି ପଶଵୋ ଯ-ଙ୍କାମଯେତା ପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯମେଦସ୍କ-ନ୍ତସ୍ମା ଆ ଦଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ମେଦୋରୂପା ଵୈ ପଶଵୋ ରୂପେଣୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭ୍ଯୋ ନିର୍ଭଜତ୍ଯପଶୁରେଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ମେଦସ୍ଵ-ତ୍ତସ୍ମା ଆ ଦଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ମେଦୋରୂପା ଵୈ ପଶଵୋ ରୂପେଣୈଵାସ୍ମୈ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞମସୃଜତ ସ ଆଜ୍ଯ- [ସ ଆଜ୍ଯମ୍, ପୁରସ୍ତାଦସୃଜତ] 61
-ମ୍ପୁରସ୍ତାଦସୃଜତ ପଶୁ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପଶ୍ଚା-ତ୍ତସ୍ମାଦାଜ୍ଯେନ ପ୍ରଯାଜା ଇଜ୍ଯନ୍ତେ ପଶୁନା ମଦ୍ଧ୍ଯତଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯେନା-ନୂଯାଜା-ସ୍ତସ୍ମାଦେତନ୍ମିଶ୍ରମିଵ ପଶ୍ଚା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେକାଦଶାନୂଯାଜାନ୍. ଯଜତି ଦଶ ଵୈ ପଶୋଃ ପ୍ରାଣା ଆତ୍ମୈକାଦଶୋ ଯାଵାନେଵ ପଶୁସ୍ତମନୁ ଯଜତି ଘ୍ନନ୍ତି ଵା ଏତ-ତ୍ପଶୁଂ-ଯଁ-ଥ୍ସଂ(2)ଜ୍ଞପଯନ୍ତି ଵା ପ୍ରାଣାପାନୌ ଖଲୁ ଵା ଏତୌ ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯଂ-ଯଁ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯେନା ନୂଯାଜାନ୍. ଯଜତି ପ୍ରାଣାପାନାଵେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି ॥ 62 ॥
(ଘ୍ନନ୍ତି - ଯନ୍ତଂ - ଖଲୁ - ଚତୁରୁପ ହ୍ଵଯତ - ଆଜ୍ଯଂ - ଁଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯେନ - ଷଟ୍ ଚ) (ଅ. 11) (ଚାତ୍ଵାଲାଥ୍ - ସୁଵର୍ଗାଯ ଯ-ଦ୍ଵୈସର୍ଜନାନି - ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା - ପୃଥିଵ୍ଯୈ - ସାଧ୍ଯା - ଇଷେ ତ୍ଵେ - ତ୍ଯଗ୍ନିନା - ପର୍ଯଗ୍ନି - ପଶୋଃ - ପଶୁମାଲଭ୍ଯ - ମେଦସା ସ୍ରୁଚା - ଵେକାଦଶ) (ଚାତ୍ଵାଲା-ଦ୍- ଦେଵାନୁପୈତି - ମୁଞ୍ଚତି - ପ୍ରହ୍ରିଯମାଣାଯ - ପର୍ଯଗ୍ନି - ପଶୁମାଲଭ୍ଯ - ଚତୁଷ୍ପାଦୋ - ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିଃ) (ଚାତ୍ଵାଲା, ତ୍ପଶୁଷୁ ଦଧାତି) ॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥ ॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Explore More