க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயாம் ஷஷ்டகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்நஃ - ஸோமமந்த்ரப்ராஹ்மணநிரூபணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
சாத்வாலா-த்திஷ்ணியாநுப வபதி யோநிர்வை யஜ்ஞஸ்ய சாத்வாலம்-யஂஜ்ஞஸ்ய ஸயோநித்வாய தேவா வை யஜ்ஞ-ம்பரா-'ஜயந்த தமாக்நீத்த்ரா-த்புநரபாஜயந்நேதத்வை யஜ்ஞஸ்யா-பராஜிதம்-யஂதாக்நீத்த்ரம்-யஂதாக்நீத்த்ராத்திஷ்ணியாந். விஹரதி யதேவ யஜ்ஞஸ்யா-பராஜித-ந்தத ஏவைந-ம்புநஸ்தநுதே பராஜித்யேவ கலு வா ஏதே யந்தி யே பஹிஷ்பவமாநக்ம் ஸர்பந்தி பஹிஷ்பவமாநே ஸ்துத [ஸ்துதே, ஆஹாக்நீதக்நீந். வி] 1
ஆஹாக்நீதக்நீந். வி ஹர பர்ஹி-ஸ்ஸ்த்ரு'ணாஹி புரோடாஶாக்ம் அல-ங்குர்விதி யஜ்ஞமேவாபஜித்ய புநஸ்தந்வாநா யந்த்யங்காரைர்த்வே ஸவநே வி ஹரதி ஶலாகாபி-ஸ்த்ரு'தீயக்ம் ஸஶுக்ரத்வாயாதோ ஸ-ம்பரத்யேவைநத்திஷ்ணியா வா அமுஷ்மிந் ஂலோகே ஸோமமரக்ஷ-ந்தேப்யோ-'தி ஸோமமா-'ஹர-ந்த மந்வவாயந்த-ம்பர்யவிஶந். ய ஏவம்-வேஂத விந்ததே [ய ஏவம்-வேஂத விந்ததே, பரிவேஷ்டார-ந்தே] 2
பரிவேஷ்டார-ந்தே ஸோமபீதேந வ்யார்த்யந்த தே தேவேஷு ஸோமபீதமைச்சந்த தா-ந்தேவா அப்ருவ-ந்த்வேத்வே நாமநீ குருத்த்வமத ப்ர வா-''ப்ஸ்யத ந வேத்யக்நயோ வா அத திஷ்ணியாஸ்தஸ்மா-த்த்விநாமா ப்ராஹ்மணோ-'ர்துகஸ்தேஷாம்-யேஂ நேதிஷ்ட-ம்பர்யவிஶ-ந்தே ஸோமபீத-ம்ப்ரா-'ப்நுவந்நாஹவநீய ஆக்நீத்த்ரீயோ ஹோத்ரீயோ மார்ஜாலீயஸ்தஸ்மா-த்தேஷு ஜுஹ்வத்யதிஹாய வஷ-ட்கரோதி வி ஹ்யே [வி ஹி, ஏதே ஸோமபீதேநா-''ர்த்யந்த] 3
-தே ஸோமபீதேநா-''ர்த்யந்த தேவா வை யாஃ ப்ராசீ-ராஹுதீ-ரஜுஹவுர்யே புரஸ்தாதஸுரா ஆஸ-ந்தாக் ஸ்தாபிஃ ப்ராணுதந்த யாஃ ப்ரதீசீர்யே பஶ்சாதஸுரா ஆஸ-ந்தாக்ஸ்தாபி-ரபாநுதந்த ப்ராசீரந்யா ஆஹுதயோ ஹூயந்தே ப்ரத்யங்ஙாஸீநோ திஷ்ணியாந். வ்யாகாரயதி பஶ்சாச்சைவ புரஸ்தாச்ச யஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்ப்ர ணுததே தஸ்மா-த்பராசீஃ ப்ரஜாஃ ப்ர வீயந்தே ப்ரதீசீ- [ப்ரதீசீஃ, ஜாயந்தே ப்ராணா வா ஏதே] 4
-ர்ஜாயந்தே ப்ராணா வா ஏதே யத்திஷ்ணியா யதத்த்வர்யுஃ ப்ரத்ய-ந்திஷ்ணியா-நதிஸர்பே-த்ப்ராணாந்-த்ஸங்கர்ஷே-த்ப்ரமாயுக-ஸ்ஸ்யாந்நாபிர்வா ஏஷா யஜ்ஞஸ்ய யத்தோதோர்த்வஃ கலு வை நாப்யை ப்ராணோ-'வாம்அபாநோ யதத்வர்யுஃ ப்ரத்யம் ஹோதாரமதிஸர்பேதபாநே ப்ராண-ந்தத்யா-த்ப்ரமாயுக-ஸ்ஸ்யாந்நாத்த்வர்யுருப காயே-த்வாக்வீர்யோ வா அத்த்வர்யு-ர்யதத்த்வர்யுருப-காயேது-த்காத்ரே [ ] 5
வாசக்ம் ஸ-ம்ப்ர யச்சே-துபதாஸுகா-'ஸ்ய வா-க்ஸ்யாத்ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி நாஸக்க்ஸ்திதே ஸோமே-'த்த்வர்யுஃ ப்ரத்யங்-க்ஸதோ-'தீயாதத கதா தாக்ஷிணாநி ஹோதுமேதி யாமோ ஹி ஸ தேஷா-ங்கஸ்மா அஹ தேவா யாமம்-வாஂ-'யாமம்-வாஂ-'நு ஜ்ஞாஸ்யந்தீத்யு-த்தரேணா-''க்நீத்த்ர-ம்பரீத்ய ஜுஹோதி தாக்ஷிணாநி ந ப்ராணாந்த்ஸ-ங்கர்ஷதி ந்யந்யே திஷ்ணியா உப்யந்தே நாந்யே யா-ந்நிவபதி தேந தா-ந்ப்ரீணாதி யா-ந்நநிவபதி யதநுதிஶதி தேந தாந் ॥ 6 ॥
சாத்வாலா-த்திஷ்ணியாநுப வபதி யோநிர்வை யஜ்ஞஸ்ய சாத்வாலம்-யஂஜ்ஞஸ்ய ஸயோநித்வாய தேவா வை யஜ்ஞ-ம்பரா-'ஜயந்த தமாக்நீத்த்ரா-த்புநரபாஜயந்நேதத்வை யஜ்ஞஸ்யா-பராஜிதம்-யஂதாக்நீத்த்ரம்-யஂதாக்நீத்த்ராத்திஷ்ணியாந். விஹரதி யதேவ யஜ்ஞஸ்யா-பராஜித-ந்தத ஏவைந-ம்புநஸ்தநுதே பராஜித்யேவ கலு வா ஏதே யந்தி யே பஹிஷ்பவமாநக்ம் ஸர்பந்தி பஹிஷ்பவமாநே ஸ்துத [ஸ்துதே, ஆஹாக்நீதக்நீந். வி] 1
ஆஹாக்நீதக்நீந். வி ஹர பர்ஹி-ஸ்ஸ்த்ரு'ணாஹி புரோடாஶாக்ம் அல-ங்குர்விதி யஜ்ஞமேவாபஜித்ய புநஸ்தந்வாநா யந்த்யங்காரைர்த்வே ஸவநே வி ஹரதி ஶலாகாபி-ஸ்த்ரு'தீயக்ம் ஸஶுக்ரத்வாயாதோ ஸ-ம்பரத்யேவைநத்திஷ்ணியா வா அமுஷ்மிந் ஂலோகே ஸோமமரக்ஷ-ந்தேப்யோ-'தி ஸோமமா-'ஹர-ந்த மந்வவாயந்த-ம்பர்யவிஶந். ய ஏவம்-வேஂத விந்ததே [ய ஏவம்-வேஂத விந்ததே, பரிவேஷ்டார-ந்தே] 2
பரிவேஷ்டார-ந்தே ஸோமபீதேந வ்யார்த்யந்த தே தேவேஷு ஸோமபீதமைச்சந்த தா-ந்தேவா அப்ருவ-ந்த்வேத்வே நாமநீ குருத்த்வமத ப்ர வா-''ப்ஸ்யத ந வேத்யக்நயோ வா அத திஷ்ணியாஸ்தஸ்மா-த்த்விநாமா ப்ராஹ்மணோ-'ர்துகஸ்தேஷாம்-யேஂ நேதிஷ்ட-ம்பர்யவிஶ-ந்தே ஸோமபீத-ம்ப்ரா-'ப்நுவந்நாஹவநீய ஆக்நீத்த்ரீயோ ஹோத்ரீயோ மார்ஜாலீயஸ்தஸ்மா-த்தேஷு ஜுஹ்வத்யதிஹாய வஷ-ட்கரோதி வி ஹ்யே [வி ஹி, ஏதே ஸோமபீதேநா-''ர்த்யந்த] 3
-தே ஸோமபீதேநா-''ர்த்யந்த தேவா வை யாஃ ப்ராசீ-ராஹுதீ-ரஜுஹவுர்யே புரஸ்தாதஸுரா ஆஸ-ந்தாக் ஸ்தாபிஃ ப்ராணுதந்த யாஃ ப்ரதீசீர்யே பஶ்சாதஸுரா ஆஸ-ந்தாக்ஸ்தாபி-ரபாநுதந்த ப்ராசீரந்யா ஆஹுதயோ ஹூயந்தே ப்ரத்யங்ஙாஸீநோ திஷ்ணியாந். வ்யாகாரயதி பஶ்சாச்சைவ புரஸ்தாச்ச யஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்ப்ர ணுததே தஸ்மா-த்பராசீஃ ப்ரஜாஃ ப்ர வீயந்தே ப்ரதீசீ- [ப்ரதீசீஃ, ஜாயந்தே ப்ராணா வா ஏதே] 4
-ர்ஜாயந்தே ப்ராணா வா ஏதே யத்திஷ்ணியா யதத்த்வர்யுஃ ப்ரத்ய-ந்திஷ்ணியா-நதிஸர்பே-த்ப்ராணாந்-த்ஸங்கர்ஷே-த்ப்ரமாயுக-ஸ்ஸ்யாந்நாபிர்வா ஏஷா யஜ்ஞஸ்ய யத்தோதோர்த்வஃ கலு வை நாப்யை ப்ராணோ-'வாம்அபாநோ யதத்வர்யுஃ ப்ரத்யம் ஹோதாரமதிஸர்பேதபாநே ப்ராண-ந்தத்யா-த்ப்ரமாயுக-ஸ்ஸ்யாந்நாத்த்வர்யுருப காயே-த்வாக்வீர்யோ வா அத்த்வர்யு-ர்யதத்த்வர்யுருப-காயேது-த்காத்ரே [ ] 5
வாசக்ம் ஸ-ம்ப்ர யச்சே-துபதாஸுகா-'ஸ்ய வா-க்ஸ்யாத்ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி நாஸக்க்ஸ்திதே ஸோமே-'த்த்வர்யுஃ ப்ரத்யங்-க்ஸதோ-'தீயாதத கதா தாக்ஷிணாநி ஹோதுமேதி யாமோ ஹி ஸ தேஷா-ங்கஸ்மா அஹ தேவா யாமம்-வாஂ-'யாமம்-வாஂ-'நு ஜ்ஞாஸ்யந்தீத்யு-த்தரேணா-''க்நீத்த்ர-ம்பரீத்ய ஜுஹோதி தாக்ஷிணாநி ந ப்ராணாந்த்ஸ-ங்கர்ஷதி ந்யந்யே திஷ்ணியா உப்யந்தே நாந்யே யா-ந்நிவபதி தேந தா-ந்ப்ரீணாதி யா-ந்நநிவபதி யதநுதிஶதி தேந தாந் ॥ 6 ॥
(ஸ்துதே - விந்ததே - ஹி - வீயந்தே ப்ரதீசீ - ருத்க்ராத்ர - உப்யந்தே - சதுர்தஶ ச) (அ. 1)
ஸுவர்காய வா ஏதாநி லோகாய ஹூயந்தே ய-த்வைஸர்ஜநாநி த்வாப்யா-ங்கார்ஹபத்யே ஜுஹோதி த்விபா-த்யஜமாநஃ ப்ரதிஷ்டித்யா ஆக்நீத்த்ரே ஜுஹோத்யந்தரிக்ஷ ஏவா-''க்ரமத ஆஹவநீயே ஜுஹோதி ஸுவர்கமேவைநம்-லோஂக-ங்கமயதி தேவாந். வை ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதோ ரக்ஷாக்ஸ்ய ஜிகாக்ம்ஸந்தே ஸோமேந ராஜ்ஞா ரக்ஷாக்-ஸ்யபஹத்யாப்து-மாத்மாந-ங்க்ரு'த்வா ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்ரக்ஷஸா-மநுபலாபாயா ''த்த-ஸ்ஸோமோ பவத்யத [பவத்யத, வைஸர்ஜநாநி ஜுஹோதி] 7
வைஸர்ஜநாநி ஜுஹோதி ரக்ஷஸாமபஹத்யை த்வக்ம் ஸோம தநூக்ரு'த்ப்ய இத்யாஹ தநூக்ரு'த்த்யஷ த்வேஷோப்யோ-'ந்யக்ரு'தேப்ய இத்யாஹாந்யக்ரு'தாநி ஹி ரக்ஷாக்ஸ்யுரு யந்தா-'ஸி வரூதமித்யாஹோரு ணஸ்க்ரு'தீதி வாவைததாஹ ஜுஷாணோ அப்துராஜ்யஸ்ய வேத்வித்யாஹாப்துமேவ யஜமாந-ங்க்ரு'த்வா ஸுவர்கம்-லோஂக-ங்கமயதி ரக்ஷஸா-மநுபலாபாயா-'' ஸோம-ந்ததத [ஸோம-ந்தததே, ஆ க்ராவ்ண்ண ஆ] 8
ஆ க்ராவ்ண்ண ஆ வாயவ்யாந்யா த்ரோணகலஶமு-த்பத்நீமா நயந்த்யந்வநாக்ம்ஸி ப்ர வர்தயந்தி யாவதேவாஸ்யாஸ்தி தேந ஸஹ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி நயவத்யர்சா-''க்நீத்த்ரே ஜுஹோதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாபிநீத்யை க்ராவ்ண்ணோ வாயவ்யாநி த்ரோணகலஶமாக்நீத்த்ர உப வாஸயதி வி ஹ்யேந-ந்தைர்க்ரு'ஹ்ணதே ய-த்ஸஹோபவாஸயே-தபுவாயேத ஸௌம்யர்சா ப்ர பாதயதி ஸ்வயை- [ப்ர பாதயதி ஸ்வய, ஏவைந-ந்தேவதயா] 9
-வைந-ந்தேவதயா ப்ர பாதயத்யதித்யா-ஸ்ஸதோ-'ஸ்யதித்யா-ஸ்ஸத ஆ ஸீதேத்யாஹ யதாயஜுரேவைத-த்யஜமாநோ வா ஏதஸ்ய புரா கோப்தா பவத்யேஷ வோ தேவ ஸவித-ஸ்ஸோம இத்யாஹ ஸவித்ரு'ப்ரஸூத ஏவைந-ந்தேவதாப்ய-ஸ்ஸ-ம்ப்ரயச்சத்யேத-த்த்வக்ம் ஸோம தேவோ தேவாநுபாகா இத்யாஹ தேவோ ஹ்யேஷ ஸ- [தேவோ ஹ்யேஷ ஸந்ந், தேவாநுபைதீதமஹ-] 10
-ந்தேவாநுபைதீதமஹ-ம்மநுஷ்யோ மநுஷ்யாநித்யாஹ மநுஷ்யோ(1) ஹ்யேஷ ஸ-ந்மநுஷ்யாநுபைதி யதேத-த்யஜுர்ந ப்ரூயாதப்ரஜா அபஶுர்யஜமாந-ஸ்ஸ்யா-த்ஸஹ ப்ரஜயா ஸஹ ராயஸ்போஷேணேத்யாஹ ப்ரஜயைவ பஶுபிஃ ஸஹேமம்-லோஂகமுபாவர்ததே நமோ தேவேப்ய இத்யாஹ நமஸ்காரோ ஹி தேவாநாக் ஸ்வதா பித்ரு'ப்ய இத்யாஹ ஸ்வதாகாரோ ஹி [ஸ்வதாகாரோ ஹி, பித்ரு'ணாமிதமஹ-] 11
பித்ரு'ணாமிதமஹ-ந்நிர்வருணஸ்ய பாஶாதித்யாஹ வருணபாஶாதேவ நிர்முச்யதே 'க்நே வ்ரதபத ஆத்மநஃ பூர்வா தநூராதேயேத்யாஹுஃ கோ ஹி தத்வேத ய-த்வஸீயாந்-த்ஸ்வே வஶே பூதே புநர்வா ததாதி ந வேதி க்ராவாணோ வை ஸோமஸ்ய ராஜ்ஞோ மலிம்லுஸேநா ய ஏவம்-விஂத்வா-ந்க்ராவ்ண்ண ஆக்நீத்த்ர உபவாஸயதி நைந-ம்மலிம்லுஸேநா விந்ததி ॥ 12 ॥
ஸுவர்காய வா ஏதாநி லோகாய ஹூயந்தே ய-த்வைஸர்ஜநாநி த்வாப்யா-ங்கார்ஹபத்யே ஜுஹோதி த்விபா-த்யஜமாநஃ ப்ரதிஷ்டித்யா ஆக்நீத்த்ரே ஜுஹோத்யந்தரிக்ஷ ஏவா-''க்ரமத ஆஹவநீயே ஜுஹோதி ஸுவர்கமேவைநம்-லோஂக-ங்கமயதி தேவாந். வை ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதோ ரக்ஷாக்ஸ்ய ஜிகாக்ம்ஸந்தே ஸோமேந ராஜ்ஞா ரக்ஷாக்-ஸ்யபஹத்யாப்து-மாத்மாந-ங்க்ரு'த்வா ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்ரக்ஷஸா-மநுபலாபாயா ''த்த-ஸ்ஸோமோ பவத்யத [பவத்யத, வைஸர்ஜநாநி ஜுஹோதி] 7
வைஸர்ஜநாநி ஜுஹோதி ரக்ஷஸாமபஹத்யை த்வக்ம் ஸோம தநூக்ரு'த்ப்ய இத்யாஹ தநூக்ரு'த்த்யஷ த்வேஷோப்யோ-'ந்யக்ரு'தேப்ய இத்யாஹாந்யக்ரு'தாநி ஹி ரக்ஷாக்ஸ்யுரு யந்தா-'ஸி வரூதமித்யாஹோரு ணஸ்க்ரு'தீதி வாவைததாஹ ஜுஷாணோ அப்துராஜ்யஸ்ய வேத்வித்யாஹாப்துமேவ யஜமாந-ங்க்ரு'த்வா ஸுவர்கம்-லோஂக-ங்கமயதி ரக்ஷஸா-மநுபலாபாயா-'' ஸோம-ந்ததத [ஸோம-ந்தததே, ஆ க்ராவ்ண்ண ஆ] 8
ஆ க்ராவ்ண்ண ஆ வாயவ்யாந்யா த்ரோணகலஶமு-த்பத்நீமா நயந்த்யந்வநாக்ம்ஸி ப்ர வர்தயந்தி யாவதேவாஸ்யாஸ்தி தேந ஸஹ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி நயவத்யர்சா-''க்நீத்த்ரே ஜுஹோதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாபிநீத்யை க்ராவ்ண்ணோ வாயவ்யாநி த்ரோணகலஶமாக்நீத்த்ர உப வாஸயதி வி ஹ்யேந-ந்தைர்க்ரு'ஹ்ணதே ய-த்ஸஹோபவாஸயே-தபுவாயேத ஸௌம்யர்சா ப்ர பாதயதி ஸ்வயை- [ப்ர பாதயதி ஸ்வய, ஏவைந-ந்தேவதயா] 9
-வைந-ந்தேவதயா ப்ர பாதயத்யதித்யா-ஸ்ஸதோ-'ஸ்யதித்யா-ஸ்ஸத ஆ ஸீதேத்யாஹ யதாயஜுரேவைத-த்யஜமாநோ வா ஏதஸ்ய புரா கோப்தா பவத்யேஷ வோ தேவ ஸவித-ஸ்ஸோம இத்யாஹ ஸவித்ரு'ப்ரஸூத ஏவைந-ந்தேவதாப்ய-ஸ்ஸ-ம்ப்ரயச்சத்யேத-த்த்வக்ம் ஸோம தேவோ தேவாநுபாகா இத்யாஹ தேவோ ஹ்யேஷ ஸ- [தேவோ ஹ்யேஷ ஸந்ந், தேவாநுபைதீதமஹ-] 10
-ந்தேவாநுபைதீதமஹ-ம்மநுஷ்யோ மநுஷ்யாநித்யாஹ மநுஷ்யோ(1) ஹ்யேஷ ஸ-ந்மநுஷ்யாநுபைதி யதேத-த்யஜுர்ந ப்ரூயாதப்ரஜா அபஶுர்யஜமாந-ஸ்ஸ்யா-த்ஸஹ ப்ரஜயா ஸஹ ராயஸ்போஷேணேத்யாஹ ப்ரஜயைவ பஶுபிஃ ஸஹேமம்-லோஂகமுபாவர்ததே நமோ தேவேப்ய இத்யாஹ நமஸ்காரோ ஹி தேவாநாக் ஸ்வதா பித்ரு'ப்ய இத்யாஹ ஸ்வதாகாரோ ஹி [ஸ்வதாகாரோ ஹி, பித்ரு'ணாமிதமஹ-] 11
பித்ரு'ணாமிதமஹ-ந்நிர்வருணஸ்ய பாஶாதித்யாஹ வருணபாஶாதேவ நிர்முச்யதே 'க்நே வ்ரதபத ஆத்மநஃ பூர்வா தநூராதேயேத்யாஹுஃ கோ ஹி தத்வேத ய-த்வஸீயாந்-த்ஸ்வே வஶே பூதே புநர்வா ததாதி ந வேதி க்ராவாணோ வை ஸோமஸ்ய ராஜ்ஞோ மலிம்லுஸேநா ய ஏவம்-விஂத்வா-ந்க்ராவ்ண்ண ஆக்நீத்த்ர உபவாஸயதி நைந-ம்மலிம்லுஸேநா விந்ததி ॥ 12 ॥
(அத-தததே - ஸ்வயா - ஸந்த் - ஸ்வதாகாரோ ஹி - விந்ததி) (அ. 2)
வைஷ்ணவ்யர்சா ஹுத்வா யூபமச்சைதி வைஷ்ணவோ வை தேவதயா யூப-ஸ்ஸ்வயைவைந-ந்தேவதயா 'ச்சைத்யத்யந்யாநகா-ந்நாந்யா-நுபாகாமித்யாஹாதி ஹ்யந்யாநேதி நாந்யா-நுபைத்யர்வாக்த்வா பரைரவித-ம்பரோ-'வரைரித்யாஹார்வாக்யேந-ம்பரைர்விந்ததி பரோ-'வரைஸ்த-ந்த்வா ஜுஷே [ஜுஷே, வைஷ்ணவ-ந்தேவயஜ்யாயா] 13
வைஷ்ணவ-ந்தேவயஜ்யாயா இத்யாஹ தேவயஜ்யாயை ஹ்யேந-ஞ்ஜுஷதே தேவஸ்த்வா ஸவிதா மத்த்வா-'நக்த்வித்யாஹ தேஜஸைவைந-மநக்த்யோஷதே த்ராயஸ்வைநக்க் ஸ்வதிதே மைநக்ம் ஹிக்ம்ஸீரித்யாஹ வஜ்ரோ வை ஸ்வதிதி-ஶ்ஶாந்த்யை ஸ்வதிதேர்வ்ரு'க்ஷஸ்ய பிப்யதஃ ப்ரதமேந ஶகலேந ஸஹ தேஜஃ பரா பததி யஃ ப்ரதம-ஶ்ஶகலஃ பராபதே-த்தமப்யா ஹரே-த்ஸதேஜஸ- [ஹரே-த்ஸதேஜஸம், ஏவைநமா] 14
-மேவைநமா ஹரதீமே வை லோகா யூபா-த்ப்ரயதோ பிப்யதி திவமக்ரேண மா லேகீரந்தரிக்ஷ-ம்மத்த்யேந மா ஹிக்ம்ஸீரித்யாஹைப்ய ஏவைநம்-லோஂகேப்யஃ ஶமயதி வநஸ்பதே ஶதவல்ஶோ வி ரோஹேத்யாவ்ரஶ்சநே ஜுஹோதி தஸ்மா-தாவ்ரஶ்சநா-த்வ்ரு'க்ஷாணா-ம்பூயாக்ம்ஸ உத்திஷ்டந்தி ஸஹஸ்ரவல்ஶா வி வயக்ம் ருஹேமேத்யாஹா- ''ஶிஷமேவைதாமா ஶாஸ்தே 'நக்ஷஸங்க- [ஶாஸ்தே 'நக்ஷஸங்கம், வ்ரு'ஶ்சே-த்யதக்ஷஸங்கம்-] 15
-ஂவ்ரு'ஶ்சே-த்யதக்ஷஸங்கம்-வ்ரு'ஂஶ்சேததஈஷம்-யஂஜமாநஸ்ய ப்ரமாயுகக்க் ஸ்யாத்ய-ங்காமயேதாப்ரதிஷ்டித-ஸ்ஸ்யாதித்யாரோஹ-ந்தஸ்ம வ்ரு'ஶ்சேதேஷ வை வநஸ்பதீநா-மப்ரதிஷ்டிதோ-'ப்ரதிஷ்டித ஏவ பவதி ய-ங்காமயேதாபஶு-ஸ்ஸ்யாதித்யபர்ண-ந்தஸ்மை ஶுஷ்காக்ரம்-வ்ரு'ஂஶ்சேதேஷ வை வநஸ்பதீநா-மபஶவ்யோ-'பஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி பஹுபர்ண-ந்தஸ்மை பஹுஶாகம்-வ்ரு'ஂஶ்சேதேஷ வை [ ] 16
வநஸ்பதீநா-ம்பஶவ்யஃ பஶுமாநேவ பவதி ப்ரதிஷ்டிதம்-வ்ரு'ஂஶ்சே-த்ப்ரதிஷ்டாகாமஸ்யைஷ வை வநஸ்பதீநா-ம்ப்ரதிஷ்டிதோ ய-ஸ்ஸமே பூம்யை ஸ்வாத்யோநே ரூடஃ ப்ரத்யேவ திஷ்டதி யஃ ப்ரத்யங்ஙுபநதஸ்தம்-வ்ரு'ஂஶ்சே-த்ஸ ஹி மேதமப்யுபநதஃ பஞ்சாரத்நி-ந்தஸ்மை வ்ரு'ஶ்சேத்ய-ங்காமயேதோபைநமுத்தரோ யஜ்ஞோ நமேதிதி பஞ்சாக்ஷரா பங்க்திஃ பாங்க்தோ யஜ்ஞ உபைநமுத்தரோ யஜ்ஞோ [யஜ்ஞஃ, நமதி ஷடரத்நி] 17
நமதி ஷடரத்நி-ம்ப்ரதிஷ்டாகாமஸ்ய ஷட்வா ரு'தவ ரு'துஷ்வேவ ப்ரதி திஷ்டதி ஸப்தாரத்நி-ம்பஶுகாமஸ்ய ஸப்தபதா ஶக்வரீ பஶவ-ஶ்ஶக்வரீ பஶூநேவாவ ருந்தே நவாரத்நி-ந்தேஜஸ்காமஸ்ய த்ரிவ்ரு'தா ஸ்தோமேந ஸம்மித-ந்தேஜஸ்த்ரிவ்ரு'-த்தேஜஸ்வ்யேவ பவ-த்யேகாதஶாரத்நி-மிந்த்ரியகாம-ஸ்யைகாதஶாக்ஷரா த்ரிஷ்டுகிந்த்ரிய-ந்த்ரிஷ்டுகிந்த்ரியாவ்யேவ பவதி பஞ்சதஶாரத்நி-ம்ப்ராத்ரு'வ்யவதஃ பஞ்சதஶோ வஜ்ரோ ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை ஸப்ததஶாரத்நி-ம்ப்ரஜாகாமஸ்ய ஸப்ததஶஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யா ஏகவிக்ம்ஶத்யரத்நி-ம்ப்ரதிஷ்டாகாம-ஸ்யைகவிக்ம்ஶ-ஸ்ஸ்தோமாநா-ம்ப்ரதிஷ்டா ப்ரதிஷ்டித்யா அஷ்டாஶ்ரிர்பவ-த்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ தேஜோ காயத்ரீ காயத்ரீ யஜ்ஞமுக-ந்தேஜஸைவ காயத்ரியா யஜ்ஞமுகேந ஸம்மிதஃ ॥ 18 ॥
வைஷ்ணவ்யர்சா ஹுத்வா யூபமச்சைதி வைஷ்ணவோ வை தேவதயா யூப-ஸ்ஸ்வயைவைந-ந்தேவதயா 'ச்சைத்யத்யந்யாநகா-ந்நாந்யா-நுபாகாமித்யாஹாதி ஹ்யந்யாநேதி நாந்யா-நுபைத்யர்வாக்த்வா பரைரவித-ம்பரோ-'வரைரித்யாஹார்வாக்யேந-ம்பரைர்விந்ததி பரோ-'வரைஸ்த-ந்த்வா ஜுஷே [ஜுஷே, வைஷ்ணவ-ந்தேவயஜ்யாயா] 13
வைஷ்ணவ-ந்தேவயஜ்யாயா இத்யாஹ தேவயஜ்யாயை ஹ்யேந-ஞ்ஜுஷதே தேவஸ்த்வா ஸவிதா மத்த்வா-'நக்த்வித்யாஹ தேஜஸைவைந-மநக்த்யோஷதே த்ராயஸ்வைநக்க் ஸ்வதிதே மைநக்ம் ஹிக்ம்ஸீரித்யாஹ வஜ்ரோ வை ஸ்வதிதி-ஶ்ஶாந்த்யை ஸ்வதிதேர்வ்ரு'க்ஷஸ்ய பிப்யதஃ ப்ரதமேந ஶகலேந ஸஹ தேஜஃ பரா பததி யஃ ப்ரதம-ஶ்ஶகலஃ பராபதே-த்தமப்யா ஹரே-த்ஸதேஜஸ- [ஹரே-த்ஸதேஜஸம், ஏவைநமா] 14
-மேவைநமா ஹரதீமே வை லோகா யூபா-த்ப்ரயதோ பிப்யதி திவமக்ரேண மா லேகீரந்தரிக்ஷ-ம்மத்த்யேந மா ஹிக்ம்ஸீரித்யாஹைப்ய ஏவைநம்-லோஂகேப்யஃ ஶமயதி வநஸ்பதே ஶதவல்ஶோ வி ரோஹேத்யாவ்ரஶ்சநே ஜுஹோதி தஸ்மா-தாவ்ரஶ்சநா-த்வ்ரு'க்ஷாணா-ம்பூயாக்ம்ஸ உத்திஷ்டந்தி ஸஹஸ்ரவல்ஶா வி வயக்ம் ருஹேமேத்யாஹா- ''ஶிஷமேவைதாமா ஶாஸ்தே 'நக்ஷஸங்க- [ஶாஸ்தே 'நக்ஷஸங்கம், வ்ரு'ஶ்சே-த்யதக்ஷஸங்கம்-] 15
-ஂவ்ரு'ஶ்சே-த்யதக்ஷஸங்கம்-வ்ரு'ஂஶ்சேததஈஷம்-யஂஜமாநஸ்ய ப்ரமாயுகக்க் ஸ்யாத்ய-ங்காமயேதாப்ரதிஷ்டித-ஸ்ஸ்யாதித்யாரோஹ-ந்தஸ்ம வ்ரு'ஶ்சேதேஷ வை வநஸ்பதீநா-மப்ரதிஷ்டிதோ-'ப்ரதிஷ்டித ஏவ பவதி ய-ங்காமயேதாபஶு-ஸ்ஸ்யாதித்யபர்ண-ந்தஸ்மை ஶுஷ்காக்ரம்-வ்ரு'ஂஶ்சேதேஷ வை வநஸ்பதீநா-மபஶவ்யோ-'பஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி பஹுபர்ண-ந்தஸ்மை பஹுஶாகம்-வ்ரு'ஂஶ்சேதேஷ வை [ ] 16
வநஸ்பதீநா-ம்பஶவ்யஃ பஶுமாநேவ பவதி ப்ரதிஷ்டிதம்-வ்ரு'ஂஶ்சே-த்ப்ரதிஷ்டாகாமஸ்யைஷ வை வநஸ்பதீநா-ம்ப்ரதிஷ்டிதோ ய-ஸ்ஸமே பூம்யை ஸ்வாத்யோநே ரூடஃ ப்ரத்யேவ திஷ்டதி யஃ ப்ரத்யங்ஙுபநதஸ்தம்-வ்ரு'ஂஶ்சே-த்ஸ ஹி மேதமப்யுபநதஃ பஞ்சாரத்நி-ந்தஸ்மை வ்ரு'ஶ்சேத்ய-ங்காமயேதோபைநமுத்தரோ யஜ்ஞோ நமேதிதி பஞ்சாக்ஷரா பங்க்திஃ பாங்க்தோ யஜ்ஞ உபைநமுத்தரோ யஜ்ஞோ [யஜ்ஞஃ, நமதி ஷடரத்நி] 17
நமதி ஷடரத்நி-ம்ப்ரதிஷ்டாகாமஸ்ய ஷட்வா ரு'தவ ரு'துஷ்வேவ ப்ரதி திஷ்டதி ஸப்தாரத்நி-ம்பஶுகாமஸ்ய ஸப்தபதா ஶக்வரீ பஶவ-ஶ்ஶக்வரீ பஶூநேவாவ ருந்தே நவாரத்நி-ந்தேஜஸ்காமஸ்ய த்ரிவ்ரு'தா ஸ்தோமேந ஸம்மித-ந்தேஜஸ்த்ரிவ்ரு'-த்தேஜஸ்வ்யேவ பவ-த்யேகாதஶாரத்நி-மிந்த்ரியகாம-ஸ்யைகாதஶாக்ஷரா த்ரிஷ்டுகிந்த்ரிய-ந்த்ரிஷ்டுகிந்த்ரியாவ்யேவ பவதி பஞ்சதஶாரத்நி-ம்ப்ராத்ரு'வ்யவதஃ பஞ்சதஶோ வஜ்ரோ ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை ஸப்ததஶாரத்நி-ம்ப்ரஜாகாமஸ்ய ஸப்ததஶஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யா ஏகவிக்ம்ஶத்யரத்நி-ம்ப்ரதிஷ்டாகாம-ஸ்யைகவிக்ம்ஶ-ஸ்ஸ்தோமாநா-ம்ப்ரதிஷ்டா ப்ரதிஷ்டித்யா அஷ்டாஶ்ரிர்பவ-த்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ தேஜோ காயத்ரீ காயத்ரீ யஜ்ஞமுக-ந்தேஜஸைவ காயத்ரியா யஜ்ஞமுகேந ஸம்மிதஃ ॥ 18 ॥
(ஜுஷே - ஸதேஜஸ - மநக்ஷஸங்கம் - பஹுஶாகம்-வ்ரு'ஂஶ்சேதேஷ வை - யஜ்ஞ உபைநமுத்தரோ யஜ்ஞ - ஆப்த்யா - ஏகாந்நவிக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 3)
ப்ரு'திவ்யை த்வா-'ந்தரிக்ஷாய த்வா திவே த்வேத்யாஹைப்ய ஏவைநம்-லோஂகேப்யஃ ப்ரோக்ஷதி பராஞ்ச-ம்ப்ரோக்ஷதி பராஙிவ ஹி ஸுவர்கோ லோகஃ க்ரூரமிவ வா ஏத-த்கரோதி ய-த்கநத்யபோ-'வ நயதி ஶாந்த்யை யவமதீரவ நயத்யூர்க்வை யவோ யஜமாநேந யூப-ஸ்ஸம்மிதோ யாவாநேவ யஜமாந-ஸ்தாவதீ-மேவாஸ்மி-ந்நூர்ஜ-ந்ததாதி [மேவாஸ்மி-ந்நூர்ஜ-ந்ததாதி, பித்ரு'ணாக்ம் ஸதநமஸீதி] 19
பித்ரு'ணாக்ம் ஸதநமஸீதி பர்ஹிரவ ஸ்த்ரு'ணாதி பித்ரு'தேவத்யா(1)க்க் ஹ்யேத-த்யந்நிகாதம்-யஂ-த்பர்ஹிரநவஸ்தீர்ய மிநுயா-த்பித்ரு'தேவத்யோ நிகாத-ஸ்ஸ்யா-த்பர்ஹிரவஸ்தீர்ய மிநோத்யஸ்யாமேவைந-ம்மிநோதி யூபஶகலமவாஸ்யதி ஸதேஜஸமேவைந-ம்மிநோதி தேவஸ்த்வா ஸவிதா மத்த்வா-'நக்த்வித்யாஹ தேஜஸைவைநமநக்தி ஸுபிப்பலாப்ய-ஸ்த்வௌஷதீப்ய இதி சஷால-ம்ப்ரதி- [சஷால-ம்ப்ரதி, முஞ்சதி தஸ்மாச்சீர்ஷத] 20
-முஞ்சதி தஸ்மாச்சீர்ஷத ஓஷதயஃ பல-ங்க்ரு'ஹ்ணந்த்யநக்தி தேஜோ வா ஆஜ்யம்-யஂஜமாநேநாக்நிஷ்டா-'ஶ்ரி-ஸ்ஸம்மிதா யதக்நிஷ்டா-மஶ்ரிமநக்தி யஜமாநமேவ தேஜஸா 'நக்த்யாந்த-மநக்த்யாந்தமேவ யஜமாந-ந்தேஜஸாநக்தி ஸர்வதஃ பரி ம்ரு'ஶத்யபரிவர்க-மேவாஸ்மி-ந்தேஜோ ததாத்யு-த்திவக்க் ஸ்தபாநா-'ந்தரிக்ஷ-ம்ப்ரு'ணேத்யாஹைஷாம்-லோஂகாநாம்-விஂத்ரு'த்யை வைஷ்ணவ்யர்சா [வைஷ்ணவ்யர்சா, கல்பயதி வைஷ்ணவோ வை] 21
கல்பயதி வைஷ்ணவோ வை தேவதயா யூப-ஸ்ஸ்வயைவைந-ந்தேவதயா கல்பயதி த்வாப்யா-ங்கல்பயதி த்விபா-த்யஜமாநஃ ப்ரதிஷ்டித்யை ய-ங்காமயேத தேஜஸைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண வ்யர்தயேய-மித்யக்நிஷ்டா-ந்தஸ்யாஶ்ரி-மாஹவநீயாதித்தம்-வேஂத்தம்-வாஂ-'தி நாவயே-த்தேஜஸைவைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண வ்யர்தயதி ய-ங்காமயேத தேஜஸைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண ஸமர்தயேயமி- [ஸமர்தயேயமிதி, அக்நிஷ்டா-] 22
-த்யக்நிஷ்டா-ந்தஸ்யாஶ்ரிமாஹவநீயேந ஸ-ம்மிநுயா-த்தேஜஸைவைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண ஸமர்தயதி ப்ரஹ்மவநி-ந்த்வா க்ஷத்ரவநிமித்யாஹ யதாயஜுரேவைத-த்பரி வ்யயத்யூர்க்வை ரஶநா யஜமாநேந யூப-ஸ்ஸம்மிதோ யஜமாநமேவோர்ஜா ஸமர்தயதி நாபிதக்நே பரி வ்யயதி நாபிதக்ந ஏவாஸ்மா ஊர்ஜ-ந்ததாதி தஸ்மாந்நாபிதக்ந ஊர்ஜா புஞ்ஜதே ய-ங்காமயேதோர்ஜைநம்- [ய-ங்காமயேதோர்ஜைநம், வ்யர்தயேய-] 23
ஂவ்யர்தயேய-மித்யூர்த்வாம்-வாஂ தஸ்யாவாசீம்-வாஂ-'வோஹேதூர்ஜைவைநம்-வ்யஂர்தயதி யதி காமயேத வர்ஷுகஃ பர்ஜந்யஃ ஸ்யாதித்ய-வாசீமவோஹே-த்வ்ரு'ஷ்டிமேவ நி யச்சதி யதி காமயேதாவர்ஷுக-ஸ்ஸ்யாதித்யூர்த்வாமுதூஹே-த்வ்ரு'ஷ்டிமேவோ-த்யச்சதி பித்ரு'ணா-ந்நிகாத-ம்மநுஷ்யாணாமூர்த்வ-ந்நிகாதாதா ரஶநாயா ஓஷதீநாக்ம் ரஶநா விஶ்வேஷா- [விஶ்வேஷாம், தேவாநா-] 24
-ந்தேவாநா-மூர்த்வக்ம் ரஶநாயா ஆ சஷாலாதிந்த்ரஸ்ய சஷாலக்ம் ஸாத்த்யாநாமதிரிக்தக்ம் ஸ வா ஏஷ ஸர்வதேவத்யோ யத்யூபோ யத்யூப-ம்மிநோதி ஸர்வா ஏவ தேவதாஃ ப்ரீணாதி யஜ்ஞேந வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தே-'மந்யந்த மநுஷ்யா நோ-'ந்வாபவிஷ்யந்தீதி தே யூபேந யோபயித்வா ஸுவர்கம் ஂலோகமாய-ந்தம்ரு'ஷயோ யூபேநைவாநு ப்ராஜாந-ந்த-த்யூபஸ்ய யூபத்வம்- [யூபத்வம், ய-த்யூப-] 25
ஂய-த்யூப-ம்மிநோதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ப்ரஜ்ஞாத்யை புரஸ்தா-ந்மிநோதி புரஸ்தாத்தி யஜ்ஞஸ்ய ப்ரஜ்ஞாயதே ப்ரஜ்ஞாதக்ம் ஹி த-த்யததிபந்ந ஆஹுரித-ங்கார்யமாஸீதிதி ஸாத்த்யா வை தேவா யஜ்ஞமத்யமந்யந்த தாந். யஜ்ஞோ நாஸ்ப்ரு'ஶ-த்தாந். ய-த்யஜ்ஞஸ்யாதிரிக்தமாஸீ-த்ததஸ்ப்ரு'ஶததிரிக்தம்-வாஂ ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய யதக்நாவக்நி-ம்மதித்வா ப்ரஹரத்யதிரிக்தமேத- [ப்ரஹரத்யதிரிக்தமேதத், யூபஸ்ய] 26
-த்யூபஸ்ய யதூர்த்வ-ஞ்சஷாலா-த்தேஷா-ந்த-த்பாகதேய-ந்தாநேவ தேந ப்ரீணாதி தேவா வை ஸக்க்ஸ்திதே ஸோமே ப்ர ஸ்ருசோ-'ஹர-ந்ப்ர யூப-ந்தே-'மந்யந்த யஜ்ஞவேஶஸம்-வாஂ இத-ங்குர்ம இதி தே ப்ரஸ்தரக்க் ஸ்ருசா-ந்நிஷ்க்ரயண-மபஶ்யந்-த்ஸ்வரும்-யூஂபஸ்ய ஸக்க்ஸ்திதே ஸோமே ப்ர ப்ரஸ்தரக்ம் ஹரதி ஜுஹோதி ஸ்வருமயஜ்ஞவேஶஸாய ॥ 27 ॥
ப்ரு'திவ்யை த்வா-'ந்தரிக்ஷாய த்வா திவே த்வேத்யாஹைப்ய ஏவைநம்-லோஂகேப்யஃ ப்ரோக்ஷதி பராஞ்ச-ம்ப்ரோக்ஷதி பராஙிவ ஹி ஸுவர்கோ லோகஃ க்ரூரமிவ வா ஏத-த்கரோதி ய-த்கநத்யபோ-'வ நயதி ஶாந்த்யை யவமதீரவ நயத்யூர்க்வை யவோ யஜமாநேந யூப-ஸ்ஸம்மிதோ யாவாநேவ யஜமாந-ஸ்தாவதீ-மேவாஸ்மி-ந்நூர்ஜ-ந்ததாதி [மேவாஸ்மி-ந்நூர்ஜ-ந்ததாதி, பித்ரு'ணாக்ம் ஸதநமஸீதி] 19
பித்ரு'ணாக்ம் ஸதநமஸீதி பர்ஹிரவ ஸ்த்ரு'ணாதி பித்ரு'தேவத்யா(1)க்க் ஹ்யேத-த்யந்நிகாதம்-யஂ-த்பர்ஹிரநவஸ்தீர்ய மிநுயா-த்பித்ரு'தேவத்யோ நிகாத-ஸ்ஸ்யா-த்பர்ஹிரவஸ்தீர்ய மிநோத்யஸ்யாமேவைந-ம்மிநோதி யூபஶகலமவாஸ்யதி ஸதேஜஸமேவைந-ம்மிநோதி தேவஸ்த்வா ஸவிதா மத்த்வா-'நக்த்வித்யாஹ தேஜஸைவைநமநக்தி ஸுபிப்பலாப்ய-ஸ்த்வௌஷதீப்ய இதி சஷால-ம்ப்ரதி- [சஷால-ம்ப்ரதி, முஞ்சதி தஸ்மாச்சீர்ஷத] 20
-முஞ்சதி தஸ்மாச்சீர்ஷத ஓஷதயஃ பல-ங்க்ரு'ஹ்ணந்த்யநக்தி தேஜோ வா ஆஜ்யம்-யஂஜமாநேநாக்நிஷ்டா-'ஶ்ரி-ஸ்ஸம்மிதா யதக்நிஷ்டா-மஶ்ரிமநக்தி யஜமாநமேவ தேஜஸா 'நக்த்யாந்த-மநக்த்யாந்தமேவ யஜமாந-ந்தேஜஸாநக்தி ஸர்வதஃ பரி ம்ரு'ஶத்யபரிவர்க-மேவாஸ்மி-ந்தேஜோ ததாத்யு-த்திவக்க் ஸ்தபாநா-'ந்தரிக்ஷ-ம்ப்ரு'ணேத்யாஹைஷாம்-லோஂகாநாம்-விஂத்ரு'த்யை வைஷ்ணவ்யர்சா [வைஷ்ணவ்யர்சா, கல்பயதி வைஷ்ணவோ வை] 21
கல்பயதி வைஷ்ணவோ வை தேவதயா யூப-ஸ்ஸ்வயைவைந-ந்தேவதயா கல்பயதி த்வாப்யா-ங்கல்பயதி த்விபா-த்யஜமாநஃ ப்ரதிஷ்டித்யை ய-ங்காமயேத தேஜஸைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண வ்யர்தயேய-மித்யக்நிஷ்டா-ந்தஸ்யாஶ்ரி-மாஹவநீயாதித்தம்-வேஂத்தம்-வாஂ-'தி நாவயே-த்தேஜஸைவைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண வ்யர்தயதி ய-ங்காமயேத தேஜஸைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண ஸமர்தயேயமி- [ஸமர்தயேயமிதி, அக்நிஷ்டா-] 22
-த்யக்நிஷ்டா-ந்தஸ்யாஶ்ரிமாஹவநீயேந ஸ-ம்மிநுயா-த்தேஜஸைவைந-ந்தேவதாபிரிந்த்ரியேண ஸமர்தயதி ப்ரஹ்மவநி-ந்த்வா க்ஷத்ரவநிமித்யாஹ யதாயஜுரேவைத-த்பரி வ்யயத்யூர்க்வை ரஶநா யஜமாநேந யூப-ஸ்ஸம்மிதோ யஜமாநமேவோர்ஜா ஸமர்தயதி நாபிதக்நே பரி வ்யயதி நாபிதக்ந ஏவாஸ்மா ஊர்ஜ-ந்ததாதி தஸ்மாந்நாபிதக்ந ஊர்ஜா புஞ்ஜதே ய-ங்காமயேதோர்ஜைநம்- [ய-ங்காமயேதோர்ஜைநம், வ்யர்தயேய-] 23
ஂவ்யர்தயேய-மித்யூர்த்வாம்-வாஂ தஸ்யாவாசீம்-வாஂ-'வோஹேதூர்ஜைவைநம்-வ்யஂர்தயதி யதி காமயேத வர்ஷுகஃ பர்ஜந்யஃ ஸ்யாதித்ய-வாசீமவோஹே-த்வ்ரு'ஷ்டிமேவ நி யச்சதி யதி காமயேதாவர்ஷுக-ஸ்ஸ்யாதித்யூர்த்வாமுதூஹே-த்வ்ரு'ஷ்டிமேவோ-த்யச்சதி பித்ரு'ணா-ந்நிகாத-ம்மநுஷ்யாணாமூர்த்வ-ந்நிகாதாதா ரஶநாயா ஓஷதீநாக்ம் ரஶநா விஶ்வேஷா- [விஶ்வேஷாம், தேவாநா-] 24
-ந்தேவாநா-மூர்த்வக்ம் ரஶநாயா ஆ சஷாலாதிந்த்ரஸ்ய சஷாலக்ம் ஸாத்த்யாநாமதிரிக்தக்ம் ஸ வா ஏஷ ஸர்வதேவத்யோ யத்யூபோ யத்யூப-ம்மிநோதி ஸர்வா ஏவ தேவதாஃ ப்ரீணாதி யஜ்ஞேந வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தே-'மந்யந்த மநுஷ்யா நோ-'ந்வாபவிஷ்யந்தீதி தே யூபேந யோபயித்வா ஸுவர்கம் ஂலோகமாய-ந்தம்ரு'ஷயோ யூபேநைவாநு ப்ராஜாந-ந்த-த்யூபஸ்ய யூபத்வம்- [யூபத்வம், ய-த்யூப-] 25
ஂய-த்யூப-ம்மிநோதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ப்ரஜ்ஞாத்யை புரஸ்தா-ந்மிநோதி புரஸ்தாத்தி யஜ்ஞஸ்ய ப்ரஜ்ஞாயதே ப்ரஜ்ஞாதக்ம் ஹி த-த்யததிபந்ந ஆஹுரித-ங்கார்யமாஸீதிதி ஸாத்த்யா வை தேவா யஜ்ஞமத்யமந்யந்த தாந். யஜ்ஞோ நாஸ்ப்ரு'ஶ-த்தாந். ய-த்யஜ்ஞஸ்யாதிரிக்தமாஸீ-த்ததஸ்ப்ரு'ஶததிரிக்தம்-வாஂ ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய யதக்நாவக்நி-ம்மதித்வா ப்ரஹரத்யதிரிக்தமேத- [ப்ரஹரத்யதிரிக்தமேதத், யூபஸ்ய] 26
-த்யூபஸ்ய யதூர்த்வ-ஞ்சஷாலா-த்தேஷா-ந்த-த்பாகதேய-ந்தாநேவ தேந ப்ரீணாதி தேவா வை ஸக்க்ஸ்திதே ஸோமே ப்ர ஸ்ருசோ-'ஹர-ந்ப்ர யூப-ந்தே-'மந்யந்த யஜ்ஞவேஶஸம்-வாஂ இத-ங்குர்ம இதி தே ப்ரஸ்தரக்க் ஸ்ருசா-ந்நிஷ்க்ரயண-மபஶ்யந்-த்ஸ்வரும்-யூஂபஸ்ய ஸக்க்ஸ்திதே ஸோமே ப்ர ப்ரஸ்தரக்ம் ஹரதி ஜுஹோதி ஸ்வருமயஜ்ஞவேஶஸாய ॥ 27 ॥
(ததாதி - ப்ரத்ய்ரு' - சா - ஸமர்தயேயமித்யூ - ர்ஜைநம் - ஂவிஶ்வேஷாம் - ஂயூபத்வ - மதிரிக்தமேத-த்- த்விசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 4)
ஸாத்த்யா வை தேவா அஸ்மிஂல்லோக ஆஸ-ந்நாந்ய-த்கி-ஞ்சந மிஷ-த்தே-'க்நிமேவாக்நயே மேதாயா 'லபந்த ந ஹ்யந்யதாலப்யம்-மவிந்த-ந்ததோ வா இமாஃ ப்ரஜாஃ ப்ராஜாயந்த யதக்நாவக்நி-ம்மதித்வா ப்ரஹரதி ப்ரஜாநா-ம்ப்ரஜநநாய ருத்ரோ வா ஏஷ யதக்நிர்யஜமாநஃ பஶுர்ய-த்பஶுமாலப்யாக்நி-ம்மந்தே-த்ருத்ராய யஜமாந- [யஜமாநம், அபி தத்த்யா-] 28
-மபி தத்த்யா-த்ப்ரமாயுக-ஸ்ஸ்யாததோ கல்வாஹுரக்நி-ஸ்ஸர்வா தேவதா ஹவிரேதத்ய-த்பஶுரிதி ய-த்பஶுமாலப்யாக்நி-ம்மந்ததி ஹவ்யாயைவா-''ஸந்நாய ஸர்வா தேவதா ஜநய-த்யுபாக்ரு'த்யைவ மந்த்ய-ஸ்தந்நேவா-''லப்த-ந்நேவாநாலப்த-மக்நே-ர்ஜநித்ர-மஸீத்யாஹாக்நேர்ஹ்யேத-ஜ்ஜநித்ரம்-வ்ரு'ஂஷணௌ ஸ்த இத்யாஹ வ்ரு'ஷணௌ [வ்ரு'ஷணௌ, ஹ்யேதா-] 29
ஹ்யேதா-வுர்வஶ்யஸ்யாயு-ரஸீத்யாஹ மிதுநத்வாய க்ரு'தேநாக்தே வ்ரு'ஷண-ந்ததாதாமித்யாஹ வ்ரு'ஷணக்க் ஹ்யேதே ததாதே யே அக்நி-ங்காயத்ர-ஞ்சந்தோ-'நு ப்ர ஜாயஸ்வேத்யாஹ சந்தோபிரேவைந-ம்ப்ர ஜநயத்யக்நயே மத்யமாநாயாநு ப்ரூஹீத்யாஹ ஸாவித்ரீம்ரு'சமந்வாஹ ஸவித்ரு'ப்ரஸூத ஏவைந-ம்மந்ததி ஜாதாயாநு ப்ரூஹி [ப்ரூஹி, ப்ரஹ்ரியமாணாயா-'நு] 30
ப்ரஹ்ரியமாணாயா-'நு ப்ரூஹீத்யாஹ காண்டேகாண்ட ஏவைந-ங்க்ரியமாணே ஸமர்தயதி காயத்ரீ-ஸ்ஸர்வா அந்வாஹ காயத்ரசந்தா வா அக்நி-ஸ்ஸ்வேநைவைந-ஞ்சந்தஸா ஸமர்தயத்யக்நிஃ புரா பவத்யக்நி-ம்மதித்வா ப்ர ஹரதி தௌ ஸபம்வஂந்தௌ யஜமாநமபி ஸ-ம்பவதோ பவத-ந்ந-ஸ்ஸமநஸாவித்யாஹ ஶாந்த்யை ப்ரஹ்ரு'த்ய ஜுஹோதி ஜாதாயைவாஸ்மா அந்நமபி ததாத்யாஜ்யேந ஜுஹோத்யேதத்வா அக்நேஃ ப்ரிய-ந்தாம யதாஜ்ய-ம்ப்ரியேணைவைந-ந்தாம்நா ஸமர்தயத்யதோ தேஜஸா ॥ 31 ॥
ஸாத்த்யா வை தேவா அஸ்மிஂல்லோக ஆஸ-ந்நாந்ய-த்கி-ஞ்சந மிஷ-த்தே-'க்நிமேவாக்நயே மேதாயா 'லபந்த ந ஹ்யந்யதாலப்யம்-மவிந்த-ந்ததோ வா இமாஃ ப்ரஜாஃ ப்ராஜாயந்த யதக்நாவக்நி-ம்மதித்வா ப்ரஹரதி ப்ரஜாநா-ம்ப்ரஜநநாய ருத்ரோ வா ஏஷ யதக்நிர்யஜமாநஃ பஶுர்ய-த்பஶுமாலப்யாக்நி-ம்மந்தே-த்ருத்ராய யஜமாந- [யஜமாநம், அபி தத்த்யா-] 28
-மபி தத்த்யா-த்ப்ரமாயுக-ஸ்ஸ்யாததோ கல்வாஹுரக்நி-ஸ்ஸர்வா தேவதா ஹவிரேதத்ய-த்பஶுரிதி ய-த்பஶுமாலப்யாக்நி-ம்மந்ததி ஹவ்யாயைவா-''ஸந்நாய ஸர்வா தேவதா ஜநய-த்யுபாக்ரு'த்யைவ மந்த்ய-ஸ்தந்நேவா-''லப்த-ந்நேவாநாலப்த-மக்நே-ர்ஜநித்ர-மஸீத்யாஹாக்நேர்ஹ்யேத-ஜ்ஜநித்ரம்-வ்ரு'ஂஷணௌ ஸ்த இத்யாஹ வ்ரு'ஷணௌ [வ்ரு'ஷணௌ, ஹ்யேதா-] 29
ஹ்யேதா-வுர்வஶ்யஸ்யாயு-ரஸீத்யாஹ மிதுநத்வாய க்ரு'தேநாக்தே வ்ரு'ஷண-ந்ததாதாமித்யாஹ வ்ரு'ஷணக்க் ஹ்யேதே ததாதே யே அக்நி-ங்காயத்ர-ஞ்சந்தோ-'நு ப்ர ஜாயஸ்வேத்யாஹ சந்தோபிரேவைந-ம்ப்ர ஜநயத்யக்நயே மத்யமாநாயாநு ப்ரூஹீத்யாஹ ஸாவித்ரீம்ரு'சமந்வாஹ ஸவித்ரு'ப்ரஸூத ஏவைந-ம்மந்ததி ஜாதாயாநு ப்ரூஹி [ப்ரூஹி, ப்ரஹ்ரியமாணாயா-'நு] 30
ப்ரஹ்ரியமாணாயா-'நு ப்ரூஹீத்யாஹ காண்டேகாண்ட ஏவைந-ங்க்ரியமாணே ஸமர்தயதி காயத்ரீ-ஸ்ஸர்வா அந்வாஹ காயத்ரசந்தா வா அக்நி-ஸ்ஸ்வேநைவைந-ஞ்சந்தஸா ஸமர்தயத்யக்நிஃ புரா பவத்யக்நி-ம்மதித்வா ப்ர ஹரதி தௌ ஸபம்வஂந்தௌ யஜமாநமபி ஸ-ம்பவதோ பவத-ந்ந-ஸ்ஸமநஸாவித்யாஹ ஶாந்த்யை ப்ரஹ்ரு'த்ய ஜுஹோதி ஜாதாயைவாஸ்மா அந்நமபி ததாத்யாஜ்யேந ஜுஹோத்யேதத்வா அக்நேஃ ப்ரிய-ந்தாம யதாஜ்ய-ம்ப்ரியேணைவைந-ந்தாம்நா ஸமர்தயத்யதோ தேஜஸா ॥ 31 ॥
(யஜமாந-மாஹ வ்ரு'ஷணௌ-ஜாதாயாநு ப்ரூஹ்யா-ப்ய -ஷ்டாதஶ ச) (அ. 5)
இஷே த்வேதி பர்ஹிரா தத்த இச்சத இவ ஹ்யேஷ யோ யஜத உபவீரஸீத்யாஹோப ஹ்யேநாநாகரோத்யுபோ தேவா-ந்தைவீர்விஶஃ ப்ராகுரித்யாஹ தைவீர்ஹ்யேதா விஶஃ ஸதீர்தேவாநுபயந்தி வஹ்நீருஶிஜ இத்யாஹர்த்விஜோ வை வஹ்நய உஶிஜ-ஸ்தஸ்மாதேவமாஹ ப்ரு'ஹஸ்பதே தாரயா வஸூநீ- [வஸூநீதி, ஆஹ ப்ரஹ்ம வை] 32
-த்யாஹ ப்ரஹ்ம வை தேவாநா-ம்ப்ரு'ஹஸ்பதி ர்ப்ரஹ்மணைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே ஹவ்யா தே ஸ்வதந்தாமித்யாஹ ஸ்வதயத்யேவைநா-ந்தேவ த்வஷ்டர்வஸு ரண்வேத்யாஹ த்வஷ்டா வை பஶூநா-ம்மிதுநாநாக்ம் ரூபக்ரு'-த்ரூபமேவ பஶுஷு ததாதி ரேவதீ ரமத்த்வமித்யாஹ பஶவோ வை ரேவதீஃ பஶூநேவாஸ்மை ரமயதி தேவஸ்ய த்வா ஸவிதுஃ ப்ரஸவ இதி [இதி, ரஶநாமா தத்தே] 33
ரஶநாமா தத்தே ப்ரஸூத்யா அஶ்விநோர்பாஹுப்யா-மித்யாஹாஶ்விநௌ ஹி தேவாநாமத்த்வர்யூ ஆஸ்தா-ம்பூஷ்ணோ ஹஸ்தாப்யாமித்யாஹ யத்யா ரு'தஸ்ய த்வா தேவஹவிஃ பாஶேநா-'' ரப இத்யாஹ ஸத்யம்-வாஂ ரு'தக்ம் ஸத்யேநைவைநம்ரு'தேநா ''ரபதே 'க்ஷ்ணயா பரி ஹரதி வத்த்யக்ம் ஹி ப்ரத்யஞ்ச-ம்ப்ரதி முஞ்சந்தி வ்யாவ்ரு'த்த்யை தர்ஷா மாநுஷாநிதி நி யுநக்தி த்ரு'த்யா அத்ப்ய- [அத்ப்யஃ, த்வௌஷதீப்யஃ] 34
-ஸ்த்வௌஷதீப்யஃ ப்ரோக்ஷாமீத்யாஹாத்ப்யோ ஹ்யேஷ ஓஷதீப்ய-ஸ்ஸபம்வஂதி ய-த்பஶுரபா-ம்பேருரஸீத்யாஹைஷ ஹ்யபா-ம்பாதா யோ மேதாயா-'' ரப்யதே ஸ்வாத்த-ஞ்சி-த்ஸதேவக்ம் ஹவ்யமாபோ தேவீ-ஸ்ஸ்வததைநமித்யாஹ ஸ்வதயத்யேவைந-முபரிஷ்டா-த்ப்ரோக்ஷத்யுபரிஷ்டாதேவைந-ம்மேத்த்ய-ங்கரோதி பாயயத்யந்தரத ஏவைந-ம்மேத்த்ய-ங்கரோத்யதஸ்தாதுபோக்ஷதி ஸர்வத ஏவைந-ம்மேத்த்ய-ங்கரோதி ॥ 35 ॥
இஷே த்வேதி பர்ஹிரா தத்த இச்சத இவ ஹ்யேஷ யோ யஜத உபவீரஸீத்யாஹோப ஹ்யேநாநாகரோத்யுபோ தேவா-ந்தைவீர்விஶஃ ப்ராகுரித்யாஹ தைவீர்ஹ்யேதா விஶஃ ஸதீர்தேவாநுபயந்தி வஹ்நீருஶிஜ இத்யாஹர்த்விஜோ வை வஹ்நய உஶிஜ-ஸ்தஸ்மாதேவமாஹ ப்ரு'ஹஸ்பதே தாரயா வஸூநீ- [வஸூநீதி, ஆஹ ப்ரஹ்ம வை] 32
-த்யாஹ ப்ரஹ்ம வை தேவாநா-ம்ப்ரு'ஹஸ்பதி ர்ப்ரஹ்மணைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே ஹவ்யா தே ஸ்வதந்தாமித்யாஹ ஸ்வதயத்யேவைநா-ந்தேவ த்வஷ்டர்வஸு ரண்வேத்யாஹ த்வஷ்டா வை பஶூநா-ம்மிதுநாநாக்ம் ரூபக்ரு'-த்ரூபமேவ பஶுஷு ததாதி ரேவதீ ரமத்த்வமித்யாஹ பஶவோ வை ரேவதீஃ பஶூநேவாஸ்மை ரமயதி தேவஸ்ய த்வா ஸவிதுஃ ப்ரஸவ இதி [இதி, ரஶநாமா தத்தே] 33
ரஶநாமா தத்தே ப்ரஸூத்யா அஶ்விநோர்பாஹுப்யா-மித்யாஹாஶ்விநௌ ஹி தேவாநாமத்த்வர்யூ ஆஸ்தா-ம்பூஷ்ணோ ஹஸ்தாப்யாமித்யாஹ யத்யா ரு'தஸ்ய த்வா தேவஹவிஃ பாஶேநா-'' ரப இத்யாஹ ஸத்யம்-வாஂ ரு'தக்ம் ஸத்யேநைவைநம்ரு'தேநா ''ரபதே 'க்ஷ்ணயா பரி ஹரதி வத்த்யக்ம் ஹி ப்ரத்யஞ்ச-ம்ப்ரதி முஞ்சந்தி வ்யாவ்ரு'த்த்யை தர்ஷா மாநுஷாநிதி நி யுநக்தி த்ரு'த்யா அத்ப்ய- [அத்ப்யஃ, த்வௌஷதீப்யஃ] 34
-ஸ்த்வௌஷதீப்யஃ ப்ரோக்ஷாமீத்யாஹாத்ப்யோ ஹ்யேஷ ஓஷதீப்ய-ஸ்ஸபம்வஂதி ய-த்பஶுரபா-ம்பேருரஸீத்யாஹைஷ ஹ்யபா-ம்பாதா யோ மேதாயா-'' ரப்யதே ஸ்வாத்த-ஞ்சி-த்ஸதேவக்ம் ஹவ்யமாபோ தேவீ-ஸ்ஸ்வததைநமித்யாஹ ஸ்வதயத்யேவைந-முபரிஷ்டா-த்ப்ரோக்ஷத்யுபரிஷ்டாதேவைந-ம்மேத்த்ய-ங்கரோதி பாயயத்யந்தரத ஏவைந-ம்மேத்த்ய-ங்கரோத்யதஸ்தாதுபோக்ஷதி ஸர்வத ஏவைந-ம்மேத்த்ய-ங்கரோதி ॥ 35 ॥
(வஸூநீதி-ப்ரஸவ இத்ய-த்ப்யோ-'ந்தரத ஏவைநம் - தஶ ச) (அ. 6)
அக்நிநா வை ஹோத்ரா தேவா அஸுரா-நப்யபவ-ந்நக்நயே ஸமித்த்யமாநாயாநு ப்ரூஹீத்யாஹ ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை ஸப்ததஶ ஸாமிதேநீரந்வாஹ ஸப்ததஶஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யை ஸப்ததஶாந்வாஹ த்வாதஶ மாஸாஃ பஞ்சர்தவ-ஸ்ஸ ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ம்ப்ரஜா அநு ப்ரஜாயந்தே ப்ரஜாநா-ம்ப்ரஜநநாய தேவா வை ஸாமிதேநீரநூச்ய யஜ்ஞ-ந்நாந்வபஶ்யந்-த்ஸ ப்ரஜாபதி-ஸ்தூஷ்ணீ-மாகார- [-மாகாரம், ஆ 'காரய-த்ததோ வை] 36
-மா 'காரய-த்ததோ வை தேவா யஜ்ஞமந்வபஶ்யந். ய-த்தூஷ்ணீ-மாகார-மாகாரயதி யஜ்ஞஸ்யாநுக்யாத்யா அஸுரேஷு வை யஜ்ஞ ஆஸீ-த்த-ந்தேவாஸ்தூஷ்ணீக்ம் ஹோமேநாவ்ரு'ஞ்ஜத ய-த்தூஷ்ணீ-மாகார-மாகாரயதி ப்ராத்ரு'வ்யஸ்யை வ த-த்யஜ்ஞம்-வ்ரு'ஂங்க்தே பரிதீந்-த்ஸ-ம்மார்ஷ்டி புநாத்யேவைநா-ந்த்ரிஸ்த்ரி-ஸ்ஸ-ம்மார்ஷ்டி த்ர்யாவ்ரு'த்தி யஜ்ஞோ-'தோ ரக்ஷஸாமபஹத்யை த்வாதஶ ஸ-ம்பத்யந்தே த்வாதஶ [த்வாதஶ, மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-] 37
மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரமேவ ப்ரீணாத்யதோ ஸம்வஂத்ஸரமேவாஸ்மா உப ததாதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ஸமஷ்ட்யை ஶிரோ வா ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய யதாகாரோ-'க்நி-ஸ்ஸர்வா தேவதா யதாகார-மாகாரயதி ஶீர்ஷத ஏவ யஜ்ஞஸ்ய யஜமாந-ஸ்ஸர்வா தேவதா அவ ருந்தே ஶிரோ வா ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய யதாகார ஆத்மா பஶுராகாரமாகார்ய பஶுக்ம் ஸமநக்த்யாத்மந்நேவ யஜ்ஞஸ்ய [யஜ்ஞஸ்ய, ஶிரஃ ப்ரதி ததாதி] 38
ஶிரஃ ப்ரதி ததாதி ஸ-ந்தே ப்ராணோ வாயுநா கச்சதாமித்யாஹ வாயுதேவத்யோ வை ப்ராணோ வாயாவேவாஸ்ய ப்ராண-ஞ்ஜுஹோதி ஸம்-யஂஜத்ரைரங்காநி ஸம்-யஂஜ்ஞபதிராஶிஷேத்யாஹ யஜ்ஞபதிமேவாஸ்யா-''ஶிஷ-ங்கமயதி விஶ்வரூபோ வை த்வாஷ்ட்ர உபரிஷ்டா-த்பஶுமப்யவமீ-த்தஸ்மா-துபரிஷ்டா-த்பஶோர்நாவ த்யந்தி யதுபரிஷ்டா-த்பஶுக்ம் ஸமநக்தி மேத்த்யமேவை- [மேத்த்யமேவ, ஏந-ங்கரோத்ய்ரு'த்விஜோ] 39
-ந-ங்கரோத்ய்ரு'த்விஜோ வ்ரு'ணீதே சந்தாக்ஸ்யேவ வ்ரு'ணீதே ஸப்த வ்ரு'ணீதே ஸப்த க்ராம்யாஃ பஶவஃ ஸப்தா-''ரண்யா-ஸ்ஸப்த சந்தாக்ஸ்யுபயஸ்யா வருத்த்யா ஏகாதஶ ப்ரயாஜாந். யஜதி தஶ வை பஶோஃ ப்ராணா ஆத்மைகாதஶோ யாவாநேவ பஶுஸ்த-ம்ப்ர யஜதி வபாமேகஃ பரி ஶய ஆத்மைவா-''த்மாந-ம்பரி ஶயே வஜ்ரோ வை ஸ்வதிதிர்வஜ்ரோ யூபஶகலோ க்ரு'த-ங்கலு வை தேவா வஜ்ர-ங்க்ரு'த்வா ஸோமமக்ந-ந்க்ரு'தேநாக்தௌ பஶு-ந்த்ராயேதாமித்யாஹ வஜ்ரேணைவைநம்-வஂஶே க்ரு'த்வா-''லபதே ॥ 40 ॥
அக்நிநா வை ஹோத்ரா தேவா அஸுரா-நப்யபவ-ந்நக்நயே ஸமித்த்யமாநாயாநு ப்ரூஹீத்யாஹ ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை ஸப்ததஶ ஸாமிதேநீரந்வாஹ ஸப்ததஶஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யை ஸப்ததஶாந்வாஹ த்வாதஶ மாஸாஃ பஞ்சர்தவ-ஸ்ஸ ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ம்ப்ரஜா அநு ப்ரஜாயந்தே ப்ரஜாநா-ம்ப்ரஜநநாய தேவா வை ஸாமிதேநீரநூச்ய யஜ்ஞ-ந்நாந்வபஶ்யந்-த்ஸ ப்ரஜாபதி-ஸ்தூஷ்ணீ-மாகார- [-மாகாரம், ஆ 'காரய-த்ததோ வை] 36
-மா 'காரய-த்ததோ வை தேவா யஜ்ஞமந்வபஶ்யந். ய-த்தூஷ்ணீ-மாகார-மாகாரயதி யஜ்ஞஸ்யாநுக்யாத்யா அஸுரேஷு வை யஜ்ஞ ஆஸீ-த்த-ந்தேவாஸ்தூஷ்ணீக்ம் ஹோமேநாவ்ரு'ஞ்ஜத ய-த்தூஷ்ணீ-மாகார-மாகாரயதி ப்ராத்ரு'வ்யஸ்யை வ த-த்யஜ்ஞம்-வ்ரு'ஂங்க்தே பரிதீந்-த்ஸ-ம்மார்ஷ்டி புநாத்யேவைநா-ந்த்ரிஸ்த்ரி-ஸ்ஸ-ம்மார்ஷ்டி த்ர்யாவ்ரு'த்தி யஜ்ஞோ-'தோ ரக்ஷஸாமபஹத்யை த்வாதஶ ஸ-ம்பத்யந்தே த்வாதஶ [த்வாதஶ, மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-] 37
மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரமேவ ப்ரீணாத்யதோ ஸம்வஂத்ஸரமேவாஸ்மா உப ததாதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ஸமஷ்ட்யை ஶிரோ வா ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய யதாகாரோ-'க்நி-ஸ்ஸர்வா தேவதா யதாகார-மாகாரயதி ஶீர்ஷத ஏவ யஜ்ஞஸ்ய யஜமாந-ஸ்ஸர்வா தேவதா அவ ருந்தே ஶிரோ வா ஏத-த்யஜ்ஞஸ்ய யதாகார ஆத்மா பஶுராகாரமாகார்ய பஶுக்ம் ஸமநக்த்யாத்மந்நேவ யஜ்ஞஸ்ய [யஜ்ஞஸ்ய, ஶிரஃ ப்ரதி ததாதி] 38
ஶிரஃ ப்ரதி ததாதி ஸ-ந்தே ப்ராணோ வாயுநா கச்சதாமித்யாஹ வாயுதேவத்யோ வை ப்ராணோ வாயாவேவாஸ்ய ப்ராண-ஞ்ஜுஹோதி ஸம்-யஂஜத்ரைரங்காநி ஸம்-யஂஜ்ஞபதிராஶிஷேத்யாஹ யஜ்ஞபதிமேவாஸ்யா-''ஶிஷ-ங்கமயதி விஶ்வரூபோ வை த்வாஷ்ட்ர உபரிஷ்டா-த்பஶுமப்யவமீ-த்தஸ்மா-துபரிஷ்டா-த்பஶோர்நாவ த்யந்தி யதுபரிஷ்டா-த்பஶுக்ம் ஸமநக்தி மேத்த்யமேவை- [மேத்த்யமேவ, ஏந-ங்கரோத்ய்ரு'த்விஜோ] 39
-ந-ங்கரோத்ய்ரு'த்விஜோ வ்ரு'ணீதே சந்தாக்ஸ்யேவ வ்ரு'ணீதே ஸப்த வ்ரு'ணீதே ஸப்த க்ராம்யாஃ பஶவஃ ஸப்தா-''ரண்யா-ஸ்ஸப்த சந்தாக்ஸ்யுபயஸ்யா வருத்த்யா ஏகாதஶ ப்ரயாஜாந். யஜதி தஶ வை பஶோஃ ப்ராணா ஆத்மைகாதஶோ யாவாநேவ பஶுஸ்த-ம்ப்ர யஜதி வபாமேகஃ பரி ஶய ஆத்மைவா-''த்மாந-ம்பரி ஶயே வஜ்ரோ வை ஸ்வதிதிர்வஜ்ரோ யூபஶகலோ க்ரு'த-ங்கலு வை தேவா வஜ்ர-ங்க்ரு'த்வா ஸோமமக்ந-ந்க்ரு'தேநாக்தௌ பஶு-ந்த்ராயேதாமித்யாஹ வஜ்ரேணைவைநம்-வஂஶே க்ரு'த்வா-''லபதே ॥ 40 ॥
(ஆகாரம் - பத்யந்தே த்வாதஶா - ''த்மந்நேவ யஜ்ஞஸ்ய - மேத்யமேவ - கலு வா - அஷ்டாதஶ ச) (அ. 7)
பர்யக்நி கரோதி ஸர்வஹுதமேவைந-ங்கரோத்ய-ஸ்கந்தாயா-ஸ்கந்நக்ம் ஹி த-த்ய-த்துதஸ்ய ஸ்கந்ததி த்ரிஃ பர்யக்நி கரோதி த்ர்யாவ்ரு'த்தி யஜ்ஞோ-'தோ ரக்ஷஸாமபஹத்யை ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்த்யந்வாரப்யஃ பஶூ(3)-ர்நாந்வாரப்யா(3) இதி ம்ரு'த்யவே வா ஏஷ நீயதே ய-த்பஶுஸ்தம்-யஂதந்வாரபேத ப்ரமாயுகோ யஜமாந-ஸ்ஸ்யாததோ கல்வாஹு-ஸ்ஸுவர்காய வா ஏஷ லோகாய நீயதே ய- [யத், பஶுரிதி] 41
-த்பஶுரிதி யந்நாந்வாரபேத ஸுவர்கால்லோகா-த்யஜமாநோ ஹீயேத வபாஶ்ரபணீப்யா-மந்வாரபதே தந்நேவாந்வாரப்த-ந்நேவாநந்வாரப்தமுப ப்ரேஷ்ய ஹோதர்ஹவ்யா தேவேப்ய இத்யாஹேஷிதக்ம் ஹி கர்ம க்ரியதே ரேவதீர்யஜ்ஞபதி-ம்ப்ரியதா ''விஶதேத்யாஹ யதாயஜுரேவைததக்நிநா புரஸ்தாதேதி ரக்ஷஸாமபஹத்யை ப்ரு'திவ்யா-ஸ்ஸப்ரு'ஞ்சஃ பாஹீதி பர்ஹி- [பர்ஹிஃ, உபா-'ஸ்யத்ய-ஸ்கந்தாயா-] 42
-ருபா-'ஸ்யத்ய-ஸ்கந்தாயா-ஸ்கந்நக்ம் ஹி த-த்ய-த்பர்ஹிஷி ஸ்கந்தத்யதோ பர்ஹிஷதமேவைந-ங்கரோதி பராம்ஆ வர்ததே-'த்த்வர்யுஃ பஶோ-ஸ்ஸஜ்ஞம்ப்யமாநா-த்பஶுப்ய ஏவ தந்நி ஹ்நுத ஆத்மநோ-'நாவ்ரஸ்காய கச்சதி ஶ்ரிய-ம்ப்ர பஶூநாப்நோதி ய ஏவம்-வேஂத பஶ்சால்லோகா வா ஏஷா ப்ராச்யுதாநீயதே ய-த்பத்நீ நமஸ்த ஆதாநேத்யாஹா-''தித்யஸ்ய வை ரஶ்மய [ரஶ்மயஃ, ஆதாநாஸ்தேப்ய] 43
ஆதாநாஸ்தேப்ய ஏவ நமஸ்கரோத்யநர்வா ப்ரேஹீத்யாஹ ப்ராத்ரு'வ்யோ வா அர்வா ப்ராத்ரு'வ்யாபநுத்த்யை க்ரு'தஸ்ய குல்யாமநு ஸஹ ப்ரஜயா ஸஹ ராயஸ்போஷேணே-த்யாஹா ''ஶிஷமேவைதாமா ஶாஸ்த ஆபோ தேவீ-ஶ்ஶுத்தாயுவ இத்யாஹ யதாயஜுரேவைதத் ॥ 44 ॥
பர்யக்நி கரோதி ஸர்வஹுதமேவைந-ங்கரோத்ய-ஸ்கந்தாயா-ஸ்கந்நக்ம் ஹி த-த்ய-த்துதஸ்ய ஸ்கந்ததி த்ரிஃ பர்யக்நி கரோதி த்ர்யாவ்ரு'த்தி யஜ்ஞோ-'தோ ரக்ஷஸாமபஹத்யை ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்த்யந்வாரப்யஃ பஶூ(3)-ர்நாந்வாரப்யா(3) இதி ம்ரு'த்யவே வா ஏஷ நீயதே ய-த்பஶுஸ்தம்-யஂதந்வாரபேத ப்ரமாயுகோ யஜமாந-ஸ்ஸ்யாததோ கல்வாஹு-ஸ்ஸுவர்காய வா ஏஷ லோகாய நீயதே ய- [யத், பஶுரிதி] 41
-த்பஶுரிதி யந்நாந்வாரபேத ஸுவர்கால்லோகா-த்யஜமாநோ ஹீயேத வபாஶ்ரபணீப்யா-மந்வாரபதே தந்நேவாந்வாரப்த-ந்நேவாநந்வாரப்தமுப ப்ரேஷ்ய ஹோதர்ஹவ்யா தேவேப்ய இத்யாஹேஷிதக்ம் ஹி கர்ம க்ரியதே ரேவதீர்யஜ்ஞபதி-ம்ப்ரியதா ''விஶதேத்யாஹ யதாயஜுரேவைததக்நிநா புரஸ்தாதேதி ரக்ஷஸாமபஹத்யை ப்ரு'திவ்யா-ஸ்ஸப்ரு'ஞ்சஃ பாஹீதி பர்ஹி- [பர்ஹிஃ, உபா-'ஸ்யத்ய-ஸ்கந்தாயா-] 42
-ருபா-'ஸ்யத்ய-ஸ்கந்தாயா-ஸ்கந்நக்ம் ஹி த-த்ய-த்பர்ஹிஷி ஸ்கந்தத்யதோ பர்ஹிஷதமேவைந-ங்கரோதி பராம்ஆ வர்ததே-'த்த்வர்யுஃ பஶோ-ஸ்ஸஜ்ஞம்ப்யமாநா-த்பஶுப்ய ஏவ தந்நி ஹ்நுத ஆத்மநோ-'நாவ்ரஸ்காய கச்சதி ஶ்ரிய-ம்ப்ர பஶூநாப்நோதி ய ஏவம்-வேஂத பஶ்சால்லோகா வா ஏஷா ப்ராச்யுதாநீயதே ய-த்பத்நீ நமஸ்த ஆதாநேத்யாஹா-''தித்யஸ்ய வை ரஶ்மய [ரஶ்மயஃ, ஆதாநாஸ்தேப்ய] 43
ஆதாநாஸ்தேப்ய ஏவ நமஸ்கரோத்யநர்வா ப்ரேஹீத்யாஹ ப்ராத்ரு'வ்யோ வா அர்வா ப்ராத்ரு'வ்யாபநுத்த்யை க்ரு'தஸ்ய குல்யாமநு ஸஹ ப்ரஜயா ஸஹ ராயஸ்போஷேணே-த்யாஹா ''ஶிஷமேவைதாமா ஶாஸ்த ஆபோ தேவீ-ஶ்ஶுத்தாயுவ இத்யாஹ யதாயஜுரேவைதத் ॥ 44 ॥
(லோகாய நீயதே ய-த்- பரஃஈ - ரஶ்மயஃ - ஸப்தத்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 8)
பஶோர்வா ஆலப்தஸ்ய ப்ராணாஞ்சுக்ரு'ச்சதி வாக்த ஆ ப்யாயதா-ம்ப்ராணஸ்த ஆ ப்யாயதாமித்யாஹ ப்ராணேப்ய ஏவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி ஸா ப்ராணேப்யோ-'தி ப்ரு'திவீக்ம் ஶு-க்ப்ர விஶதி ஶமஹோப்யாமிதி நி நயத்யஹோராத்ராப்யாமேவ ப்ரு'திவ்யை ஶுசக்ம் ஶமயத்யோஷதே த்ராயஸ்வைநக்க் ஸ்வதிதே மைநக்ம் ஹிக்ம்ஸீரித்யாஹ வஜ்ரோ வை ஸ்வதிதி- [ஸ்வதிதிஃ, ஶாந்த்யை பார்ஶ்வத] 45
-ஶ்ஶாந்த்யை பார்ஶ்வத ஆ ச்ச்யதி மத்த்யதோ ஹி மநுஷ்யா ஆ ச்ச்யந்தி திரஶ்சீநமா ச்ச்யத்யநூசீநக்ம் ஹி மநுஷ்யா ஆச்ச்யந்தி வ்யாவ்ரு'த்த்யை ரக்ஷஸா-ம்பாகோ-'ஸீதி ஸ்தவிமதோ பர்ஹிரக்த்வா-'பாஸ்யத்யஸ்நைவ ரக்ஷாக்ம்ஸி நிரவதயத இதமஹக்ம் ரக்ஷோ-'தம-ந்தமோ நயாமி யோ-'ஸ்மா-ந்த்வேஷ்டி ய-ஞ்ச வய-ந்த்விஷ்ம இத்யாஹ த்வௌ வாவ புருஷௌ ய-ஞ்சைவ [ ] 46
த்வேஷ்டி யஶ்சைந-ந்த்வேஷ்டி தாவுபாவதம-ந்தமோ நயதீஷே த்வேதி வபாமுத்கிததீச்சத இவ ஹ்யேஷ யோ யஜதே யதுபத்ரு'ந்த்யா-த்ருத்ரோ-'ஸ்ய பஶூ-ந்காதுக-ஸ்ஸ்யா-த்யந்நோபத்ரு'ந்த்யா-தயதா ஸ்யா-தந்யயோபத்ரு'ணத்த்யந்யயா ந த்ரு'த்யை க்ரு'தேந த்யாவாப்ரு'திவீ ப்ரோர்ண்வாதாமித்யாஹ த்யாவாப்ரு'திவீ ஏவ ரஸேநாநக்த்யச்சிந்நோ [ரஸேநாநக்த்யச்சிந்நஃ, ராயஃ ஸுவீர] 47
ராயஃ ஸுவீர இத்யாஹ யதாயஜுரேவைத-த்க்ரூரமிவ வா ஏத-த்கரோதி ய-த்வபா-முத்கித-த்யுர்வந்தரிக்ஷ-மந்விஹீத்யாஹ ஶாந்த்யை ப்ர வா ஏஷோ-'ஸ்மால்லோகாச்ச்யவதே யஃ பஶு-ம்ம்ரு'த்யவே நீயமாநமந்வாரபதே வபாஶ்ரபணீ புநரந்வாரபதே-'ஸ்மிந்நேவ லோகே ப்ரதி திஷ்டத்யக்நிநா புரஸ்தாதேதி ரக்ஷஸாமபஹத்யா அதோ தேவதா ஏவ ஹவ்யேநா- [ஏவ ஹவ்யேந, அந்வேதி] 48
-ந்வேதி நாந்தமமங்காரமதி ஹரே-த்யதந்தமமங்காரமதி ஹரே-த்தேவதா அதி மந்யேத வாயோ வீஹி ஸ்தோகாநாமித்யாஹ தஸ்மா-த்விபக்தா-ஸ்ஸ்தோகா அவ பத்யந்தே-'க்ரம்-வாஂ ஏத-த்பஶூநாம்-யஂ-த்வபா-'க்ரமோஷதீநா-ம்பர்ஹிரக்ரேணைவாக்ரக்ம் ஸமர்தயத்யதோ ஓஷதீஷ்வேவ பஶூ-ந்ப்ரதிஷ்டாபயதி ஸ்வாஹாக்ரு'தீப்யஃ ப்ரேஷ்யேத்யாஹ [ ] 49
யஜ்ஞஸ்ய ஸமிஷ்ட்யை ப்ராணாபாநௌ வா ஏதௌ பஶூநாம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யமாத்மா வபா ப்ரு'ஷதாஜ்யமபிகார்ய வபாமபி காரயத்யாத்மந்நேவ பஶூநா-ம்ப்ராணாபாநௌ ததாதி ஸ்வாஹோர்த்வநபஸ-ம்மாருத-ங்கச்சதமித்யாஹோர்த்வநபா ஹ ஸ்ம வை மாருதோ தேவாநாம்-வஂபாஶ்ரபணீ ப்ர ஹரதி தேநைவைநே ப்ர ஹரதி விஷூசீ ப்ர ஹரதி தஸ்மா-த்விஷ்வஞ்சௌ ப்ராணாபாநௌ ॥ 50 ॥
பஶோர்வா ஆலப்தஸ்ய ப்ராணாஞ்சுக்ரு'ச்சதி வாக்த ஆ ப்யாயதா-ம்ப்ராணஸ்த ஆ ப்யாயதாமித்யாஹ ப்ராணேப்ய ஏவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி ஸா ப்ராணேப்யோ-'தி ப்ரு'திவீக்ம் ஶு-க்ப்ர விஶதி ஶமஹோப்யாமிதி நி நயத்யஹோராத்ராப்யாமேவ ப்ரு'திவ்யை ஶுசக்ம் ஶமயத்யோஷதே த்ராயஸ்வைநக்க் ஸ்வதிதே மைநக்ம் ஹிக்ம்ஸீரித்யாஹ வஜ்ரோ வை ஸ்வதிதி- [ஸ்வதிதிஃ, ஶாந்த்யை பார்ஶ்வத] 45
-ஶ்ஶாந்த்யை பார்ஶ்வத ஆ ச்ச்யதி மத்த்யதோ ஹி மநுஷ்யா ஆ ச்ச்யந்தி திரஶ்சீநமா ச்ச்யத்யநூசீநக்ம் ஹி மநுஷ்யா ஆச்ச்யந்தி வ்யாவ்ரு'த்த்யை ரக்ஷஸா-ம்பாகோ-'ஸீதி ஸ்தவிமதோ பர்ஹிரக்த்வா-'பாஸ்யத்யஸ்நைவ ரக்ஷாக்ம்ஸி நிரவதயத இதமஹக்ம் ரக்ஷோ-'தம-ந்தமோ நயாமி யோ-'ஸ்மா-ந்த்வேஷ்டி ய-ஞ்ச வய-ந்த்விஷ்ம இத்யாஹ த்வௌ வாவ புருஷௌ ய-ஞ்சைவ [ ] 46
த்வேஷ்டி யஶ்சைந-ந்த்வேஷ்டி தாவுபாவதம-ந்தமோ நயதீஷே த்வேதி வபாமுத்கிததீச்சத இவ ஹ்யேஷ யோ யஜதே யதுபத்ரு'ந்த்யா-த்ருத்ரோ-'ஸ்ய பஶூ-ந்காதுக-ஸ்ஸ்யா-த்யந்நோபத்ரு'ந்த்யா-தயதா ஸ்யா-தந்யயோபத்ரு'ணத்த்யந்யயா ந த்ரு'த்யை க்ரு'தேந த்யாவாப்ரு'திவீ ப்ரோர்ண்வாதாமித்யாஹ த்யாவாப்ரு'திவீ ஏவ ரஸேநாநக்த்யச்சிந்நோ [ரஸேநாநக்த்யச்சிந்நஃ, ராயஃ ஸுவீர] 47
ராயஃ ஸுவீர இத்யாஹ யதாயஜுரேவைத-த்க்ரூரமிவ வா ஏத-த்கரோதி ய-த்வபா-முத்கித-த்யுர்வந்தரிக்ஷ-மந்விஹீத்யாஹ ஶாந்த்யை ப்ர வா ஏஷோ-'ஸ்மால்லோகாச்ச்யவதே யஃ பஶு-ம்ம்ரு'த்யவே நீயமாநமந்வாரபதே வபாஶ்ரபணீ புநரந்வாரபதே-'ஸ்மிந்நேவ லோகே ப்ரதி திஷ்டத்யக்நிநா புரஸ்தாதேதி ரக்ஷஸாமபஹத்யா அதோ தேவதா ஏவ ஹவ்யேநா- [ஏவ ஹவ்யேந, அந்வேதி] 48
-ந்வேதி நாந்தமமங்காரமதி ஹரே-த்யதந்தமமங்காரமதி ஹரே-த்தேவதா அதி மந்யேத வாயோ வீஹி ஸ்தோகாநாமித்யாஹ தஸ்மா-த்விபக்தா-ஸ்ஸ்தோகா அவ பத்யந்தே-'க்ரம்-வாஂ ஏத-த்பஶூநாம்-யஂ-த்வபா-'க்ரமோஷதீநா-ம்பர்ஹிரக்ரேணைவாக்ரக்ம் ஸமர்தயத்யதோ ஓஷதீஷ்வேவ பஶூ-ந்ப்ரதிஷ்டாபயதி ஸ்வாஹாக்ரு'தீப்யஃ ப்ரேஷ்யேத்யாஹ [ ] 49
யஜ்ஞஸ்ய ஸமிஷ்ட்யை ப்ராணாபாநௌ வா ஏதௌ பஶூநாம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யமாத்மா வபா ப்ரு'ஷதாஜ்யமபிகார்ய வபாமபி காரயத்யாத்மந்நேவ பஶூநா-ம்ப்ராணாபாநௌ ததாதி ஸ்வாஹோர்த்வநபஸ-ம்மாருத-ங்கச்சதமித்யாஹோர்த்வநபா ஹ ஸ்ம வை மாருதோ தேவாநாம்-வஂபாஶ்ரபணீ ப்ர ஹரதி தேநைவைநே ப்ர ஹரதி விஷூசீ ப்ர ஹரதி தஸ்மா-த்விஷ்வஞ்சௌ ப்ராணாபாநௌ ॥ 50 ॥
(ஸ்வதிதி - ஶ்சைவா - ச்சிந்நோ - ஹவ்யேநே - ஷ்யேத்யாஹ - ஷட்சத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 9)
பஶுமாலப்ய புரோடாஶ-ந்நிர்வபதி ஸமேதமேவைநமா லபதே வபயா ப்ரசர்ய புரோடாஶேந ப்ர சரத்யூர்க்வை புரோடாஶ ஊர்ஜமேவ பஶூநா-ம்மத்த்யதோ ததாத்யதோ பஶோரேவ சித்ரமபி ததாதி ப்ரு'ஷதாஜ்யஸ்யோபஹத்ய த்ரிஃ ப்ரு'ச்சதி ஶ்ரு'தக்ம் ஹவீ(3)-ஶ்ஶமிதரிதி த்ரிஷத்யா ஹி தேவா யோ-'ஶ்ரு'தக்ம் ஶ்ரு'தமாஹ ஸ ஏநஸா ப்ராணாபாநௌ வா ஏதௌ பஶூநாம்- [ஏதௌ பஶூநாம், ய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்ய-ம்பஶோஃ] 51
-ஂய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்ய-ம்பஶோஃ கலு வா ஆலப்தஸ்ய ஹ்ரு'தயமாத்மா-'பி ஸமேதி ய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யேந ஹ்ரு'தய-மபிகாரயத்யாத்மந்நேவ பஶூநா-ம்ப்ராணாபாநௌ ததாதி பஶுநா வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தே-'மந்யந்த மநுஷ்யா நோ-'ந்வாபவிஷ்யந்தீதி தஸ்ய ஶிரஃ சித்த்வா மேத-ம்ப்ராக்ஷாரயந்த்ஸ ப்ரக்ஷோ-'பவ-த்த-த்ப்ரக்ஷஸ்ய ப்ரக்ஷத்வம்-யஂ-த்ப்லக்ஷஶாகோ-த்தரபர்ஹி-ர்பவதி ஸமேதஸ்யைவ [ ] 52
பஶோரவ த்யதி பஶும்-வைஂ ஹ்ரியமாணக்ம் ரக்ஷாக்ஸ்யநு ஸசந்தே-'ந்தரா யூப-ஞ்சா-''ஹவநீய-ஞ்ச ஹரதி ரக்ஷஸாமபஹத்யை பஶோர்வா ஆலப்தஸ்ய மநோ-'ப க்ராமதி மநோதாயை ஹவிஷோ-'வதீயமாநஸ்யாநு ப்ரூஹீத்யாஹ மந ஏவாஸ்யாவ ருந்த ஏகாதஶாவதாநாந்யவ த்யதி தஶ வை பஶோஃ ப்ராணா ஆத்மைகாதஶோ யாவாநேவ பஶுஸ்தஸ்யா-'வ- [பஶுஸ்தஸ்யா-'வ, த்யதி ஹ்ரு'தயஸ்யா-] 53
-த்யதி ஹ்ரு'தயஸ்யா-க்ரே-'வ த்யத்யத ஜிஹ்வாயா அத வக்ஷஸோ யத்வை ஹ்ரு'தயேநாபிகச்சதி தஜ்ஜிஹ்வயா வததி யஜ்ஜிஹ்வயா வததி ததுரஸோ-'தி நிர்வதத்யேதத்வை பஶோர்யதாபூர்வம்-யஂஸ்யைவமவதாய யதாகாம-முத்தரேஷாமவத்யதி யதா பூர்வமேவாஸ்ய பஶோரவத்த-ம்பவதி மத்த்யதோ குதஸ்யாவ த்யதி மத்த்யதோ ஹி ப்ராண உத்தமஸ்யாவ த்ய- [உத்தமஸ்யாவ த்யதி, உத்தமோ ஹி ப்ராணோ] 54
-த்யுத்தமோ ஹி ப்ராணோ யதீதரம்-யஂதீதர-முபயமேவாஜாமி ஜாயமாநோ வை ப்ராஹ்மண-ஸ்த்ரிபிர்-ரு'ணவா ஜாயதே ப்ரஹ்மசர்யேணர்ஷிப்யோ யஜ்ஞேந தேவேப்யஃ ப்ரஜயா பித்ரு'ப்ய ஏஷ வா அந்ரு'ணோ யஃ புத்ரீ யஜ்வா ப்ரஹ்மசாரிவாஸீ ததவதாநை-ரேவா-'வ தயதே ததவதாநாநா-மவதாநத்வ-ந்தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸ-ந்தே தேவா அக்நிமப்ருவ-ந்த்வயா வீரேணாஸுராநபி பவாமேதி [பவாமேதி, ஸோ-'ப்ரவீ-த்வரம்-வ்ரு'ஂணை] 55
ஸோ-'ப்ரவீ-த்வரம்-வ்ரு'ஂணை பஶோருத்தாரமுத்தரா இதி ஸ ஏதமுத்தாரமுதஹரத தோஃ பூர்வார்தஸ்ய குத-ம்மத்த்யத-ஶ்ஶ்ரோணி-ஞ்ஜகநார்தஸ்ய ததோ தேவா அபவ-ந்பரா-'ஸுரா ய-த்த்ர்யங்காணாக்ம் ஸமவத்யதி ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவத்யக்ஷ்ணயா-'வ த்யதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ர ஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 56 ॥
பஶுமாலப்ய புரோடாஶ-ந்நிர்வபதி ஸமேதமேவைநமா லபதே வபயா ப்ரசர்ய புரோடாஶேந ப்ர சரத்யூர்க்வை புரோடாஶ ஊர்ஜமேவ பஶூநா-ம்மத்த்யதோ ததாத்யதோ பஶோரேவ சித்ரமபி ததாதி ப்ரு'ஷதாஜ்யஸ்யோபஹத்ய த்ரிஃ ப்ரு'ச்சதி ஶ்ரு'தக்ம் ஹவீ(3)-ஶ்ஶமிதரிதி த்ரிஷத்யா ஹி தேவா யோ-'ஶ்ரு'தக்ம் ஶ்ரு'தமாஹ ஸ ஏநஸா ப்ராணாபாநௌ வா ஏதௌ பஶூநாம்- [ஏதௌ பஶூநாம், ய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்ய-ம்பஶோஃ] 51
-ஂய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்ய-ம்பஶோஃ கலு வா ஆலப்தஸ்ய ஹ்ரு'தயமாத்மா-'பி ஸமேதி ய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யேந ஹ்ரு'தய-மபிகாரயத்யாத்மந்நேவ பஶூநா-ம்ப்ராணாபாநௌ ததாதி பஶுநா வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாய-ந்தே-'மந்யந்த மநுஷ்யா நோ-'ந்வாபவிஷ்யந்தீதி தஸ்ய ஶிரஃ சித்த்வா மேத-ம்ப்ராக்ஷாரயந்த்ஸ ப்ரக்ஷோ-'பவ-த்த-த்ப்ரக்ஷஸ்ய ப்ரக்ஷத்வம்-யஂ-த்ப்லக்ஷஶாகோ-த்தரபர்ஹி-ர்பவதி ஸமேதஸ்யைவ [ ] 52
பஶோரவ த்யதி பஶும்-வைஂ ஹ்ரியமாணக்ம் ரக்ஷாக்ஸ்யநு ஸசந்தே-'ந்தரா யூப-ஞ்சா-''ஹவநீய-ஞ்ச ஹரதி ரக்ஷஸாமபஹத்யை பஶோர்வா ஆலப்தஸ்ய மநோ-'ப க்ராமதி மநோதாயை ஹவிஷோ-'வதீயமாநஸ்யாநு ப்ரூஹீத்யாஹ மந ஏவாஸ்யாவ ருந்த ஏகாதஶாவதாநாந்யவ த்யதி தஶ வை பஶோஃ ப்ராணா ஆத்மைகாதஶோ யாவாநேவ பஶுஸ்தஸ்யா-'வ- [பஶுஸ்தஸ்யா-'வ, த்யதி ஹ்ரு'தயஸ்யா-] 53
-த்யதி ஹ்ரு'தயஸ்யா-க்ரே-'வ த்யத்யத ஜிஹ்வாயா அத வக்ஷஸோ யத்வை ஹ்ரு'தயேநாபிகச்சதி தஜ்ஜிஹ்வயா வததி யஜ்ஜிஹ்வயா வததி ததுரஸோ-'தி நிர்வதத்யேதத்வை பஶோர்யதாபூர்வம்-யஂஸ்யைவமவதாய யதாகாம-முத்தரேஷாமவத்யதி யதா பூர்வமேவாஸ்ய பஶோரவத்த-ம்பவதி மத்த்யதோ குதஸ்யாவ த்யதி மத்த்யதோ ஹி ப்ராண உத்தமஸ்யாவ த்ய- [உத்தமஸ்யாவ த்யதி, உத்தமோ ஹி ப்ராணோ] 54
-த்யுத்தமோ ஹி ப்ராணோ யதீதரம்-யஂதீதர-முபயமேவாஜாமி ஜாயமாநோ வை ப்ராஹ்மண-ஸ்த்ரிபிர்-ரு'ணவா ஜாயதே ப்ரஹ்மசர்யேணர்ஷிப்யோ யஜ்ஞேந தேவேப்யஃ ப்ரஜயா பித்ரு'ப்ய ஏஷ வா அந்ரு'ணோ யஃ புத்ரீ யஜ்வா ப்ரஹ்மசாரிவாஸீ ததவதாநை-ரேவா-'வ தயதே ததவதாநாநா-மவதாநத்வ-ந்தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸ-ந்தே தேவா அக்நிமப்ருவ-ந்த்வயா வீரேணாஸுராநபி பவாமேதி [பவாமேதி, ஸோ-'ப்ரவீ-த்வரம்-வ்ரு'ஂணை] 55
ஸோ-'ப்ரவீ-த்வரம்-வ்ரு'ஂணை பஶோருத்தாரமுத்தரா இதி ஸ ஏதமுத்தாரமுதஹரத தோஃ பூர்வார்தஸ்ய குத-ம்மத்த்யத-ஶ்ஶ்ரோணி-ஞ்ஜகநார்தஸ்ய ததோ தேவா அபவ-ந்பரா-'ஸுரா ய-த்த்ர்யங்காணாக்ம் ஸமவத்யதி ப்ராத்ரு'வ்யாபிபூத்யை பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவத்யக்ஷ்ணயா-'வ த்யதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ர ஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 56 ॥
(ஏதௌ பஶூநாக்ம் - ஸமேதஸ்யைவ - தஸ்யா-'வோ - த்தமஸ்யாவ த்யதீ - தி - பஞ்சசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 10)
மேதஸா ஸ்ருசௌ ப்ரோர்ணோதி மேதோரூபா வை பஶவோ ரூபமேவ பஶுஷு ததாதி யூஷந்நவதாய ப்ரோர்ணோதி ரஸோ வா ஏஷ பஶூநாம்-யஂத்யூ ரஸமேவ பஶுஷு ததாதி பார்ஶ்வேந வஸாஹோம-ம்ப்ரயௌதி மத்த்யம்-வாஂ ஏத-த்பஶூநாம்-யஂ-த்பார்ஶ்வக்ம் ரஸ ஏஷ பஶூநாம்-யஂத்வஸா ய-த்பார்ஶ்வேந வஸாஹோம-ம்ப்ரயௌதி மத்த்யத ஏவ பஶூநாக்ம் ரஸ-ந்ததாதி க்நந்தி [க்நந்தி, வா ஏத-த்பஶு-] 57
வா ஏத-த்பஶும்-யஂ-த்ஸஜ்ஞம்பயந்த்யைந்த்ரஃ கலு வை தேவதயா ப்ராண ஐந்த்ரோ-'பாந ஐந்த்ரஃ ப்ராணோ அங்கேஅங்கே நி தேத்த்யதித்யாஹ ப்ராணாபாநாவேவ பஶுஷு ததாதி தேவ த்வஷ்டர்பூரி தே ஸக்ம் ஸமேத்வித்யாஹ த்வாஷ்ட்ரா ஹி தேவதயா பஶவோ விஷுரூபா ய-த்ஸலக்ஷ்மாணோ பவதேத்யாஹ விஷுரூபா ஹ்யேதே ஸந்த-ஸ்ஸலக்ஷ்மாண ஏதர்ஹி பவந்தி தேவத்ரா யந்த- [தேவத்ரா யந்தம், அவஸே] 58
-மவஸே ஸகாயோ-'நு த்வா மாதா பிதரோ மதந்த்வித்யாஹா-நுமதமேவைந-ம்மாத்ரா பித்ரா ஸுவர்கம்-லோஂக-ங்கமயத்யர்தர்சே வஸாஹோம-ஞ்ஜுஹோத்யஸௌ வா அர்தர்ச இயமர்தர்ச இமே ஏவ ரஸேநாநக்தி திஶோ ஜுஹோதி திஶ ஏவ ரஸேநாநக்த்யதோ திக்ப்ய ஏவோர்ஜக்ம் ரஸமவ ருந்தே ப்ராணாபாநௌ வா ஏதௌ பஶூநாம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யம்-வாஂநஸ்பத்யாஃ கலு [கலு, வை தேவதயா பஶவோ] 59
வை தேவதயா பஶவோ ய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யஸ்யோ-பஹத்யா-''ஹ வநஸ்பதயே-'நு ப்ரூஹி வநஸ்பதயே ப்ரேஷ்யேதி ப்ராணாபாநாவேவ பஶுஷு ததாத்யந்யஸ்யாந்யஸ்ய ஸமவத்தக்ம் ஸமவத்யதி தஸ்மாந்நாநாரூபாஃ பஶவோ யூஷ்ணோப ஸிஞ்சதி ரஸோ வா ஏஷ பஶூநாம்-யஂத்யூ ரஸமேவ பஶுஷு ததாதீடாமுப ஹ்வயதே பஶவோ வா இடா பஶூநேவோப ஹ்வயதே சதுருப ஹ்வயதே [சதுருப ஹ்வயதே, சதுஷ்பாதோ ஹி] 60
சதுஷ்பாதோ ஹி பஶவோ ய-ங்காமயேதா பஶு-ஸ்ஸ்யாதித்யமேதஸ்க-ந்தஸ்மா ஆ தத்த்யாந்மேதோரூபா வை பஶவோ ரூபேணைவைந-ம்பஶுப்யோ நிர்பஜத்யபஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி மேதஸ்வ-த்தஸ்மா ஆ தத்த்யாந்மேதோரூபா வை பஶவோ ரூபேணைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே பஶுமாநேவ பவதி ப்ரஜாபதிர்யஜ்ஞமஸ்ரு'ஜத ஸ ஆஜ்ய- [ஸ ஆஜ்யம், புரஸ்தாதஸ்ரு'ஜத] 61
-ம்புரஸ்தாதஸ்ரு'ஜத பஶு-ம்மத்த்யதஃ ப்ரு'ஷதாஜ்ய-ம்பஶ்சா-த்தஸ்மாதாஜ்யேந ப்ரயாஜா இஜ்யந்தே பஶுநா மத்த்யதஃ ப்ரு'ஷதாஜ்யேநா-நூயாஜா-ஸ்தஸ்மாதேதந்மிஶ்ரமிவ பஶ்சா-த்ஸ்ரு'ஷ்டக்க் ஹ்யேகாதஶாநூயாஜாந். யஜதி தஶ வை பஶோஃ ப்ராணா ஆத்மைகாதஶோ யாவாநேவ பஶுஸ்தமநு யஜதி க்நந்தி வா ஏத-த்பஶும்-யஂ-த்ஸம்(2)ஜ்ஞபயந்தி வா ப்ராணாபாநௌ கலு வா ஏதௌ பஶூநாம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யேநா நூயாஜாந். யஜதி ப்ராணாபாநாவேவ பஶுஷு ததாதி ॥ 62 ॥
மேதஸா ஸ்ருசௌ ப்ரோர்ணோதி மேதோரூபா வை பஶவோ ரூபமேவ பஶுஷு ததாதி யூஷந்நவதாய ப்ரோர்ணோதி ரஸோ வா ஏஷ பஶூநாம்-யஂத்யூ ரஸமேவ பஶுஷு ததாதி பார்ஶ்வேந வஸாஹோம-ம்ப்ரயௌதி மத்த்யம்-வாஂ ஏத-த்பஶூநாம்-யஂ-த்பார்ஶ்வக்ம் ரஸ ஏஷ பஶூநாம்-யஂத்வஸா ய-த்பார்ஶ்வேந வஸாஹோம-ம்ப்ரயௌதி மத்த்யத ஏவ பஶூநாக்ம் ரஸ-ந்ததாதி க்நந்தி [க்நந்தி, வா ஏத-த்பஶு-] 57
வா ஏத-த்பஶும்-யஂ-த்ஸஜ்ஞம்பயந்த்யைந்த்ரஃ கலு வை தேவதயா ப்ராண ஐந்த்ரோ-'பாந ஐந்த்ரஃ ப்ராணோ அங்கேஅங்கே நி தேத்த்யதித்யாஹ ப்ராணாபாநாவேவ பஶுஷு ததாதி தேவ த்வஷ்டர்பூரி தே ஸக்ம் ஸமேத்வித்யாஹ த்வாஷ்ட்ரா ஹி தேவதயா பஶவோ விஷுரூபா ய-த்ஸலக்ஷ்மாணோ பவதேத்யாஹ விஷுரூபா ஹ்யேதே ஸந்த-ஸ்ஸலக்ஷ்மாண ஏதர்ஹி பவந்தி தேவத்ரா யந்த- [தேவத்ரா யந்தம், அவஸே] 58
-மவஸே ஸகாயோ-'நு த்வா மாதா பிதரோ மதந்த்வித்யாஹா-நுமதமேவைந-ம்மாத்ரா பித்ரா ஸுவர்கம்-லோஂக-ங்கமயத்யர்தர்சே வஸாஹோம-ஞ்ஜுஹோத்யஸௌ வா அர்தர்ச இயமர்தர்ச இமே ஏவ ரஸேநாநக்தி திஶோ ஜுஹோதி திஶ ஏவ ரஸேநாநக்த்யதோ திக்ப்ய ஏவோர்ஜக்ம் ரஸமவ ருந்தே ப்ராணாபாநௌ வா ஏதௌ பஶூநாம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யம்-வாஂநஸ்பத்யாஃ கலு [கலு, வை தேவதயா பஶவோ] 59
வை தேவதயா பஶவோ ய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யஸ்யோ-பஹத்யா-''ஹ வநஸ்பதயே-'நு ப்ரூஹி வநஸ்பதயே ப்ரேஷ்யேதி ப்ராணாபாநாவேவ பஶுஷு ததாத்யந்யஸ்யாந்யஸ்ய ஸமவத்தக்ம் ஸமவத்யதி தஸ்மாந்நாநாரூபாஃ பஶவோ யூஷ்ணோப ஸிஞ்சதி ரஸோ வா ஏஷ பஶூநாம்-யஂத்யூ ரஸமேவ பஶுஷு ததாதீடாமுப ஹ்வயதே பஶவோ வா இடா பஶூநேவோப ஹ்வயதே சதுருப ஹ்வயதே [சதுருப ஹ்வயதே, சதுஷ்பாதோ ஹி] 60
சதுஷ்பாதோ ஹி பஶவோ ய-ங்காமயேதா பஶு-ஸ்ஸ்யாதித்யமேதஸ்க-ந்தஸ்மா ஆ தத்த்யாந்மேதோரூபா வை பஶவோ ரூபேணைவைந-ம்பஶுப்யோ நிர்பஜத்யபஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி மேதஸ்வ-த்தஸ்மா ஆ தத்த்யாந்மேதோரூபா வை பஶவோ ரூபேணைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே பஶுமாநேவ பவதி ப்ரஜாபதிர்யஜ்ஞமஸ்ரு'ஜத ஸ ஆஜ்ய- [ஸ ஆஜ்யம், புரஸ்தாதஸ்ரு'ஜத] 61
-ம்புரஸ்தாதஸ்ரு'ஜத பஶு-ம்மத்த்யதஃ ப்ரு'ஷதாஜ்ய-ம்பஶ்சா-த்தஸ்மாதாஜ்யேந ப்ரயாஜா இஜ்யந்தே பஶுநா மத்த்யதஃ ப்ரு'ஷதாஜ்யேநா-நூயாஜா-ஸ்தஸ்மாதேதந்மிஶ்ரமிவ பஶ்சா-த்ஸ்ரு'ஷ்டக்க் ஹ்யேகாதஶாநூயாஜாந். யஜதி தஶ வை பஶோஃ ப்ராணா ஆத்மைகாதஶோ யாவாநேவ பஶுஸ்தமநு யஜதி க்நந்தி வா ஏத-த்பஶும்-யஂ-த்ஸம்(2)ஜ்ஞபயந்தி வா ப்ராணாபாநௌ கலு வா ஏதௌ பஶூநாம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யம்-யஂ-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யேநா நூயாஜாந். யஜதி ப்ராணாபாநாவேவ பஶுஷு ததாதி ॥ 62 ॥
(க்நந்தி - யந்தம் - கலு - சதுருப ஹ்வயத - ஆஜ்யம் - ஂய-த்ப்ரு'ஷதாஜ்யேந - ஷட் ச) (அ. 11)
(சாத்வாலாத் - ஸுவர்காய ய-த்வைஸர்ஜநாநி - வைஷ்ணவ்யர்சா - ப்ரு'திவ்யை - ஸாத்யா - இஷே த்வே - த்யக்நிநா - பர்யக்நி - பஶோஃ - பஶுமாலப்ய - மேதஸா ஸ்ருசா - வேகாதஶ)
(சாத்வாலா-த்- தேவாநுபைதி - முஞ்சதி - ப்ரஹ்ரியமாணாய - பர்யக்நி - பஶுமாலப்ய - சதுஷ்பாதோ - த்விஷஷ்டிஃ)
(சாத்வாலா, த்பஶுஷு ததாதி)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயாம் ஷஷ்டகாண்டே த்ரு'தீயஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥