6.3 - చాత్వాలా ద్ధిష్ణియా నుపవపతి - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం షష్ఠకాణ్డే తృతీయః ప్రశ్నః - సోమమన్త్రబ్రాహ్మణనిరూపణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
చాత్వాలా-ద్ధిష్ణియానుప వపతి యోనిర్వై యజ్ఞస్య చాత్వాలం-యఁజ్ఞస్య సయోనిత్వాయ దేవా వై యజ్ఞ-మ్పరా-ఽజయన్త తమాగ్నీద్ధ్రా-త్పునరపాజయన్నేతద్వై యజ్ఞస్యా-పరాజితం-యఁదాగ్నీద్ధ్రం-యఁదాగ్నీద్ధ్రాద్ధిష్ణియాన్. విహరతి యదేవ యజ్ఞస్యా-పరాజిత-న్తత ఏవైన-మ్పునస్తనుతే పరాజిత్యేవ ఖలు వా ఏతే యన్తి యే బహిష్పవమానగ్ం సర్పన్తి బహిష్పవమానే స్తుత [స్తుతే, ఆహాగ్నీదగ్నీన్. వి] 1
ఆహాగ్నీదగ్నీన్. వి హర బర్హి-స్స్తృణాహి పురోడాశాగ్ం అల-ఙ్కుర్వితి యజ్ఞమేవాపజిత్య పునస్తన్వానా యన్త్యఙ్గారైర్ద్వే సవనే వి హరతి శలాకాభి-స్తృతీయగ్ం సశుక్రత్వాయాథో స-మ్భరత్యేవైనద్ధిష్ణియా వా అముష్మిన్ ఁలోకే సోమమరక్ష-న్తేభ్యో-ఽధి సోమమా-ఽహర-న్త మన్వవాయన్త-మ్పర్యవిశన్. య ఏవం-వేఁద విన్దతే [య ఏవం-వేఁద విన్దతే, పరివేష్టార-న్తే] 2
పరివేష్టార-న్తే సోమపీథేన వ్యార్ధ్యన్త తే దేవేషు సోమపీథమైచ్ఛన్త తా-న్దేవా అబ్రువ-న్ద్వేద్వే నామనీ కురుద్ధ్వమథ ప్ర వా-ఽఽఫ్స్యథ న వేత్యగ్నయో వా అథ ధిష్ణియాస్తస్మా-ద్ద్వినామా బ్రాహ్మణో-ఽర్ధుకస్తేషాం-యేఁ నేదిష్ఠ-మ్పర్యవిశ-న్తే సోమపీథ-మ్ప్రా-ఽప్నువన్నాహవనీయ ఆగ్నీద్ధ్రీయో హోత్రీయో మార్జాలీయస్తస్మా-త్తేషు జుహ్వత్యతిహాయ వష-ట్కరోతి వి హ్యే [వి హి, ఏతే సోమపీథేనా-ఽఽర్ధ్యన్త] 3
-తే సోమపీథేనా-ఽఽర్ధ్యన్త దేవా వై యాః ప్రాచీ-రాహుతీ-రజుహవుర్యే పురస్తాదసురా ఆస-న్తాగ్ స్తాభిః ప్రాణుదన్త యాః ప్రతీచీర్యే పశ్చాదసురా ఆస-న్తాగ్స్తాభి-రపానుదన్త ప్రాచీరన్యా ఆహుతయో హూయన్తే ప్రత్యఙ్ఙాసీనో ధిష్ణియాన్. వ్యాఘారయతి పశ్చాచ్చైవ పురస్తాచ్చ యజమానో భ్రాతృవ్యా-న్ప్ర ణుదతే తస్మా-త్పరాచీః ప్రజాః ప్ర వీయన్తే ప్రతీచీ- [ప్రతీచీః, జాయన్తే ప్రాణా వా ఏతే] 4
-ర్జాయన్తే ప్రాణా వా ఏతే యద్ధిష్ణియా యదద్ధ్వర్యుః ప్రత్య-న్ధిష్ణియా-నతిసర్పే-త్ప్రాణాన్-థ్సఙ్కర్షే-త్ప్రమాయుక-స్స్యాన్నాభిర్వా ఏషా యజ్ఞస్య యద్ధోతోర్ధ్వః ఖలు వై నాభ్యై ప్రాణో-ఽవాంఅపానో యదధ్వర్యుః ప్రత్యం హోతారమతిసర్పేదపానే ప్రాణ-న్దధ్యా-త్ప్రమాయుక-స్స్యాన్నాద్ధ్వర్యురుప గాయే-ద్వాగ్వీర్యో వా అద్ధ్వర్యు-ర్యదద్ధ్వర్యురుప-గాయేదు-ద్గాత్రే [ ] 5
వాచగ్ం స-మ్ప్ర యచ్ఛే-దుపదాసుకా-ఽస్య వా-ఖ్స్యాద్బ్రహ్మవాదినో వదన్తి నాసగ్గ్స్థితే సోమే-ఽద్ధ్వర్యుః ప్రత్యఙ్-ఖ్సదో-ఽతీయాదథ కథా దాక్షిణాని హోతుమేతి యామో హి స తేషా-ఙ్కస్మా అహ దేవా యామం-వాఁ-ఽయామం-వాఁ-ఽను జ్ఞాస్యన్తీత్యు-త్తరేణా-ఽఽగ్నీద్ధ్ర-మ్పరీత్య జుహోతి దాక్షిణాని న ప్రాణాన్థ్స-ఙ్కర్షతి న్యన్యే ధిష్ణియా ఉప్యన్తే నాన్యే యా-న్నివపతి తేన తా-న్ప్రీణాతి యా-న్ననివపతి యదనుదిశతి తేన తాన్ ॥ 6 ॥

(స్తుతే - విన్దతే - హి - వీయన్తే ప్రతీచీ - రుద్గ్రాత్ర - ఉప్యన్తే - చతుర్దశ చ) (అ. 1)
సువర్గాయ వా ఏతాని లోకాయ హూయన్తే య-ద్వైసర్జనాని ద్వాభ్యా-ఙ్గార్హపత్యే జుహోతి ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యా ఆగ్నీద్ధ్రే జుహోత్యన్తరిక్ష ఏవా-ఽఽక్రమత ఆహవనీయే జుహోతి సువర్గమేవైనం-లోఁక-ఙ్గమయతి దేవాన్. వై సువర్గం-లోఁకం-యఁతో రక్షాగ్స్య జిఘాగ్ంసన్తే సోమేన రాజ్ఞా రక్షాగ్-స్యపహత్యాప్తు-మాత్మాన-ఙ్కృత్వా సువర్గం-లోఁకమాయ-న్రక్షసా-మనుపలాభాయా ఽఽత్త-స్సోమో భవత్యథ [భవత్యథ, వైసర్జనాని జుహోతి] 7
వైసర్జనాని జుహోతి రక్షసామపహత్యై త్వగ్ం సోమ తనూకృద్భ్య ఇత్యాహ తనూకృద్ధ్యష ద్వేషోభ్యో-ఽన్యకృతేభ్య ఇత్యాహాన్యకృతాని హి రక్షాగ్స్యురు యన్తా-ఽసి వరూథమిత్యాహోరు ణస్కృధీతి వావైతదాహ జుషాణో అప్తురాజ్యస్య వేత్విత్యాహాప్తుమేవ యజమాన-ఙ్కృత్వా సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి రక్షసా-మనుపలాభాయా-ఽఽ సోమ-న్దదత [సోమ-న్దదతే, ఆ గ్రావ్ణ్ణ ఆ] 8
ఆ గ్రావ్ణ్ణ ఆ వాయవ్యాన్యా ద్రోణకలశము-త్పత్నీమా నయన్త్యన్వనాగ్ంసి ప్ర వర్తయన్తి యావదేవాస్యాస్తి తేన సహ సువర్గం-లోఁకమేతి నయవత్యర్చా-ఽఽగ్నీద్ధ్రే జుహోతి సువర్గస్య లోకస్యాభినీత్యై గ్రావ్ణ్ణో వాయవ్యాని ద్రోణకలశమాగ్నీద్ధ్ర ఉప వాసయతి వి హ్యేన-న్తైర్గృహ్ణతే య-థ్సహోపవాసయే-దపువాయేత సౌమ్యర్చా ప్ర పాదయతి స్వయై- [ప్ర పాదయతి స్వయ, ఏవైన-న్దేవతయా] 9
-వైన-న్దేవతయా ప్ర పాదయత్యదిత్యా-స్సదో-ఽస్యదిత్యా-స్సద ఆ సీదేత్యాహ యథాయజురేవైత-ద్యజమానో వా ఏతస్య పురా గోప్తా భవత్యేష వో దేవ సవిత-స్సోమ ఇత్యాహ సవితృప్రసూత ఏవైన-న్దేవతాభ్య-స్స-మ్ప్రయచ్ఛత్యేత-త్త్వగ్ం సోమ దేవో దేవానుపాగా ఇత్యాహ దేవో హ్యేష స- [దేవో హ్యేష సన్న్, దేవానుపైతీదమహ-] 10
-న్దేవానుపైతీదమహ-మ్మనుష్యో మనుష్యానిత్యాహ మనుష్యో(1) హ్యేష స-న్మనుష్యానుపైతి యదేత-ద్యజుర్న బ్రూయాదప్రజా అపశుర్యజమాన-స్స్యా-థ్సహ ప్రజయా సహ రాయస్పోషేణేత్యాహ ప్రజయైవ పశుభిః సహేమం-లోఁకముపావర్తతే నమో దేవేభ్య ఇత్యాహ నమస్కారో హి దేవానాగ్ స్వధా పితృభ్య ఇత్యాహ స్వధాకారో హి [స్వధాకారో హి, పితృణామిదమహ-] 11
పితృణామిదమహ-న్నిర్వరుణస్య పాశాదిత్యాహ వరుణపాశాదేవ నిర్ముచ్యతే ఽగ్నే వ్రతపత ఆత్మనః పూర్వా తనూరాదేయేత్యాహుః కో హి తద్వేద య-ద్వసీయాన్-థ్స్వే వశే భూతే పునర్వా దదాతి న వేతి గ్రావాణో వై సోమస్య రాజ్ఞో మలిమ్లుసేనా య ఏవం-విఁద్వా-న్గ్రావ్ణ్ణ ఆగ్నీద్ధ్ర ఉపవాసయతి నైన-మ్మలిమ్లుసేనా విన్దతి ॥ 12 ॥

(అథ-దదతే - స్వయా - సన్థ్ - స్వధాకారో హి - విన్దతి) (అ. 2)
వైష్ణవ్యర్చా హుత్వా యూపమచ్ఛైతి వైష్ణవో వై దేవతయా యూప-స్స్వయైవైన-న్దేవతయా ఽచ్ఛైత్యత్యన్యానగా-న్నాన్యా-నుపాగామిత్యాహాతి హ్యన్యానేతి నాన్యా-నుపైత్యర్వాక్త్వా పరైరవిద-మ్పరో-ఽవరైరిత్యాహార్వాఘ్యేన-మ్పరైర్విన్దతి పరో-ఽవరైస్త-న్త్వా జుషే [జుషే, వైష్ణవ-న్దేవయజ్యాయా] 13
వైష్ణవ-న్దేవయజ్యాయా ఇత్యాహ దేవయజ్యాయై హ్యేన-ఞ్జుషతే దేవస్త్వా సవితా మద్ధ్వా-ఽనక్త్విత్యాహ తేజసైవైన-మనక్త్యోషధే త్రాయస్వైనగ్గ్ స్వధితే మైనగ్ం హిగ్ంసీరిత్యాహ వజ్రో వై స్వధితి-శ్శాన్త్యై స్వధితేర్వృక్షస్య బిభ్యతః ప్రథమేన శకలేన సహ తేజః పరా పతతి యః ప్రథమ-శ్శకలః పరాపతే-త్తమప్యా హరే-థ్సతేజస- [హరే-థ్సతేజసమ్, ఏవైనమా] 14
-మేవైనమా హరతీమే వై లోకా యూపా-త్ప్రయతో బిభ్యతి దివమగ్రేణ మా లేఖీరన్తరిక్ష-మ్మద్ధ్యేన మా హిగ్ంసీరిత్యాహైభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యః శమయతి వనస్పతే శతవల్శో వి రోహేత్యావ్రశ్చనే జుహోతి తస్మా-దావ్రశ్చనా-ద్వృక్షాణా-మ్భూయాగ్ంస ఉత్తిష్ఠన్తి సహస్రవల్శా వి వయగ్ం రుహేమేత్యాహా- ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే ఽనక్షసఙ్గ- [శాస్తే ఽనక్షసఙ్గమ్, వృశ్చే-ద్యదక్షసఙ్గం-] 15
-ఁవృశ్చే-ద్యదక్షసఙ్గం-వృఁశ్చేదధఈషం-యఁజమానస్య ప్రమాయుకగ్గ్ స్యాద్య-ఙ్కామయేతాప్రతిష్ఠిత-స్స్యాదిత్యారోహ-న్తస్మ వృశ్చేదేష వై వనస్పతీనా-మప్రతిష్ఠితో-ఽప్రతిష్ఠిత ఏవ భవతి య-ఙ్కామయేతాపశు-స్స్యాదిత్యపర్ణ-న్తస్మై శుష్కాగ్రం-వృఁశ్చేదేష వై వనస్పతీనా-మపశవ్యో-ఽపశురేవ భవతి య-ఙ్కామయేత పశుమాన్-థ్స్యాదితి బహుపర్ణ-న్తస్మై బహుశాఖం-వృఁశ్చేదేష వై [ ] 16
వనస్పతీనా-మ్పశవ్యః పశుమానేవ భవతి ప్రతిష్ఠితం-వృఁశ్చే-త్ప్రతిష్ఠాకామస్యైష వై వనస్పతీనా-మ్ప్రతిష్ఠితో య-స్సమే భూమ్యై స్వాద్యోనే రూఢః ప్రత్యేవ తిష్ఠతి యః ప్రత్యఙ్ఙుపనతస్తం-వృఁశ్చే-థ్స హి మేధమభ్యుపనతః పఞ్చారత్ని-న్తస్మై వృశ్చేద్య-ఙ్కామయేతోపైనముత్తరో యజ్ఞో నమేదితి పఞ్చాక్షరా పఙ్క్తిః పాఙ్క్తో యజ్ఞ ఉపైనముత్తరో యజ్ఞో [యజ్ఞః, నమతి షడరత్ని] 17
నమతి షడరత్ని-మ్ప్రతిష్ఠాకామస్య షడ్వా ఋతవ ఋతుష్వేవ ప్రతి తిష్ఠతి సప్తారత్ని-మ్పశుకామస్య సప్తపదా శక్వరీ పశవ-శ్శక్వరీ పశూనేవావ రున్ధే నవారత్ని-న్తేజస్కామస్య త్రివృతా స్తోమేన సమ్మిత-న్తేజస్త్రివృ-త్తేజస్వ్యేవ భవ-త్యేకాదశారత్ని-మిన్ద్రియకామ-స్యైకాదశాక్షరా త్రిష్టుగిన్ద్రియ-న్త్రిష్టుగిన్ద్రియావ్యేవ భవతి పఞ్చదశారత్ని-మ్భ్రాతృవ్యవతః పఞ్చదశో వజ్రో భ్రాతృవ్యాభిభూత్యై సప్తదశారత్ని-మ్ప్రజాకామస్య సప్తదశః ప్రజాపతిః ప్రజాపతేరాప్త్యా ఏకవిగ్ంశత్యరత్ని-మ్ప్రతిష్ఠాకామ-స్యైకవిగ్ంశ-స్స్తోమానా-మ్ప్రతిష్ఠా ప్రతిష్ఠిత్యా అష్టాశ్రిర్భవ-త్యష్టాక్షరా గాయత్రీ తేజో గాయత్రీ గాయత్రీ యజ్ఞముఖ-న్తేజసైవ గాయత్రియా యజ్ఞముఖేన సమ్మితః ॥ 18 ॥

(జుషే - సతేజస - మనక్షసఙ్గం - బహుశాఖం-వృఁశ్చేదేష వై - యజ్ఞ ఉపైనముత్తరో యజ్ఞ - ఆప్త్యా - ఏకాన్నవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 3)
పృథివ్యై త్వా-ఽన్తరిక్షాయ త్వా దివే త్వేత్యాహైభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యః ప్రోక్షతి పరాఞ్చ-మ్ప్రోక్షతి పరాఙివ హి సువర్గో లోకః క్రూరమివ వా ఏత-త్కరోతి య-త్ఖనత్యపో-ఽవ నయతి శాన్త్యై యవమతీరవ నయత్యూర్గ్వై యవో యజమానేన యూప-స్సమ్మితో యావానేవ యజమాన-స్తావతీ-మేవాస్మి-న్నూర్జ-న్దధాతి [మేవాస్మి-న్నూర్జ-న్దధాతి, పితృణాగ్ం సదనమసీతి] 19
పితృణాగ్ం సదనమసీతి బర్హిరవ స్తృణాతి పితృదేవత్యా(1)గ్గ్ హ్యేత-ద్యన్నిఖాతం-యఁ-ద్బర్హిరనవస్తీర్య మినుయా-త్పితృదేవత్యో నిఖాత-స్స్యా-ద్బర్హిరవస్తీర్య మినోత్యస్యామేవైన-మ్మినోతి యూపశకలమవాస్యతి సతేజసమేవైన-మ్మినోతి దేవస్త్వా సవితా మద్ధ్వా-ఽనక్త్విత్యాహ తేజసైవైనమనక్తి సుపిప్పలాభ్య-స్త్వౌషధీభ్య ఇతి చషాల-మ్ప్రతి- [చషాల-మ్ప్రతి, ముఞ్చతి తస్మాచ్ఛీర్షత] 20
-ముఞ్చతి తస్మాచ్ఛీర్షత ఓషధయః ఫల-ఙ్గృహ్ణన్త్యనక్తి తేజో వా ఆజ్యం-యఁజమానేనాగ్నిష్ఠా-ఽశ్రి-స్సమ్మితా యదగ్నిష్ఠా-మశ్రిమనక్తి యజమానమేవ తేజసా ఽనక్త్యాన్త-మనక్త్యాన్తమేవ యజమాన-న్తేజసానక్తి సర్వతః పరి మృశత్యపరివర్గ-మేవాస్మి-న్తేజో దధాత్యు-ద్దివగ్గ్ స్తభానా-ఽన్తరిక్ష-మ్పృణేత్యాహైషాం-లోఁకానాం-విఁధృత్యై వైష్ణవ్యర్చా [వైష్ణవ్యర్చా, కల్పయతి వైష్ణవో వై] 21
కల్పయతి వైష్ణవో వై దేవతయా యూప-స్స్వయైవైన-న్దేవతయా కల్పయతి ద్వాభ్యా-ఙ్కల్పయతి ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై య-ఙ్కామయేత తేజసైన-న్దేవతాభిరిన్ద్రియేణ వ్యర్ధయేయ-మిత్యగ్నిష్ఠా-న్తస్యాశ్రి-మాహవనీయాదిత్థం-వేఁత్థం-వాఁ-ఽతి నావయే-త్తేజసైవైన-న్దేవతాభిరిన్ద్రియేణ వ్యర్ధయతి య-ఙ్కామయేత తేజసైన-న్దేవతాభిరిన్ద్రియేణ సమర్ధయేయమి- [సమర్ధయేయమితి, అగ్నిష్ఠా-] 22
-త్యగ్నిష్ఠా-న్తస్యాశ్రిమాహవనీయేన స-మ్మినుయా-త్తేజసైవైన-న్దేవతాభిరిన్ద్రియేణ సమర్ధయతి బ్రహ్మవని-న్త్వా క్షత్రవనిమిత్యాహ యథాయజురేవైత-త్పరి వ్యయత్యూర్గ్వై రశనా యజమానేన యూప-స్సమ్మితో యజమానమేవోర్జా సమర్ధయతి నాభిదఘ్నే పరి వ్యయతి నాభిదఘ్న ఏవాస్మా ఊర్జ-న్దధాతి తస్మాన్నాభిదఘ్న ఊర్జా భుఞ్జతే య-ఙ్కామయేతోర్జైనం- [య-ఙ్కామయేతోర్జైనమ్, వ్యర్ధయేయ-] 23
ఁవ్యర్ధయేయ-మిత్యూర్ధ్వాం-వాఁ తస్యావాచీం-వాఁ-ఽవోహేదూర్జైవైనం-వ్యఁర్ధయతి యది కామయేత వర్షుకః పర్జన్యః స్యాదిత్య-వాచీమవోహే-ద్వృష్టిమేవ ని యచ్ఛతి యది కామయేతావర్షుక-స్స్యాదిత్యూర్ధ్వాముదూహే-ద్వృష్టిమేవో-ద్యచ్ఛతి పితృణా-న్నిఖాత-మ్మనుష్యాణామూర్ధ్వ-న్నిఖాతాదా రశనాయా ఓషధీనాగ్ం రశనా విశ్వేషా- [విశ్వేషామ్, దేవానా-] 24
-న్దేవానా-మూర్ధ్వగ్ం రశనాయా ఆ చషాలాదిన్ద్రస్య చషాలగ్ం సాద్ధ్యానామతిరిక్తగ్ం స వా ఏష సర్వదేవత్యో యద్యూపో యద్యూప-మ్మినోతి సర్వా ఏవ దేవతాః ప్రీణాతి యజ్ఞేన వై దేవా-స్సువర్గం-లోఁకమాయ-న్తే-ఽమన్యన్త మనుష్యా నో-ఽన్వాభవిష్యన్తీతి తే యూపేన యోపయిత్వా సువర్గం ఁలోకమాయ-న్తమృషయో యూపేనైవాను ప్రాజాన-న్త-ద్యూపస్య యూపత్వం- [యూపత్వమ్, య-ద్యూప-] 25
ఁయ-ద్యూప-మ్మినోతి సువర్గస్య లోకస్య ప్రజ్ఞాత్యై పురస్తా-న్మినోతి పురస్తాద్ధి యజ్ఞస్య ప్రజ్ఞాయతే ప్రజ్ఞాతగ్ం హి త-ద్యదతిపన్న ఆహురిద-ఙ్కార్యమాసీదితి సాద్ధ్యా వై దేవా యజ్ఞమత్యమన్యన్త తాన్. యజ్ఞో నాస్పృశ-త్తాన్. య-ద్యజ్ఞస్యాతిరిక్తమాసీ-త్తదస్పృశదతిరిక్తం-వాఁ ఏత-ద్యజ్ఞస్య యదగ్నావగ్ని-మ్మథిత్వా ప్రహరత్యతిరిక్తమేత- [ప్రహరత్యతిరిక్తమేతత్, యూపస్య] 26
-ద్యూపస్య యదూర్ధ్వ-ఞ్చషాలా-త్తేషా-న్త-ద్భాగధేయ-న్తానేవ తేన ప్రీణాతి దేవా వై సగ్గ్స్థితే సోమే ప్ర స్రుచో-ఽహర-న్ప్ర యూప-న్తే-ఽమన్యన్త యజ్ఞవేశసం-వాఁ ఇద-ఙ్కుర్మ ఇతి తే ప్రస్తరగ్గ్ స్రుచా-న్నిష్క్రయణ-మపశ్యన్-థ్స్వరుం-యూఁపస్య సగ్గ్స్థితే సోమే ప్ర ప్రస్తరగ్ం హరతి జుహోతి స్వరుమయజ్ఞవేశసాయ ॥ 27 ॥

(దధాతి - ప్రత్యృ - చా - సమర్ధయేయమిత్యూ - ర్జైనం - ఁవిశ్వేషాం - ఁయూపత్వ - మతిరిక్తమేత-ద్- ద్విచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 4)
సాద్ధ్యా వై దేవా అస్మిఁల్లోక ఆస-న్నాన్య-త్కి-ఞ్చన మిష-త్తే-ఽగ్నిమేవాగ్నయే మేధాయా ఽలభన్త న హ్యన్యదాలభ్యం-మవిన్ద-న్తతో వా ఇమాః ప్రజాః ప్రాజాయన్త యదగ్నావగ్ని-మ్మథిత్వా ప్రహరతి ప్రజానా-మ్ప్రజననాయ రుద్రో వా ఏష యదగ్నిర్యజమానః పశుర్య-త్పశుమాలభ్యాగ్ని-మ్మన్థే-ద్రుద్రాయ యజమాన- [యజమానమ్, అపి దద్ధ్యా-] 28
-మపి దద్ధ్యా-త్ప్రమాయుక-స్స్యాదథో ఖల్వాహురగ్ని-స్సర్వా దేవతా హవిరేతద్య-త్పశురితి య-త్పశుమాలభ్యాగ్ని-మ్మన్థతి హవ్యాయైవా-ఽఽసన్నాయ సర్వా దేవతా జనయ-త్యుపాకృత్యైవ మన్థ్య-స్తన్నేవా-ఽఽలబ్ధ-న్నేవానాలబ్ధ-మగ్నే-ర్జనిత్ర-మసీత్యాహాగ్నేర్హ్యేత-జ్జనిత్రం-వృఁషణౌ స్థ ఇత్యాహ వృషణౌ [వృషణౌ, హ్యేతా-] 29
హ్యేతా-వుర్వశ్యస్యాయు-రసీత్యాహ మిథునత్వాయ ఘృతేనాక్తే వృషణ-న్దధాథామిత్యాహ వృషణగ్గ్ హ్యేతే దధాతే యే అగ్ని-ఙ్గాయత్ర-ఞ్ఛన్దో-ఽను ప్ర జాయస్వేత్యాహ ఛన్దోభిరేవైన-మ్ప్ర జనయత్యగ్నయే మథ్యమానాయాను బ్రూహీత్యాహ సావిత్రీమృచమన్వాహ సవితృప్రసూత ఏవైన-మ్మన్థతి జాతాయాను బ్రూహి [బ్రూహి, ప్రహ్రియమాణాయా-ఽను] 30
ప్రహ్రియమాణాయా-ఽను బ్రూహీత్యాహ కాణ్డేకాణ్డ ఏవైన-ఙ్క్రియమాణే సమర్ధయతి గాయత్రీ-స్సర్వా అన్వాహ గాయత్రఛన్దా వా అగ్ని-స్స్వేనైవైన-ఞ్ఛన్దసా సమర్ధయత్యగ్నిః పురా భవత్యగ్ని-మ్మథిత్వా ప్ర హరతి తౌ సభంవఁన్తౌ యజమానమభి స-మ్భవతో భవత-న్న-స్సమనసావిత్యాహ శాన్త్యై ప్రహృత్య జుహోతి జాతాయైవాస్మా అన్నమపి దధాత్యాజ్యేన జుహోత్యేతద్వా అగ్నేః ప్రియ-న్ధామ యదాజ్య-మ్ప్రియేణైవైన-న్ధామ్నా సమర్ధయత్యథో తేజసా ॥ 31 ॥

(యజమాన-మాహ వృషణౌ-జాతాయాను బ్రూహ్యా-ప్య -ష్టాదశ చ) (అ. 5)
ఇషే త్వేతి బర్హిరా దత్త ఇచ్ఛత ఇవ హ్యేష యో యజత ఉపవీరసీత్యాహోప హ్యేనానాకరోత్యుపో దేవా-న్దైవీర్విశః ప్రాగురిత్యాహ దైవీర్హ్యేతా విశః సతీర్దేవానుపయన్తి వహ్నీరుశిజ ఇత్యాహర్త్విజో వై వహ్నయ ఉశిజ-స్తస్మాదేవమాహ బృహస్పతే ధారయా వసూనీ- [వసూనీతి, ఆహ బ్రహ్మ వై] 32
-త్యాహ బ్రహ్మ వై దేవానా-మ్బృహస్పతి ర్బ్రహ్మణైవాస్మై పశూనవ రున్ధే హవ్యా తే స్వదన్తామిత్యాహ స్వదయత్యేవైనా-న్దేవ త్వష్టర్వసు రణ్వేత్యాహ త్వష్టా వై పశూనా-మ్మిథునానాగ్ం రూపకృ-ద్రూపమేవ పశుషు దధాతి రేవతీ రమద్ధ్వమిత్యాహ పశవో వై రేవతీః పశూనేవాస్మై రమయతి దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవ ఇతి [ఇతి, రశనామా దత్తే] 33
రశనామా దత్తే ప్రసూత్యా అశ్వినోర్బాహుభ్యా-మిత్యాహాశ్వినౌ హి దేవానామద్ధ్వర్యూ ఆస్తా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యామిత్యాహ యత్యా ఋతస్య త్వా దేవహవిః పాశేనా-ఽఽ రభ ఇత్యాహ సత్యం-వాఁ ఋతగ్ం సత్యేనైవైనమృతేనా ఽఽరభతే ఽక్ష్ణయా పరి హరతి వద్ధ్యగ్ం హి ప్రత్యఞ్చ-మ్ప్రతి ముఞ్చన్తి వ్యావృత్త్యై ధర్షా మానుషానితి ని యునక్తి ధృత్యా అద్భ్య- [అద్భ్యః, త్వౌషధీభ్యః] 34
-స్త్వౌషధీభ్యః ప్రోక్షామీత్యాహాద్భ్యో హ్యేష ఓషధీభ్య-స్సభంవఁతి య-త్పశురపా-మ్పేరురసీత్యాహైష హ్యపా-మ్పాతా యో మేధాయా-ఽఽ రభ్యతే స్వాత్త-ఞ్చి-థ్సదేవగ్ం హవ్యమాపో దేవీ-స్స్వదతైనమిత్యాహ స్వదయత్యేవైన-ముపరిష్టా-త్ప్రోక్షత్యుపరిష్టాదేవైన-మ్మేద్ధ్య-ఙ్కరోతి పాయయత్యన్తరత ఏవైన-మ్మేద్ధ్య-ఙ్కరోత్యధస్తాదుపోక్షతి సర్వత ఏవైన-మ్మేద్ధ్య-ఙ్కరోతి ॥ 35 ॥

(వసూనీతి-ప్రసవ ఇత్య-ద్భ్యో-ఽన్తరత ఏవైనం - దశ చ) (అ. 6)
అగ్నినా వై హోత్రా దేవా అసురా-నభ్యభవ-న్నగ్నయే సమిద్ధ్యమానాయాను బ్రూహీత్యాహ భ్రాతృవ్యాభిభూత్యై సప్తదశ సామిధేనీరన్వాహ సప్తదశః ప్రజాపతిః ప్రజాపతేరాప్త్యై సప్తదశాన్వాహ ద్వాదశ మాసాః పఞ్చర్తవ-స్స సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సర-మ్ప్రజా అను ప్రజాయన్తే ప్రజానా-మ్ప్రజననాయ దేవా వై సామిధేనీరనూచ్య యజ్ఞ-న్నాన్వపశ్యన్-థ్స ప్రజాపతి-స్తూష్ణీ-మాఘార- [-మాఘారమ్, ఆ ఽఘారయ-త్తతో వై] 36
-మా ఽఘారయ-త్తతో వై దేవా యజ్ఞమన్వపశ్యన్. య-త్తూష్ణీ-మాఘార-మాఘారయతి యజ్ఞస్యానుఖ్యాత్యా అసురేషు వై యజ్ఞ ఆసీ-త్త-న్దేవాస్తూష్ణీగ్ం హోమేనావృఞ్జత య-త్తూష్ణీ-మాఘార-మాఘారయతి భ్రాతృవ్యస్యై వ త-ద్యజ్ఞం-వృఁఙ్క్తే పరిధీన్-థ్స-మ్మార్ష్టి పునాత్యేవైనా-న్త్రిస్త్రి-స్స-మ్మార్ష్టి త్ర్యావృద్ధి యజ్ఞో-ఽథో రక్షసామపహత్యై ద్వాదశ స-మ్పద్యన్తే ద్వాదశ [ద్వాదశ, మాసా-స్సంవఁథ్సర-] 37
మాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరమేవ ప్రీణాత్యథో సంవఁథ్సరమేవాస్మా ఉప దధాతి సువర్గస్య లోకస్య సమష్ట్యై శిరో వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య యదాఘారో-ఽగ్ని-స్సర్వా దేవతా యదాఘార-మాఘారయతి శీర్షత ఏవ యజ్ఞస్య యజమాన-స్సర్వా దేవతా అవ రున్ధే శిరో వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య యదాఘార ఆత్మా పశురాఘారమాఘార్య పశుగ్ం సమనక్త్యాత్మన్నేవ యజ్ఞస్య [యజ్ఞస్య, శిరః ప్రతి దధాతి] 38
శిరః ప్రతి దధాతి స-న్తే ప్రాణో వాయునా గచ్ఛతామిత్యాహ వాయుదేవత్యో వై ప్రాణో వాయావేవాస్య ప్రాణ-ఞ్జుహోతి సం-యఁజత్రైరఙ్గాని సం-యఁజ్ఞపతిరాశిషేత్యాహ యజ్ఞపతిమేవాస్యా-ఽఽశిష-ఙ్గమయతి విశ్వరూపో వై త్వాష్ట్ర ఉపరిష్టా-త్పశుమభ్యవమీ-త్తస్మా-దుపరిష్టా-త్పశోర్నావ ద్యన్తి యదుపరిష్టా-త్పశుగ్ం సమనక్తి మేద్ధ్యమేవై- [మేద్ధ్యమేవ, ఏన-ఙ్కరోత్యృత్విజో] 39
-న-ఙ్కరోత్యృత్విజో వృణీతే ఛన్దాగ్స్యేవ వృణీతే సప్త వృణీతే సప్త గ్రామ్యాః పశవః సప్తా-ఽఽరణ్యా-స్సప్త ఛన్దాగ్స్యుభయస్యా వరుద్ధ్యా ఏకాదశ ప్రయాజాన్. యజతి దశ వై పశోః ప్రాణా ఆత్మైకాదశో యావానేవ పశుస్త-మ్ప్ర యజతి వపామేకః పరి శయ ఆత్మైవా-ఽఽత్మాన-మ్పరి శయే వజ్రో వై స్వధితిర్వజ్రో యూపశకలో ఘృత-ఙ్ఖలు వై దేవా వజ్ర-ఙ్కృత్వా సోమమఘ్న-న్ఘృతేనాక్తౌ పశు-న్త్రాయేథామిత్యాహ వజ్రేణైవైనం-వఁశే కృత్వా-ఽఽలభతే ॥ 40 ॥

(ఆఘారం - పద్యన్తే ద్వాదశా - ఽఽత్మన్నేవ యజ్ఞస్య - మేధ్యమేవ - ఖలు వా - అష్టాదశ చ) (అ. 7)
పర్యగ్ని కరోతి సర్వహుతమేవైన-ఙ్కరోత్య-స్కన్దాయా-స్కన్నగ్ం హి త-ద్య-ద్ధుతస్య స్కన్దతి త్రిః పర్యగ్ని కరోతి త్ర్యావృద్ధి యజ్ఞో-ఽథో రక్షసామపహత్యై బ్రహ్మవాదినో వదన్త్యన్వారభ్యః పశూ(3)-ర్నాన్వారభ్యా(3) ఇతి మృత్యవే వా ఏష నీయతే య-త్పశుస్తం-యఁదన్వారభేత ప్రమాయుకో యజమాన-స్స్యాదథో ఖల్వాహు-స్సువర్గాయ వా ఏష లోకాయ నీయతే య- [యత్, పశురితి] 41
-త్పశురితి యన్నాన్వారభేత సువర్గాల్లోకా-ద్యజమానో హీయేత వపాశ్రపణీభ్యా-మన్వారభతే తన్నేవాన్వారబ్ధ-న్నేవానన్వారబ్ధముప ప్రేష్య హోతర్హవ్యా దేవేభ్య ఇత్యాహేషితగ్ం హి కర్మ క్రియతే రేవతీర్యజ్ఞపతి-మ్ప్రియధా ఽఽవిశతేత్యాహ యథాయజురేవైతదగ్నినా పురస్తాదేతి రక్షసామపహత్యై పృథివ్యా-స్సపృఞ్చః పాహీతి బర్హి- [బర్హిః, ఉపా-ఽస్యత్య-స్కన్దాయా-] 42
-రుపా-ఽస్యత్య-స్కన్దాయా-స్కన్నగ్ం హి త-ద్య-ద్బర్హిషి స్కన్దత్యథో బర్హిషదమేవైన-ఙ్కరోతి పరాంఆ వర్తతే-ఽద్ధ్వర్యుః పశో-స్సజ్ఞమ్ప్యమానా-త్పశుభ్య ఏవ తన్ని హ్నుత ఆత్మనో-ఽనావ్రస్కాయ గచ్ఛతి శ్రియ-మ్ప్ర పశూనాప్నోతి య ఏవం-వేఁద పశ్చాల్లోకా వా ఏషా ప్రాచ్యుదానీయతే య-త్పత్నీ నమస్త ఆతానేత్యాహా-ఽఽదిత్యస్య వై రశ్మయ [రశ్మయః, ఆతానాస్తేభ్య] 43
ఆతానాస్తేభ్య ఏవ నమస్కరోత్యనర్వా ప్రేహీత్యాహ భ్రాతృవ్యో వా అర్వా భ్రాతృవ్యాపనుత్త్యై ఘృతస్య కుల్యామను సహ ప్రజయా సహ రాయస్పోషేణే-త్యాహా ఽఽశిషమేవైతామా శాస్త ఆపో దేవీ-శ్శుద్ధాయువ ఇత్యాహ యథాయజురేవైతత్ ॥ 44 ॥

(లోకాయ నీయతే య-ద్- బరఃఈ - రశ్మయః - సప్తత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)
పశోర్వా ఆలబ్ధస్య ప్రాణాఞ్ఛుగృచ్ఛతి వాక్త ఆ ప్యాయతా-మ్ప్రాణస్త ఆ ప్యాయతామిత్యాహ ప్రాణేభ్య ఏవాస్య శుచగ్ం శమయతి సా ప్రాణేభ్యో-ఽధి పృథివీగ్ం శు-క్ప్ర విశతి శమహోభ్యామితి ని నయత్యహోరాత్రాభ్యామేవ పృథివ్యై శుచగ్ం శమయత్యోషధే త్రాయస్వైనగ్గ్ స్వధితే మైనగ్ం హిగ్ంసీరిత్యాహ వజ్రో వై స్వధితి- [స్వధితిః, శాన్త్యై పార్శ్వత] 45
-శ్శాన్త్యై పార్శ్వత ఆ చ్ఛ్యతి మద్ధ్యతో హి మనుష్యా ఆ చ్ఛ్యన్తి తిరశ్చీనమా చ్ఛ్యత్యనూచీనగ్ం హి మనుష్యా ఆచ్ఛ్యన్తి వ్యావృత్త్యై రక్షసా-మ్భాగో-ఽసీతి స్థవిమతో బర్హిరక్త్వా-ఽపాస్యత్యస్నైవ రక్షాగ్ంసి నిరవదయత ఇదమహగ్ం రక్షో-ఽధమ-న్తమో నయామి యో-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి య-ఞ్చ వయ-న్ద్విష్మ ఇత్యాహ ద్వౌ వావ పురుషౌ య-ఞ్చైవ [ ] 46
ద్వేష్టి యశ్చైన-న్ద్వేష్టి తావుభావధమ-న్తమో నయతీషే త్వేతి వపాముత్ఖిదతీచ్ఛత ఇవ హ్యేష యో యజతే యదుపతృన్ద్యా-ద్రుద్రో-ఽస్య పశూ-న్ఘాతుక-స్స్యా-ద్యన్నోపతృన్ద్యా-దయతా స్యా-దన్యయోపతృణత్త్యన్యయా న ధృత్యై ఘృతేన ద్యావాపృథివీ ప్రోర్ణ్వాథామిత్యాహ ద్యావాపృథివీ ఏవ రసేనానక్త్యచ్ఛిన్నో [రసేనానక్త్యచ్ఛిన్నః, రాయః సువీర] 47
రాయః సువీర ఇత్యాహ యథాయజురేవైత-త్క్రూరమివ వా ఏత-త్కరోతి య-ద్వపా-ముత్ఖిద-త్యుర్వన్తరిక్ష-మన్విహీత్యాహ శాన్త్యై ప్ర వా ఏషో-ఽస్మాల్లోకాచ్చ్యవతే యః పశు-మ్మృత్యవే నీయమానమన్వారభతే వపాశ్రపణీ పునరన్వారభతే-ఽస్మిన్నేవ లోకే ప్రతి తిష్ఠత్యగ్నినా పురస్తాదేతి రక్షసామపహత్యా అథో దేవతా ఏవ హవ్యేనా- [ఏవ హవ్యేన, అన్వేతి] 48
-న్వేతి నాన్తమమఙ్గారమతి హరే-ద్యదన్తమమఙ్గారమతి హరే-ద్దేవతా అతి మన్యేత వాయో వీహి స్తోకానామిత్యాహ తస్మా-ద్విభక్తా-స్స్తోకా అవ పద్యన్తే-ఽగ్రం-వాఁ ఏత-త్పశూనాం-యఁ-ద్వపా-ఽగ్రమోషధీనా-మ్బర్హిరగ్రేణైవాగ్రగ్ం సమర్ధయత్యథో ఓషధీష్వేవ పశూ-న్ప్రతిష్ఠాపయతి స్వాహాకృతీభ్యః ప్రేష్యేత్యాహ [ ] 49
యజ్ఞస్య సమిష్ట్యై ప్రాణాపానౌ వా ఏతౌ పశూనాం-యఁ-త్పృషదాజ్యమాత్మా వపా పృషదాజ్యమభిఘార్య వపామభి ఘారయత్యాత్మన్నేవ పశూనా-మ్ప్రాణాపానౌ దధాతి స్వాహోర్ధ్వనభస-మ్మారుత-ఙ్గచ్ఛతమిత్యాహోర్ధ్వనభా హ స్మ వై మారుతో దేవానాం-వఁపాశ్రపణీ ప్ర హరతి తేనైవైనే ప్ర హరతి విషూచీ ప్ర హరతి తస్మా-ద్విష్వఞ్చౌ ప్రాణాపానౌ ॥ 50 ॥

(స్వధితి - శ్చైవా - చ్ఛిన్నో - హవ్యేనే - ష్యేత్యాహ - షట్చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
పశుమాలభ్య పురోడాశ-న్నిర్వపతి సమేధమేవైనమా లభతే వపయా ప్రచర్య పురోడాశేన ప్ర చరత్యూర్గ్వై పురోడాశ ఊర్జమేవ పశూనా-మ్మద్ధ్యతో దధాత్యథో పశోరేవ ఛిద్రమపి దధాతి పృషదాజ్యస్యోపహత్య త్రిః పృచ్ఛతి శృతగ్ం హవీ(3)-శ్శమితరితి త్రిషత్యా హి దేవా యో-ఽశృతగ్ం శృతమాహ స ఏనసా ప్రాణాపానౌ వా ఏతౌ పశూనాం- [ఏతౌ పశూనామ్, య-త్పృషదాజ్య-మ్పశోః] 51
-ఁయ-త్పృషదాజ్య-మ్పశోః ఖలు వా ఆలబ్ధస్య హృదయమాత్మా-ఽభి సమేతి య-త్పృషదాజ్యేన హృదయ-మభిఘారయత్యాత్మన్నేవ పశూనా-మ్ప్రాణాపానౌ దధాతి పశునా వై దేవా-స్సువర్గం-లోఁకమాయ-న్తే-ఽమన్యన్త మనుష్యా నో-ఽన్వాభవిష్యన్తీతి తస్య శిరః ఛిత్త్వా మేధ-మ్ప్రాక్షారయన్థ్స ప్రక్షో-ఽభవ-త్త-త్ప్రక్షస్య ప్రక్షత్వం-యఁ-త్ప్లక్షశాఖో-త్తరబర్హి-ర్భవతి సమేధస్యైవ [ ] 52
పశోరవ ద్యతి పశుం-వైఁ హ్రియమాణగ్ం రక్షాగ్స్యను సచన్తే-ఽన్తరా యూప-ఞ్చా-ఽఽహవనీయ-ఞ్చ హరతి రక్షసామపహత్యై పశోర్వా ఆలబ్ధస్య మనో-ఽప క్రామతి మనోతాయై హవిషో-ఽవదీయమానస్యాను బ్రూహీత్యాహ మన ఏవాస్యావ రున్ధ ఏకాదశావదానాన్యవ ద్యతి దశ వై పశోః ప్రాణా ఆత్మైకాదశో యావానేవ పశుస్తస్యా-ఽవ- [పశుస్తస్యా-ఽవ, ద్యతి హృదయస్యా-] 53
-ద్యతి హృదయస్యా-గ్రే-ఽవ ద్యత్యథ జిహ్వాయా అథ వక్షసో యద్వై హృదయేనాభిగచ్ఛతి తజ్జిహ్వయా వదతి యజ్జిహ్వయా వదతి తదురసో-ఽధి నిర్వదత్యేతద్వై పశోర్యథాపూర్వం-యఁస్యైవమవదాయ యథాకామ-ముత్తరేషామవద్యతి యథా పూర్వమేవాస్య పశోరవత్త-మ్భవతి మద్ధ్యతో గుదస్యావ ద్యతి మద్ధ్యతో హి ప్రాణ ఉత్తమస్యావ ద్య- [ఉత్తమస్యావ ద్యతి, ఉత్తమో హి ప్రాణో] 54
-త్యుత్తమో హి ప్రాణో యదీతరం-యఁదీతర-ముభయమేవాజామి జాయమానో వై బ్రాహ్మణ-స్త్రిభిర్-ఋణవా జాయతే బ్రహ్మచర్యేణర్షిభ్యో యజ్ఞేన దేవేభ్యః ప్రజయా పితృభ్య ఏష వా అనృణో యః పుత్రీ యజ్వా బ్రహ్మచారివాసీ తదవదానై-రేవా-ఽవ దయతే తదవదానానా-మవదానత్వ-న్దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆస-న్తే దేవా అగ్నిమబ్రువ-న్త్వయా వీరేణాసురానభి భవామేతి [భవామేతి, సో-ఽబ్రవీ-ద్వరం-వృఁణై] 55
సో-ఽబ్రవీ-ద్వరం-వృఁణై పశోరుద్ధారముద్ధరా ఇతి స ఏతముద్ధారముదహరత దోః పూర్వార్ధస్య గుద-మ్మద్ధ్యత-శ్శ్రోణి-ఞ్జఘనార్ధస్య తతో దేవా అభవ-న్పరా-ఽసురా య-త్త్ర్యఙ్గాణాగ్ం సమవద్యతి భ్రాతృవ్యాభిభూత్యై భవత్యాత్మనా పరా-ఽస్య భ్రాతృవ్యో భవత్యక్ష్ణయా-ఽవ ద్యతి తస్మాదక్ష్ణయా పశవో-ఽఙ్గాని ప్ర హరన్తి ప్రతిష్ఠిత్యై ॥ 56 ॥

(ఏతౌ పశూనాగ్ం - సమేధస్యైవ - తస్యా-ఽవో - త్తమస్యావ ద్యతీ - తి - పఞ్చచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
మేదసా స్రుచౌ ప్రోర్ణోతి మేదోరూపా వై పశవో రూపమేవ పశుషు దధాతి యూషన్నవధాయ ప్రోర్ణోతి రసో వా ఏష పశూనాం-యఁద్యూ రసమేవ పశుషు దధాతి పార్శ్వేన వసాహోమ-మ్ప్రయౌతి మద్ధ్యం-వాఁ ఏత-త్పశూనాం-యఁ-త్పార్శ్వగ్ం రస ఏష పశూనాం-యఁద్వసా య-త్పార్శ్వేన వసాహోమ-మ్ప్రయౌతి మద్ధ్యత ఏవ పశూనాగ్ం రస-న్దధాతి ఘ్నన్తి [ఘ్నన్తి, వా ఏత-త్పశు-] 57
వా ఏత-త్పశుం-యఁ-థ్సజ్ఞమ్పయన్త్యైన్ద్రః ఖలు వై దేవతయా ప్రాణ ఐన్ద్రో-ఽపాన ఐన్ద్రః ప్రాణో అఙ్గేఅఙ్గే ని దేద్ధ్యదిత్యాహ ప్రాణాపానావేవ పశుషు దధాతి దేవ త్వష్టర్భూరి తే సగ్ం సమేత్విత్యాహ త్వాష్ట్రా హి దేవతయా పశవో విషురూపా య-థ్సలక్ష్మాణో భవథేత్యాహ విషురూపా హ్యేతే సన్త-స్సలక్ష్మాణ ఏతర్హి భవన్తి దేవత్రా యన్త- [దేవత్రా యన్తమ్, అవసే] 58
-మవసే సఖాయో-ఽను త్వా మాతా పితరో మదన్త్విత్యాహా-నుమతమేవైన-మ్మాత్రా పిత్రా సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయత్యర్ధర్చే వసాహోమ-ఞ్జుహోత్యసౌ వా అర్ధర్చ ఇయమర్ధర్చ ఇమే ఏవ రసేనానక్తి దిశో జుహోతి దిశ ఏవ రసేనానక్త్యథో దిగ్భ్య ఏవోర్జగ్ం రసమవ రున్ధే ప్రాణాపానౌ వా ఏతౌ పశూనాం-యఁ-త్పృషదాజ్యం-వాఁనస్పత్యాః ఖలు [ఖలు, వై దేవతయా పశవో] 59
వై దేవతయా పశవో య-త్పృషదాజ్యస్యో-పహత్యా-ఽఽహ వనస్పతయే-ఽను బ్రూహి వనస్పతయే ప్రేష్యేతి ప్రాణాపానావేవ పశుషు దధాత్యన్యస్యాన్యస్య సమవత్తగ్ం సమవద్యతి తస్మాన్నానారూపాః పశవో యూష్ణోప సిఞ్చతి రసో వా ఏష పశూనాం-యఁద్యూ రసమేవ పశుషు దధాతీడాముప హ్వయతే పశవో వా ఇడా పశూనేవోప హ్వయతే చతురుప హ్వయతే [చతురుప హ్వయతే, చతుష్పాదో హి] 60
చతుష్పాదో హి పశవో య-ఙ్కామయేతా పశు-స్స్యాదిత్యమేదస్క-న్తస్మా ఆ దద్ధ్యాన్మేదోరూపా వై పశవో రూపేణైవైన-మ్పశుభ్యో నిర్భజత్యపశురేవ భవతి య-ఙ్కామయేత పశుమాన్-థ్స్యాదితి మేదస్వ-త్తస్మా ఆ దద్ధ్యాన్మేదోరూపా వై పశవో రూపేణైవాస్మై పశూనవ రున్ధే పశుమానేవ భవతి ప్రజాపతిర్యజ్ఞమసృజత స ఆజ్య- [స ఆజ్యమ్, పురస్తాదసృజత] 61
-మ్పురస్తాదసృజత పశు-మ్మద్ధ్యతః పృషదాజ్య-మ్పశ్చా-త్తస్మాదాజ్యేన ప్రయాజా ఇజ్యన్తే పశునా మద్ధ్యతః పృషదాజ్యేనా-నూయాజా-స్తస్మాదేతన్మిశ్రమివ పశ్చా-థ్సృష్టగ్గ్ హ్యేకాదశానూయాజాన్. యజతి దశ వై పశోః ప్రాణా ఆత్మైకాదశో యావానేవ పశుస్తమను యజతి ఘ్నన్తి వా ఏత-త్పశుం-యఁ-థ్సం(2)జ్ఞపయన్తి వా ప్రాణాపానౌ ఖలు వా ఏతౌ పశూనాం-యఁ-త్పృషదాజ్యం-యఁ-త్పృషదాజ్యేనా నూయాజాన్. యజతి ప్రాణాపానావేవ పశుషు దధాతి ॥ 62 ॥