കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം സപ്തമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ - ഷഡ് രാത്രാദ്യാനാ-ന്നിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
സാദ്ധ്യാ വൈ ദേവാ-സ്സുവര്ഗകാമാ ഏതഗ്ം ഷഡ്-രാത്രമപശ്യ-ന്തമാ-ഽഹര-ന്തേനായജന്ത തതോ വൈ തേ സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ്ംസഃ ഷഡ്-രാത്രമാസതേ സുവര്ഗമേവ ലോകം-യഁന്തി ദേവസത്രം-വൈഁ ഷഡ്-രാത്രഃ പ്രത്യക്ഷഗ്ഗ് ഹ്യേതാനി പൃഷ്ഠാനി യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ്ംസഃ ഷഡ്-രാത്രമാസതേ സാക്ഷാദേവ ദേവതാ അഭ്യാരോഹന്തി ഷഡ്-രാത്രോ ഭവതി ഷ-ഡ്വാ ഋതവ-ഷ്ഷട് പൃഷ്ഠാനി [ ] 1
പൃഷ്ഠൈരേവര്തൂന-ന്വാരോഹന്ത്യൃതുഭിഃ സംവഁഥ്സര-ന്തേ സംവഁഥ്സര ഏവ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ബൃഹ-ദ്രഥന്തരാഭ്യാം-യഁന്തീയം-വാഁവ രഥന്തരമസൌ ബൃഹദാഭ്യാമേവ യന്ത്യഥോ അനയോരേവ പ്രതി തിഷ്ഠന്ത്യേതേ വൈ യജ്ഞസ്യാഞ്ജസായനീ സ്രുതീ താഭ്യാമേവ സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്തി ത്രിവൃദഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി തേജ ഏവാവ രുന്ധതേ പഞ്ചദശോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധതേ സപ്തദശോ [സപ്തദശഃ, ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ-ഽവരുദ്ധ്യാ] 2
ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ-ഽവരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായന്ത ഏകവിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ദധതേ ത്രിണവോ ഭവതി വിജിത്യൈ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ സദോഹവിര്ധാനിന ഏതേന ഷഡ്-രാത്രേണ യജേരന്നാശ്വത്ഥീ ഹവിര്ധാന-ഞ്ചാ-ഽഽഗ്നീദ്ധ്ര-ഞ്ച ഭവതസ്തദ്ധി സുവര്ഗ്യ-ഞ്ചക്രീവതീ ഭവത-സ്സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യാ ഉലൂഖലബുദ്ധ്നോ യൂപോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ പ്രാഞ്ചോ യാന്തി പ്രാങിവ ഹി സുവര്ഗോ [ഹി സുവര്ഗഃ, ലോക-സ്സരസ്വത്യാ] 3
ലോക-സ്സരസ്വത്യാ യാന്ത്യേഷ വൈ ദേവയാനഃ പന്ഥാസ്ത-മേവാ-ന്വാരോഹന്ത്യാക്രോശന്തോ യാന്ത്യവര്തി-മേവാന്യസ്മി-ന്പ്രതിഷജ്യ പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗച്ഛന്തി യദാ ദശ ശത-ങ്കുര്വന്ത്യഥൈക-മുത്ഥാനഗ്ം ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി യദാ ശതഗ്ം സഹസ്ര-ങ്കുര്വന്ത്യഥൈക-മുത്ഥാനഗ്ം സഹസ്രസമ്മിതോ വാ അസൌ ലോകോ-ഽമുമേവ ലോകമഭി ജയന്തി യദൈ -ഷാ-മ്പ്രമീയേത യദാ വാ ജീയേരന്നഥൈക-മുത്ഥാന-ന്തദ്ധി തീര്ഥമ് ॥ 4 ॥
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
സാദ്ധ്യാ വൈ ദേവാ-സ്സുവര്ഗകാമാ ഏതഗ്ം ഷഡ്-രാത്രമപശ്യ-ന്തമാ-ഽഹര-ന്തേനായജന്ത തതോ വൈ തേ സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ്ംസഃ ഷഡ്-രാത്രമാസതേ സുവര്ഗമേവ ലോകം-യഁന്തി ദേവസത്രം-വൈഁ ഷഡ്-രാത്രഃ പ്രത്യക്ഷഗ്ഗ് ഹ്യേതാനി പൃഷ്ഠാനി യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ്ംസഃ ഷഡ്-രാത്രമാസതേ സാക്ഷാദേവ ദേവതാ അഭ്യാരോഹന്തി ഷഡ്-രാത്രോ ഭവതി ഷ-ഡ്വാ ഋതവ-ഷ്ഷട് പൃഷ്ഠാനി [ ] 1
പൃഷ്ഠൈരേവര്തൂന-ന്വാരോഹന്ത്യൃതുഭിഃ സംവഁഥ്സര-ന്തേ സംവഁഥ്സര ഏവ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ബൃഹ-ദ്രഥന്തരാഭ്യാം-യഁന്തീയം-വാഁവ രഥന്തരമസൌ ബൃഹദാഭ്യാമേവ യന്ത്യഥോ അനയോരേവ പ്രതി തിഷ്ഠന്ത്യേതേ വൈ യജ്ഞസ്യാഞ്ജസായനീ സ്രുതീ താഭ്യാമേവ സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്തി ത്രിവൃദഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി തേജ ഏവാവ രുന്ധതേ പഞ്ചദശോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധതേ സപ്തദശോ [സപ്തദശഃ, ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ-ഽവരുദ്ധ്യാ] 2
ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ-ഽവരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായന്ത ഏകവിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ദധതേ ത്രിണവോ ഭവതി വിജിത്യൈ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ സദോഹവിര്ധാനിന ഏതേന ഷഡ്-രാത്രേണ യജേരന്നാശ്വത്ഥീ ഹവിര്ധാന-ഞ്ചാ-ഽഽഗ്നീദ്ധ്ര-ഞ്ച ഭവതസ്തദ്ധി സുവര്ഗ്യ-ഞ്ചക്രീവതീ ഭവത-സ്സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യാ ഉലൂഖലബുദ്ധ്നോ യൂപോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ പ്രാഞ്ചോ യാന്തി പ്രാങിവ ഹി സുവര്ഗോ [ഹി സുവര്ഗഃ, ലോക-സ്സരസ്വത്യാ] 3
ലോക-സ്സരസ്വത്യാ യാന്ത്യേഷ വൈ ദേവയാനഃ പന്ഥാസ്ത-മേവാ-ന്വാരോഹന്ത്യാക്രോശന്തോ യാന്ത്യവര്തി-മേവാന്യസ്മി-ന്പ്രതിഷജ്യ പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗച്ഛന്തി യദാ ദശ ശത-ങ്കുര്വന്ത്യഥൈക-മുത്ഥാനഗ്ം ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി യദാ ശതഗ്ം സഹസ്ര-ങ്കുര്വന്ത്യഥൈക-മുത്ഥാനഗ്ം സഹസ്രസമ്മിതോ വാ അസൌ ലോകോ-ഽമുമേവ ലോകമഭി ജയന്തി യദൈ -ഷാ-മ്പ്രമീയേത യദാ വാ ജീയേരന്നഥൈക-മുത്ഥാന-ന്തദ്ധി തീര്ഥമ് ॥ 4 ॥
(പൃഷ്ഠാനി-സപ്തദശഃ-സുവര്ഗോ-ജയന്തി യദൈ - കാദശ ച) (അ. 1)
കുസുരുബിന്ദ ഔദ്ദാലകി-രകാമയത പശുമാന്-ഥ്സ്യാമിതി സ ഏതഗ്ം സപ്തരാത്ര-മാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തേന വൈ സ യാവന്തോ ഗ്രാമ്യാഃ പശവസ്താനവാ-രുന്ധ യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ഥ്സപ്തരാത്രേണ യജതേ യാവന്ത ഏവ ഗ്രാമ്യാഃ പശവസ്താ-നേവാവ രുന്ധേ സപ്തരാത്രോ ഭവതി സപ്ത ഗ്രാമ്യാഃ പശവഃ സപ്താ-ഽഽരണ്യാ-സ്സപ്ത ഛന്ദാഗ്-സ്യുഭയസ്യാ-വരുദ്ധ്യൈ ത്രിവൃ-ദഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി തേജ [തേജഃ, ഏവാ-ഽവ രുന്ധേ] 5
ഏവാ-ഽവ രുന്ധേ പഞ്ചദശോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധേ സപ്തദശോ ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ വരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായത ഏകവിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ ത്രിണവോ ഭവതി വിജിത്യൈ പഞ്ചവിഗ്ംശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി പ്രജാപതേ-രാപ്ത്യൈ മഹാവ്രതവാ-നന്നാദ്യസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ വിശ്വജി-ഥ്സര്വപൃഷ്ഠോ ഽതിരാത്രോ ഭവതി സര്വസ്യാഭിജിത്യൈ യ-ത്പ്രത്യക്ഷ-മ്പൂര്വേഷ്വഹസ്സു പൃഷ്ഠാന്യുപേയുഃ പ്രത്യക്ഷം- [പ്രത്യക്ഷമ്, വിശ്വജിതി യഥാ] 6
-ഁവിശ്വജിതി യഥാ ദുഗ്ധാ-മുപസീദത്യേവമുത്തമ-മഹഃ സ്യാന്നൈകരാത്രശ്ചന സ്യാ-ദ്ബൃഹ-ദ്രഥന്തരേ പൂര്വേഷ്വഹസ്സൂപ യന്തീയം-വാഁവ രഥന്തരമസൌ ബൃഹദാഭ്യാമേവ ന യന്ത്യഥോ അനയോരേവ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി യ-ത്പ്രത്യക്ഷം-വിഁശ്വജിതി പൃഷ്ഠാന്യുപയന്തി യഥാ പ്രത്താ-ന്ദുഹേ താദൃഗേവ തത് ॥ 7 ॥
കുസുരുബിന്ദ ഔദ്ദാലകി-രകാമയത പശുമാന്-ഥ്സ്യാമിതി സ ഏതഗ്ം സപ്തരാത്ര-മാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തേന വൈ സ യാവന്തോ ഗ്രാമ്യാഃ പശവസ്താനവാ-രുന്ധ യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ഥ്സപ്തരാത്രേണ യജതേ യാവന്ത ഏവ ഗ്രാമ്യാഃ പശവസ്താ-നേവാവ രുന്ധേ സപ്തരാത്രോ ഭവതി സപ്ത ഗ്രാമ്യാഃ പശവഃ സപ്താ-ഽഽരണ്യാ-സ്സപ്ത ഛന്ദാഗ്-സ്യുഭയസ്യാ-വരുദ്ധ്യൈ ത്രിവൃ-ദഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി തേജ [തേജഃ, ഏവാ-ഽവ രുന്ധേ] 5
ഏവാ-ഽവ രുന്ധേ പഞ്ചദശോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധേ സപ്തദശോ ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ വരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായത ഏകവിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ ത്രിണവോ ഭവതി വിജിത്യൈ പഞ്ചവിഗ്ംശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി പ്രജാപതേ-രാപ്ത്യൈ മഹാവ്രതവാ-നന്നാദ്യസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ വിശ്വജി-ഥ്സര്വപൃഷ്ഠോ ഽതിരാത്രോ ഭവതി സര്വസ്യാഭിജിത്യൈ യ-ത്പ്രത്യക്ഷ-മ്പൂര്വേഷ്വഹസ്സു പൃഷ്ഠാന്യുപേയുഃ പ്രത്യക്ഷം- [പ്രത്യക്ഷമ്, വിശ്വജിതി യഥാ] 6
-ഁവിശ്വജിതി യഥാ ദുഗ്ധാ-മുപസീദത്യേവമുത്തമ-മഹഃ സ്യാന്നൈകരാത്രശ്ചന സ്യാ-ദ്ബൃഹ-ദ്രഥന്തരേ പൂര്വേഷ്വഹസ്സൂപ യന്തീയം-വാഁവ രഥന്തരമസൌ ബൃഹദാഭ്യാമേവ ന യന്ത്യഥോ അനയോരേവ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി യ-ത്പ്രത്യക്ഷം-വിഁശ്വജിതി പൃഷ്ഠാന്യുപയന്തി യഥാ പ്രത്താ-ന്ദുഹേ താദൃഗേവ തത് ॥ 7 ॥
(തേജ - ഉപേയുഃ പ്രത്യക്ഷം - ദ്വിചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
ബൃഹസ്പതി-രകാമയത ബ്രഹ്മവര്ചസീ സ്യാമിതി സ ഏത-മഷ്ടരാത്ര-മപശ്യ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ സ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യഭവദ്യ ഏവം-വിഁദ്വാ-നഷ്ടരാത്രേണ യജതേ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവത്യഷ്ടരാത്രോ ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ങ്ഗായത്രിയൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ-ഽഷ്ടരാത്രോ ഭവതി ചതസ്രോ വൈ ദിശശ്ചതസ്രോ ഽവാന്തരദിശാ ദിഗ്ഭ്യ ഏവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ [ ] 8
ത്രിവൃ-ദഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി തേജ ഏവാവ രുന്ധേ പഞ്ചദശോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധേ സപ്തദശോ ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായത ഏകവിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ ത്രിണവോ ഭവതി വിജിത്യൈ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ പഞ്ചവിഗ്ംശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ മഹാവ്രതവാ-നന്നാദ്യസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ വിശ്വജി-ഥ്സര്വപൃഷ്ഠോ-ഽതിരാത്രോ ഭവതി സര്വസ്യാഭിജിത്യൈ ॥ 9 ॥
ബൃഹസ്പതി-രകാമയത ബ്രഹ്മവര്ചസീ സ്യാമിതി സ ഏത-മഷ്ടരാത്ര-മപശ്യ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ സ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യഭവദ്യ ഏവം-വിഁദ്വാ-നഷ്ടരാത്രേണ യജതേ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവത്യഷ്ടരാത്രോ ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ങ്ഗായത്രിയൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ-ഽഷ്ടരാത്രോ ഭവതി ചതസ്രോ വൈ ദിശശ്ചതസ്രോ ഽവാന്തരദിശാ ദിഗ്ഭ്യ ഏവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ [ ] 8
ത്രിവൃ-ദഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി തേജ ഏവാവ രുന്ധേ പഞ്ചദശോ ഭവതീന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധേ സപ്തദശോ ഭവത്യന്നാദ്യസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായത ഏകവിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ ത്രിണവോ ഭവതി വിജിത്യൈ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശോ ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ പഞ്ചവിഗ്ംശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമോ ഭവതി പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ മഹാവ്രതവാ-നന്നാദ്യസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ വിശ്വജി-ഥ്സര്വപൃഷ്ഠോ-ഽതിരാത്രോ ഭവതി സര്വസ്യാഭിജിത്യൈ ॥ 9 ॥
(ദിഗ്ഭ്യ ഏവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ - ഽഭിജിത്യൈ) (അ. 3)
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ-സ്സൃഷ്ടാഃ, ക്ഷുധ-ന്ന്യായന്ഥ്സ ഏത-ന്നവരാത്ര-മപശ്യ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ പ്രജാഭ്യോ-ഽകല്പത യര്ഹി പ്രജാഃ, ക്ഷുധ-ന്നിഗച്ഛേയു-സ്തര്ഹി നവരാത്രേണ യജേതേമേ ഹി വാ ഏതാസാം-ലോഁകാ അകൢപ്താ അഥൈതാഃ, ക്ഷുധ-ന്നി ഗച്ഛന്തീമാ-നേവാ-ഽഽഭ്യോ ലോകാന് കല്പയതി താന് കല്പമാനാ-ന്പ്രജാഭ്യോ-ഽനു കല്പതേ കല്പന്തേ- [കല്പന്തേ, അസ്മാ ഇമേ ലോകാ] 10
-ഽസ്മാ ഇമേ ലോകാ ഊര്ജ-മ്പ്രജാസു ദധാതി ത്രിരാത്രേണൈവേമം-ലോഁക-ങ്കല്പയതി ത്രിരാത്രേണാന്തരിക്ഷ-ന്ത്രിരാത്രേണാമും-ലോഁകം-യഁഥാ ഗുണേ ഗണ-മന്വസ്യത്യേവമേവ തല്ലോകേ ലോകമന്വസ്യതി ധൃത്യാ അശിഥിലമ്ഭാവായ ജ്യോതിര്ഗൌരായുരിതി ജ്ഞാതാ-സ്സ്തോമാ ഭവന്തീയം-വാഁവ ജ്യോതിരന്തരിക്ഷ-ങ്ഗൌരസാ-വായുരേഷ്വേവ ലോകേഷു പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ജ്ഞാത്ര-മ്പ്രജാനാ- [ജ്ഞാത്ര-മ്പ്രജാനാമ്, ഗച്ഛതി നവരാത്രോ] 11
-ങ്ഗച്ഛതി നവരാത്രോ ഭവത്യഭിപൂ-ര്വമേവാ-ഽസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി യോ ജ്യോഗാമയാവീ സ്യാ-ഥ്സ നവരാത്രേണ യജേത പ്രാണാ ഹി വാ ഏതസ്യാ ധൃതാ അഥൈതസ്യ ജ്യോഗാമയതി പ്രാണാനേവാസ്മി-ന്ദാധാരോത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ ॥ 12 ॥
(കല്പന്തേ-പ്രജനാം - ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
പ്രജാപതി-രകാമയത പ്ര ജായേയേതി സ ഏത-ന്ദശഹോതാരമപശ്യ-ത്തമജുഹോ-ത്തേന ദശരാത്രമസൃജത തേന ദശരാത്രേണ പ്രാ ജായത ദശരാത്രായ ദീക്ഷിഷ്യമാണോ ദശഹോതാര-ഞ്ജുഹുയാ-ദ്ദശഹോത്രൈവ ദശരാത്രഗ്ം സൃജതേ തേന ദശരാത്രേണ പ്ര ജായതേ വൈരാജോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യദ്ദശരാത്രോ യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ദശരാത്രേണ യജതേ വിരാജമേവ ഗച്ഛതി പ്രാജാപത്യോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്രോ [യ-ദ്ദശരാത്രഃ, യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ദശരാത്രേണ] 13
യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ദശരാത്രേണ യജതേ പ്രൈവ ജായത ഇന്ദ്രോ വൈ സദൃ-ന്ദേവതാഭിരാസീ-ഥ്സ ന വ്യാവൃതമഗച്ഛ-ഥ്സ പ്രജാപതി-മുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏത-ന്ദശരാത്ര-മ്പ്രായച്ഛ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ സോ-ഽന്യാഭി-ര്ദേവതാഭി-ര്വ്യാവൃതമഗച്ഛദ്യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദശരാത്രേണ യജതേ വ്യാവൃതമേവ പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ഗച്ഛതി ത്രികകുദ്വാ [ത്രികകുദ്വൈ, ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്രഃ] 14
ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്രഃ കകു-ത്പഞ്ചദശഃ കകുദേകവിഗ്ംശഃ കകു-ത്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശോ യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദശരാത്രേണ യജതേ ത്രികകുദേവ സമാനാനാ-മ്ഭവതി യജമാനഃ പഞ്ചദശോ യജമാന ഏകവിഗ്ംശോ യജമാന-സ്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശഃ പുര ഇതരാ അഭിചര്യമാണോ ദശരാത്രേണ യജേത ദേവപുരാ ഏവ പര്യൂഹതേ തസ്യ ന കുതശ്ചനോപാവ്യാധോ ഭവതി നൈനമഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുതേ ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ ഏതാ [ഏതാഃ, ദേവപുരാ അപശ്യന്] 15
ദേവപുരാ അപശ്യന് യ-ദ്ദശരാത്രസ്താഃ പര്യൌഹന്ത തേഷാ-ന്ന കുതശ്ചനോപാവ്യാധോ ഽഭവ-ത്തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാ-ഽസുരാ യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്-ഥ്സ്യാ-ഥ്സ ദശരാത്രേണ യജേത ദേവപുരാ ഏവ പര്യൂഹതേ തസ്യ ന കുതശ്ചനോപാവ്യാധോ ഭവതി ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി സ്തോമ-സ്സ്തോമസ്യോപസ്തിര്ഭവതി ഭ്രാതൃവ്യമേവോപസ്തി-ങ്കുരുതേ ജാമി വാ [ജാമി വൈ, ഏത-ത്കുര്വന്തി] 16
ഏത-ത്കുര്വന്തി യജ്ജ്യായാഗ്ംസഗ്ഗ് സ്തോമമുപേത്യ കനീയാഗ്ംസമുപയന്തി യദഗ്നിഷ്ടോ-മസാമാന്യവസ്താച്ച പരസ്താച്ച ഭവന്ത്യജാമിത്വായ ത്രിവൃദഗ്നിഷ്ടോമോ ഽഗ്നിഷ്ടുദാഗ്നേയീഷു ഭവതി തേജ ഏവാവ രുന്ധേ പഞ്ചദശ ഉക്ഥ്യ ഐന്ദ്രീഷ്വിന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധേ ത്രിവൃദഗ്നിഷ്ടോമോ വൈശ്വദേവീഷു പുഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ സപ്തദശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമഃ പ്രാജാപത്യാസു തീവ്രസോമോ ഽന്നാദ്യസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായത [തേന ജായതേ, ഏകവിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യഃ സൌരീഷു] 17
ഏകവിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യഃ സൌരീഷു പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ സപ്തദശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമഃ പ്രാജാപത്യാസൂപഹവ്യ ഉപഹവമേവ ഗച്ഛതി ത്രിണവാവഗ്നിഷ്ടോമാവഭിത ഐന്ദ്രീഷു വിജിത്യൈ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യോ വൈശ്വദേവീഷു പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ വിശ്വജി-ഥ്സര്വപൃഷ്ഠോ-ഽതിരാത്രോ ഭവതി സര്വസ്യാഭിജിത്യൈ ॥ 18 ॥
(പ്രജാപത്യോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്ര - സ്ത്രികകുദ്ധാ - ഏതാ - വൈ - ജായത - ഏകത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
ഋതവോ വൈ പ്രജാകാമാഃ പ്രജാ-ന്നാ-ഽവിന്ദന്ത തേ-ഽകാമയന്ത പ്രജാഗ്ം സൃജേമഹി പ്രജാമവ രുന്ധീമഹി പ്രജാം-വിഁന്ദേമഹി പ്രജാവന്ത-സ്സ്യാമേതി ത ഏതമേകാദശരാത്രമപശ്യ-ന്തമാ-ഽഹര-ന്തേനായജന്ത തതോ വൈ തേ പ്രജാമസൃജന്ത പ്രജാമവാരുന്ധത പ്രജാമവിന്ദന്ത പ്രജാവന്തോ-ഽഭവന്ത ഋതവോ-ഽഭവ-ന്തദാര്തവാനാ-മാര്തവത്വ-മൃതൂനാം-വാഁ ഏതേ പുത്രാ-സ്തസ്മാ- [പുത്രാ-സ്തസ്മാത്, ആര്തവാ ഉച്യന്തേ] 19
-ദാര്തവാ ഉച്യന്തേ യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ്ംസ ഏകാദശരാത്രമാസതേ പ്രജാമേവ സൃജന്തേ പ്രജാമവ രുന്ധതേ പ്രജാം-വിഁന്ദന്തേ പ്രജാവന്തോ ഭവന്തി ജ്യോതിരതിരാത്രോ ഭവതി ജ്യോതിരേവ പുരസ്താ-ദ്ദധതേ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാ-നുഖ്യാത്യൈ പൃഷ്ഠ്യഃ ഷഡഹോ ഭവതി ഷ-ഡ്വാ ഋതവ-ഷ്ഷട് പൃഷ്ഠാനി പൃഷ്ഠൈരേവര്തൂന-ന്വാരോഹന്ത്യൃതുഭിഃ സംവഁഥ്സര-ന്തേ സംവഁഥ്സര ഏവ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ചതുര്വിഗ്ംശോ ഭവതി ചതുര്വിഗ്ംശത്യക്ഷരാ ഗായത്രീ [ഗായത്രീ, ഗായത്ര-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-] 20
ഗായത്ര-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ങ്ഗായത്രിയാമേവ ബ്രഹ്മവര്ചസേ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശോ ഭവതി ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശദക്ഷരാ ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയ-ന്ത്രിഷ്ടു-പ്ത്രിഷ്ടുഭ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠന്ത്യഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശോ ഭവത്യഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശദക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗതാഃ പശവോ ജഗത്യാമേവ പശുഷു പ്രതി തിഷ്ഠന്ത്യേ-കാദശരാത്രോ ഭവതി പഞ്ച വാ ഋതവ ആര്തവാഃ പഞ്ചര്തുഷ്വേവാ-ഽഽര്തവേഷു സംവഁഥ്സരേ പ്രതിഷ്ഠായ പ്രജാമവ രുന്ധതേ ഽതിരാത്രാവഭിതോ ഭവതഃ പ്രജായൈ പരിഗൃഹീത്യൈ ॥ 21 ॥
(തസ്മാ-ദ്- ഗായത്ര്യേ - കാന്നപഞ്ചാശച്ച) (അ. 6)
ഐന്ദ്രവായവാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാദ്യഃ കാമയേത യഥാ പൂര്വ-മ്പ്രജാഃ കല്പേരന്നിതി യജ്ഞസ്യ വൈ കൢപ്തിമനു പ്രജാഃ കല്പന്തേ യജ്ഞസ്യാ-ഽകൢപ്തിമനു ന കല്പന്തേ യഥാ പൂര്വമേവ പ്രജാഃ കല്പയതി ന ജ്യായാഗ്ംസ-ങ്കനീയാനതി ക്രാമത്യൈന്ദ്രവായവാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാദാമയാവിനഃ പ്രാണേന വാ ഏഷ വ്യൃദ്ധ്യതേ യസ്യാ-ഽഽമയതി പ്രാണ ഐന്ദ്രവായവഃ പ്രാണേനൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി മൈത്രാവരുണാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീരന് യേഷാ-ന്ദീക്ഷിതാനാ-മ്പ്രമീയേത [പ്രമീയേത, പ്രാണാപാനാഭ്യാം-വാഁ ഏതേ] 22
പ്രാണാപാനാഭ്യാം-വാഁ ഏതേ വ്യൃദ്ധ്യന്തേ യേഷാ-ന്ദീക്ഷിതാനാ-മ്പ്രമീയതേ പ്രാണാപാനൌ മിത്രാവരുണൌ പ്രാണാപാനാവേവ മുഖതഃ പരി ഹരന്ത ആശ്വിനാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീതാ ഽഽനുജാവരോ-ഽശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാമാനുജാവരൌ പശ്ചേവാഗ്ര-മ്പര്യൈതാ-മശ്വിനാവേതസ്യ ദേവതാ യ ആനുജാവര-സ്താവേവൈനമഗ്ര-മ്പരി ണയത-ശ്ശുക്രാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീത ഗതശ്രീഃ പ്രതിഷ്ഠാകാമോ-ഽസൌ വാ ആദിത്യ-ശ്ശുക്ര ഏഷോ-ഽന്തോ-ഽന്തം മനുഷ്യ- [ഏഷോ-ഽന്തോ-ഽന്തം മനുഷ്യഃ, ശ്രിയൈ ഗത്വാ നി] 23
-ശ്ശ്രിയൈ ഗത്വാ നി വര്തതേ ഽന്താദേവാ-ഽന്തമാ രഭതേ ന തതഃ പാപീയാ-ന്ഭവതി മന്ഥ്യഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീതാ-ഭിചര-ന്നാര്തപാത്രം-വാഁ ഏത-ദ്യ-ന്മന്ഥിപാത്ര-മ്മൃത്യുനൈവൈന-ങ്ഗ്രാഹയതി താജഗാര്തിമാര്ച്ഛത്യാ-ഗ്രയണാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീത യസ്യ പിതാ പിതാമഹഃ പുണ്യ-സ്സ്യാദഥ തന്ന പ്രാപ്നുയാ-ദ്വാചാ വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ വ്യൃദ്ധ്യതേ യസ്യ പിതാ പിതാമഹഃ പുണ്യോ [പുണ്യഃ, ഭവത്യഥ തന്ന] 24
ഭവത്യഥ തന്ന പ്രാപ്നോത്യുര ഇവൈത-ദ്യജ്ഞസ്യ വാഗിവ യദാഗ്രയണോ വാചൈവൈനമിന്ദ്രിയേണ സമര്ധയതി ന തതഃ പാപീയാ-ന്ഭവത്യുക്ഥ്യാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീതാഭിചര്യമാണ-സ്സര്വേഷാം-വാഁ ഏത-ത്പാത്രാണാമിന്ദ്രിയം-യഁദുക്ഥ്യപാത്രഗ്ം സര്വേണൈവൈനമിന്ദ്രിയേണാതി പ്രയുങ്ക്തേ സരസ്വത്യഭി നോ നേഷി വസ്യ ഇതി പുരോരുച-ങ്കുര്യാ-ദ്വാഗ്വൈ [ ] 25
സരസ്വതീ വാചൈവൈനമതി പ്രയുങ്ക്തേ മാ ത്വ-ത്ക്ഷേത്രാണ്യരണാനി ഗന്മേത്യാഹ മൃത്യോര്വൈ ക്ഷേത്രാണ്യരണാനി തേനൈവ മൃത്യോഃ, ക്ഷേത്രാണി ന ഗച്ഛതി പൂര്ണാ-ന്ഗ്രഹാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാദാമയാവിനഃ പ്രാണാന് വാ ഏതസ്യ ശുഗൃച്ഛതി യസ്യാ ഽഽമയതി പ്രാണാ ഗ്രഹാഃ പ്രാണാനേവാസ്യ ശുചോ മുഞ്ചത്യുത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ പൂര്ണാ-ന്ഗ്രഹാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്യര്ഹി പര്ജന്യോ ന വര്ഷേ-ത്പ്രാണാന് വാ ഏതര്ഹി പ്രജാനാഗ്ം ശുഗൃച്ഛതി യര്ഹി പര്ജന്യോ ന വര്ഷതി പ്രാണാ ഗ്രഹാഃ പ്രാണാനേവ പ്രജാനാഗ്ം ശുചോ മുഞ്ചതി താജ-ക്പ്ര വര്ഷതി ॥ 26 ॥
(പ്രമീയേത - മനുഷ്യ - ഋദ്ധ്യതേ യസ്യ പിതാ പിതാമഹഃ പുണ്യോ-വാഗ്വാ-ഏവ പൂര്ണാ-ന്ഗ്രഹാന്-പഞ്ചവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 7)
ഗായത്രോ വാ ഐന്ദ്രവായവോ ഗായത്ര-മ്പ്രായണീയ-മഹസ്തസ്മാ-ത്പ്രായണീയേ-ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാതി ത്രൈഷ്ടുഭോ വൈ ശുക്രസ്ത്രൈഷ്ടുഭ-ന്ദ്വിതീയ-മഹസ്തസ്മാ-ദ്ദ്വിതീയേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാതി ജാഗതോ വാ ആഗ്രയണോ ജാഗത-ന്തൃതീയ-മഹസ്തസ്മാ-ത്തൃതീയേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യേതദ്വൈ [ ] 27
യജ്ഞമാപ-ദ്യച്ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി യദാഗ്രയണ-ശ്ശ്വോ ഗൃഹ്യതേ യത്രൈവ യജ്ഞമദൃശ-ന്തത ഏവൈന-മ്പുനഃ പ്രയുങ്ക്തേ ജഗന്മുഖോ വൈ ദ്വിതീയസ്ത്രിരാത്രോ ജാഗത ആഗ്രയണോ യച്ചതുര്ഥേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈന-മായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യഥോ സ്വമേവ ഛന്ദോ-ഽനു പര്യാവര്തന്തേ രാഥന്തരോ വാ ഐന്ദ്രവായവോ രാഥന്തര-മ്പഞ്ചമ-മഹ-സ്തസ്മാ-ത്പഞ്ചമേ-ഽഹ- [-സ്തസ്മാ-ത്പഞ്ചമേ-ഽഹന്ന്, ഐന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ] 28
-ന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈന-മായതനേ ഗൃഹ്ണാതി ബാര്ഹതോ വൈ ശുക്രോ ബാര്ഹതഗ്ം ഷഷ്ഠ-മഹ-സ്തസ്മാ-ഥ്ഷഷ്ഠേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈന-മായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യേതദ്വൈ ദ്വിതീയം-യഁജ്ഞമാപ-ദ്യച്ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി യച്ഛുക്ര-ശ്ശ്വോ ഗൃഹ്യതേ യത്രൈവ യജ്ഞ-മദൃശ-ന്തത ഏവൈന-മ്പുനഃ പ്രയുങ്ക്തേ ത്രിഷ്ടുങ്മുഖോ വൈ തൃതീയ-സ്ത്രിരാത്ര-സ്ത്രൈഷ്ടുഭ- [-സ്ത്രൈഷ്ടുഭഃ, ശുക്രോ] 29
-ശ്ശുക്രോ യ-ഥ്സപ്തമേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യഥോ സ്വമേവ ഛന്ദോ-ഽനു പര്യാവര്തന്തേ വാഗ്വാ ആഗ്രയണോ വാഗഷ്ടമമഹ-സ്തസ്മാദഷ്ടമേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാതി പ്രാണോ വാ ഐന്ദ്രവായവഃ പ്രാണോ നവമ-മഹസ്തസ്മാന്നവമേ ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യേത- [ഗൃഹ്ണാത്യേതത്, വൈ തൃതീയം-] 30
-ദ്വൈ തൃതീയം-യഁജ്ഞമാപ-ദ്യച്ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി യദൈന്ദ്രവായവ-ശ്ശ്വോ ഗൃഹ്യതേ യത്രൈവ യജ്ഞമദൃശ-ന്തത ഏവൈന-മ്പുനഃ പ്രയുങ്ക്തേ ഽഥോ സ്വമേവ ഛന്ദോ-ഽനു പര്യാവര്തന്തേ പഥോ വാ ഏതേ-ഽദ്ധ്യപഥേന യന്തി യേ-ഽന്യേനൈന്ദ്രവായവാ-ത്പ്രതിപദ്യന്തേ-ഽന്തഃ ഖലു വാ ഏഷ യജ്ഞസ്യ യ-ദ്ദശമ-മഹര്ദശമേ ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ യജ്ഞസ്യൈ- [യജ്ഞസ്യ, ഏവാന്ത-ങ്ഗത്വാ] 31
-വാന്ത-ങ്ഗത്വാ ഽപഥാ-ത്പന്ഥാമപി യന്ത്യഥോ യഥാ വഹീയസാ പ്രതിസാരം-വഁഹന്തി താദൃഗേവ തച്ഛന്ദാഗ്സ്യന്യോ-ഽന്യസ്യ ലോകമഭ്യദ്ധ്യായ-ന്താന്യേതേനൈവ ദേവാ വ്യവാഹയന്നൈന്ദ്രവായവസ്യ വാ ഏതദായതനം-യഁച്ചതുര്ഥ-മഹസ്തസ്മി-ന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ തസ്മാ-ദാഗ്രയണസ്യാ ഽഽയതനേ നവമേ-ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ ശുക്രസ്യ വാ ഏതദായതനം-യഁ-ത്പഞ്ചമ- [യ-ത്പഞ്ചമമ്, അഹസ്തസ്മി-ന്നൈന്ദ്രവായവോ] 32
-മഹസ്തസ്മി-ന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ തസ്മാ-ദൈന്ദ്രവായവസ്യാ-ഽഽയതനേ സപ്തമേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യത ആഗ്രയണസ്യ വാ ഏതദായതനം-യഁ-ഥ്ഷഷ്ഠമഹ-സ്തസ്മിഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ തസ്മാ-ച്ഛുക്രസ്യാ ഽഽയതനേ-ഽഷ്ടമേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ ഛന്ദാഗ്സ്യേവ തദ്വി വാഹയതി പ്ര വസ്യസോ വിവാഹമാപ്നോതി യ ഏവം-വേഁദാഥോ ദേവതാഭ്യ ഏവ യജ്ഞേ സംവിഁദ-ന്ദധാതി തസ്മാദിദ-മന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ദദാതി ॥ 33 ॥
(ഏതദ്വൈ - പഞ്ചമേ-ഽഹന് - ത്രൈഷ്ടുഭ - ഏത-ദ്- ഗൃഹ്യതേ യജ്ഞസ്യ - പഞ്ചമ - മന്യസ്മാ - ഏകഞ്ച) (അ. 8)
പ്രജാപതിരകാമയത പ്ര ജായേയേതി സ ഏത-ന്ദ്വാദശരാത്ര-മപശ്യ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ സ പ്രാജായത യഃ കാമയേത പ്ര ജായേയേതി സ ദ്വാദശരാത്രേണ യജേത പ്രൈവ ജായതേ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്ത്യഗ്നിഷ്ടോമപ്രായണാ യജ്ഞാ അഥ കസ്മാദതിരാത്രഃ പൂര്വഃ പ്ര യുജ്യത ഇതി ചക്ഷുഷീ വാ ഏതേ യജ്ഞസ്യ യദതിരാത്രൌ കനീനികേ അഗ്നിഷ്ടോമൌ യ- [അഗ്നിഷ്ടോമൌ യത്, അഗ്നിഷ്ടോമ-മ്പൂര്വ-] 34
-ദഗ്നിഷ്ടോമ-മ്പൂര്വ-മ്പ്രയുഞ്ജീര-ന്ബഹിര്ധാ കനീനികേ ദദ്ധ്യുസ്തസ്മാ-ദതിരാത്രഃ പൂര്വഃ പ്ര യുജ്യതേ ചക്ഷുഷീ ഏവ യജ്ഞേ ധിത്വാ മദ്ധ്യതഃ കനീനികേ പ്രതി ദധതി യോ വൈ ഗായത്രീ-ഞ്ജ്യോതിഃപക്ഷാം-വേഁദ ജ്യോതിഷാ ഭാസാ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി യാവഗ്നിഷ്ടോമൌ തൌ പക്ഷൌ യേ-ഽന്തരേ-ഽഷ്ടാ-വുക്ഥ്യാ-സ്സ ആത്മൈഷാ വൈ ഗായത്രീ ജ്യോതിഃപക്ഷാ യ ഏവം-വേഁദ ജ്യോതിഷാ ഭാസാ സുവര്ഗം-ലോഁക- [സുവര്ഗം-ലോഁകമ്, ഏതി പ്രജാപതിര്വാ] 35
-മേതി പ്രജാപതിര്വാ ഏഷ ദ്വാദശധാ വിഹിതോ യ-ദ്ദ്വാദശരാത്രോ യാവതിരാത്രോ തൌ പക്ഷൌ യേ-ഽന്തരേ-ഽഷ്ടാ-വുക്ഥ്യാ-സ്സ ആത്മാ പ്രജാപതിര്വാവൈഷ സന്ഥ്സദ്ധ വൈ സത്രേണ സ്പൃണോതി പ്രാണാ വൈ സ-ത്പ്രാണാനേവ സ്പൃണോതി സര്വാസാം-വാഁ ഏതേ പ്രജാനാ-മ്പ്രാണൈരാസതേ യേ സത്രമാസതേ തസ്മാ-ത്പൃച്ഛന്തി കിമേതേ സത്രിണ ഇതി പ്രിയഃ പ്രജാനാ മുത്ഥിതോ ഭവതി യ ഏവം ഁവേദ ॥ 36 ॥
(അഗ്നിഷ്ടോമൌ യഥ് - സുവര്ഗം-ലോഁകം - പ്രിയഃ പ്രജാനാം - പഞ്ച ച) (അ. 9)
ന വാ ഏഷോ-ഽന്യതോവൈശ്വാനര-സ്സുവര്ഗായ ലോകായ പ്രാഭവദൂര്ധ്വോ ഹ വാ ഏഷ ആതത ആസീ-ത്തേ ദേവാ ഏതം-വൈഁശ്വാനര-മ്പര്യൌഹന്-ഥ്സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ പ്രഭൂത്യാ ഋതവോ വാ ഏതേന പ്രജാപതിമയാജയ-ന്തേഷ്വാര്ധ്നോദധി തദൃദ്ധ്നോതി ഹ വാ ഋത്വിക്ഷു യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദ്വാദശാഹേന യജതേ തേ-ഽസ്മിന്നൈച്ഛന്ത സ രസമഹ വസന്തായ പ്രായച്ഛ- [പ്രായച്ഛത്, യവ-ങ്ഗ്രീഷ്മായൌഷധീ-] 37
-ദ്യവ-ങ്ഗ്രീഷ്മായൌഷധീ-ര്വര്ഷാഭ്യോ വ്രീഹീഞ്ഛരദേ മാഷതിലൌ ഹേമന്തശിശിരാഭ്യാ-ന്തേനേന്ദ്ര-മ്പ്രജാപതിരയാജയ-ത്തതോ വാ ഇന്ദ്ര ഇന്ദ്രോ-ഽഭവ-ത്തസ്മാദാഹു-രാനുജാവരസ്യ യജ്ഞ ഇതി സ ഹ്യേതേനാ-ഽഗ്രേ-ഽയജതൈഷ ഹ വൈ കുണപമത്തി യ-സ്സത്രേ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി പുരുഷകുണപ-മശ്വകുണപ-ങ്ഗൌര്വാ അന്നം-യേഁന പാത്രേണാന്ന-മ്ബിഭ്രതി യ-ത്തന്ന നിര്ണേനിജതി തതോ-ഽധി [തതോ-ഽധി, മല-ഞ്ജായത ഏക ഏവ] 38
മല-ഞ്ജായത ഏക ഏവ യജേതൈകോ ഹി പ്രജാപതി-രാര്ധ്നോ-ദ്ദ്വാദശ രാത്രീര്ദീക്ഷിത-സ്സ്യാ-ദ്ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരഃ പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതിര്വാവൈഷ ഏഷ ഹ ത്വൈ ജായതേ യസ്തപസോ-ഽധി ജായതേ ചതുര്ധാ വാ ഏതാസ്തിസ്രസ്തിസ്രോ രാത്രയോ യ-ദ്ദ്വാദശോപസദോ യാഃ പ്രഥമാ യജ്ഞ-ന്താഭി-സ്സ-മ്ഭരതി യാ ദ്വിതീയാ യജ്ഞ-ന്താഭിരാ രഭതേ [യജ്ഞ-ന്താഭിരാ രഭതേ, യാസ്തൃതീയാഃ] 39
യാസ്തൃതീയാഃ പാത്രാണി താഭിര്നിര്ണേനിക്തേ യാശ്ചതുര്ഥീരപി താഭിരാത്മാന-മന്തരത-ശ്ശുന്ധതേ യോ വാ അസ്യ പശുമത്തി മാഗ്ംസഗ്ം സോ-ഽത്തി യഃ പുരോഡാശ-മ്മസ്തിഷ്കഗ്ം സ യഃ പരിവാപ-മ്പുരീഷഗ്ം സ യ ആജ്യ-മ്മജ്ജാനഗ്ം സ യ-സ്സോമഗ്ഗ് സ്വേദഗ്ം സോ-ഽപി ഹ വാ അസ്യ ശീര്ഷണ്യാ നിഷ്പദഃ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി യോ ദ്വാദശാഹേ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി തസ്മാ-ദ്ദ്വാദശാഹേന ന യാജ്യ-മ്പാപ്മനോ വ്യാവൃത്ത്യൈ ॥ 40 ॥
(അയച്ഛ - ദധി - രഭതേ - ദ്വാദശാഹേന - ചത്വാരി ച) (അ. 10)
ഏകസ്മൈ സ്വാഹാ ദ്വാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ ത്രിഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷഡ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ -കാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദ്വാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ത്രയോദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷോഡശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ-കാന്ന വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ നവവിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹൈ-കാന്ന ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈ-കാന്ന ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ നവഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹൈ -കാന്നാശീത്യൈ സ്വാഹാ നവാശീത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ശതായ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ ദ്വാഭ്യാഗ്ം ശതാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 41 ॥
(നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈ-കാന്നൈകവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 11)
ഏകസ്മൈ സ്വാഹാ ത്രിഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ- കാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ത്രയോദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈകാന്ന വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ നവവിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈകാന്ന ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ നവഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹൈകാന്നാ ശീത്യൈ സ്വാഹാ നവാശീത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ശതായ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 42 ॥
(ഏകസ്മൈ ത്രിഭ്യഃ - പഞ്ചാശത്) (അ. 12)
ദ്വാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ ചതുര്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷഡ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദ്വാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷോഡശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ഽഷ്ടാനവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 43 ॥
(ദ്വാഭ്യാമഷ്ടാനവത്യൈ - ഷഡ്വിഗ്ംശതിഃ) (അ. 13)
ത്രിഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ-കാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ത്രയോദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈകാന്ന വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ നവവിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈകാന്ന ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ നവഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹൈകാന്നാ ഽശീത്യൈ സ്വാഹാ നവാശീത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ശതായ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 44 ॥
(ത്രിഭ്യോ - ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശത്) (അ. 14)
ചതുര്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദ്വാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷോഡശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ഷണ്ണവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 45 ॥
(ചതുര്ഭ്യ-ഷ്ഷണ്ണവത്യൈ - ഷോഡശ) (അ. 15)
പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ പഞ്ചനവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 46 ॥
(പഞ്ചഭ്യഃ പഞ്ചനവത്യൈ - ചതുര്ദശ) (അ. 16)
ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ത്രിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ പഞ്ചാശതേ സ്വാഹാ ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ സപ്തത്യൈ സ്വാഹാ ഽശീത്യൈ സ്വാഹാ നവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 47 ॥
(ദശഭ്യോ - ദ്വാവിഗ്ംശതിഃ) (അ. 17)
വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ ഽശീത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 48 ॥
(വിഗ്ംശത്യൈ - ദ്വാദശ) (അ. 18)
പഞ്ചാശതേ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ ദ്വാഭ്യാഗ്ം ശതാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ ത്രിഭ്യ-ശ്ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷഡ്ഭ്യ-ശ്ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-ശ്ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സഹസ്രായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 49 ॥
(പഞ്ചാശതേ - ദ്വാത്രിഗ്ംശത്) (അ. 19)
ശതായ സ്വാഹാ സഹസ്രായ സ്വാഹാ ഽയുതായ സ്വാഹാ നിയുതായ സ്വാഹാ പ്രയുതായ സ്വാഹാ ഽര്ബുദായ സ്വാഹാ ന്യര്ബുദായ സ്വാഹാ സമുദ്രായ സ്വാഹാ മദ്ധ്യായ സ്വാഹാ ഽന്തായ സ്വാഹാ പരാര്ധായ സ്വാഹോഷസേ സ്വാഹാ വ്യുഷ്ട്യൈ സ്വാഹോദേഷ്യതേ സ്വാഹോദ്യതേ സ്വാഹോദിതായ സ്വാഹാ സുവര്ഗായ സ്വാഹാ ലോകായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 50 ॥
(ശതായാ-ഽഷ്ടാത്രിഗ്ംശത്) (അ. 20)
(സാധ്യാ-ഷ്ഷഡ് രാത്രം - കുസുരുബിന്ദഃ സപ്തരാത്രം - ബൃഹസ്പതിരഷ്ടരാത്രം - പ്രജാപതിസ്താഃ, ക്ഷുധന്നവരാത്രം - പ്രജാപതിരകാമയത ദശഹോതാരാത്ര - മൃതവ - ഐന്ദ്രവായവാഗ്രാന് - ഗായത്രോ വൈ - പ്രജാപതി-സ്സ ദ്വാദശരാത്രം - ന വാ -ഏകസ്മാ - ഏകസ്മൈ - ദ്വാഭ്യാം - ത്രിഭ്യഃ - ചതുര്ഭ്യഃ - പഞ്ചഭ്യോ - ദശഭ്യോ - വിഗ്ംശത്യൈ - പഞ്ചാശതേ - ശതായ - വിഗ്ംശതിഃ )
(സാധ്യാ - അസ്മാ ഇമേ ലോകാ - ഗായത്രം - ഁവൈ തൃതീയ - മേകസ്മൈ - പഞ്ചാശത് )
(സാധ്യാ, സ്സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ )
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം സപ്തമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ-സ്സൃഷ്ടാഃ, ക്ഷുധ-ന്ന്യായന്ഥ്സ ഏത-ന്നവരാത്ര-മപശ്യ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ പ്രജാഭ്യോ-ഽകല്പത യര്ഹി പ്രജാഃ, ക്ഷുധ-ന്നിഗച്ഛേയു-സ്തര്ഹി നവരാത്രേണ യജേതേമേ ഹി വാ ഏതാസാം-ലോഁകാ അകൢപ്താ അഥൈതാഃ, ക്ഷുധ-ന്നി ഗച്ഛന്തീമാ-നേവാ-ഽഽഭ്യോ ലോകാന് കല്പയതി താന് കല്പമാനാ-ന്പ്രജാഭ്യോ-ഽനു കല്പതേ കല്പന്തേ- [കല്പന്തേ, അസ്മാ ഇമേ ലോകാ] 10
-ഽസ്മാ ഇമേ ലോകാ ഊര്ജ-മ്പ്രജാസു ദധാതി ത്രിരാത്രേണൈവേമം-ലോഁക-ങ്കല്പയതി ത്രിരാത്രേണാന്തരിക്ഷ-ന്ത്രിരാത്രേണാമും-ലോഁകം-യഁഥാ ഗുണേ ഗണ-മന്വസ്യത്യേവമേവ തല്ലോകേ ലോകമന്വസ്യതി ധൃത്യാ അശിഥിലമ്ഭാവായ ജ്യോതിര്ഗൌരായുരിതി ജ്ഞാതാ-സ്സ്തോമാ ഭവന്തീയം-വാഁവ ജ്യോതിരന്തരിക്ഷ-ങ്ഗൌരസാ-വായുരേഷ്വേവ ലോകേഷു പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ജ്ഞാത്ര-മ്പ്രജാനാ- [ജ്ഞാത്ര-മ്പ്രജാനാമ്, ഗച്ഛതി നവരാത്രോ] 11
-ങ്ഗച്ഛതി നവരാത്രോ ഭവത്യഭിപൂ-ര്വമേവാ-ഽസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി യോ ജ്യോഗാമയാവീ സ്യാ-ഥ്സ നവരാത്രേണ യജേത പ്രാണാ ഹി വാ ഏതസ്യാ ധൃതാ അഥൈതസ്യ ജ്യോഗാമയതി പ്രാണാനേവാസ്മി-ന്ദാധാരോത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ ॥ 12 ॥
(കല്പന്തേ-പ്രജനാം - ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
പ്രജാപതി-രകാമയത പ്ര ജായേയേതി സ ഏത-ന്ദശഹോതാരമപശ്യ-ത്തമജുഹോ-ത്തേന ദശരാത്രമസൃജത തേന ദശരാത്രേണ പ്രാ ജായത ദശരാത്രായ ദീക്ഷിഷ്യമാണോ ദശഹോതാര-ഞ്ജുഹുയാ-ദ്ദശഹോത്രൈവ ദശരാത്രഗ്ം സൃജതേ തേന ദശരാത്രേണ പ്ര ജായതേ വൈരാജോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യദ്ദശരാത്രോ യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ദശരാത്രേണ യജതേ വിരാജമേവ ഗച്ഛതി പ്രാജാപത്യോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്രോ [യ-ദ്ദശരാത്രഃ, യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ദശരാത്രേണ] 13
യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ദശരാത്രേണ യജതേ പ്രൈവ ജായത ഇന്ദ്രോ വൈ സദൃ-ന്ദേവതാഭിരാസീ-ഥ്സ ന വ്യാവൃതമഗച്ഛ-ഥ്സ പ്രജാപതി-മുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏത-ന്ദശരാത്ര-മ്പ്രായച്ഛ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ സോ-ഽന്യാഭി-ര്ദേവതാഭി-ര്വ്യാവൃതമഗച്ഛദ്യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദശരാത്രേണ യജതേ വ്യാവൃതമേവ പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ഗച്ഛതി ത്രികകുദ്വാ [ത്രികകുദ്വൈ, ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്രഃ] 14
ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്രഃ കകു-ത്പഞ്ചദശഃ കകുദേകവിഗ്ംശഃ കകു-ത്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശോ യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദശരാത്രേണ യജതേ ത്രികകുദേവ സമാനാനാ-മ്ഭവതി യജമാനഃ പഞ്ചദശോ യജമാന ഏകവിഗ്ംശോ യജമാന-സ്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശഃ പുര ഇതരാ അഭിചര്യമാണോ ദശരാത്രേണ യജേത ദേവപുരാ ഏവ പര്യൂഹതേ തസ്യ ന കുതശ്ചനോപാവ്യാധോ ഭവതി നൈനമഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുതേ ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ ഏതാ [ഏതാഃ, ദേവപുരാ അപശ്യന്] 15
ദേവപുരാ അപശ്യന് യ-ദ്ദശരാത്രസ്താഃ പര്യൌഹന്ത തേഷാ-ന്ന കുതശ്ചനോപാവ്യാധോ ഽഭവ-ത്തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാ-ഽസുരാ യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്-ഥ്സ്യാ-ഥ്സ ദശരാത്രേണ യജേത ദേവപുരാ ഏവ പര്യൂഹതേ തസ്യ ന കുതശ്ചനോപാവ്യാധോ ഭവതി ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി സ്തോമ-സ്സ്തോമസ്യോപസ്തിര്ഭവതി ഭ്രാതൃവ്യമേവോപസ്തി-ങ്കുരുതേ ജാമി വാ [ജാമി വൈ, ഏത-ത്കുര്വന്തി] 16
ഏത-ത്കുര്വന്തി യജ്ജ്യായാഗ്ംസഗ്ഗ് സ്തോമമുപേത്യ കനീയാഗ്ംസമുപയന്തി യദഗ്നിഷ്ടോ-മസാമാന്യവസ്താച്ച പരസ്താച്ച ഭവന്ത്യജാമിത്വായ ത്രിവൃദഗ്നിഷ്ടോമോ ഽഗ്നിഷ്ടുദാഗ്നേയീഷു ഭവതി തേജ ഏവാവ രുന്ധേ പഞ്ചദശ ഉക്ഥ്യ ഐന്ദ്രീഷ്വിന്ദ്രിയമേവാവ രുന്ധേ ത്രിവൃദഗ്നിഷ്ടോമോ വൈശ്വദേവീഷു പുഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ സപ്തദശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമഃ പ്രാജാപത്യാസു തീവ്രസോമോ ഽന്നാദ്യസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ അഥോ പ്രൈവ തേന ജായത [തേന ജായതേ, ഏകവിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യഃ സൌരീഷു] 17
ഏകവിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യഃ സൌരീഷു പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ രുചമേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ സപ്തദശോ-ഽഗ്നിഷ്ടോമഃ പ്രാജാപത്യാസൂപഹവ്യ ഉപഹവമേവ ഗച്ഛതി ത്രിണവാവഗ്നിഷ്ടോമാവഭിത ഐന്ദ്രീഷു വിജിത്യൈ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യോ വൈശ്വദേവീഷു പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ വിശ്വജി-ഥ്സര്വപൃഷ്ഠോ-ഽതിരാത്രോ ഭവതി സര്വസ്യാഭിജിത്യൈ ॥ 18 ॥
(പ്രജാപത്യോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ദ്ദശരാത്ര - സ്ത്രികകുദ്ധാ - ഏതാ - വൈ - ജായത - ഏകത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
ഋതവോ വൈ പ്രജാകാമാഃ പ്രജാ-ന്നാ-ഽവിന്ദന്ത തേ-ഽകാമയന്ത പ്രജാഗ്ം സൃജേമഹി പ്രജാമവ രുന്ധീമഹി പ്രജാം-വിഁന്ദേമഹി പ്രജാവന്ത-സ്സ്യാമേതി ത ഏതമേകാദശരാത്രമപശ്യ-ന്തമാ-ഽഹര-ന്തേനായജന്ത തതോ വൈ തേ പ്രജാമസൃജന്ത പ്രജാമവാരുന്ധത പ്രജാമവിന്ദന്ത പ്രജാവന്തോ-ഽഭവന്ത ഋതവോ-ഽഭവ-ന്തദാര്തവാനാ-മാര്തവത്വ-മൃതൂനാം-വാഁ ഏതേ പുത്രാ-സ്തസ്മാ- [പുത്രാ-സ്തസ്മാത്, ആര്തവാ ഉച്യന്തേ] 19
-ദാര്തവാ ഉച്യന്തേ യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ്ംസ ഏകാദശരാത്രമാസതേ പ്രജാമേവ സൃജന്തേ പ്രജാമവ രുന്ധതേ പ്രജാം-വിഁന്ദന്തേ പ്രജാവന്തോ ഭവന്തി ജ്യോതിരതിരാത്രോ ഭവതി ജ്യോതിരേവ പുരസ്താ-ദ്ദധതേ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാ-നുഖ്യാത്യൈ പൃഷ്ഠ്യഃ ഷഡഹോ ഭവതി ഷ-ഡ്വാ ഋതവ-ഷ്ഷട് പൃഷ്ഠാനി പൃഷ്ഠൈരേവര്തൂന-ന്വാരോഹന്ത്യൃതുഭിഃ സംവഁഥ്സര-ന്തേ സംവഁഥ്സര ഏവ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ചതുര്വിഗ്ംശോ ഭവതി ചതുര്വിഗ്ംശത്യക്ഷരാ ഗായത്രീ [ഗായത്രീ, ഗായത്ര-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-] 20
ഗായത്ര-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ങ്ഗായത്രിയാമേവ ബ്രഹ്മവര്ചസേ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശോ ഭവതി ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശദക്ഷരാ ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയ-ന്ത്രിഷ്ടു-പ്ത്രിഷ്ടുഭ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠന്ത്യഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശോ ഭവത്യഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശദക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗതാഃ പശവോ ജഗത്യാമേവ പശുഷു പ്രതി തിഷ്ഠന്ത്യേ-കാദശരാത്രോ ഭവതി പഞ്ച വാ ഋതവ ആര്തവാഃ പഞ്ചര്തുഷ്വേവാ-ഽഽര്തവേഷു സംവഁഥ്സരേ പ്രതിഷ്ഠായ പ്രജാമവ രുന്ധതേ ഽതിരാത്രാവഭിതോ ഭവതഃ പ്രജായൈ പരിഗൃഹീത്യൈ ॥ 21 ॥
(തസ്മാ-ദ്- ഗായത്ര്യേ - കാന്നപഞ്ചാശച്ച) (അ. 6)
ഐന്ദ്രവായവാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാദ്യഃ കാമയേത യഥാ പൂര്വ-മ്പ്രജാഃ കല്പേരന്നിതി യജ്ഞസ്യ വൈ കൢപ്തിമനു പ്രജാഃ കല്പന്തേ യജ്ഞസ്യാ-ഽകൢപ്തിമനു ന കല്പന്തേ യഥാ പൂര്വമേവ പ്രജാഃ കല്പയതി ന ജ്യായാഗ്ംസ-ങ്കനീയാനതി ക്രാമത്യൈന്ദ്രവായവാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാദാമയാവിനഃ പ്രാണേന വാ ഏഷ വ്യൃദ്ധ്യതേ യസ്യാ-ഽഽമയതി പ്രാണ ഐന്ദ്രവായവഃ പ്രാണേനൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി മൈത്രാവരുണാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീരന് യേഷാ-ന്ദീക്ഷിതാനാ-മ്പ്രമീയേത [പ്രമീയേത, പ്രാണാപാനാഭ്യാം-വാഁ ഏതേ] 22
പ്രാണാപാനാഭ്യാം-വാഁ ഏതേ വ്യൃദ്ധ്യന്തേ യേഷാ-ന്ദീക്ഷിതാനാ-മ്പ്രമീയതേ പ്രാണാപാനൌ മിത്രാവരുണൌ പ്രാണാപാനാവേവ മുഖതഃ പരി ഹരന്ത ആശ്വിനാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീതാ ഽഽനുജാവരോ-ഽശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാമാനുജാവരൌ പശ്ചേവാഗ്ര-മ്പര്യൈതാ-മശ്വിനാവേതസ്യ ദേവതാ യ ആനുജാവര-സ്താവേവൈനമഗ്ര-മ്പരി ണയത-ശ്ശുക്രാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീത ഗതശ്രീഃ പ്രതിഷ്ഠാകാമോ-ഽസൌ വാ ആദിത്യ-ശ്ശുക്ര ഏഷോ-ഽന്തോ-ഽന്തം മനുഷ്യ- [ഏഷോ-ഽന്തോ-ഽന്തം മനുഷ്യഃ, ശ്രിയൈ ഗത്വാ നി] 23
-ശ്ശ്രിയൈ ഗത്വാ നി വര്തതേ ഽന്താദേവാ-ഽന്തമാ രഭതേ ന തതഃ പാപീയാ-ന്ഭവതി മന്ഥ്യഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീതാ-ഭിചര-ന്നാര്തപാത്രം-വാഁ ഏത-ദ്യ-ന്മന്ഥിപാത്ര-മ്മൃത്യുനൈവൈന-ങ്ഗ്രാഹയതി താജഗാര്തിമാര്ച്ഛത്യാ-ഗ്രയണാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീത യസ്യ പിതാ പിതാമഹഃ പുണ്യ-സ്സ്യാദഥ തന്ന പ്രാപ്നുയാ-ദ്വാചാ വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ വ്യൃദ്ധ്യതേ യസ്യ പിതാ പിതാമഹഃ പുണ്യോ [പുണ്യഃ, ഭവത്യഥ തന്ന] 24
ഭവത്യഥ തന്ന പ്രാപ്നോത്യുര ഇവൈത-ദ്യജ്ഞസ്യ വാഗിവ യദാഗ്രയണോ വാചൈവൈനമിന്ദ്രിയേണ സമര്ധയതി ന തതഃ പാപീയാ-ന്ഭവത്യുക്ഥ്യാഗ്രാ-ന്ഗൃഹ്ണീതാഭിചര്യമാണ-സ്സര്വേഷാം-വാഁ ഏത-ത്പാത്രാണാമിന്ദ്രിയം-യഁദുക്ഥ്യപാത്രഗ്ം സര്വേണൈവൈനമിന്ദ്രിയേണാതി പ്രയുങ്ക്തേ സരസ്വത്യഭി നോ നേഷി വസ്യ ഇതി പുരോരുച-ങ്കുര്യാ-ദ്വാഗ്വൈ [ ] 25
സരസ്വതീ വാചൈവൈനമതി പ്രയുങ്ക്തേ മാ ത്വ-ത്ക്ഷേത്രാണ്യരണാനി ഗന്മേത്യാഹ മൃത്യോര്വൈ ക്ഷേത്രാണ്യരണാനി തേനൈവ മൃത്യോഃ, ക്ഷേത്രാണി ന ഗച്ഛതി പൂര്ണാ-ന്ഗ്രഹാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാദാമയാവിനഃ പ്രാണാന് വാ ഏതസ്യ ശുഗൃച്ഛതി യസ്യാ ഽഽമയതി പ്രാണാ ഗ്രഹാഃ പ്രാണാനേവാസ്യ ശുചോ മുഞ്ചത്യുത യദീതാസുര്ഭവതി ജീവത്യേവ പൂര്ണാ-ന്ഗ്രഹാ-ന്ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്യര്ഹി പര്ജന്യോ ന വര്ഷേ-ത്പ്രാണാന് വാ ഏതര്ഹി പ്രജാനാഗ്ം ശുഗൃച്ഛതി യര്ഹി പര്ജന്യോ ന വര്ഷതി പ്രാണാ ഗ്രഹാഃ പ്രാണാനേവ പ്രജാനാഗ്ം ശുചോ മുഞ്ചതി താജ-ക്പ്ര വര്ഷതി ॥ 26 ॥
(പ്രമീയേത - മനുഷ്യ - ഋദ്ധ്യതേ യസ്യ പിതാ പിതാമഹഃ പുണ്യോ-വാഗ്വാ-ഏവ പൂര്ണാ-ന്ഗ്രഹാന്-പഞ്ചവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 7)
ഗായത്രോ വാ ഐന്ദ്രവായവോ ഗായത്ര-മ്പ്രായണീയ-മഹസ്തസ്മാ-ത്പ്രായണീയേ-ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാതി ത്രൈഷ്ടുഭോ വൈ ശുക്രസ്ത്രൈഷ്ടുഭ-ന്ദ്വിതീയ-മഹസ്തസ്മാ-ദ്ദ്വിതീയേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാതി ജാഗതോ വാ ആഗ്രയണോ ജാഗത-ന്തൃതീയ-മഹസ്തസ്മാ-ത്തൃതീയേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യേതദ്വൈ [ ] 27
യജ്ഞമാപ-ദ്യച്ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി യദാഗ്രയണ-ശ്ശ്വോ ഗൃഹ്യതേ യത്രൈവ യജ്ഞമദൃശ-ന്തത ഏവൈന-മ്പുനഃ പ്രയുങ്ക്തേ ജഗന്മുഖോ വൈ ദ്വിതീയസ്ത്രിരാത്രോ ജാഗത ആഗ്രയണോ യച്ചതുര്ഥേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈന-മായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യഥോ സ്വമേവ ഛന്ദോ-ഽനു പര്യാവര്തന്തേ രാഥന്തരോ വാ ഐന്ദ്രവായവോ രാഥന്തര-മ്പഞ്ചമ-മഹ-സ്തസ്മാ-ത്പഞ്ചമേ-ഽഹ- [-സ്തസ്മാ-ത്പഞ്ചമേ-ഽഹന്ന്, ഐന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ] 28
-ന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈന-മായതനേ ഗൃഹ്ണാതി ബാര്ഹതോ വൈ ശുക്രോ ബാര്ഹതഗ്ം ഷഷ്ഠ-മഹ-സ്തസ്മാ-ഥ്ഷഷ്ഠേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈന-മായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യേതദ്വൈ ദ്വിതീയം-യഁജ്ഞമാപ-ദ്യച്ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി യച്ഛുക്ര-ശ്ശ്വോ ഗൃഹ്യതേ യത്രൈവ യജ്ഞ-മദൃശ-ന്തത ഏവൈന-മ്പുനഃ പ്രയുങ്ക്തേ ത്രിഷ്ടുങ്മുഖോ വൈ തൃതീയ-സ്ത്രിരാത്ര-സ്ത്രൈഷ്ടുഭ- [-സ്ത്രൈഷ്ടുഭഃ, ശുക്രോ] 29
-ശ്ശുക്രോ യ-ഥ്സപ്തമേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യഥോ സ്വമേവ ഛന്ദോ-ഽനു പര്യാവര്തന്തേ വാഗ്വാ ആഗ്രയണോ വാഗഷ്ടമമഹ-സ്തസ്മാദഷ്ടമേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാതി പ്രാണോ വാ ഐന്ദ്രവായവഃ പ്രാണോ നവമ-മഹസ്തസ്മാന്നവമേ ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ സ്വ ഏവൈനമായതനേ ഗൃഹ്ണാത്യേത- [ഗൃഹ്ണാത്യേതത്, വൈ തൃതീയം-] 30
-ദ്വൈ തൃതീയം-യഁജ്ഞമാപ-ദ്യച്ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി യദൈന്ദ്രവായവ-ശ്ശ്വോ ഗൃഹ്യതേ യത്രൈവ യജ്ഞമദൃശ-ന്തത ഏവൈന-മ്പുനഃ പ്രയുങ്ക്തേ ഽഥോ സ്വമേവ ഛന്ദോ-ഽനു പര്യാവര്തന്തേ പഥോ വാ ഏതേ-ഽദ്ധ്യപഥേന യന്തി യേ-ഽന്യേനൈന്ദ്രവായവാ-ത്പ്രതിപദ്യന്തേ-ഽന്തഃ ഖലു വാ ഏഷ യജ്ഞസ്യ യ-ദ്ദശമ-മഹര്ദശമേ ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ യജ്ഞസ്യൈ- [യജ്ഞസ്യ, ഏവാന്ത-ങ്ഗത്വാ] 31
-വാന്ത-ങ്ഗത്വാ ഽപഥാ-ത്പന്ഥാമപി യന്ത്യഥോ യഥാ വഹീയസാ പ്രതിസാരം-വഁഹന്തി താദൃഗേവ തച്ഛന്ദാഗ്സ്യന്യോ-ഽന്യസ്യ ലോകമഭ്യദ്ധ്യായ-ന്താന്യേതേനൈവ ദേവാ വ്യവാഹയന്നൈന്ദ്രവായവസ്യ വാ ഏതദായതനം-യഁച്ചതുര്ഥ-മഹസ്തസ്മി-ന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ തസ്മാ-ദാഗ്രയണസ്യാ ഽഽയതനേ നവമേ-ഽഹന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ ശുക്രസ്യ വാ ഏതദായതനം-യഁ-ത്പഞ്ചമ- [യ-ത്പഞ്ചമമ്, അഹസ്തസ്മി-ന്നൈന്ദ്രവായവോ] 32
-മഹസ്തസ്മി-ന്നൈന്ദ്രവായവോ ഗൃഹ്യതേ തസ്മാ-ദൈന്ദ്രവായവസ്യാ-ഽഽയതനേ സപ്തമേ-ഽഹഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യത ആഗ്രയണസ്യ വാ ഏതദായതനം-യഁ-ഥ്ഷഷ്ഠമഹ-സ്തസ്മിഞ്ഛുക്രോ ഗൃഹ്യതേ തസ്മാ-ച്ഛുക്രസ്യാ ഽഽയതനേ-ഽഷ്ടമേ-ഽഹന്നാഗ്രയണോ ഗൃഹ്യതേ ഛന്ദാഗ്സ്യേവ തദ്വി വാഹയതി പ്ര വസ്യസോ വിവാഹമാപ്നോതി യ ഏവം-വേഁദാഥോ ദേവതാഭ്യ ഏവ യജ്ഞേ സംവിഁദ-ന്ദധാതി തസ്മാദിദ-മന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ദദാതി ॥ 33 ॥
(ഏതദ്വൈ - പഞ്ചമേ-ഽഹന് - ത്രൈഷ്ടുഭ - ഏത-ദ്- ഗൃഹ്യതേ യജ്ഞസ്യ - പഞ്ചമ - മന്യസ്മാ - ഏകഞ്ച) (അ. 8)
പ്രജാപതിരകാമയത പ്ര ജായേയേതി സ ഏത-ന്ദ്വാദശരാത്ര-മപശ്യ-ത്തമാ-ഽഹര-ത്തേനായജത തതോ വൈ സ പ്രാജായത യഃ കാമയേത പ്ര ജായേയേതി സ ദ്വാദശരാത്രേണ യജേത പ്രൈവ ജായതേ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്ത്യഗ്നിഷ്ടോമപ്രായണാ യജ്ഞാ അഥ കസ്മാദതിരാത്രഃ പൂര്വഃ പ്ര യുജ്യത ഇതി ചക്ഷുഷീ വാ ഏതേ യജ്ഞസ്യ യദതിരാത്രൌ കനീനികേ അഗ്നിഷ്ടോമൌ യ- [അഗ്നിഷ്ടോമൌ യത്, അഗ്നിഷ്ടോമ-മ്പൂര്വ-] 34
-ദഗ്നിഷ്ടോമ-മ്പൂര്വ-മ്പ്രയുഞ്ജീര-ന്ബഹിര്ധാ കനീനികേ ദദ്ധ്യുസ്തസ്മാ-ദതിരാത്രഃ പൂര്വഃ പ്ര യുജ്യതേ ചക്ഷുഷീ ഏവ യജ്ഞേ ധിത്വാ മദ്ധ്യതഃ കനീനികേ പ്രതി ദധതി യോ വൈ ഗായത്രീ-ഞ്ജ്യോതിഃപക്ഷാം-വേഁദ ജ്യോതിഷാ ഭാസാ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി യാവഗ്നിഷ്ടോമൌ തൌ പക്ഷൌ യേ-ഽന്തരേ-ഽഷ്ടാ-വുക്ഥ്യാ-സ്സ ആത്മൈഷാ വൈ ഗായത്രീ ജ്യോതിഃപക്ഷാ യ ഏവം-വേഁദ ജ്യോതിഷാ ഭാസാ സുവര്ഗം-ലോഁക- [സുവര്ഗം-ലോഁകമ്, ഏതി പ്രജാപതിര്വാ] 35
-മേതി പ്രജാപതിര്വാ ഏഷ ദ്വാദശധാ വിഹിതോ യ-ദ്ദ്വാദശരാത്രോ യാവതിരാത്രോ തൌ പക്ഷൌ യേ-ഽന്തരേ-ഽഷ്ടാ-വുക്ഥ്യാ-സ്സ ആത്മാ പ്രജാപതിര്വാവൈഷ സന്ഥ്സദ്ധ വൈ സത്രേണ സ്പൃണോതി പ്രാണാ വൈ സ-ത്പ്രാണാനേവ സ്പൃണോതി സര്വാസാം-വാഁ ഏതേ പ്രജാനാ-മ്പ്രാണൈരാസതേ യേ സത്രമാസതേ തസ്മാ-ത്പൃച്ഛന്തി കിമേതേ സത്രിണ ഇതി പ്രിയഃ പ്രജാനാ മുത്ഥിതോ ഭവതി യ ഏവം ഁവേദ ॥ 36 ॥
(അഗ്നിഷ്ടോമൌ യഥ് - സുവര്ഗം-ലോഁകം - പ്രിയഃ പ്രജാനാം - പഞ്ച ച) (അ. 9)
ന വാ ഏഷോ-ഽന്യതോവൈശ്വാനര-സ്സുവര്ഗായ ലോകായ പ്രാഭവദൂര്ധ്വോ ഹ വാ ഏഷ ആതത ആസീ-ത്തേ ദേവാ ഏതം-വൈഁശ്വാനര-മ്പര്യൌഹന്-ഥ്സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ പ്രഭൂത്യാ ഋതവോ വാ ഏതേന പ്രജാപതിമയാജയ-ന്തേഷ്വാര്ധ്നോദധി തദൃദ്ധ്നോതി ഹ വാ ഋത്വിക്ഷു യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദ്വാദശാഹേന യജതേ തേ-ഽസ്മിന്നൈച്ഛന്ത സ രസമഹ വസന്തായ പ്രായച്ഛ- [പ്രായച്ഛത്, യവ-ങ്ഗ്രീഷ്മായൌഷധീ-] 37
-ദ്യവ-ങ്ഗ്രീഷ്മായൌഷധീ-ര്വര്ഷാഭ്യോ വ്രീഹീഞ്ഛരദേ മാഷതിലൌ ഹേമന്തശിശിരാഭ്യാ-ന്തേനേന്ദ്ര-മ്പ്രജാപതിരയാജയ-ത്തതോ വാ ഇന്ദ്ര ഇന്ദ്രോ-ഽഭവ-ത്തസ്മാദാഹു-രാനുജാവരസ്യ യജ്ഞ ഇതി സ ഹ്യേതേനാ-ഽഗ്രേ-ഽയജതൈഷ ഹ വൈ കുണപമത്തി യ-സ്സത്രേ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി പുരുഷകുണപ-മശ്വകുണപ-ങ്ഗൌര്വാ അന്നം-യേഁന പാത്രേണാന്ന-മ്ബിഭ്രതി യ-ത്തന്ന നിര്ണേനിജതി തതോ-ഽധി [തതോ-ഽധി, മല-ഞ്ജായത ഏക ഏവ] 38
മല-ഞ്ജായത ഏക ഏവ യജേതൈകോ ഹി പ്രജാപതി-രാര്ധ്നോ-ദ്ദ്വാദശ രാത്രീര്ദീക്ഷിത-സ്സ്യാ-ദ്ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരഃ പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതിര്വാവൈഷ ഏഷ ഹ ത്വൈ ജായതേ യസ്തപസോ-ഽധി ജായതേ ചതുര്ധാ വാ ഏതാസ്തിസ്രസ്തിസ്രോ രാത്രയോ യ-ദ്ദ്വാദശോപസദോ യാഃ പ്രഥമാ യജ്ഞ-ന്താഭി-സ്സ-മ്ഭരതി യാ ദ്വിതീയാ യജ്ഞ-ന്താഭിരാ രഭതേ [യജ്ഞ-ന്താഭിരാ രഭതേ, യാസ്തൃതീയാഃ] 39
യാസ്തൃതീയാഃ പാത്രാണി താഭിര്നിര്ണേനിക്തേ യാശ്ചതുര്ഥീരപി താഭിരാത്മാന-മന്തരത-ശ്ശുന്ധതേ യോ വാ അസ്യ പശുമത്തി മാഗ്ംസഗ്ം സോ-ഽത്തി യഃ പുരോഡാശ-മ്മസ്തിഷ്കഗ്ം സ യഃ പരിവാപ-മ്പുരീഷഗ്ം സ യ ആജ്യ-മ്മജ്ജാനഗ്ം സ യ-സ്സോമഗ്ഗ് സ്വേദഗ്ം സോ-ഽപി ഹ വാ അസ്യ ശീര്ഷണ്യാ നിഷ്പദഃ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി യോ ദ്വാദശാഹേ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി തസ്മാ-ദ്ദ്വാദശാഹേന ന യാജ്യ-മ്പാപ്മനോ വ്യാവൃത്ത്യൈ ॥ 40 ॥
(അയച്ഛ - ദധി - രഭതേ - ദ്വാദശാഹേന - ചത്വാരി ച) (അ. 10)
ഏകസ്മൈ സ്വാഹാ ദ്വാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ ത്രിഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷഡ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ -കാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദ്വാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ത്രയോദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷോഡശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ-കാന്ന വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ നവവിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹൈ-കാന്ന ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈ-കാന്ന ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ നവഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹൈ -കാന്നാശീത്യൈ സ്വാഹാ നവാശീത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ശതായ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ ദ്വാഭ്യാഗ്ം ശതാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 41 ॥
(നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈ-കാന്നൈകവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 11)
ഏകസ്മൈ സ്വാഹാ ത്രിഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ- കാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ത്രയോദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈകാന്ന വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ നവവിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈകാന്ന ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ നവഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹൈകാന്നാ ശീത്യൈ സ്വാഹാ നവാശീത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ശതായ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 42 ॥
(ഏകസ്മൈ ത്രിഭ്യഃ - പഞ്ചാശത്) (അ. 12)
ദ്വാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ ചതുര്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷഡ്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദ്വാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷോഡശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ഽഷ്ടാനവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 43 ॥
(ദ്വാഭ്യാമഷ്ടാനവത്യൈ - ഷഡ്വിഗ്ംശതിഃ) (അ. 13)
ത്രിഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യ-സ്സ്വാഹൈ-കാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ത്രയോദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തദശഭ്യ-സ്സ്വാഹൈകാന്ന വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ നവവിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ നവചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹൈകാന്ന ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ നവഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹൈകാന്നാ ഽശീത്യൈ സ്വാഹാ നവാശീത്യൈ സ്വാഹൈകാന്ന ശതായ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 44 ॥
(ത്രിഭ്യോ - ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശത്) (അ. 14)
ചതുര്ഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദ്വാദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷോഡശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ഷണ്ണവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 45 ॥
(ചതുര്ഭ്യ-ഷ്ഷണ്ണവത്യൈ - ഷോഡശ) (അ. 15)
പഞ്ചഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ പഞ്ചനവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 46 ॥
(പഞ്ചഭ്യഃ പഞ്ചനവത്യൈ - ചതുര്ദശ) (അ. 16)
ദശഭ്യ-സ്സ്വാഹാ വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ത്രിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ പഞ്ചാശതേ സ്വാഹാ ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ സപ്തത്യൈ സ്വാഹാ ഽശീത്യൈ സ്വാഹാ നവത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 47 ॥
(ദശഭ്യോ - ദ്വാവിഗ്ംശതിഃ) (അ. 17)
വിഗ്ംശത്യൈ സ്വാഹാ ചത്വാരിഗ്ംശതേ സ്വാഹാ ഷഷ്ട്യൈ സ്വാഹാ ഽശീത്യൈ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 48 ॥
(വിഗ്ംശത്യൈ - ദ്വാദശ) (അ. 18)
പഞ്ചാശതേ സ്വാഹാ ശതായ സ്വാഹാ ദ്വാഭ്യാഗ്ം ശതാഭ്യാഗ് സ്വാഹാ ത്രിഭ്യ-ശ്ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ചതുര്ഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ പഞ്ചഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഷഡ്ഭ്യ-ശ്ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സപ്തഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ ഽഷ്ടാഭ്യ-ശ്ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ നവഭ്യഃ ശതേഭ്യ-സ്സ്വാഹാ സഹസ്രായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 49 ॥
(പഞ്ചാശതേ - ദ്വാത്രിഗ്ംശത്) (അ. 19)
ശതായ സ്വാഹാ സഹസ്രായ സ്വാഹാ ഽയുതായ സ്വാഹാ നിയുതായ സ്വാഹാ പ്രയുതായ സ്വാഹാ ഽര്ബുദായ സ്വാഹാ ന്യര്ബുദായ സ്വാഹാ സമുദ്രായ സ്വാഹാ മദ്ധ്യായ സ്വാഹാ ഽന്തായ സ്വാഹാ പരാര്ധായ സ്വാഹോഷസേ സ്വാഹാ വ്യുഷ്ട്യൈ സ്വാഹോദേഷ്യതേ സ്വാഹോദ്യതേ സ്വാഹോദിതായ സ്വാഹാ സുവര്ഗായ സ്വാഹാ ലോകായ സ്വാഹാ സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ ॥ 50 ॥
(ശതായാ-ഽഷ്ടാത്രിഗ്ംശത്) (അ. 20)
(സാധ്യാ-ഷ്ഷഡ് രാത്രം - കുസുരുബിന്ദഃ സപ്തരാത്രം - ബൃഹസ്പതിരഷ്ടരാത്രം - പ്രജാപതിസ്താഃ, ക്ഷുധന്നവരാത്രം - പ്രജാപതിരകാമയത ദശഹോതാരാത്ര - മൃതവ - ഐന്ദ്രവായവാഗ്രാന് - ഗായത്രോ വൈ - പ്രജാപതി-സ്സ ദ്വാദശരാത്രം - ന വാ -ഏകസ്മാ - ഏകസ്മൈ - ദ്വാഭ്യാം - ത്രിഭ്യഃ - ചതുര്ഭ്യഃ - പഞ്ചഭ്യോ - ദശഭ്യോ - വിഗ്ംശത്യൈ - പഞ്ചാശതേ - ശതായ - വിഗ്ംശതിഃ )
(സാധ്യാ - അസ്മാ ഇമേ ലോകാ - ഗായത്രം - ഁവൈ തൃതീയ - മേകസ്മൈ - പഞ്ചാശത് )
(സാധ്യാ, സ്സര്വസ്മൈ സ്വാഹാ )
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം സപ്തമകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥