Lord Shiva

śrī mahānyāsam - 7.5. prati pūruṣaṃ

(Sri Maha-nyasam - 7.5. Prati Purusham in English (IAST))

From Taittiriya Samhita

Also known as pratipurusa mekakapalannirvapatyekamatiriktamya vanto grhyassmastebhyah kamakarampasunagm sarmasi

Prati Purusham is a segment of the Maha-nyasam, derived from the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajurveda. This specific section is integral to the ritualistic invocation of Lord Shiva, intended to sanctify and divinize the human form before the performance of Rudrabhishekam. By invoking the cosmic presence within the physical body through these Vedic mantras, the practitioner achieves a state of spiritual purification and alignment. Chanting this section is believed to remove past karmic burdens, grant internal clarity, and prepare the seeker for a profound union with the Divine, ensuring the protection and grace of the Lord.

(tai. saṃ. 1.8.6.1 - tai. saṃ. 1.8.6.2)
(tai. brā. 1.6.10.1 - tai. brā. 1.6.10.5)
pratipūruṣa meka̭kapālā-nnirva̭patye-kamati̭riktaṃ-yā~va̭nto gṛhyā-ssmastebhyaḥ kama̭kara-mpaśūnāgṃ śarmā̭si śarma yaja̭mānasya śarma̭ me
yacchaika̭ eva rudro na dvitīyā̭ya tastha ākhustḙ rudra paśusta-ñjṷṣasvaiṣa tḙ rudra bhāga-ssaha svasrāṃ-'bi̭kayā tañjṷṣasva bheṣaja-ṅgave-'śvā̭ya
purṷṣāya bheṣajamatho̭ asmabhya̭-mbheṣajagṃ subhḙṣajaṃ-ya~thā-'sa̭ti | 1
suga-mmeṣāya̭ meṣyā̭ avābaṃ rudrama̭di-mahyava̭ deva-ntrya̭baṅkam |
yathā̭ na-śśreya̭saḥ karadyathā̭ no vasya̭ saḥ karadyathā̭ naḥ paśumataḥ
karadyathā̭ no vyavasāyayāt | trya̭baṅkaṃ-ya~jāmahe sugandhi-mpṷṣṭivardha̭nam |
urvārukami̭va bandha̭nā-nmṛtyo rmṷkṣīya mā-'mṛtāt | eṣatḙ rudra bhāga stañjṷṣasva tenā̭vasena̭ paro mūja̭vato-'tīhyava̭tata
dhanvā pinā̭kahastaḥ kṛtti̭vāsāḥ || 2
pratipūruṣa-meka̭kapālā-nnirva̭pati | jātā eva prajā rudrā-nnirava̭dayate | ekamati̭riktam | janiṣyamā̭ṇā eva prajā rudrā-nnirava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | ekadhaiva rudra-nnirava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighārayet | antarava-cāriṇagṃ̭ rudra-ṅkṷryāt |
ekolmukena̭ yanti | 3
taddhi rudrasya̭ bhāgadheyam | imā-ndiśaṃ̭-ya~nti | eṣā vai rudrasya dik | svāyā̭ meva diśi rudra-nnirava̭dayate | rudro vā a̭paśukā̭yā āhṷtyai nāti̭ṣṭhata | asau tḙ paśuriti nirdi̭śedya-ndviṣyāt | yameva dveṣṭi̭ |
tama̭smai paśu-nnirdi̭śati | yadi na dviṣyāt |
ākhustḙ paśuriti̭ brūyāt | 4
na grāmyā-npaśūn hinasti̭ | nāraṇyān | catuṣpathe jṷhoti | eṣa vā a̭gnīnā-mpaḍbī̭śo nāma̭ | agnivatyeva jṷhoti |
maddhyamena̭ parṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho khalṷ | antamenaiva ho̭tavyam | antata eva rudra-nnirava̭dayate | 5
eṣa tḙ rudrabhāga-ssahasvasrāṃ-'bi̭kayetyā̭ha | śaradvā asyāmbi̭kā svasā |
tayā vā eṣa hi̭nasti | yagṃ hinasti̭ | tayaivainagṃ̭ saha śa̭mayati |
bheṣajaṅgava ityā̭ha | yāva̭nta eva grāmyāḥ paśavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣaja-ṅka̭roti | avābaṃ rudrama̭di mahītyā̭ha | āśiṣa̭mevai-tāmā śāste | 6
trya̭baṅkaṃ-ya~jāmaha ityā̭ha | mṛtyo rmṷkṣīya mā-'mṛtā-diti vā vai tadā̭ha |
utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛtvā sa̭janti |
yathā janaṃ̭-ya~tḙ-'vasa-ṅkaroti̭ | tādṛgeva tat | eṣa tḙ rudrabhāga ityā̭ha nirava̭tyai | apra̭tīkṣa-māya̭nti | apaḥ pari̭ṣiñcati | rudrasyānta rhi̭tyai | pravā ete-'smā-llokā-ccya̭vante | ye trya̭baṅkai-ścara̭nti | āditya-ñcaru-mpunaretya nirva̭pati | iyaṃ-vā~ adi̭tiḥ | asyāmeva prati̭tiṣṭhanti || 7
o-nnamo bhagavatḙ rudrāya || pratipūruṣaṃ-vi~bhāḍiti netratrayā̭ya vauṣaṭ ||

Explore More