Lord Shiva

ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ଯାସମ୍ - 7.5. ପ୍ରତି ପୂରୁଷଂ

(Sri Maha-nyasam - 7.5. Prati Purusham in Odia)

From Taittiriya Samhita

Also known as pratipurusa mekakapalannirvapatyekamatiriktamya vanto grhyassmastebhyah kamakarampasunagm sarmasi

Prati Purusham is a segment of the Maha-nyasam, derived from the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajurveda. This specific section is integral to the ritualistic invocation of Lord Shiva, intended to sanctify and divinize the human form before the performance of Rudrabhishekam. By invoking the cosmic presence within the physical body through these Vedic mantras, the practitioner achieves a state of spiritual purification and alignment. Chanting this section is believed to remove past karmic burdens, grant internal clarity, and prepare the seeker for a profound union with the Divine, ensuring the protection and grace of the Lord.

(ତୈ. ସଂ. 1.8.6.1 - ତୈ. ସଂ. 1.8.6.2)
(ତୈ. ବ୍ରା. 1.6.10.1 - ତୈ. ବ୍ରା. 1.6.10.5)
ପ୍ରତିପୂରୁଷ ମେକକପାଲା-ନ୍ନିର୍ଵପତ୍ଯେ-କମତିରିକ୍ତଂ-ଯାଁଵନ୍ତୋ ଗୃହ୍ଯା-ସ୍ସ୍ମସ୍ତେଭ୍ଯଃ କମକର-ମ୍ପଶୂନାଗ୍ଂ ଶର୍ମାସି ଶର୍ମ ଯଜମାନସ୍ଯ ଶର୍ମ ମେ
ଯଚ୍ଛୈକ ଏଵ ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦ୍ଵିତୀଯାଯ ତସ୍ଥ ଆଖୁସ୍ତେ ରୁଦ୍ର ପଶୁସ୍ତ-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵୈଷ ତେ ରୁଦ୍ର ଭାଗ-ସ୍ସହ ସ୍ଵସ୍ରାଂ-ଽବିକଯା ତଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ଭେଷଜ-ଙ୍ଗଵେ-ଽଶ୍ଵାଯ
ପୁରୁଷାଯ ଭେଷଜମଥୋ ଅସ୍ମଭ୍ଯ-ମ୍ଭେଷଜଗ୍ଂ ସୁଭେଷଜଂ-ଯଁଥା-ଽସତି । 1
ସୁଗ-ମ୍ମେଷାଯ ମେଷ୍ଯା ଅଵାବଂ ରୁଦ୍ରମଦି-ମହ୍ଯଵ ଦେଵ-ନ୍ତ୍ର୍ଯବଙ୍କମ୍ ।
ଯଥା ନ-ଶ୍ଶ୍ରେଯସଃ କରଦ୍ଯଥା ନୋ ଵସ୍ଯ ସଃ କରଦ୍ଯଥା ନଃ ପଶୁମତଃ
କରଦ୍ଯଥା ନୋ ଵ୍ଯଵସାଯଯାତ୍ । ତ୍ର୍ଯବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହେ ସୁଗନ୍ଧି-ମ୍ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନମ୍ ।
ଉର୍ଵାରୁକମିଵ ବନ୍ଧନା-ନ୍ମୃତ୍ଯୋ ର୍ମୁକ୍ଷୀଯ ମା-ଽମୃତାତ୍ । ଏଷତେ ରୁଦ୍ର ଭାଗ ସ୍ତଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ତେନାଵସେନ ପରୋ ମୂଜଵତୋ-ଽତୀହ୍ଯଵତତ
ଧନ୍ଵା ପିନାକହସ୍ତଃ କୃତ୍ତିଵାସାଃ ॥ 2
ପ୍ରତିପୂରୁଷ-ମେକକପାଲା-ନ୍ନିର୍ଵପତି । ଜାତା ଏଵ ପ୍ରଜା ରୁଦ୍ରା-ନ୍ନିରଵଦଯତେ । ଏକମତିରିକ୍ତମ୍ । ଜନିଷ୍ଯମାଣା ଏଵ ପ୍ରଜା ରୁଦ୍ରା-ନ୍ନିରଵଦଯତେ । ଏକକପାଲା ଭଵନ୍ତି । ଏକଧୈଵ ରୁଦ୍ର-ନ୍ନିରଵଦଯତେ । ନାଭିଘାରଯତି । ଯଦଭିଘାରଯେତ୍ । ଅନ୍ତରଵ-ଚାରିଣଗ୍ଂ ରୁଦ୍ର-ଙ୍କୁର୍ଯାତ୍ ।
ଏକୋଲ୍ମୁକେନ ଯନ୍ତି । 3
ତଦ୍ଧି ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଗଧେଯମ୍ । ଇମା-ନ୍ଦିଶଂ-ଯଁନ୍ତି । ଏଷା ଵୈ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା ମେଵ ଦିଶି ରୁଦ୍ର-ନ୍ନିରଵଦଯତେ । ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଅପଶୁକାଯା ଆହୁତ୍ଯୈ ନାତିଷ୍ଠତ । ଅସୌ ତେ ପଶୁରିତି ନିର୍ଦିଶେଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ।
ତମସ୍ମୈ ପଶୁ-ନ୍ନିର୍ଦିଶତି । ଯଦି ନ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ ।
ଆଖୁସ୍ତେ ପଶୁରିତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । 4
ନ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍ ହିନସ୍ତି । ନାରଣ୍ଯାନ୍ । ଚତୁଷ୍ପଥେ ଜୁହୋତି । ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନୀନା-ମ୍ପଡ୍ବୀଶୋ ନାମ । ଅଗ୍ନିଵତ୍ଯେଵ ଜୁହୋତି ।
ମଦ୍ଧ୍ଯମେନ ପର୍ଣେନ ଜୁହୋତି । ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ଯେଷା । ଅଥୋ ଖଲୁ । ଅନ୍ତମେନୈଵ ହୋତଵ୍ଯମ୍ । ଅନ୍ତତ ଏଵ ରୁଦ୍ର-ନ୍ନିରଵଦଯତେ । 5
ଏଷ ତେ ରୁଦ୍ରଭାଗ-ସ୍ସହସ୍ଵସ୍ରାଂ-ଽବିକଯେତ୍ଯାହ । ଶରଦ୍ଵା ଅସ୍ଯାମ୍ବିକା ସ୍ଵସା ।
ତଯା ଵା ଏଷ ହିନସ୍ତି । ଯଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି । ତଯୈଵୈନଗ୍ଂ ସହ ଶମଯତି ।
ଭେଷଜଙ୍ଗଵ ଇତ୍ଯାହ । ଯାଵନ୍ତ ଏଵ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ପଶଵଃ । ତେଭ୍ଯୋ ଭେଷଜ-ଙ୍କରୋତି । ଅଵାବଂ ରୁଦ୍ରମଦି ମହୀତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈ-ତାମା ଶାସ୍ତେ । 6
ତ୍ର୍ଯବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହ ଇତ୍ଯାହ । ମୃତ୍ଯୋ ର୍ମୁକ୍ଷୀଯ ମା-ଽମୃତା-ଦିତି ଵା ଵୈ ତଦାହ ।
ଉତ୍କିରନ୍ତି । ଭଗସ୍ଯ ଲୀଫ୍ସନ୍ତେ । ମୂତେ କୃତ୍ଵା ସଜନ୍ତି ।
ଯଥା ଜନଂ-ଯଁତେ-ଽଵସ-ଙ୍କରୋତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଏଷ ତେ ରୁଦ୍ରଭାଗ ଇତ୍ଯାହ ନିରଵତ୍ଯୈ । ଅପ୍ରତୀକ୍ଷ-ମାଯନ୍ତି । ଅପଃ ପରିଷିଞ୍ଚତି । ରୁଦ୍ରସ୍ଯାନ୍ତ ର୍ହିତ୍ଯୈ । ପ୍ରଵା ଏତେ-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକା-ଚ୍ଚ୍ଯଵନ୍ତେ । ଯେ ତ୍ର୍ଯବଙ୍କୈ-ଶ୍ଚରନ୍ତି । ଆଦିତ୍ଯ-ଞ୍ଚରୁ-ମ୍ପୁନରେତ୍ଯ ନିର୍ଵପତି । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 7
ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ ରୁଦ୍ରାଯ ॥ ପ୍ରତିପୂରୁଷଂ-ଵିଁଭାଡିତି ନେତ୍ରତ୍ରଯାଯ ଵୌଷଟ୍ ॥

Explore More