Lord Shiva

શ્રી મહાન્યાસમ્ - 7.5. પ્રતિ પૂરુષં

(Sri Maha-nyasam - 7.5. Prati Purusham in Gujarati)

From Taittiriya Samhita

Also known as pratipurusa mekakapalannirvapatyekamatiriktamya vanto grhyassmastebhyah kamakarampasunagm sarmasi

Prati Purusham is a segment of the Maha-nyasam, derived from the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajurveda. This specific section is integral to the ritualistic invocation of Lord Shiva, intended to sanctify and divinize the human form before the performance of Rudrabhishekam. By invoking the cosmic presence within the physical body through these Vedic mantras, the practitioner achieves a state of spiritual purification and alignment. Chanting this section is believed to remove past karmic burdens, grant internal clarity, and prepare the seeker for a profound union with the Divine, ensuring the protection and grace of the Lord.

(તૈ. સં. 1.8.6.1 - તૈ. સં. 1.8.6.2)
(તૈ. બ્રા. 1.6.10.1 - તૈ. બ્રા. 1.6.10.5)
પ્રતિપૂરુષ મેકકપાલા-ન્નિર્વપત્યે-કમતિરિક્તં-યાઁવન્તો ગૃહ્યા-સ્સ્મસ્તેભ્યઃ કમકર-મ્પશૂનાગ્ં શર્માસિ શર્મ યજમાનસ્ય શર્મ મે
યચ્છૈક એવ રુદ્રો ન દ્વિતીયાય તસ્થ આખુસ્તે રુદ્ર પશુસ્ત-ઞ્જુષસ્વૈષ તે રુદ્ર ભાગ-સ્સહ સ્વસ્રાં-ઽબિકયા તઞ્જુષસ્વ ભેષજ-ઙ્ગવે-ઽશ્વાય
પુરુષાય ભેષજમથો અસ્મભ્ય-મ્ભેષજગ્ં સુભેષજં-યઁથા-ઽસતિ । 1
સુગ-મ્મેષાય મેષ્યા અવાબં રુદ્રમદિ-મહ્યવ દેવ-ન્ત્ર્યબઙ્કમ્ ।
યથા ન-શ્શ્રેયસઃ કરદ્યથા નો વસ્ય સઃ કરદ્યથા નઃ પશુમતઃ
કરદ્યથા નો વ્યવસાયયાત્ । ત્ર્યબઙ્કં-યઁજામહે સુગન્ધિ-મ્પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।
ઉર્વારુકમિવ બન્ધના-ન્મૃત્યો ર્મુક્ષીય મા-ઽમૃતાત્ । એષતે રુદ્ર ભાગ સ્તઞ્જુષસ્વ તેનાવસેન પરો મૂજવતો-ઽતીહ્યવતત
ધન્વા પિનાકહસ્તઃ કૃત્તિવાસાઃ ॥ 2
પ્રતિપૂરુષ-મેકકપાલા-ન્નિર્વપતિ । જાતા એવ પ્રજા રુદ્રા-ન્નિરવદયતે । એકમતિરિક્તમ્ । જનિષ્યમાણા એવ પ્રજા રુદ્રા-ન્નિરવદયતે । એકકપાલા ભવન્તિ । એકધૈવ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । નાભિઘારયતિ । યદભિઘારયેત્ । અન્તરવ-ચારિણગ્ં રુદ્ર-ઙ્કુર્યાત્ ।
એકોલ્મુકેન યન્તિ । 3
તદ્ધિ રુદ્રસ્ય ભાગધેયમ્ । ઇમા-ન્દિશં-યઁન્તિ । એષા વૈ રુદ્રસ્ય દિક્ । સ્વાયા મેવ દિશિ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । રુદ્રો વા અપશુકાયા આહુત્યૈ નાતિષ્ઠત । અસૌ તે પશુરિતિ નિર્દિશેદ્ય-ન્દ્વિષ્યાત્ । યમેવ દ્વેષ્ટિ ।
તમસ્મૈ પશુ-ન્નિર્દિશતિ । યદિ ન દ્વિષ્યાત્ ।
આખુસ્તે પશુરિતિ બ્રૂયાત્ । 4
ન ગ્રામ્યા-ન્પશૂન્ હિનસ્તિ । નારણ્યાન્ । ચતુષ્પથે જુહોતિ । એષ વા અગ્નીના-મ્પડ્બીશો નામ । અગ્નિવત્યેવ જુહોતિ ।
મદ્ધ્યમેન પર્ણેન જુહોતિ । સ્રુગ્ઘ્યેષા । અથો ખલુ । અન્તમેનૈવ હોતવ્યમ્ । અન્તત એવ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । 5
એષ તે રુદ્રભાગ-સ્સહસ્વસ્રાં-ઽબિકયેત્યાહ । શરદ્વા અસ્યામ્બિકા સ્વસા ।
તયા વા એષ હિનસ્તિ । યગ્ં હિનસ્તિ । તયૈવૈનગ્ં સહ શમયતિ ।
ભેષજઙ્ગવ ઇત્યાહ । યાવન્ત એવ ગ્રામ્યાઃ પશવઃ । તેભ્યો ભેષજ-ઙ્કરોતિ । અવાબં રુદ્રમદિ મહીત્યાહ । આશિષમેવૈ-તામા શાસ્તે । 6
ત્ર્યબઙ્કં-યઁજામહ ઇત્યાહ । મૃત્યો ર્મુક્ષીય મા-ઽમૃતા-દિતિ વા વૈ તદાહ ।
ઉત્કિરન્તિ । ભગસ્ય લીફ્સન્તે । મૂતે કૃત્વા સજન્તિ ।
યથા જનં-યઁતે-ઽવસ-ઙ્કરોતિ । તાદૃગેવ તત્ । એષ તે રુદ્રભાગ ઇત્યાહ નિરવત્યૈ । અપ્રતીક્ષ-માયન્તિ । અપઃ પરિષિઞ્ચતિ । રુદ્રસ્યાન્ત ર્હિત્યૈ । પ્રવા એતે-ઽસ્મા-લ્લોકા-ચ્ચ્યવન્તે । યે ત્ર્યબઙ્કૈ-શ્ચરન્તિ । આદિત્ય-ઞ્ચરુ-મ્પુનરેત્ય નિર્વપતિ । ઇયં-વાઁ અદિતિઃ । અસ્યામેવ પ્રતિતિષ્ઠન્તિ ॥ 7
ઓ-ન્નમો ભગવતે રુદ્રાય ॥ પ્રતિપૂરુષં-વિઁભાડિતિ નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ॥

Explore More