অথ সমাধিপাদঃ ।
অথ যোগানুশাসনম্ ॥ 1 ॥
যোগশ্চিত্তৱৃত্তি নিৰোধঃ ॥ 2 ॥
তদা দ্ৰষ্টুঃ স্ৱৰূপেঽৱস্থানম্ ॥ 3 ॥
ৱৃত্তি সাৰূপ্যমিতৰত্ৰ ॥ 4 ॥
ৱৃত্তযঃ পঞ্চতয্যঃ ক্লিষ্টাঽক্লিষ্টাঃ ॥ 5 ॥
প্ৰমাণ ৱিপৰ্যয ৱিকল্প নিদ্ৰা স্মৃতযঃ ॥ 6 ॥
প্ৰত্যক্ষানুমানাগমাঃ প্ৰমাণানি ॥ 7 ॥
ৱিপৰ্যযো মিথ্যাজ্ঞানমতদ্ৰূপ প্ৰতিষ্ঠম্ ॥ 8 ॥
শব্দজ্ঞানানুপাতী ৱস্তুশূন্যো ৱিকল্পঃ ॥ 9 ॥
অভাৱ প্ৰত্যযালম্বনা ৱৃত্তিৰ্নিদ্ৰা ॥ 10 ॥
অনুভূত ৱিষযাসম্প্ৰমোষঃ স্মৃতিঃ ॥ 11 ॥
অভ্যাস ৱৈৰাগ্যাভ্যাং তন্নিৰোধঃ ॥ 12 ॥
তত্ৰ স্থিতৌ যত্নোঽভ্যাসঃ ॥ 13 ॥
স তু দীৰ্ঘকাল নৈৰন্তৰ্য সত্কাৰাসেৱিতো দৃঢভূমিঃ ॥ 14 ॥
দৃষ্টানুশ্ৰৱিক ৱিষয ৱিতৃষ্ণস্য ৱশীকাৰসঞ্জ্ঞা ৱৈৰাগ্যম্ ॥ 15 ॥
তত্পৰং পুৰুষখ্যাতে-ৰ্গুণৱৈতৃষ্ণ্যম্ ॥ 16 ॥
ৱিতৰ্ক ৱিচাৰানন্দাস্মিতাৰূপানুগমাত্ সম্প্ৰজ্ঞাতঃ ॥ 17 ॥
ৱিৰামপ্ৰত্যযাভ্যাসপূৰ্ৱঃ সংস্কাৰশেষোঽন্যঃ ॥ 18 ॥
ভৱপ্ৰত্যযো ৱিদেহপ্ৰকৃতিলযানাম্ ॥ 19 ॥
শ্ৰদ্ধা ৱীৰ্য স্মৃতি সমাধিপ্ৰজ্ঞা পূৰ্ৱক ইতৰেষাম্ ॥ 20 ॥
তীৱ্ৰসংৱেগানামাসন্নঃ ॥ 21 ॥
মৃদুমধ্যাধিমাত্ৰত্ৱাত্ততোঽপি ৱিশেষঃ ॥ 22 ॥
ঈশ্ৱৰপ্ৰণিধানাদ্ৱা ॥ 23 ॥
ক্লেশ কৰ্ম ৱিপাকাশযৈৰপৰামৃষ্টঃ পুৰুষৱিশেষ ঈশ্ৱৰঃ ॥ 24 ॥
তত্ৰ নিৰতিশযং সৰ্ৱজ্ঞবীজম্ ॥ 25 ॥
স এষঃ পূৰ্ৱেষামপি গুৰুঃ কালেনানৱচ্ছেদাত্ ॥ 26 ॥
তস্য ৱাচকঃ প্ৰণৱঃ ॥ 27 ॥
তজ্জপস্তদৰ্থভাৱনম্ ॥ 28 ॥
ততঃ প্ৰত্যক্চেতনাধিগমোঽপ্যন্তৰাযাভাৱশ্চ ॥ 29 ॥
ৱ্যাধি স্ত্যান সংশয প্ৰমাদালস্যাৱিৰতি ভ্ৰান্তি
দৰ্শনালব্ধভূমিকত্ৱানৱস্থিতত্ৱানি চিত্তৱিক্ষেপাস্তেঽন্তৰাযাঃ ॥ 30 ॥
দৰ্শনালব্ধভূমিকত্ৱানৱস্থিতত্ৱানি চিত্তৱিক্ষেপাস্তেঽন্তৰাযাঃ ॥ 30 ॥
দুঃখ দৌৰ্মনস্যাঙ্গমেজযত্ৱ শ্ৱাসপ্ৰশ্ৱাসা ৱিক্ষেপসহভুৱঃ ॥ 31 ॥
তত্প্ৰতিষেধাৰ্থমেকতত্ত্ৱাভ্যাসঃ ॥ 32 ॥
মৈত্ৰী কৰুণা মুদিতোপেক্ষাণাং সুখ দুঃখ পুণ্যাপুণ্য ৱিষযাণাং ভাৱনাতশ্চিত্তপ্ৰসাদনম্ ॥ 33 ॥
প্ৰচ্ছৰ্দন ৱিধাৰণাভ্যাং ৱা প্ৰাণস্য ॥ 34 ॥
ৱিষযৱতী ৱা প্ৰৱৃত্তিৰুত্পন্না মনসঃ স্থিতি নিবন্ধিনী ॥ 35 ॥
ৱিশোকা ৱা জ্যোতিষ্মতী ॥ 36 ॥
ৱীতৰাগ ৱিষযং ৱা চিত্তম্ ॥ 37 ॥
স্ৱপ্ন নিদ্ৰা জ্ঞানালম্বনং ৱা ॥ 38 ॥
যথাভিমতধ্যানাদ্ৱা ॥ 39 ॥
পৰমাণু পৰম মহত্ত্ৱান্তোঽস্য ৱশীকাৰঃ ॥ 40 ॥
ক্ষীণৱৃত্তেৰভিজাতস্যেৱ মণেৰ্গ্ৰহীতৃগ্ৰহণ গ্ৰাহ্যেষু তত্স্থ তদঞ্জনতা সমাপত্তিঃ ॥ 41 ॥
তত্ৰ শব্দাৰ্থ জ্ঞান ৱিকল্পৈঃ সঙ্কীৰ্ণা সৱিতৰ্কা সমাপত্তিঃ ॥ 42 ॥
স্মৃতি পৰিশুদ্ধৌ স্ৱৰূপ শূন্যেৱাৰ্থ মাত্ৰনিৰ্ভাসা নিৰ্ৱিতৰ্কা ॥ 43 ॥
এতযৈৱ সৱিচাৰা নিৰ্ৱিচাৰা চ সূক্ষ্মৱিষযা ৱ্যাখ্যাতা ॥ 44 ॥
সূক্ষ্ম ৱিষযত্ৱং চালিঙ্গপৰ্যৱসানম্ ॥ 45 ॥
তা এৱ সবীজঃ সমাধিঃ ॥ 46 ॥
নিৰ্ৱিচাৰ ৱৈশাৰাদ্যেঽধ্যাত্মপ্ৰসাদঃ ॥ 47 ॥
ঋতম্ভৰা তত্ৰ প্ৰজ্ঞা ॥ 48 ॥
শ্ৰুতানুমান প্ৰজ্ঞাভ্যামন্যৱিষযা ৱিশেষাৰ্থত্ৱাত্ ॥ 49 ॥
তজ্জঃ সংস্কাৰোঽন্যসংস্কাৰ প্ৰতিবন্ধী ॥ 50 ॥
তস্যাপি নিৰোধে সৰ্ৱনিৰোধান্নিৰ্বীজস্সমাধিঃ ॥ 51 ॥
ইতি পাতঞ্জলযোগদৰ্শনে সমাধিপাদো নাম প্ৰথমঃ পাদঃ ।