அத ஸமாதிபாதஃ ।
அத யோகாநுஶாஸநம் ॥ 1 ॥
யோகஶ்சித்தவ்ரு'த்தி நிரோதஃ ॥ 2 ॥
ததா த்ரஷ்டுஃ ஸ்வரூபேऽவஸ்தாநம் ॥ 3 ॥
வ்ரு'த்தி ஸாரூப்யமிதரத்ர ॥ 4 ॥
வ்ரு'த்தயஃ பஞ்சதய்யஃ க்லிஷ்டாऽக்லிஷ்டாஃ ॥ 5 ॥
ப்ரமாண விபர்யய விகல்ப நித்ரா ஸ்ம்ரு'தயஃ ॥ 6 ॥
ப்ரத்யக்ஷாநுமாநாகமாஃ ப்ரமாணாநி ॥ 7 ॥
விபர்யயோ மித்யாஜ்ஞாநமதத்ரூப ப்ரதிஷ்டம் ॥ 8 ॥
ஶப்தஜ்ஞாநாநுபாதீ வஸ்துஶூந்யோ விகல்பஃ ॥ 9 ॥
அபாவ ப்ரத்யயாலம்பநா வ்ரு'த்திர்நித்ரா ॥ 10 ॥
அநுபூத விஷயாஸம்ப்ரமோஷஃ ஸ்ம்ரு'திஃ ॥ 11 ॥
அப்யாஸ வைராக்யாப்யாம் தந்நிரோதஃ ॥ 12 ॥
தத்ர ஸ்திதௌ யத்நோऽப்யாஸஃ ॥ 13 ॥
ஸ து தீர்ககால நைரந்தர்ய ஸத்காராஸேவிதோ த்ரு'டபூமிஃ ॥ 14 ॥
த்ரு'ஷ்டாநுஶ்ரவிக விஷய வித்ரு'ஷ்ணஸ்ய வஶீகாரஸஞ்ஜ்ஞா வைராக்யம் ॥ 15 ॥
தத்பரம் புருஷக்யாதே-ர்குணவைத்ரு'ஷ்ண்யம் ॥ 16 ॥
விதர்க விசாராநந்தாஸ்மிதாரூபாநுகமாத் ஸம்ப்ரஜ்ஞாதஃ ॥ 17 ॥
விராமப்ரத்யயாப்யாஸபூர்வஃ ஸம்ஸ்காரஶேஷோऽந்யஃ ॥ 18 ॥
பவப்ரத்யயோ விதேஹப்ரக்ரு'திலயாநாம் ॥ 19 ॥
ஶ்ரத்தா வீர்ய ஸ்ம்ரு'தி ஸமாதிப்ரஜ்ஞா பூர்வக இதரேஷாம் ॥ 20 ॥
தீவ்ரஸம்வேகாநாமாஸந்நஃ ॥ 21 ॥
ம்ரு'துமத்யாதிமாத்ரத்வாத்ததோऽபி விஶேஷஃ ॥ 22 ॥
ஈஶ்வரப்ரணிதாநாத்வா ॥ 23 ॥
க்லேஶ கர்ம விபாகாஶயைரபராம்ரு'ஷ்டஃ புருஷவிஶேஷ ஈஶ்வரஃ ॥ 24 ॥
தத்ர நிரதிஶயம் ஸர்வஜ்ஞபீஜம் ॥ 25 ॥
ஸ ஏஷஃ பூர்வேஷாமபி குருஃ காலேநாநவச்சேதாத் ॥ 26 ॥
தஸ்ய வாசகஃ ப்ரணவஃ ॥ 27 ॥
தஜ்ஜபஸ்ததர்தபாவநம் ॥ 28 ॥
ததஃ ப்ரத்யக்சேதநாதிகமோऽப்யந்தராயாபாவஶ்ச ॥ 29 ॥
வ்யாதி ஸ்த்யாந ஸம்ஶய ப்ரமாதாலஸ்யாவிரதி ப்ராந்தி
அத யோகாநுஶாஸநம் ॥ 1 ॥
யோகஶ்சித்தவ்ரு'த்தி நிரோதஃ ॥ 2 ॥
ததா த்ரஷ்டுஃ ஸ்வரூபேऽவஸ்தாநம் ॥ 3 ॥
வ்ரு'த்தி ஸாரூப்யமிதரத்ர ॥ 4 ॥
வ்ரு'த்தயஃ பஞ்சதய்யஃ க்லிஷ்டாऽக்லிஷ்டாஃ ॥ 5 ॥
ப்ரமாண விபர்யய விகல்ப நித்ரா ஸ்ம்ரு'தயஃ ॥ 6 ॥
ப்ரத்யக்ஷாநுமாநாகமாஃ ப்ரமாணாநி ॥ 7 ॥
விபர்யயோ மித்யாஜ்ஞாநமதத்ரூப ப்ரதிஷ்டம் ॥ 8 ॥
ஶப்தஜ்ஞாநாநுபாதீ வஸ்துஶூந்யோ விகல்பஃ ॥ 9 ॥
அபாவ ப்ரத்யயாலம்பநா வ்ரு'த்திர்நித்ரா ॥ 10 ॥
அநுபூத விஷயாஸம்ப்ரமோஷஃ ஸ்ம்ரு'திஃ ॥ 11 ॥
அப்யாஸ வைராக்யாப்யாம் தந்நிரோதஃ ॥ 12 ॥
தத்ர ஸ்திதௌ யத்நோऽப்யாஸஃ ॥ 13 ॥
ஸ து தீர்ககால நைரந்தர்ய ஸத்காராஸேவிதோ த்ரு'டபூமிஃ ॥ 14 ॥
த்ரு'ஷ்டாநுஶ்ரவிக விஷய வித்ரு'ஷ்ணஸ்ய வஶீகாரஸஞ்ஜ்ஞா வைராக்யம் ॥ 15 ॥
தத்பரம் புருஷக்யாதே-ர்குணவைத்ரு'ஷ்ண்யம் ॥ 16 ॥
விதர்க விசாராநந்தாஸ்மிதாரூபாநுகமாத் ஸம்ப்ரஜ்ஞாதஃ ॥ 17 ॥
விராமப்ரத்யயாப்யாஸபூர்வஃ ஸம்ஸ்காரஶேஷோऽந்யஃ ॥ 18 ॥
பவப்ரத்யயோ விதேஹப்ரக்ரு'திலயாநாம் ॥ 19 ॥
ஶ்ரத்தா வீர்ய ஸ்ம்ரு'தி ஸமாதிப்ரஜ்ஞா பூர்வக இதரேஷாம் ॥ 20 ॥
தீவ்ரஸம்வேகாநாமாஸந்நஃ ॥ 21 ॥
ம்ரு'துமத்யாதிமாத்ரத்வாத்ததோऽபி விஶேஷஃ ॥ 22 ॥
ஈஶ்வரப்ரணிதாநாத்வா ॥ 23 ॥
க்லேஶ கர்ம விபாகாஶயைரபராம்ரு'ஷ்டஃ புருஷவிஶேஷ ஈஶ்வரஃ ॥ 24 ॥
தத்ர நிரதிஶயம் ஸர்வஜ்ஞபீஜம் ॥ 25 ॥
ஸ ஏஷஃ பூர்வேஷாமபி குருஃ காலேநாநவச்சேதாத் ॥ 26 ॥
தஸ்ய வாசகஃ ப்ரணவஃ ॥ 27 ॥
தஜ்ஜபஸ்ததர்தபாவநம் ॥ 28 ॥
ததஃ ப்ரத்யக்சேதநாதிகமோऽப்யந்தராயாபாவஶ்ச ॥ 29 ॥
வ்யாதி ஸ்த்யாந ஸம்ஶய ப்ரமாதாலஸ்யாவிரதி ப்ராந்தி
தர்ஶநாலப்தபூமிகத்வாநவஸ்திதத்வாநி சித்தவிக்ஷேபாஸ்தேऽந்தராயாஃ ॥ 30 ॥
துஃக தௌர்மநஸ்யாங்கமேஜயத்வ ஶ்வாஸப்ரஶ்வாஸா விக்ஷேபஸஹபுவஃ ॥ 31 ॥
தத்ப்ரதிஷேதார்தமேகதத்த்வாப்யாஸஃ ॥ 32 ॥
மைத்ரீ கருணா முதிதோபேக்ஷாணாம் ஸுக துஃக புண்யாபுண்ய விஷயாணாம் பாவநாதஶ்சித்தப்ரஸாதநம் ॥ 33 ॥
ப்ரச்சர்தந விதாரணாப்யாம் வா ப்ராணஸ்ய ॥ 34 ॥
விஷயவதீ வா ப்ரவ்ரு'த்திருத்பந்நா மநஸஃ ஸ்திதி நிபந்திநீ ॥ 35 ॥
விஶோகா வா ஜ்யோதிஷ்மதீ ॥ 36 ॥
வீதராக விஷயம் வா சித்தம் ॥ 37 ॥
ஸ்வப்ந நித்ரா ஜ்ஞாநாலம்பநம் வா ॥ 38 ॥
யதாபிமதத்யாநாத்வா ॥ 39 ॥
பரமாணு பரம மஹத்த்வாந்தோऽஸ்ய வஶீகாரஃ ॥ 40 ॥
க்ஷீணவ்ரு'த்தேரபிஜாதஸ்யேவ மணேர்க்ரஹீத்ரு'க்ரஹண க்ராஹ்யேஷு தத்ஸ்த ததஞ்ஜநதா ஸமாபத்திஃ ॥ 41 ॥
தத்ர ஶப்தார்த ஜ்ஞாந விகல்பைஃ ஸங்கீர்ணா ஸவிதர்கா ஸமாபத்திஃ ॥ 42 ॥
ஸ்ம்ரு'தி பரிஶுத்தௌ ஸ்வரூப ஶூந்யேவார்த மாத்ரநிர்பாஸா நிர்விதர்கா ॥ 43 ॥
ஏதயைவ ஸவிசாரா நிர்விசாரா ச ஸூக்ஷ்மவிஷயா வ்யாக்யாதா ॥ 44 ॥
ஸூக்ஷ்ம விஷயத்வம் சாலிங்கபர்யவஸாநம் ॥ 45 ॥
தா ஏவ ஸபீஜஃ ஸமாதிஃ ॥ 46 ॥
நிர்விசார வைஶாராத்யேऽத்யாத்மப்ரஸாதஃ ॥ 47 ॥
ரு'தம்பரா தத்ர ப்ரஜ்ஞா ॥ 48 ॥
ஶ்ருதாநுமாந ப்ரஜ்ஞாப்யாமந்யவிஷயா விஶேஷார்தத்வாத் ॥ 49 ॥
தஜ்ஜஃ ஸம்ஸ்காரோऽந்யஸம்ஸ்கார ப்ரதிபந்தீ ॥ 50 ॥
தஸ்யாபி நிரோதே ஸர்வநிரோதாந்நிர்பீஜஸ்ஸமாதிஃ ॥ 51 ॥
இதி பாதஞ்ஜலயோகதர்ஶநே ஸமாதிபாதோ நாம ப்ரதமஃ பாதஃ ।
துஃக தௌர்மநஸ்யாங்கமேஜயத்வ ஶ்வாஸப்ரஶ்வாஸா விக்ஷேபஸஹபுவஃ ॥ 31 ॥
தத்ப்ரதிஷேதார்தமேகதத்த்வாப்யாஸஃ ॥ 32 ॥
மைத்ரீ கருணா முதிதோபேக்ஷாணாம் ஸுக துஃக புண்யாபுண்ய விஷயாணாம் பாவநாதஶ்சித்தப்ரஸாதநம் ॥ 33 ॥
ப்ரச்சர்தந விதாரணாப்யாம் வா ப்ராணஸ்ய ॥ 34 ॥
விஷயவதீ வா ப்ரவ்ரு'த்திருத்பந்நா மநஸஃ ஸ்திதி நிபந்திநீ ॥ 35 ॥
விஶோகா வா ஜ்யோதிஷ்மதீ ॥ 36 ॥
வீதராக விஷயம் வா சித்தம் ॥ 37 ॥
ஸ்வப்ந நித்ரா ஜ்ஞாநாலம்பநம் வா ॥ 38 ॥
யதாபிமதத்யாநாத்வா ॥ 39 ॥
பரமாணு பரம மஹத்த்வாந்தோऽஸ்ய வஶீகாரஃ ॥ 40 ॥
க்ஷீணவ்ரு'த்தேரபிஜாதஸ்யேவ மணேர்க்ரஹீத்ரு'க்ரஹண க்ராஹ்யேஷு தத்ஸ்த ததஞ்ஜநதா ஸமாபத்திஃ ॥ 41 ॥
தத்ர ஶப்தார்த ஜ்ஞாந விகல்பைஃ ஸங்கீர்ணா ஸவிதர்கா ஸமாபத்திஃ ॥ 42 ॥
ஸ்ம்ரு'தி பரிஶுத்தௌ ஸ்வரூப ஶூந்யேவார்த மாத்ரநிர்பாஸா நிர்விதர்கா ॥ 43 ॥
ஏதயைவ ஸவிசாரா நிர்விசாரா ச ஸூக்ஷ்மவிஷயா வ்யாக்யாதா ॥ 44 ॥
ஸூக்ஷ்ம விஷயத்வம் சாலிங்கபர்யவஸாநம் ॥ 45 ॥
தா ஏவ ஸபீஜஃ ஸமாதிஃ ॥ 46 ॥
நிர்விசார வைஶாராத்யேऽத்யாத்மப்ரஸாதஃ ॥ 47 ॥
ரு'தம்பரா தத்ர ப்ரஜ்ஞா ॥ 48 ॥
ஶ்ருதாநுமாந ப்ரஜ்ஞாப்யாமந்யவிஷயா விஶேஷார்தத்வாத் ॥ 49 ॥
தஜ்ஜஃ ஸம்ஸ்காரோऽந்யஸம்ஸ்கார ப்ரதிபந்தீ ॥ 50 ॥
தஸ்யாபி நிரோதே ஸர்வநிரோதாந்நிர்பீஜஸ்ஸமாதிஃ ॥ 51 ॥
இதி பாதஞ்ஜலயோகதர்ஶநே ஸமாதிபாதோ நாம ப்ரதமஃ பாதஃ ।