Lord Vishnu

adhika (puruṣottama) māsa kathā adhyāya 21

(Purushottam Maas Katha Adhyay 21 in English (IAST))

Also known as Purushottam Maas Katha · Adhik Maas Katha · Adhik Maas Katha adhyay 21

Purushottam Maas Katha Adhyay 21. The Adhik Maas Katha, also called the Purushottam Maas Mahatmya — the mahatmya of the intercalary month that the lunar calendar adds roughly every third year. The month was scorned as malmas, the impure month, until Vishnu took it as his own and gave it his name; the katha is read through, one adhyay a day, for the length of the month.

#of 203
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
śrīsarasvatyai namaḥ || śrīgurubhyo namaḥ ||
jayajayājī sadguru udārā || karuṇārṇavā kṛpāsāgarā ||
tujavīṇa maja āsarā || nase dusarā kṛpāl̤uvā || 1 ||
kṛpākaṭākṣe nirakhāveṃ || bhaktajana pratipāl̤āveṃ ||
arbhakāparī puravāve || lal̤e mājhe svāmiyāṃ || 2 ||
jī jī āl̤a ghetase bāl̤aka || te te pitā puravīta dekha ||
tevīṃ mī raṃkānuraṃka || ghyāvī bhāka mahārājā || 3 ||
aikā śrotejana catura || malamahimā parikara ||
jo aikatāṃ bhava dustara || niraseṃ sācāra anāyāseṃ || 4 ||
sāyāsa na karitāṃ anāyāseṃ || sāṃpaḍe nidhīcā sārāṃśa ||
kavaḍī deūni sāṃpaḍe parisa || kevīṃ avherāvā catureṃ || 5 ||
taiseṃci heṃ malamahātma jāṇa || lakṣmī nārāyaṇa saṃvāda pūrṇa ||
agādha yethīṃce puṇyācaraṇa || karā sādhana yevaḍheṃ || 6 ||
śrīruvāca || vadabrāhmaṇasevāyāḥ phalaṃ kiṃ syāddayānidhe ||
tassevayākasya punaḥ saṃjātaṃ samyagīhitaṃ || 1 ||
lakṣmī vade jī kṛpāvaṃtā || māgeṃ nivedilī je kathā ||
te ākarṇilī śravaṇapaṃthā || parī saṃśaya tatvatā nirasije || 7 ||
brāhmaṇasevā keliyāceṃ phal̤a || athavā dāna keliyā puṣkal̤a ||
yāceṃ kavaṇa ase ho phal̤a || karitā saphal̤a kavaṇa jāle || 8 ||
heṃ savistara nivedāveṃ || kṛpāl̤utveṃ parisavāveṃ ||
jevīṃ bāl̤akālāgīṃ svabhāveṃ || mukhīṃ ghālī kaval̤āteṃ || 9 ||
aikūna lakṣmīcī vāṇī || bolatā jālā śāraṃgapāṇī ||
mhaṇe aike ho catura bhāminī || paropakāraṇīṃ bola tujhe || 10 ||
viṣṇuruvāca || śruṇusuṃdarī vakṣyāmi dvijasevā mahodayaṃ ||
itihāsaṃ mahāpuṇyaṃ duḥkhadāridryanāśanaṃ || 2 ||
aike ho sāgara tanaye || dvijasevā puṇyamahodaye ||
je ācaraliyā pāpakṣaya || tātkāl̤a hoya śubhānane || 11 ||
astideśo virāṭakhyo mahādhanajanāvṛtaḥ ||
puṇyavajjanapuṇyātmā puṇyatīrthaśatāvṛtaḥ || 3 ||
na durbhikṣaṃ kadāpyasminkasyacidpuṇyayogataḥ ||
rājavaryasya devasya varadānaprabhāvataḥ || 4 ||
virāṭa deśāciye ṭhāyīṃ || eka āścarya vartaleṃ pāhī ||
teṃ parisavūṃ sarvahī || śravaṇa karīṃ ekabhāveṃ || 12 ||
heṃ sakal̤a śravaṇa keliyāceṃ phal̤a || duḥkha nāsuni jāya sakal̤a ||
tarī deśī eka nagara viśāl̤a māhuranāma tayāce || 13 ||
tethīla jana samasta pāhī || svadharmācārī sarvahī ||
dhanavāna putra kalatra pāhīṃ || vyādhī nāhīṃ til̤abharī || 14 ||
duḥkha daridra roga ciṃtā || nase koṭheṃ tayāsīṃ vārtā ||
rikta haste na davaḍitī atīthā || kathāvārtā gharogharī || 15 ||
tethīla devī parama dāruṇa || reṇukā tīte nāmābhidhāna ||
paraśurāma jananīpūrṇa || khyātī jāṇa tribhuvanīṃ || 16 ||
te jamadagnīcī bhāryā pāhīṃ || jagatrayīṃ pūjitī sarvahī ||
kāmanā puravitase tehī || bhaktajanācī ādareṃ || 17 ||
anasūyāmājī mahāsatī || teṃ sthānīṃ vase puṇyamūrtī ||
jiyecī kīrtī vākhāṇitī || purāṇeṃ gātī adbhuta || 18 ||
tetheṃ vasatī ṛṣī samudāvo || je pāpā vegal̤e mahānubhāvo ||
keval̤a aparasūrya pāho || vasatī te ṭhāyī sakalahī || 19 ||
taṃva tethīla śūdra ase eka || sādhu parama bhāvārthī niṣkapaṭa dekha ||
dhanavāna parama dhārmika || viprasevanīṃ dekha sādaru || 20 ||
pratidinī viprasevā karī || bhāvārthe tayāce caraṇa curī ||
pādaprakṣāl̤apaṇāteṃ uṣṇa vārī || svakareṃ āṇūna ṭhevīta || 21 ||
svakareṃ carcī caṃdanāteṃ || āṃga marditase bhāvārthe ||
puṣpamāl̤ā guṃphoni hāte || suvāsayukta ghālītase || 22 ||
śayyāvastre alaṃkāra || deūna toṣavī dharāmara ||
koṇī āliyā dārāsamora || rikta hasteṃ davaḍīnā || 23 ||
āvaḍe tayā teṃcī bhojana || ṣaḍrasa ghṛtāsahita anna ||
icchita padārtha puravī āṇūna || parī kadā uddigna nohecī || 24 ||
atitha āliyā dvārīṃ || śvānāparī guragurī ||
bhāryāhī varte tayāci parī || mhaṇatī laṃḍabhikārī kevaḍhā hā || 25 ||
pāṭha puravilī māgaṇārī || usaṃta nāhī kṣaṇabharī ||
nityānitya koṭhūna vārī || ghālāvīṃ sācāra tayāteṃ || 26 ||
aisā to nasecī śūdra rāvo || dhana pāl̤anā mata yāceṃ pāhāho ||
nāṃvāsārakhī karaṇī pāhāvo || nityānitya ācare || 27 ||
bhāryā tayācī pativratā || ekomaya vartatī ubhayatāṃ ||
nulaṃghī kadhī pativacanārthā dharmapaṃthātehī vartatase || 28 ||
tehī svaaṃgeṃ nityānitya || vipra striyāṃcī sevā karita ||
je māgatī priyavastū tī puravīta || nāhīṃ na mhaṇata kadāpihī || 29 ||
aisīṃ daṃpatyeṃ ubhayatāṃ || viprakājīṃ dhana vecitāṃ ||
vāceṃ nāṇitīca sarvathā || agarvitā doghehī || 30 ||
sevākaritāṃ dogheṃhī || kheda na mānitīca kāṃhīṃ ||
ulhāsayukta sadāṃsarvadāṃhī || garva nāhīṃ til̤abharī || 31 ||
padarīṃ asaliyā dhana || jo agarvita sukhasaṃpanna ||
to īśvarī aṃśa jāṇa || mhaṇatī sajñāna vivekī || 32 ||
vidyā asona vinayatā || dhana asūni līnatā ||
śakti asūnī garvarahitatā || to īśvarī aṃśa jāṇije || 33 ||
dhana kitī veṃcile dharmakāryā || heṃ smaraṇacī nāhīṃ tayā ||
sadāṃ karī śāstracarcā || to īśvarī aṃśa jāṇije || 34 ||
keleṃ sukṛta bole vāceṃ || bhaya mānileṃ lokaniṃdeceṃ ||
uṇeṃ bole durjanāceṃ || to īśvarī aṃśa jāṇije || 35 ||
paropakārīṃ lāvī vayasā || dharmakāraṇīṃ vecitase paisā ||
saṃsāra karī vairāgyeṃ aisā || to īśvarī aṃśa jāṇije || 36 ||
parastrī dekhatāṃ aṃdhanayanīṃ || paraniṃdā bolatāṃ mukā vadanīṃ ||
ātmastutī aikatāṃ badhīra karṇī || to īśvarī aṃśa jāṇije || 37 ||
geliyācā nāhīṃ kheda || prāpta jāhaliyā nāhīṃ ānaṃda ||
jhagaṭeṃ nedīṃ aṣṭamada || to īśvarī aṃśa jāṇije || 38 ||
aisiye cinhīṃ to vartatā || śūdra āṇi tyācī kāṃtā ||
sanmārge vartatī ubhayatāṃ || puṇyavārtā pūrvīcī || 39 ||
taṃva tetheṃ eka viparīta || vartaleṃ śravaṇa karīṃ yathārtha ||
śūdrāce dehīṃ kuṣṭa bharata || akasmāta daivayoga || 40 ||
rakta pū gal̤e rātraṃdivasa || udāsa jhāle mānasa ||
mhaṇe ācaratāṃ svadharmāsa || kevī nāśa śarīrīṃ || 41 ||
ātāṃ viprasevā kaicī maja || kṣīṇatā prāpta jālī sahaja ||
jagīṃ jālī thora kāja || kavaṇa kāja vāṃcaliyā || 42 ||
neṇoṃ kavaṇa pāpācā ṭhevā || ātāṃ maraṇa de gā devā ||
aisā udāsa jālā jivā || parī āyuṣya ṭhevā sarenā || 43 ||
kaicī sevā tayā viprācī || vyathā adhikādhika tyācī ||
taṃva bhāryā saguṇa tayācī || satya sācī pativratā || 44 ||
ekadāṃ prārthī bhratārāsa || mhaṇe svāmī vyathā divaseṃdivasa ||
adhika jālī teṇeṃ mānasa || khedarūpa jāṇa sarvadā || 45 ||
tarī ātāṃ prāpta jhālā malamāsa || samagra jātī tīrthasnānāsa ||
tumhīṃ toṃ cittīṃ udāsa || soḍā āsa prapaṃcācī || 46 ||
dhanya tecī pativratā || upadeśitase to bhartā ||
lāvī mokṣāciyā paṃthā || deha avasthā jāṇonī || 47 ||
nāhīṃ tarī itara jyā kāṃtā || raḍatī āpulyā sukhasvārthā ||
mhaṇatī tumhīṃ meliyā sarvathā || āmucī avasthā kevī hoya || 48 ||
leṃkareṃbāl̤eṃ dhākuṭīṃ sakal̤a || koṇa karīla yāṃcā pratipāl̤a ||
aho devā vokhaṭī vel̤a || phuṭakeṃ kapāl̤a āmuceṃ || 49 ||
aiseṃ mhaṇūnī sakal̤a raḍatī || parī tayācī na jāṇatī gati ||
jitā dravyā nāśa karitī || melyā raḍatī sukha svārthā || 50 ||
hā to anubhava sakal̤āṃmāge || aṃtī ekaleṃ jāṇe lāge ||
koṇī na yetī koṇā māgeṃ || pracīta āṃgeṃ pāhāvīṃ || 51 ||
tayāceṃ sārthaka karitāṃ || dhana nave cittīṃ sarvathā ||
mhaṇatī he saraliyā ātāṃ || lekureṃ keutā jagatī he || 52 ||
janmavarī jeṃ dhana sāṃcaleṃ || te dharmakājīṃ nāhīṃ lavileṃ ||
śevaṭīhī kāmā nāhīṃ āleṃ || sārthakāvīṇa gele prāṇī te || 53 ||
sārthakāvīṇa prāṇiyāsi || suṭakā nāhīṃ mṛtyupurīsī ||
heṃ na jāṇūna mānasīṃ || śevaṭīṃ kāsāvisī hotātī || 54 ||
yālāgīṃ catura je jñānī || sārthakāviṇa vaya na ghālāveṃ koṇī ||
ekā cakrapāṇīvāṃcunī || soḍavitā nase sarvathā || 55 ||
mhaṇāla dravyāviṇa sārthaka na ghaḍe || tarīṃ śarīra jhijavāveṃ rokaḍeṃ ||
yāsī to nāhīṃ avaghaḍa || nāmasmaraṇa ghaḍe jivhesīṃ || 56 ||
nāmasmaraṇāteṃ usaṃta nāhīṃ || rikāmīṃ baḍabaḍa sarvāṃṭhāyīṃ ||
purāṇīṃ jātāṃ avasara nāhīṃ || rikāmā ṭhāīṃ anusarata || 57 ||
aise je vyartha ghālitī vaya || tayāteṃ keutā taruṇopāya ||
kāṃhīṃ tarīṃ dharīṃ soya || ātāṃ tūṃ yā karmācī || 58 ||
durlabha naradeha lādhalā || bahutāṃ sukṛteṃ prāpta jālā ||
to kavaḍīce badalā nāhīṃ ālā || ghāta kelā āpulā āpaṇa || 59 ||
aso hā pālhāl̤a bahusāl̤a || śrote mhaṇatī uṭhaleṃ kapāl̤a ||
kathā ṭākūni pālhāl̤a || vyartha lāvilā kavīneṃ || 60 ||
dṛṣṭāṃtīṃ bolaṇeṃ lāge || mhaṇoni na yāho rāgeṃ ||
kathā rāhilī jī māgeṃ || parisā āṃgeṃ sarvahī || 61 ||
itara striyā pariyesī || te śūdra vanitā navhe taisī ||
upadeśitase bhratārāsī || jāveṃ tīrthāsī mhaṇonī || 62||
tayāsīṃ mānaleṃ uttara || buddhītava karmānusāra ||
pūrva sukṛta ghaḍale sācāra || ubheṃ ṭhākaleṃ yeūnī || 63 ||
ājavarī viprasevā kelī || tecī ātāṃ kāmā ālī ||
vāsanā tayācī phiralī || vṛttī muraḍalī sukhasvārthā || 64 ||
yālāgīṃ pahileṃci asāveṃ dṛḍhapaṇa || vel̤ecī kāmā na paḍe āṭhavaṇa ||
mhaṇonī nityānitya mana || vhāveṃ ananya bhagavaṃtīṃ || 65 ||
taṃva to śūdra kāya karitā jālā || ākarṇoni kāṃtecyā bolā ||
dhanācā saṃcaya hotā kelā || to yathā bhāgeṃ vibhāgitā jālā || 66 ||
eka bhāga kāṃteṃlāgiṃ deta || do bhāga svaputrāteṃ deta ||
eka āpaṇā paiṃ ṭhevita || tīrthayātrā nimitya dharmāteṃ || 67 ||
aisā sakal̤a dhanācā vyaya kelā || maga parivāreṃsīṃ nighatāṃ jālā ||
samāgameṃ viprāṃcā mel̤ā || saveṃ cālilā apāra || 68 ||
mārgī jātāṃ sakal̤āṃcā || sevakā hātīṃ samācāra tyāṃcā ||
ghetase padārthāṃnī sācā || kari svadhanācā vyaya paiṃ || 69 ||
aiseṃ karitāṃ tayāteṃ || prāpta jāle gautamī teṃ ||
vāstavya keleṃ tetheṃ || māsa pariyaṃta te ṭhāyīṃ || 70 ||
taṃva to puruṣottama māsa || sakal̤a jāṇūnī jana jātī snānāsa ||
āpaṇahī uṭhata baisata jātase || sarvāṃmāge snānāsīṃ || 71 ||
ādhīṃca gautamī pavitratā || varī malamāsa prāpta hotāṃ ||
teṃ puṇya na bhūto na bhaviṣyatā || varī prāptatā satsaṃga || 72 ||
eka gaṃgābiṃdu jhagaṭatāṃ śarīrīṃ || tātkāl̤a hoya pāpācī boharī ||
saṃta brāhmaṇa sevā tayāvarī || he to adhikādhika hoya paiṃ || 73 ||
etattālatamālasalasaralavyālolavallīlatā ||
channaṃ sūrakarapratāparahitaṃ śaṃkheṃdu kuṃdojvalaṃ || 5 ||
gaṃdharvāmara siddhakinnaravadhūtuṃgastanasphālitaṃ ||
snānāya prativāsaraṃ bhavatu me gāṃgaṃ jalaṃ nirmalaṃ || 6 ||
aisā śūdra snāna karitase || varī brāhmaṇāṃce caraṇatīrtha prāśītase ||
teṃcī svayeṃ śarīrā lāvitase || teṃ tīrtha gaṃgodakeṃsī || 74 ||
aisā nema eka māsavarī pūrṇa || ācaralā to śūdra jāṇa ||
taṃva navala jāleṃ teca kṣaṇa || māsagaṇanā saṃpūrṇa hotāṃ || 75 ||
tayācā kuṣṭa jāūni pāhe || śarīrīṃ jālā divya dehe ||
manā coja mānitāhe || mhaṇe navala kāya heṃ jāleṃ || 76 ||
yā vyādhīmul̤e bahuta || dravya veṃcaleṃ aparimita ||
parī vyādhī navhe śāṃta || to snāneṃca niḥpāta jāhalā || 77 ||
camatkāra pāhoni adbhuta || maga tetheṃca baisalā heta ||
maga harṣabharita hoūna tethe || udyāpanāteṃ karitase || 78 ||
brāhmaṇa saṃtarpaṇa yathāvidhīṃ || ghṛtapācita anneṃ saṃpādī ||
nānāsnānadānācā vidhī || viprā karīṃ arpitase || 79 ||
traitrīṇidaśaka || apūpa karūna ghṛtapāka ||
te kāṃsyapātrī nikṣepūna dekha || vāyana deta viprāteṃ || 80 ||
saājyeṃsī teṃ taṃva vāṇa || varī śaktinusāra ghāluni suvarṇa ||
dakṣiṇesahita detase dāna || bhāveṃ janārdana smaronī || 81 ||
aiseṃ udyāpana karūniyā || ulhāsesī rāhilā tyāca ṭhāyāṃ ||
nitya smaroni keśavarāyā || snāna sārī gaṃgodakīṃ || 82 ||
samūl̤a pāpa leśa jhaḍalā || āṇi kuṣṭahī samūl̤a gelā ||
taṃva to samīpa kāl̤a pātalā || vipra dekhatāṃ tayāteṃ || 83 ||
te viṣṇudūta yeūni || tātkāl̤a vāhilā vimānīṃ ||
aisī snānācī agādha karaṇī || pāvalā nirvāṇīṃ mokṣāteṃ || 84 ||
koṭi pāpācā kṣaya karūnīṃ || kāyā kaṣṭavilī tīrthasevanīṃ ||
aiseṃ puṇya ācaronī || pāvalā nirvāṇīṃ mokṣāteṃ || 85 ||
ādhīṃ arpāveṃ maga pāvāveṃ || jaiseṃ dyāveṃ taiseṃ ghyāveṃ ||
śarīrīṃ kaṣṭa bhogāve || maga pāvāveṃ sukhāteṃ || 86 ||
jaiseṃ vevhārī detā dhana || athavā savāīsī dhānya ||
teṃ vyājāsahita yeta paratūna || tevī jāṇa he goṣṭī || 87 ||
bhaktibhāveṃ arpitāṃ āḍakā || mī kadāṃ na gheī phukā ||
vaśya jālo bhāvā ekā || svapadīṃ nikā neīṃ tayāteṃ || 88 ||
aiseṃ puruṣottama bolilā || to lakṣmīneṃ ākarṇilā ||
toci tumhāṃ śrotiyāṃteṃ kathilā || prākṛta bhāṣekarūnī || 89 ||
ātāṃ puḍheṃ lakṣmī karīla praśna || tyāceṃ uttara deīla janārdana ||
teṃ parisā śrotejana || ati ādareṃ karūniyā || 90 ||
śrotā asaliyā sādara || tarī vaktṛtvā harṣanirbhara ||
mhaṇoni joḍūniyāṃ kara || vāraṃvāra prārthito || 91 ||
jaise vṛkṣamul̤ī ghālitāṃ udaka || maga to phophāve adhikādhika ||
taisā śrotiyāṃ asaliyā neṭaka || phoṃphāveṃ dekhavāgvallī || 92 ||
iti svasti śrīmalamahātma graṃtha || padmapurāṇīṃceṃ saṃmata ||
manoharasuta viracita || ekaviṃśatitamo'dhyāya goḍa hā || 21 ||
śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||
ovyāḥ 92 || ślokaḥ 6 ||
|| iti ekaviṃśatitamo'dhyāyaḥ ||

Explore More