శౌనక ఉవాచ
హత్వా స్వరిక్థస్పృధ ఆతతాయినో
యుధిష్ఠిరో ధర్మభృతాం వరిష్ఠః ।
సహానుజైః ప్రత్యవరుద్ధభోజనః
కథం ప్రవృత్తః కిమకారషీత్తతః ॥ ౧ ॥
హత్వా స్వరిక్థస్పృధ ఆతతాయినో
యుధిష్ఠిరో ధర్మభృతాం వరిష్ఠః ।
సహానుజైః ప్రత్యవరుద్ధభోజనః
కథం ప్రవృత్తః కిమకారషీత్తతః ॥ ౧ ॥
సూత ఉవాచ
వంశం కురోర్వంశదవాగ్నినిర్హృతం
సంరోహయిత్వా భవభావనో హరిః ।
నివేశయిత్వా నిజరాజ్య ఈశ్వరో
యుధిష్ఠిరం ప్రీతమనా బభూవ హ ॥ ౨ ॥
వంశం కురోర్వంశదవాగ్నినిర్హృతం
సంరోహయిత్వా భవభావనో హరిః ।
నివేశయిత్వా నిజరాజ్య ఈశ్వరో
యుధిష్ఠిరం ప్రీతమనా బభూవ హ ॥ ౨ ॥
నిశమ్య భీష్మోక్తమథాచ్యుతోక్తం
ప్రవృత్తవిజ్ఞానవిధూతవిభ్రమః ।
శశాస గామిన్ద్ర ఇవాజితాశ్రయః
పరిధ్యుపాన్తామనుజానువర్తితః ॥ ౩ ॥
ప్రవృత్తవిజ్ఞానవిధూతవిభ్రమః ।
శశాస గామిన్ద్ర ఇవాజితాశ్రయః
పరిధ్యుపాన్తామనుజానువర్తితః ॥ ౩ ॥
కామం వవర్ష పర్జన్యః సర్వకామదుఘా మహీ ।
సిషిచుః స్మ వ్రజాన్ గావః పయసోధస్వతీర్ముదా ॥ ౪ ॥
సిషిచుః స్మ వ్రజాన్ గావః పయసోధస్వతీర్ముదా ॥ ౪ ॥
నద్యః సముద్రా గిరయః సవనస్పతివీరుధః ।
ఫలన్త్యోషధయః సర్వాః కామమన్వృతు తస్య వై ॥ ౫ ॥
ఫలన్త్యోషధయః సర్వాః కామమన్వృతు తస్య వై ॥ ౫ ॥
నాధయో వ్యాధయః క్లేశా దైవభూతాత్మహేతవః ।
అజాతశత్రావభవన్ జన్తూనాం రాజ్ఞి కర్హిచిత్ ॥ ౬ ॥
అజాతశత్రావభవన్ జన్తూనాం రాజ్ఞి కర్హిచిత్ ॥ ౬ ॥
ఉషిత్వా హాస్తినపురే మాసాన్ కతిపయాన్ హరిః ।
సుహృదాం చ విశోకాయ స్వసుశ్చ ప్రియకామ్యయా ॥ ౭ ॥
సుహృదాం చ విశోకాయ స్వసుశ్చ ప్రియకామ్యయా ॥ ౭ ॥
ఆమన్త్ర్య చాభ్యనుజ్ఞాతః పరిష్వజ్యాభివాద్య తమ్ ।
ఆరురోహ రథం కైశ్చిత్పరిష్వక్తోఽభివాదితః ॥ ౮ ॥
ఆరురోహ రథం కైశ్చిత్పరిష్వక్తోఽభివాదితః ॥ ౮ ॥
సుభద్రా ద్రౌపదీ కున్తీ విరాటతనయా తథా ।
గాన్ధారీ ధృతరాష్ట్రశ్చ యుయుత్సుర్గౌతమో యమౌ ॥ ౯ ॥
గాన్ధారీ ధృతరాష్ట్రశ్చ యుయుత్సుర్గౌతమో యమౌ ॥ ౯ ॥
వృకోదరశ్చ ధౌమ్యశ్చ స్త్రియో మత్స్యసుతాదయః ।
న సేహిరే విముహ్యన్తో విరహం శార్ఙ్గధన్వనః ॥ ౧౦ ॥
న సేహిరే విముహ్యన్తో విరహం శార్ఙ్గధన్వనః ॥ ౧౦ ॥
సత్సఙ్గాన్ముక్తదుఃసఙ్గో హాతుం నోత్సహతే బుధః ।
కీర్త్యమానం యశో యస్య సకృదాకర్ణ్య రోచనమ్ ॥ ౧౧ ॥
కీర్త్యమానం యశో యస్య సకృదాకర్ణ్య రోచనమ్ ॥ ౧౧ ॥
తస్మిన్న్యస్తధియః పార్థాః సహేరన్ విరహం కథమ్ ।
దర్శనస్పర్శసంలాపశయనాసనభోజనైః ॥ ౧౨ ॥
దర్శనస్పర్శసంలాపశయనాసనభోజనైః ॥ ౧౨ ॥
సర్వే తేఽనిమిషైరక్షైస్తమనుద్రుతచేతసః ।
వీక్షన్తః స్నేహసమ్బద్ధా విచేలుస్తత్ర తత్ర హ ॥ ౧౩ ॥
వీక్షన్తః స్నేహసమ్బద్ధా విచేలుస్తత్ర తత్ర హ ॥ ౧౩ ॥
న్యరున్ధన్నుద్గలద్బాష్పమౌత్కణ్ఠ్యాద్దేవకీసుతే ।
నిర్యాత్యగారాన్నోఽభద్రమితి స్యాద్బాన్ధవస్త్రియః ॥ ౧౪ ॥
నిర్యాత్యగారాన్నోఽభద్రమితి స్యాద్బాన్ధవస్త్రియః ॥ ౧౪ ॥
మృదఙ్గశఙ్ఖభేర్యశ్చ వీణాపణవగోముఖాః ।
ధున్ధుర్యానకఘణ్టాద్యా నేదుర్దున్దుభయస్తథా ॥ ౧౫ ॥
ధున్ధుర్యానకఘణ్టాద్యా నేదుర్దున్దుభయస్తథా ॥ ౧౫ ॥
ప్రాసాదశిఖరారూఢాః కురునార్యో దిదృక్షయా ।
వవృషుః కుసుమైః కృష్ణం ప్రేమవ్రీడాస్మితేక్షణాః ॥ ౧౬ ॥
వవృషుః కుసుమైః కృష్ణం ప్రేమవ్రీడాస్మితేక్షణాః ॥ ౧౬ ॥
సితాతపత్రం జగ్రాహ ముక్తాదామవిభూషితమ్ ।
రత్నదణ్డం గుడాకేశః ప్రియః ప్రియతమస్య హ ॥ ౧౭ ॥
రత్నదణ్డం గుడాకేశః ప్రియః ప్రియతమస్య హ ॥ ౧౭ ॥
ఉద్ధవః సాత్యకిశ్చైవ వ్యజనే పరమాద్భుతే ।
వికీర్యమాణః కుసుమై రేజే మధుపతిః పథి ॥ ౧౮ ॥
వికీర్యమాణః కుసుమై రేజే మధుపతిః పథి ॥ ౧౮ ॥
అశ్రూయన్తాశిషః సత్యాస్తత్ర తత్ర ద్విజేరితాః ।
నానురూపానురూపాశ్చ నిర్గుణస్య గుణాత్మనః ॥ ౧౯ ॥
నానురూపానురూపాశ్చ నిర్గుణస్య గుణాత్మనః ॥ ౧౯ ॥
అన్యోన్యమాసీత్సఞ్జల్ప ఉత్తమశ్లోకచేతసామ్ ।
కౌరవేన్ద్రపురస్త్రీణాం సర్వశ్రుతిమనోహరః ॥ ౨౦ ॥
కౌరవేన్ద్రపురస్త్రీణాం సర్వశ్రుతిమనోహరః ॥ ౨౦ ॥
స వై కిలాయం పురుషః పురాతనో
య ఏక ఆసీదవిశేష ఆత్మని ।
అగ్రే గుణేభ్యో జగదాత్మనీశ్వరే
నిమీలితాత్మన్నిశి సుప్తశక్తిషు ॥ ౨౧ ॥
య ఏక ఆసీదవిశేష ఆత్మని ।
అగ్రే గుణేభ్యో జగదాత్మనీశ్వరే
నిమీలితాత్మన్నిశి సుప్తశక్తిషు ॥ ౨౧ ॥
స ఏవ భూయో నిజవీర్యచోదితాం
స్వజీవమాయాం ప్రకృతిం సిసృక్షతీమ్ ।
అనామరూపాత్మని రూపనామనీ
విధిత్సమానోఽనుససార శాస్త్రకృత్ ॥ ౨౨ ॥
స్వజీవమాయాం ప్రకృతిం సిసృక్షతీమ్ ।
అనామరూపాత్మని రూపనామనీ
విధిత్సమానోఽనుససార శాస్త్రకృత్ ॥ ౨౨ ॥
స వా అయం యత్పదమత్ర సూరయో
జితేన్ద్రియా నిర్జితమాతరిశ్వనః ।
పశ్యన్తి భక్త్యుత్కలితామలాత్మనా
నన్వేష సత్త్వం పరిమార్ష్టుమర్హతి ॥ ౨౩ ॥
జితేన్ద్రియా నిర్జితమాతరిశ్వనః ।
పశ్యన్తి భక్త్యుత్కలితామలాత్మనా
నన్వేష సత్త్వం పరిమార్ష్టుమర్హతి ॥ ౨౩ ॥
స వా అయం సఖ్యనుగీతసత్కథో
వేదేషు గుహ్యేషు చ గుహ్యవాదిభిః ।
య ఏక ఈశో జగదాత్మలీలయా
సృజత్యవత్యత్తి న తత్ర సజ్జతే ॥ ౨౪ ॥
వేదేషు గుహ్యేషు చ గుహ్యవాదిభిః ।
య ఏక ఈశో జగదాత్మలీలయా
సృజత్యవత్యత్తి న తత్ర సజ్జతే ॥ ౨౪ ॥
యదా హ్యధర్మేణ తమోధియో నృపా
జీవన్తి తత్రైష హి సత్త్వతః కిల ।
ధత్తే భగం సత్యమృతం దయాం యశో
భవాయ రూపాణి దధద్యుగే యుగే ॥ ౨౫ ॥
జీవన్తి తత్రైష హి సత్త్వతః కిల ।
ధత్తే భగం సత్యమృతం దయాం యశో
భవాయ రూపాణి దధద్యుగే యుగే ॥ ౨౫ ॥
అహో అలం శ్లాఘ్యతమం యదోః కుల-
మహో అలం పుణ్యతమం మధోర్వనమ్ ।
యదేష పుంసామృషభః శ్రియః పతిః
స్వజన్మనా చఙ్క్రమణేన చాఞ్చతి ॥ ౨౬ ॥
మహో అలం పుణ్యతమం మధోర్వనమ్ ।
యదేష పుంసామృషభః శ్రియః పతిః
స్వజన్మనా చఙ్క్రమణేన చాఞ్చతి ॥ ౨౬ ॥
అహో బత స్వర్యశసస్తిరస్కరీ
కుశస్థలీ పుణ్యయశస్కరీ భువః ।
పశ్యన్తి నిత్యం యదనుగ్రహేషితం
స్మితావలోకం స్వపతిం స్మ యత్ప్రజాః ॥ ౨౭ ॥
కుశస్థలీ పుణ్యయశస్కరీ భువః ।
పశ్యన్తి నిత్యం యదనుగ్రహేషితం
స్మితావలోకం స్వపతిం స్మ యత్ప్రజాః ॥ ౨౭ ॥
నూనం వ్రతస్నానహుతాదినేశ్వరః
సమర్చితో హ్యస్య గృహీతపాణిభిః ।
పిబన్తి యాః సఖ్యధరామృతం ముహు-
ర్వ్రజస్త్రియః సమ్ముముహుర్యదాశయాః ॥ ౨౮ ॥
సమర్చితో హ్యస్య గృహీతపాణిభిః ।
పిబన్తి యాః సఖ్యధరామృతం ముహు-
ర్వ్రజస్త్రియః సమ్ముముహుర్యదాశయాః ॥ ౨౮ ॥
యా వీర్యశుల్కేన హృతాః స్వయంవరే
ప్రమథ్య చైద్యప్రముఖాన్ హి శుష్మిణః ।
ప్రద్యుమ్నసామ్బామ్బసుతాదయోఽపరా
యాశ్చాహృతా భౌమవధే సహస్రశః ॥ ౨౯ ॥
ప్రమథ్య చైద్యప్రముఖాన్ హి శుష్మిణః ।
ప్రద్యుమ్నసామ్బామ్బసుతాదయోఽపరా
యాశ్చాహృతా భౌమవధే సహస్రశః ॥ ౨౯ ॥
ఏతాః పరం స్త్రీత్వమపాస్తపేశలం
నిరస్తశౌచం బత సాధు కుర్వతే ।
యాసాం గృహాత్పుష్కరలోచనః పతి-
ర్న జాత్వపైత్యాహృతిభిర్హృది స్పృశన్ ॥ ౩౦ ॥
నిరస్తశౌచం బత సాధు కుర్వతే ।
యాసాం గృహాత్పుష్కరలోచనః పతి-
ర్న జాత్వపైత్యాహృతిభిర్హృది స్పృశన్ ॥ ౩౦ ॥
ఏవంవిధా గదన్తీనాం స గిరః పురయోషితామ్ ।
నిరీక్షణేనాభినన్దన్ సస్మితేన యయౌ హరిః ॥ ౩౧ ॥
నిరీక్షణేనాభినన్దన్ సస్మితేన యయౌ హరిః ॥ ౩౧ ॥
అజాతశత్రుః పృతనాం గోపీథాయ మధుద్విషః ।
పరేభ్యః శఙ్కితః స్నేహాత్ప్రాయుఙ్క్త చతురఙ్గిణీమ్ ॥ ౩౨ ॥
పరేభ్యః శఙ్కితః స్నేహాత్ప్రాయుఙ్క్త చతురఙ్గిణీమ్ ॥ ౩౨ ॥
అథ దూరాగతాన్ శౌరిః కౌరవాన్ విరహాతురాన్ ।
సన్నివర్త్య దృఢం స్నిగ్ధాన్ ప్రాయాత్స్వనగరీం ప్రియైః ॥ ౩౩ ॥
సన్నివర్త్య దృఢం స్నిగ్ధాన్ ప్రాయాత్స్వనగరీం ప్రియైః ॥ ౩౩ ॥
కురుజాఙ్గలపాఞ్చాలాన్ శూరసేనాన్ సయామునాన్ ।
బ్రహ్మావర్తం కురుక్షేత్రం మత్స్యాన్ సారస్వతానథ ॥ ౩౪ ॥
బ్రహ్మావర్తం కురుక్షేత్రం మత్స్యాన్ సారస్వతానథ ॥ ౩౪ ॥
మరుధన్వమతిక్రమ్య సౌవీరాభీరయోః పరాన్ ।
ఆనర్తాన్ భార్గవోపాగాచ్ఛ్రాన్తవాహో మనాగ్విభుః ॥ ౩౫ ॥
ఆనర్తాన్ భార్గవోపాగాచ్ఛ్రాన్తవాహో మనాగ్విభుః ॥ ౩౫ ॥
తత్ర తత్ర హ తత్రత్యైర్హరిః ప్రత్యుద్యతార్హణః ।
సాయం భేజే దిశం పశ్చాద్గవిష్ఠో గాం గతస్తదా ॥ ౩౬ ॥
సాయం భేజే దిశం పశ్చాద్గవిష్ఠో గాం గతస్తదా ॥ ౩౬ ॥