সূত উৱাচ
আনৰ্তান্ স উপৱ্ৰজ্য স্ৱৃদ্ধাঞ্জনপদান্স্ৱকান্ ।
দধ্মৌ দৰৱৰং তেষাং ৱিষাদং শমযন্নিৱ ॥ ১ ॥
আনৰ্তান্ স উপৱ্ৰজ্য স্ৱৃদ্ধাঞ্জনপদান্স্ৱকান্ ।
দধ্মৌ দৰৱৰং তেষাং ৱিষাদং শমযন্নিৱ ॥ ১ ॥
স উচ্চকাশে ধৱলোদৰো দৰো-
ঽপ্যুৰুক্ৰমস্যাধৰশোণশোণিমা ।
দাধ্মাযমানঃ কৰকঞ্জসম্পুটে
যথাব্জখণ্ডে কলহংস উত্স্ৱনঃ ॥ ২ ॥
ঽপ্যুৰুক্ৰমস্যাধৰশোণশোণিমা ।
দাধ্মাযমানঃ কৰকঞ্জসম্পুটে
যথাব্জখণ্ডে কলহংস উত্স্ৱনঃ ॥ ২ ॥
তমুপশ্ৰুত্য নিনদং জগদ্ভযভযাৱহম্ ।
প্ৰত্যুদ্যযুঃ প্ৰজাঃ সৰ্ৱা ভৰ্তৃদৰ্শনলালসাঃ ॥ ৩ ॥
প্ৰত্যুদ্যযুঃ প্ৰজাঃ সৰ্ৱা ভৰ্তৃদৰ্শনলালসাঃ ॥ ৩ ॥
তত্ৰোপনীতবলযো ৰৱেৰ্দীপমিৱাদৃতাঃ ।
আত্মাৰামং পূৰ্ণকামং নিজলাভেন নিত্যদা ॥ ৪ ॥
আত্মাৰামং পূৰ্ণকামং নিজলাভেন নিত্যদা ॥ ৪ ॥
প্ৰীত্যুত্ফুল্লমুখাঃ প্ৰোচুৰ্হৰ্ষগদ্গদযা গিৰা ।
পিতৰং সৰ্ৱসুহৃদমৱিতাৰমিৱাৰ্ভকাঃ ॥ ৫ ॥
পিতৰং সৰ্ৱসুহৃদমৱিতাৰমিৱাৰ্ভকাঃ ॥ ৫ ॥
নতাঃ স্ম তে নাথ সদাঙ্ঘ্ৰিপঙ্কজং
ৱিৰিঞ্চৱৈৰিঞ্চ্যসুৰেন্দ্ৰৱন্দিতম্ ।
পৰাযণং ক্ষেমমিহেচ্ছতাং পৰং
ন যত্ৰ কালঃ প্ৰভৱেত্ পৰঃ প্ৰভুঃ ॥ ৬ ॥
ৱিৰিঞ্চৱৈৰিঞ্চ্যসুৰেন্দ্ৰৱন্দিতম্ ।
পৰাযণং ক্ষেমমিহেচ্ছতাং পৰং
ন যত্ৰ কালঃ প্ৰভৱেত্ পৰঃ প্ৰভুঃ ॥ ৬ ॥
ভৱায নস্ত্ৱং ভৱ ৱিশ্ৱভাৱন
ত্ৱমেৱ মাতাথ সুহৃত্পতিঃ পিতা ।
ত্ৱং সদ্গুৰুৰ্নঃ পৰমং চ দৈৱতং
যস্যানুৱৃত্ত্যা কৃতিনো বভূৱিম ॥ ৭ ॥
ত্ৱমেৱ মাতাথ সুহৃত্পতিঃ পিতা ।
ত্ৱং সদ্গুৰুৰ্নঃ পৰমং চ দৈৱতং
যস্যানুৱৃত্ত্যা কৃতিনো বভূৱিম ॥ ৭ ॥
অহো সনাথা ভৱতা স্ম যদ্ৱযং
ত্ৰৈৱিষ্টপানামপি দূৰদৰ্শনম্ ।
প্ৰেমস্মিতস্নিগ্ধনিৰীক্ষণাননং
পশ্যেম ৰূপং তৱ সৰ্ৱসৌভগম্ ॥ ৮ ॥
ত্ৰৈৱিষ্টপানামপি দূৰদৰ্শনম্ ।
প্ৰেমস্মিতস্নিগ্ধনিৰীক্ষণাননং
পশ্যেম ৰূপং তৱ সৰ্ৱসৌভগম্ ॥ ৮ ॥
যৰ্হ্যম্বুজাক্ষাপসসাৰ ভো ভৱান্
কুৰূন্ মধূন্ ৱাথ সুহৃদ্দিদৃক্ষযা ।
তত্ৰাব্দকোটিপ্ৰতিমঃ ক্ষণো ভৱেদ্
ৰৱিং ৱিনাক্ষ্ণোৰিৱ নস্তৱাচ্যুত ॥ ৯ ॥
কুৰূন্ মধূন্ ৱাথ সুহৃদ্দিদৃক্ষযা ।
তত্ৰাব্দকোটিপ্ৰতিমঃ ক্ষণো ভৱেদ্
ৰৱিং ৱিনাক্ষ্ণোৰিৱ নস্তৱাচ্যুত ॥ ৯ ॥
কথং ৱযং নাথ চিৰোষিতে ত্ৱযি প্ৰসন্নদৃষ্টযাখিলতাপশোষণম ।
জীৱেম তে সুন্দৰহাসশোভিতমপশ্যমানা ৱদনং মনোহৰম ।
ইতি চোদীৰিতা ৱাচঃ প্ৰজানাং ভক্তৱত্সল ।
শৃণ্ৱানোঽনুগ্ৰহং দৃষ্টযা ৱিতন্ৱন্ প্ৰাৱিশত্ পুৰম্ ॥ ১০ ॥
জীৱেম তে সুন্দৰহাসশোভিতমপশ্যমানা ৱদনং মনোহৰম ।
ইতি চোদীৰিতা ৱাচঃ প্ৰজানাং ভক্তৱত্সল ।
শৃণ্ৱানোঽনুগ্ৰহং দৃষ্টযা ৱিতন্ৱন্ প্ৰাৱিশত্ পুৰম্ ॥ ১০ ॥
মধুভোজদশাৰ্হাৰ্হকুকুৰান্ধকৱৃষ্ণিভিঃ ।
আত্মতুল্যবলৈৰ্গুপ্তাং নাগৈৰ্ভোগৱতীমিৱ ॥ ১১ ॥
আত্মতুল্যবলৈৰ্গুপ্তাং নাগৈৰ্ভোগৱতীমিৱ ॥ ১১ ॥
সৰ্ৱৰ্তুসৰ্ৱৱিভৱপুণ্যৱৃক্ষলতাশ্ৰমৈঃ ।
উদ্যানোপৱনাৰামৈৰ্ৱৃতপদ্মাকৰশ্ৰিযম্ ॥ ১২ ॥
উদ্যানোপৱনাৰামৈৰ্ৱৃতপদ্মাকৰশ্ৰিযম্ ॥ ১২ ॥
গোপুৰদ্ৱাৰমাৰ্গেষু কৃতকৌতুকতোৰণাম্ ।
চিত্ৰধ্ৱজপতাকাগ্ৰৈৰন্তঃ প্ৰতিহতাতপাম্ ॥ ১৩ ॥
চিত্ৰধ্ৱজপতাকাগ্ৰৈৰন্তঃ প্ৰতিহতাতপাম্ ॥ ১৩ ॥
সম্মাৰ্জিতমহামাৰ্গৰথ্যাপণকচত্ৱৰাম্ ।
সিক্তাং গন্ধজলৈৰুপ্তাং ফলপুষ্পাক্ষতাঙ্কুৰৈঃ ॥ ১৪ ॥
সিক্তাং গন্ধজলৈৰুপ্তাং ফলপুষ্পাক্ষতাঙ্কুৰৈঃ ॥ ১৪ ॥
দ্ৱাৰি দ্ৱাৰি গৃহাণাং চ দধ্যক্ষতফলেক্ষুভিঃ ।
অলঙ্কৃতাং পূৰ্ণকুম্ভৈৰ্বলিভিৰ্ধূপদীপকৈঃ ॥ ১৫ ॥
অলঙ্কৃতাং পূৰ্ণকুম্ভৈৰ্বলিভিৰ্ধূপদীপকৈঃ ॥ ১৫ ॥
নিশম্য প্ৰেষ্ঠমাযান্তং ৱসুদেৱো মহামনাঃ ।
অক্ৰূৰশ্চোগ্ৰসেনশ্চ ৰামশ্চাদ্ভুতৱিক্ৰমঃ ॥ ১৬ ॥
অক্ৰূৰশ্চোগ্ৰসেনশ্চ ৰামশ্চাদ্ভুতৱিক্ৰমঃ ॥ ১৬ ॥
প্ৰদ্যুম্নশ্চাৰুদেষ্ণশ্চ সাম্বো জাম্বৱতীসুতঃ ।
প্ৰহৰ্ষৱেগোচ্ছশিতশযনাসনভোজনাঃ ॥ ১৭ ॥
প্ৰহৰ্ষৱেগোচ্ছশিতশযনাসনভোজনাঃ ॥ ১৭ ॥
ৱাৰণেন্দ্ৰং পুৰস্কৃত্য ব্ৰাহ্মণৈঃ সসুমঙ্গলৈঃ ।
শঙ্খতূৰ্যনিনাদেন ব্ৰহ্মঘোষেণ চাদৃতাঃ ।
প্ৰত্যুজ্জগ্মূ ৰথৈৰ্হৃষ্টাঃ প্ৰণযাগতসাধ্ৱসাঃ ॥ ১৮ ॥
শঙ্খতূৰ্যনিনাদেন ব্ৰহ্মঘোষেণ চাদৃতাঃ ।
প্ৰত্যুজ্জগ্মূ ৰথৈৰ্হৃষ্টাঃ প্ৰণযাগতসাধ্ৱসাঃ ॥ ১৮ ॥
ৱাৰমুখ্যাশ্চ শতশো যানৈস্তদ্দৰ্শনোত্সুকাঃ ।
লসত্কুণ্ডলনিৰ্ভাতকপোলৱদনশ্ৰিযঃ ॥ ১৯ ॥
লসত্কুণ্ডলনিৰ্ভাতকপোলৱদনশ্ৰিযঃ ॥ ১৯ ॥
নটনৰ্তকগন্ধৰ্ৱাঃ সূতমাগধৱন্দিনঃ ।
গাযন্তি চোত্তমশ্লোকচৰিতান্যদ্ভুতানি চ ॥ ২০ ॥
গাযন্তি চোত্তমশ্লোকচৰিতান্যদ্ভুতানি চ ॥ ২০ ॥
ভগৱাংস্তত্ৰ বন্ধূনাং পৌৰাণামনুৱৰ্তিনাম্ ।
যথাৱিধ্যুপসঙ্গম্য সৰ্ৱেষাং মানমাদধে ॥ ২১ ॥
যথাৱিধ্যুপসঙ্গম্য সৰ্ৱেষাং মানমাদধে ॥ ২১ ॥
প্ৰহ্ৱাভিৱাদনাশ্লেষকৰস্পৰ্শস্মিতেক্ষণৈঃ ।
আশ্ৱাস্য চাশ্ৱপাকেভ্যো ৱৰৈশ্চাভিমতৈৰ্ৱিভুঃ ॥ ২২ ॥
আশ্ৱাস্য চাশ্ৱপাকেভ্যো ৱৰৈশ্চাভিমতৈৰ্ৱিভুঃ ॥ ২২ ॥
স্ৱযং চ গুৰুভিৰ্ৱিপ্ৰৈঃ সদাৰৈঃ স্থৱিৰৈৰপি ।
আশীৰ্ভিৰ্যুজ্যমানোঽন্যৈৰ্ৱন্দিভিশ্চাৱিশত্পুৰম্ ॥ ২৩ ॥
আশীৰ্ভিৰ্যুজ্যমানোঽন্যৈৰ্ৱন্দিভিশ্চাৱিশত্পুৰম্ ॥ ২৩ ॥
ৰাজমাৰ্গং গতে কৃষ্ণে দ্ৱাৰকাযাঃ কুলস্ত্ৰিযঃ ।
হৰ্ম্যাণ্যাৰুৰুহুৰ্ৱিপ্ৰ তদীক্ষণমহোত্সৱাঃ ॥ ২৪ ॥
হৰ্ম্যাণ্যাৰুৰুহুৰ্ৱিপ্ৰ তদীক্ষণমহোত্সৱাঃ ॥ ২৪ ॥
নিত্যং নিৰীক্ষমাণানাং যদপি দ্ৱাৰকৌকসাম্ ।
ন ৱিতৃপ্যন্তি হি দৃশঃ শ্ৰিযো ধামাঙ্গমচ্যুতম্ ॥ ২৫ ॥
ন ৱিতৃপ্যন্তি হি দৃশঃ শ্ৰিযো ধামাঙ্গমচ্যুতম্ ॥ ২৫ ॥
শ্ৰিযো নিৱাসো যস্যোৰঃ পানপাত্ৰং মুখং দৃশাম্ ।
বাহৱো লোকপালানাং সাৰঙ্গাণাং পদাম্বুজম্ ॥ ২৬ ॥
বাহৱো লোকপালানাং সাৰঙ্গাণাং পদাম্বুজম্ ॥ ২৬ ॥
সিতাতপত্ৰৱ্যজনৈৰুপস্কৃতঃ
প্ৰসূনৱৰ্ষৈৰভিৱৰ্ষিতঃ পথি ।
পিশঙ্গৱাসা ৱনমালযা বভৌ
ঘনো যথাৰ্কোডুপচাপৱৈদ্যুতৈঃ ॥ ২৭ ॥
প্ৰসূনৱৰ্ষৈৰভিৱৰ্ষিতঃ পথি ।
পিশঙ্গৱাসা ৱনমালযা বভৌ
ঘনো যথাৰ্কোডুপচাপৱৈদ্যুতৈঃ ॥ ২৭ ॥
প্ৰৱিষ্টস্তু গৃহং পিত্ৰোঃ পৰিষ্ৱক্তঃ স্ৱমাতৃভিঃ ।
ৱৱন্দে শিৰসা সপ্ত দেৱকীপ্ৰমুখা মুদা ॥ ২৮ ॥
ৱৱন্দে শিৰসা সপ্ত দেৱকীপ্ৰমুখা মুদা ॥ ২৮ ॥
তাঃ পুত্ৰমঙ্কমাৰোপ্য স্নেহস্নুতপযোধৰাঃ ।
হৰ্ষৱিহ্ৱলিতাত্মানঃ সিষিচুৰ্নেত্ৰজৈৰ্জলৈঃ ॥ ২৯ ॥
হৰ্ষৱিহ্ৱলিতাত্মানঃ সিষিচুৰ্নেত্ৰজৈৰ্জলৈঃ ॥ ২৯ ॥
অথাৱিশত্ স্ৱভৱনং সৰ্ৱকামমনুত্তমম্ ।
প্ৰাসাদা যত্ৰ পত্নীনাং সহস্ৰাণি চ ষোডশ ॥ ৩০ ॥
প্ৰাসাদা যত্ৰ পত্নীনাং সহস্ৰাণি চ ষোডশ ॥ ৩০ ॥
পত্ন্যঃ পতিং প্ৰোষ্য গৃহানুপাগতং
ৱিলোক্য সঞ্জাতমনোমহোত্সৱাঃ ।
উত্তস্থুৰাৰাত্ সহসাসনাশযাত্
সাকং ৱ্ৰতৈৰ্ৱ্ৰীডিতলোচনাননাঃ ॥ ৩১ ॥
ৱিলোক্য সঞ্জাতমনোমহোত্সৱাঃ ।
উত্তস্থুৰাৰাত্ সহসাসনাশযাত্
সাকং ৱ্ৰতৈৰ্ৱ্ৰীডিতলোচনাননাঃ ॥ ৩১ ॥
তমাত্মজৈৰ্দৃষ্টিভিৰন্তৰাত্মনা
দুৰন্তভাৱাঃ পৰিৰেভিৰে পতিম্ ।
নিৰুদ্ধমপ্যাস্ৰৱদম্বু নেত্ৰযো-
ৰ্ৱিলজ্জতীনাং ভৃগুৱৰ্য ৱৈক্লৱাত্ ॥ ৩২ ॥
দুৰন্তভাৱাঃ পৰিৰেভিৰে পতিম্ ।
নিৰুদ্ধমপ্যাস্ৰৱদম্বু নেত্ৰযো-
ৰ্ৱিলজ্জতীনাং ভৃগুৱৰ্য ৱৈক্লৱাত্ ॥ ৩২ ॥
যদ্যপ্যসৌ পাৰ্শ্ৱগতো ৰহোগত-
স্তথাপি তস্যাঙ্ঘ্ৰিযুগং নৱং নৱম্ ।
পদে পদে কা ৱিৰমেত তত্পদা-
চ্চলাপি যচ্ছ্ৰীৰ্ন জহাতি কৰ্হিচিত্ ॥ ৩৩ ॥
স্তথাপি তস্যাঙ্ঘ্ৰিযুগং নৱং নৱম্ ।
পদে পদে কা ৱিৰমেত তত্পদা-
চ্চলাপি যচ্ছ্ৰীৰ্ন জহাতি কৰ্হিচিত্ ॥ ৩৩ ॥
এৱং নৃপাণাং ক্ষিতিভাৰজন্মনা-
মক্ষৌহিণীভিঃ পৰিৱৃত্ততেজসাম্ ।
ৱিধায ৱৈৰং শ্ৱসনো যথানলং
মিথো ৱধেনোপৰতো নিৰাযুধঃ ॥ ৩৪ ॥
মক্ষৌহিণীভিঃ পৰিৱৃত্ততেজসাম্ ।
ৱিধায ৱৈৰং শ্ৱসনো যথানলং
মিথো ৱধেনোপৰতো নিৰাযুধঃ ॥ ৩৪ ॥
স এষ নৰলোকেঽস্মিন্নৱতীৰ্ণঃ স্ৱমাযযা ।
ৰেমে স্ত্ৰীৰত্নকূটস্থো ভগৱান্ প্ৰাকৃতো যথা ॥ ৩৫ ॥
ৰেমে স্ত্ৰীৰত্নকূটস্থো ভগৱান্ প্ৰাকৃতো যথা ॥ ৩৫ ॥
উদ্দামভাৱপিশুনামলৱল্গুহাস-
ৱ্ৰীডাৱলোকনিহতো মদনোঽপি যাসাম্ ।
সম্মুহ্য চাপমজহাত্প্ৰমদোত্তমাস্তা
যস্যেন্দ্ৰিযং ৱিমথিতুং কুহকৈৰ্ন শেকুঃ ॥ ৩৬ ॥
ৱ্ৰীডাৱলোকনিহতো মদনোঽপি যাসাম্ ।
সম্মুহ্য চাপমজহাত্প্ৰমদোত্তমাস্তা
যস্যেন্দ্ৰিযং ৱিমথিতুং কুহকৈৰ্ন শেকুঃ ॥ ৩৬ ॥
তমযং মন্যতে লোকো হ্যসঙ্গমপি সঙ্গিনম্ ।
আত্মৌপম্যেন মনুজং ৱ্যাপৃণ্ৱানং যতোঽবুধঃ ॥ ৩৭ ॥
আত্মৌপম্যেন মনুজং ৱ্যাপৃণ্ৱানং যতোঽবুধঃ ॥ ৩৭ ॥
এতদীশনমীশস্য প্ৰকৃতিস্থোঽপি তদ্গুণৈঃ ।
ন যুজ্যতে সদাত্মস্থৈৰ্যথা বুদ্ধিস্তদাশ্ৰযা ॥ ৩৮ ॥
ন যুজ্যতে সদাত্মস্থৈৰ্যথা বুদ্ধিস্তদাশ্ৰযা ॥ ৩৮ ॥
তং মেনিৰেঽবলা মূঢাঃ স্ত্ৰৈণং চানুৱ্ৰতং ৰহঃ ।
অপ্ৰমাণৱিদো ভৰ্তুৰীশ্ৱৰং মতযো যথা ॥ ৩৯ ॥
অপ্ৰমাণৱিদো ভৰ্তুৰীশ্ৱৰং মতযো যথা ॥ ৩৯ ॥
