ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧.൧൧

സൂത ഉവാച
ആനര്താന് സ ഉപവ്രജ്യ സ്വൃദ്ധാഞ്ജനപദാന്സ്വകാന് ।
ദധ്മൌ ദരവരം തേഷാം വിഷാദം ശമയന്നിവ ॥ ൧ ॥

സ ഉച്ചകാശേ ധവലോദരോ ദരോ-
ഽപ്യുരുക്രമസ്യാധരശോണശോണിമാ ।
ദാധ്മായമാനഃ കരകഞ്ജസമ്പുടേ
യഥാബ്ജഖണ്ഡേ കലഹംസ ഉത്സ്വനഃ ॥ ൨ ॥

തമുപശ്രുത്യ നിനദം ജഗദ്ഭയഭയാവഹമ് ।
പ്രത്യുദ്യയുഃ പ്രജാഃ സര്വാ ഭര്തൃദര്ശനലാലസാഃ ॥ ൩ ॥

തത്രോപനീതബലയോ രവേര്ദീപമിവാദൃതാഃ ।
ആത്മാരാമം പൂര്ണകാമം നിജലാഭേന നിത്യദാ ॥ ൪ ॥

പ്രീത്യുത്ഫുല്ലമുഖാഃ പ്രോചുര്ഹര്ഷഗദ്ഗദയാ ഗിരാ ।
പിതരം സര്വസുഹൃദമവിതാരമിവാര്ഭകാഃ ॥ ൫ ॥

നതാഃ സ്മ തേ നാഥ സദാങ്ഘ്രിപങ്കജം
വിരിഞ്ചവൈരിഞ്ച്യസുരേന്ദ്രവന്ദിതമ് ।
പരായണം ക്ഷേമമിഹേച്ഛതാം പരം
ന യത്ര കാലഃ പ്രഭവേത് പരഃ പ്രഭുഃ ॥ ൬ ॥

ഭവായ നസ്ത്വം ഭവ വിശ്വഭാവന
ത്വമേവ മാതാഥ സുഹൃത്പതിഃ പിതാ ।
ത്വം സദ്ഗുരുര്നഃ പരമം ച ദൈവതം
യസ്യാനുവൃത്ത്യാ കൃതിനോ ബഭൂവിമ ॥ ൭ ॥

അഹോ സനാഥാ ഭവതാ സ്മ യദ്വയം
ത്രൈവിഷ്ടപാനാമപി ദൂരദര്ശനമ് ।
പ്രേമസ്മിതസ്നിഗ്ധനിരീക്ഷണാനനം
പശ്യേമ രൂപം തവ സര്വസൌഭഗമ് ॥ ൮ ॥

യര്ഹ്യമ്ബുജാക്ഷാപസസാര ഭോ ഭവാന്
കുരൂന് മധൂന് വാഥ സുഹൃദ്ദിദൃക്ഷയാ ।
തത്രാബ്ദകോടിപ്രതിമഃ ക്ഷണോ ഭവേദ്
രവിം വിനാക്ഷ്ണോരിവ നസ്തവാച്യുത ॥ ൯ ॥

കഥം വയം നാഥ ചിരോഷിതേ ത്വയി പ്രസന്നദൃഷ്ടയാഖിലതാപശോഷണമ ।
ജീവേമ തേ സുന്ദരഹാസശോഭിതമപശ്യമാനാ വദനം മനോഹരമ ।
ഇതി ചോദീരിതാ വാചഃ പ്രജാനാം ഭക്തവത്സല ।
ശൃണ്വാനോഽനുഗ്രഹം ദൃഷ്ടയാ വിതന്വന് പ്രാവിശത് പുരമ് ॥ ൧൦ ॥

മധുഭോജദശാര്ഹാര്ഹകുകുരാന്ധകവൃഷ്ണിഭിഃ ।
ആത്മതുല്യബലൈര്ഗുപ്താം നാഗൈര്ഭോഗവതീമിവ ॥ ൧൧ ॥

സര്വര്തുസര്വവിഭവപുണ്യവൃക്ഷലതാശ്രമൈഃ ।
ഉദ്യാനോപവനാരാമൈര്വൃതപദ്മാകരശ്രിയമ് ॥ ൧൨ ॥

ഗോപുരദ്വാരമാര്ഗേഷു കൃതകൌതുകതോരണാമ് ।
ചിത്രധ്വജപതാകാഗ്രൈരന്തഃ പ്രതിഹതാതപാമ് ॥ ൧൩ ॥

സമ്മാര്ജിതമഹാമാര്ഗരഥ്യാപണകചത്വരാമ് ।
സിക്താം ഗന്ധജലൈരുപ്താം ഫലപുഷ്പാക്ഷതാങ്കുരൈഃ ॥ ൧൪ ॥

ദ്വാരി ദ്വാരി ഗൃഹാണാം ച ദധ്യക്ഷതഫലേക്ഷുഭിഃ ।
അലങ്കൃതാം പൂര്ണകുമ്ഭൈര്ബലിഭിര്ധൂപദീപകൈഃ ॥ ൧൫ ॥

നിശമ്യ പ്രേഷ്ഠമായാന്തം വസുദേവോ മഹാമനാഃ ।
അക്രൂരശ്ചോഗ്രസേനശ്ച രാമശ്ചാദ്ഭുതവിക്രമഃ ॥ ൧൬ ॥

പ്രദ്യുമ്നശ്ചാരുദേഷ്ണശ്ച സാമ്ബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ ।
പ്രഹര്ഷവേഗോച്ഛശിതശയനാസനഭോജനാഃ ॥ ൧൭ ॥

വാരണേന്ദ്രം പുരസ്കൃത്യ ബ്രാഹ്മണൈഃ സസുമങ്ഗലൈഃ ।
ശങ്ഖതൂര്യനിനാദേന ബ്രഹ്മഘോഷേണ ചാദൃതാഃ ।
പ്രത്യുജ്ജഗ്മൂ രഥൈര്ഹൃഷ്ടാഃ പ്രണയാഗതസാധ്വസാഃ ॥ ൧൮ ॥

വാരമുഖ്യാശ്ച ശതശോ യാനൈസ്തദ്ദര്ശനോത്സുകാഃ ।
ലസത്കുണ്ഡലനിര്ഭാതകപോലവദനശ്രിയഃ ॥ ൧൯ ॥

നടനര്തകഗന്ധര്വാഃ സൂതമാഗധവന്ദിനഃ ।
ഗായന്തി ചോത്തമശ്ലോകചരിതാന്യദ്ഭുതാനി ച ॥ ൨൦ ॥

ഭഗവാംസ്തത്ര ബന്ധൂനാം പൌരാണാമനുവര്തിനാമ് ।
യഥാവിധ്യുപസങ്ഗമ്യ സര്വേഷാം മാനമാദധേ ॥ ൨൧ ॥

പ്രഹ്വാഭിവാദനാശ്ലേഷകരസ്പര്ശസ്മിതേക്ഷണൈഃ ।
ആശ്വാസ്യ ചാശ്വപാകേഭ്യോ വരൈശ്ചാഭിമതൈര്വിഭുഃ ॥ ൨൨ ॥

സ്വയം ച ഗുരുഭിര്വിപ്രൈഃ സദാരൈഃ സ്ഥവിരൈരപി ।
ആശീര്ഭിര്യുജ്യമാനോഽന്യൈര്വന്ദിഭിശ്ചാവിശത്പുരമ് ॥ ൨൩ ॥

രാജമാര്ഗം ഗതേ കൃഷ്ണേ ദ്വാരകായാഃ കുലസ്ത്രിയഃ ।
ഹര്മ്യാണ്യാരുരുഹുര്വിപ്ര തദീക്ഷണമഹോത്സവാഃ ॥ ൨൪ ॥

നിത്യം നിരീക്ഷമാണാനാം യദപി ദ്വാരകൌകസാമ് ।
ന വിതൃപ്യന്തി ഹി ദൃശഃ ശ്രിയോ ധാമാങ്ഗമച്യുതമ് ॥ ൨൫ ॥

ശ്രിയോ നിവാസോ യസ്യോരഃ പാനപാത്രം മുഖം ദൃശാമ് ।
ബാഹവോ ലോകപാലാനാം സാരങ്ഗാണാം പദാമ്ബുജമ് ॥ ൨൬ ॥

സിതാതപത്രവ്യജനൈരുപസ്കൃതഃ
പ്രസൂനവര്ഷൈരഭിവര്ഷിതഃ പഥി ।
പിശങ്ഗവാസാ വനമാലയാ ബഭൌ
ഘനോ യഥാര്കോഡുപചാപവൈദ്യുതൈഃ ॥ ൨൭ ॥

പ്രവിഷ്ടസ്തു ഗൃഹം പിത്രോഃ പരിഷ്വക്തഃ സ്വമാതൃഭിഃ ।
വവന്ദേ ശിരസാ സപ്ത ദേവകീപ്രമുഖാ മുദാ ॥ ൨൮ ॥

താഃ പുത്രമങ്കമാരോപ്യ സ്നേഹസ്നുതപയോധരാഃ ।
ഹര്ഷവിഹ്വലിതാത്മാനഃ സിഷിചുര്നേത്രജൈര്ജലൈഃ ॥ ൨൯ ॥

അഥാവിശത് സ്വഭവനം സര്വകാമമനുത്തമമ് ।
പ്രാസാദാ യത്ര പത്നീനാം സഹസ്രാണി ച ഷോഡശ ॥ ൩൦ ॥

പത്ന്യഃ പതിം പ്രോഷ്യ ഗൃഹാനുപാഗതം
വിലോക്യ സഞ്ജാതമനോമഹോത്സവാഃ ।
ഉത്തസ്ഥുരാരാത് സഹസാസനാശയാത്
സാകം വ്രതൈര്വ്രീഡിതലോചനാനനാഃ ॥ ൩൧ ॥

തമാത്മജൈര്ദൃഷ്ടിഭിരന്തരാത്മനാ
ദുരന്തഭാവാഃ പരിരേഭിരേ പതിമ് ।
നിരുദ്ധമപ്യാസ്രവദമ്ബു നേത്രയോ-
ര്വിലജ്ജതീനാം ഭൃഗുവര്യ വൈക്ലവാത് ॥ ൩൨ ॥

യദ്യപ്യസൌ പാര്ശ്വഗതോ രഹോഗത-
സ്തഥാപി തസ്യാങ്ഘ്രിയുഗം നവം നവമ് ।
പദേ പദേ കാ വിരമേത തത്പദാ-
ച്ചലാപി യച്ഛ്രീര്ന ജഹാതി കര്ഹിചിത് ॥ ൩൩ ॥

ഏവം നൃപാണാം ക്ഷിതിഭാരജന്മനാ-
മക്ഷൌഹിണീഭിഃ പരിവൃത്തതേജസാമ് ।
വിധായ വൈരം ശ്വസനോ യഥാനലം
മിഥോ വധേനോപരതോ നിരായുധഃ ॥ ൩൪ ॥

സ ഏഷ നരലോകേഽസ്മിന്നവതീര്ണഃ സ്വമായയാ ।
രേമേ സ്ത്രീരത്നകൂടസ്ഥോ ഭഗവാന് പ്രാകൃതോ യഥാ ॥ ൩൫ ॥

ഉദ്ദാമഭാവപിശുനാമലവല്ഗുഹാസ-
വ്രീഡാവലോകനിഹതോ മദനോഽപി യാസാമ് ।
സമ്മുഹ്യ ചാപമജഹാത്പ്രമദോത്തമാസ്താ
യസ്യേന്ദ്രിയം വിമഥിതും കുഹകൈര്ന ശേകുഃ ॥ ൩൬ ॥

തമയം മന്യതേ ലോകോ ഹ്യസങ്ഗമപി സങ്ഗിനമ് ।
ആത്മൌപമ്യേന മനുജം വ്യാപൃണ്വാനം യതോഽബുധഃ ॥ ൩൭ ॥

ഏതദീശനമീശസ്യ പ്രകൃതിസ്ഥോഽപി തദ്ഗുണൈഃ ।
ന യുജ്യതേ സദാത്മസ്ഥൈര്യഥാ ബുദ്ധിസ്തദാശ്രയാ ॥ ൩൮ ॥

തം മേനിരേഽബലാ മൂഢാഃ സ്ത്രൈണം ചാനുവ്രതം രഹഃ ।
അപ്രമാണവിദോ ഭര്തുരീശ്വരം മതയോ യഥാ ॥ ൩൯ ॥