ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧.୧୧

ସୂତ ଉଵାଚ
ଆନର୍ତାନ୍ ସ ଉପଵ୍ରଜ୍ଯ ସ୍ଵୃଦ୍ଧାଞ୍ଜନପଦାନ୍ସ୍ଵକାନ୍ ।
ଦଧ୍ମୌ ଦରଵରଂ ତେଷାଂ ଵିଷାଦଂ ଶମଯନ୍ନିଵ ॥ ୧ ॥

ସ ଉଚ୍ଚକାଶେ ଧଵଲୋଦରୋ ଦରୋ-
ଽପ୍ଯୁରୁକ୍ରମସ୍ଯାଧରଶୋଣଶୋଣିମା ।
ଦାଧ୍ମାଯମାନଃ କରକଞ୍ଜସମ୍ପୁଟେ
ଯଥାବ୍ଜଖଣ୍ଡେ କଲହଂସ ଉତ୍ସ୍ଵନଃ ॥ ୨ ॥

ତମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ନିନଦଂ ଜଗଦ୍ଭଯଭଯାଵହମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୁଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଭର୍ତୃଦର୍ଶନଲାଲସାଃ ॥ ୩ ॥

ତତ୍ରୋପନୀତବଲଯୋ ରଵେର୍ଦୀପମିଵାଦୃତାଃ ।
ଆତ୍ମାରାମଂ ପୂର୍ଣକାମଂ ନିଜଲାଭେନ ନିତ୍ଯଦା ॥ ୪ ॥

ପ୍ରୀତ୍ଯୁତ୍ଫୁଲ୍ଲମୁଖାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ।
ପିତରଂ ସର୍ଵସୁହୃଦମଵିତାରମିଵାର୍ଭକାଃ ॥ ୫ ॥

ନତାଃ ସ୍ମ ତେ ନାଥ ସଦାଙ୍ଘ୍ରିପଙ୍କଜଂ
ଵିରିଞ୍ଚଵୈରିଞ୍ଚ୍ଯସୁରେନ୍ଦ୍ରଵନ୍ଦିତମ୍ ।
ପରାଯଣଂ କ୍ଷେମମିହେଚ୍ଛତାଂ ପରଂ
ନ ଯତ୍ର କାଲଃ ପ୍ରଭଵେତ୍ ପରଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୬ ॥

ଭଵାଯ ନସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵ ଵିଶ୍ଵଭାଵନ
ତ୍ଵମେଵ ମାତାଥ ସୁହୃତ୍ପତିଃ ପିତା ।
ତ୍ଵଂ ସଦ୍ଗୁରୁର୍ନଃ ପରମଂ ଚ ଦୈଵତଂ
ଯସ୍ଯାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା କୃତିନୋ ବଭୂଵିମ ॥ ୭ ॥

ଅହୋ ସନାଥା ଭଵତା ସ୍ମ ଯଦ୍ଵଯଂ
ତ୍ରୈଵିଷ୍ଟପାନାମପି ଦୂରଦର୍ଶନମ୍ ।
ପ୍ରେମସ୍ମିତସ୍ନିଗ୍ଧନିରୀକ୍ଷଣାନନଂ
ପଶ୍ଯେମ ରୂପଂ ତଵ ସର୍ଵସୌଭଗମ୍ ॥ ୮ ॥

ଯର୍ହ୍ଯମ୍ବୁଜାକ୍ଷାପସସାର ଭୋ ଭଵାନ୍
କୁରୂନ୍ ମଧୂନ୍ ଵାଥ ସୁହୃଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷଯା ।
ତତ୍ରାବ୍ଦକୋଟିପ୍ରତିମଃ କ୍ଷଣୋ ଭଵେଦ୍
ରଵିଂ ଵିନାକ୍ଷ୍ଣୋରିଵ ନସ୍ତଵାଚ୍ଯୁତ ॥ ୯ ॥

କଥଂ ଵଯଂ ନାଥ ଚିରୋଷିତେ ତ୍ଵଯି ପ୍ରସନ୍ନଦୃଷ୍ଟଯାଖିଲତାପଶୋଷଣମ ।
ଜୀଵେମ ତେ ସୁନ୍ଦରହାସଶୋଭିତମପଶ୍ଯମାନା ଵଦନଂ ମନୋହରମ ।
ଇତି ଚୋଦୀରିତା ଵାଚଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ।
ଶୃଣ୍ଵାନୋଽନୁଗ୍ରହଂ ଦୃଷ୍ଟଯା ଵିତନ୍ଵନ୍ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପୁରମ୍ ॥ ୧୦ ॥

ମଧୁଭୋଜଦଶାର୍ହାର୍ହକୁକୁରାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣିଭିଃ ।
ଆତ୍ମତୁଲ୍ଯବଲୈର୍ଗୁପ୍ତାଂ ନାଗୈର୍ଭୋଗଵତୀମିଵ ॥ ୧୧ ॥

ସର୍ଵର୍ତୁସର୍ଵଵିଭଵପୁଣ୍ଯଵୃକ୍ଷଲତାଶ୍ରମୈଃ ।
ଉଦ୍ଯାନୋପଵନାରାମୈର୍ଵୃତପଦ୍ମାକରଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୧୨ ॥

ଗୋପୁରଦ୍ଵାରମାର୍ଗେଷୁ କୃତକୌତୁକତୋରଣାମ୍ ।
ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜପତାକାଗ୍ରୈରନ୍ତଃ ପ୍ରତିହତାତପାମ୍ ॥ ୧୩ ॥

ସମ୍ମାର୍ଜିତମହାମାର୍ଗରଥ୍ଯାପଣକଚତ୍ଵରାମ୍ ।
ସିକ୍ତାଂ ଗନ୍ଧଜଲୈରୁପ୍ତାଂ ଫଲପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାଙ୍କୁରୈଃ ॥ ୧୪ ॥

ଦ୍ଵାରି ଦ୍ଵାରି ଗୃହାଣାଂ ଚ ଦଧ୍ଯକ୍ଷତଫଲେକ୍ଷୁଭିଃ ।
ଅଲଙ୍କୃତାଂ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୈର୍ବଲିଭିର୍ଧୂପଦୀପକୈଃ ॥ ୧୫ ॥

ନିଶମ୍ଯ ପ୍ରେଷ୍ଠମାଯାନ୍ତଂ ଵସୁଦେଵୋ ମହାମନାଃ ।
ଅକ୍ରୂରଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ରାମଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତଵିକ୍ରମଃ ॥ ୧୬ ॥

ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ସାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତୀସୁତଃ ।
ପ୍ରହର୍ଷଵେଗୋଚ୍ଛଶିତଶଯନାସନଭୋଜନାଃ ॥ ୧୭ ॥

ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସସୁମଙ୍ଗଲୈଃ ।
ଶଙ୍ଖତୂର୍ଯନିନାଦେନ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷେଣ ଚାଦୃତାଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଜ୍ଜଗ୍ମୂ ରଥୈର୍ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଣଯାଗତସାଧ୍ଵସାଃ ॥ ୧୮ ॥

ଵାରମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଯାନୈସ୍ତଦ୍ଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକାଃ ।
ଲସତ୍କୁଣ୍ଡଲନିର୍ଭାତକପୋଲଵଦନଶ୍ରିଯଃ ॥ ୧୯ ॥

ନଟନର୍ତକଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସୂତମାଗଧଵନ୍ଦିନଃ ।
ଗାଯନ୍ତି ଚୋତ୍ତମଶ୍ଲୋକଚରିତାନ୍ଯଦ୍ଭୁତାନି ଚ ॥ ୨୦ ॥

ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ବନ୍ଧୂନାଂ ପୌରାଣାମନୁଵର୍ତିନାମ୍ ।
ଯଥାଵିଧ୍ଯୁପସଙ୍ଗମ୍ଯ ସର୍ଵେଷାଂ ମାନମାଦଧେ ॥ ୨୧ ॥

ପ୍ରହ୍ଵାଭିଵାଦନାଶ୍ଲେଷକରସ୍ପର୍ଶସ୍ମିତେକ୍ଷଣୈଃ ।
ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚାଶ୍ଵପାକେଭ୍ଯୋ ଵରୈଶ୍ଚାଭିମତୈର୍ଵିଭୁଃ ॥ ୨୨ ॥

ସ୍ଵଯଂ ଚ ଗୁରୁଭିର୍ଵିପ୍ରୈଃ ସଦାରୈଃ ସ୍ଥଵିରୈରପି ।
ଆଶୀର୍ଭିର୍ଯୁଜ୍ଯମାନୋଽନ୍ଯୈର୍ଵନ୍ଦିଭିଶ୍ଚାଵିଶତ୍ପୁରମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ରାଜମାର୍ଗଂ ଗତେ କୃଷ୍ଣେ ଦ୍ଵାରକାଯାଃ କୁଲସ୍ତ୍ରିଯଃ ।
ହର୍ମ୍ଯାଣ୍ଯାରୁରୁହୁର୍ଵିପ୍ର ତଦୀକ୍ଷଣମହୋତ୍ସଵାଃ ॥ ୨୪ ॥

ନିତ୍ଯଂ ନିରୀକ୍ଷମାଣାନାଂ ଯଦପି ଦ୍ଵାରକୌକସାମ୍ ।
ନ ଵିତୃପ୍ଯନ୍ତି ହି ଦୃଶଃ ଶ୍ରିଯୋ ଧାମାଙ୍ଗମଚ୍ଯୁତମ୍ ॥ ୨୫ ॥

ଶ୍ରିଯୋ ନିଵାସୋ ଯସ୍ଯୋରଃ ପାନପାତ୍ରଂ ମୁଖଂ ଦୃଶାମ୍ ।
ବାହଵୋ ଲୋକପାଲାନାଂ ସାରଙ୍ଗାଣାଂ ପଦାମ୍ବୁଜମ୍ ॥ ୨୬ ॥

ସିତାତପତ୍ରଵ୍ଯଜନୈରୁପସ୍କୃତଃ
ପ୍ରସୂନଵର୍ଷୈରଭିଵର୍ଷିତଃ ପଥି ।
ପିଶଙ୍ଗଵାସା ଵନମାଲଯା ବଭୌ
ଘନୋ ଯଥାର୍କୋଡୁପଚାପଵୈଦ୍ଯୁତୈଃ ॥ ୨୭ ॥

ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଗୃହଂ ପିତ୍ରୋଃ ପରିଷ୍ଵକ୍ତଃ ସ୍ଵମାତୃଭିଃ ।
ଵଵନ୍ଦେ ଶିରସା ସପ୍ତ ଦେଵକୀପ୍ରମୁଖା ମୁଦା ॥ ୨୮ ॥

ତାଃ ପୁତ୍ରମଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ସ୍ନେହସ୍ନୁତପଯୋଧରାଃ ।
ହର୍ଷଵିହ୍ଵଲିତାତ୍ମାନଃ ସିଷିଚୁର୍ନେତ୍ରଜୈର୍ଜଲୈଃ ॥ ୨୯ ॥

ଅଥାଵିଶତ୍ ସ୍ଵଭଵନଂ ସର୍ଵକାମମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ପ୍ରାସାଦା ଯତ୍ର ପତ୍ନୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚ ଷୋଡଶ ॥ ୩୦ ॥

ପତ୍ନ୍ଯଃ ପତିଂ ପ୍ରୋଷ୍ଯ ଗୃହାନୁପାଗତଂ
ଵିଲୋକ୍ଯ ସଞ୍ଜାତମନୋମହୋତ୍ସଵାଃ ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୁରାରାତ୍ ସହସାସନାଶଯାତ୍
ସାକଂ ଵ୍ରତୈର୍ଵ୍ରୀଡିତଲୋଚନାନନାଃ ॥ ୩୧ ॥

ତମାତ୍ମଜୈର୍ଦୃଷ୍ଟିଭିରନ୍ତରାତ୍ମନା
ଦୁରନ୍ତଭାଵାଃ ପରିରେଭିରେ ପତିମ୍ ।
ନିରୁଦ୍ଧମପ୍ଯାସ୍ରଵଦମ୍ବୁ ନେତ୍ରଯୋ-
ର୍ଵିଲଜ୍ଜତୀନାଂ ଭୃଗୁଵର୍ଯ ଵୈକ୍ଲଵାତ୍ ॥ ୩୨ ॥

ଯଦ୍ଯପ୍ଯସୌ ପାର୍ଶ୍ଵଗତୋ ରହୋଗତ-
ସ୍ତଥାପି ତସ୍ଯାଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗଂ ନଵଂ ନଵମ୍ ।
ପଦେ ପଦେ କା ଵିରମେତ ତତ୍ପଦା-
ଚ୍ଚଲାପି ଯଚ୍ଛ୍ରୀର୍ନ ଜହାତି କର୍ହିଚିତ୍ ॥ ୩୩ ॥

ଏଵଂ ନୃପାଣାଂ କ୍ଷିତିଭାରଜନ୍ମନା-
ମକ୍ଷୌହିଣୀଭିଃ ପରିଵୃତ୍ତତେଜସାମ୍ ।
ଵିଧାଯ ଵୈରଂ ଶ୍ଵସନୋ ଯଥାନଲଂ
ମିଥୋ ଵଧେନୋପରତୋ ନିରାଯୁଧଃ ॥ ୩୪ ॥

ସ ଏଷ ନରଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନଵତୀର୍ଣଃ ସ୍ଵମାଯଯା ।
ରେମେ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନକୂଟସ୍ଥୋ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରାକୃତୋ ଯଥା ॥ ୩୫ ॥

ଉଦ୍ଦାମଭାଵପିଶୁନାମଲଵଲ୍ଗୁହାସ-
ଵ୍ରୀଡାଵଲୋକନିହତୋ ମଦନୋଽପି ଯାସାମ୍ ।
ସମ୍ମୁହ୍ଯ ଚାପମଜହାତ୍ପ୍ରମଦୋତ୍ତମାସ୍ତା
ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଵିମଥିତୁଂ କୁହକୈର୍ନ ଶେକୁଃ ॥ ୩୬ ॥

ତମଯଂ ମନ୍ଯତେ ଲୋକୋ ହ୍ଯସଙ୍ଗମପି ସଙ୍ଗିନମ୍ ।
ଆତ୍ମୌପମ୍ଯେନ ମନୁଜଂ ଵ୍ଯାପୃଣ୍ଵାନଂ ଯତୋଽବୁଧଃ ॥ ୩୭ ॥

ଏତଦୀଶନମୀଶସ୍ଯ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋଽପି ତଦ୍ଗୁଣୈଃ ।
ନ ଯୁଜ୍ଯତେ ସଦାତ୍ମସ୍ଥୈର୍ଯଥା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଦାଶ୍ରଯା ॥ ୩୮ ॥

ତଂ ମେନିରେଽବଲା ମୂଢାଃ ସ୍ତ୍ରୈଣଂ ଚାନୁଵ୍ରତଂ ରହଃ ।
ଅପ୍ରମାଣଵିଦୋ ଭର୍ତୁରୀଶ୍ଵରଂ ମତଯୋ ଯଥା ॥ ୩୯ ॥