શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧.૧૧

સૂત ઉવાચ
આનર્તાન્ સ ઉપવ્રજ્ય સ્વૃદ્ધાઞ્જનપદાન્સ્વકાન્ ।
દધ્મૌ દરવરં તેષાં વિષાદં શમયન્નિવ ॥ ૧ ॥

સ ઉચ્ચકાશે ધવલોદરો દરો-
ઽપ્યુરુક્રમસ્યાધરશોણશોણિમા ।
દાધ્માયમાનઃ કરકઞ્જસમ્પુટે
યથાબ્જખણ્ડે કલહંસ ઉત્સ્વનઃ ॥ ૨ ॥

તમુપશ્રુત્ય નિનદં જગદ્ભયભયાવહમ્ ।
પ્રત્યુદ્યયુઃ પ્રજાઃ સર્વા ભર્તૃદર્શનલાલસાઃ ॥ ૩ ॥

તત્રોપનીતબલયો રવેર્દીપમિવાદૃતાઃ ।
આત્મારામં પૂર્ણકામં નિજલાભેન નિત્યદા ॥ ૪ ॥

પ્રીત્યુત્ફુલ્લમુખાઃ પ્રોચુર્હર્ષગદ્ગદયા ગિરા ।
પિતરં સર્વસુહૃદમવિતારમિવાર્ભકાઃ ॥ ૫ ॥

નતાઃ સ્મ તે નાથ સદાઙ્ઘ્રિપઙ્કજં
વિરિઞ્ચવૈરિઞ્ચ્યસુરેન્દ્રવન્દિતમ્ ।
પરાયણં ક્ષેમમિહેચ્છતાં પરં
ન યત્ર કાલઃ પ્રભવેત્ પરઃ પ્રભુઃ ॥ ૬ ॥

ભવાય નસ્ત્વં ભવ વિશ્વભાવન
ત્વમેવ માતાથ સુહૃત્પતિઃ પિતા ।
ત્વં સદ્ગુરુર્નઃ પરમં ચ દૈવતં
યસ્યાનુવૃત્ત્યા કૃતિનો બભૂવિમ ॥ ૭ ॥

અહો સનાથા ભવતા સ્મ યદ્વયં
ત્રૈવિષ્ટપાનામપિ દૂરદર્શનમ્ ।
પ્રેમસ્મિતસ્નિગ્ધનિરીક્ષણાનનં
પશ્યેમ રૂપં તવ સર્વસૌભગમ્ ॥ ૮ ॥

યર્હ્યમ્બુજાક્ષાપસસાર ભો ભવાન્
કુરૂન્ મધૂન્ વાથ સુહૃદ્દિદૃક્ષયા ।
તત્રાબ્દકોટિપ્રતિમઃ ક્ષણો ભવેદ્
રવિં વિનાક્ષ્ણોરિવ નસ્તવાચ્યુત ॥ ૯ ॥

કથં વયં નાથ ચિરોષિતે ત્વયિ પ્રસન્નદૃષ્ટયાખિલતાપશોષણમ ।
જીવેમ તે સુન્દરહાસશોભિતમપશ્યમાના વદનં મનોહરમ ।
ઇતિ ચોદીરિતા વાચઃ પ્રજાનાં ભક્તવત્સલ ।
શૃણ્વાનોઽનુગ્રહં દૃષ્ટયા વિતન્વન્ પ્રાવિશત્ પુરમ્ ॥ ૧૦ ॥

મધુભોજદશાર્હાર્હકુકુરાન્ધકવૃષ્ણિભિઃ ।
આત્મતુલ્યબલૈર્ગુપ્તાં નાગૈર્ભોગવતીમિવ ॥ ૧૧ ॥

સર્વર્તુસર્વવિભવપુણ્યવૃક્ષલતાશ્રમૈઃ ।
ઉદ્યાનોપવનારામૈર્વૃતપદ્માકરશ્રિયમ્ ॥ ૧૨ ॥

ગોપુરદ્વારમાર્ગેષુ કૃતકૌતુકતોરણામ્ ।
ચિત્રધ્વજપતાકાગ્રૈરન્તઃ પ્રતિહતાતપામ્ ॥ ૧૩ ॥

સમ્માર્જિતમહામાર્ગરથ્યાપણકચત્વરામ્ ।
સિક્તાં ગન્ધજલૈરુપ્તાં ફલપુષ્પાક્ષતાઙ્કુરૈઃ ॥ ૧૪ ॥

દ્વારિ દ્વારિ ગૃહાણાં ચ દધ્યક્ષતફલેક્ષુભિઃ ।
અલઙ્કૃતાં પૂર્ણકુમ્ભૈર્બલિભિર્ધૂપદીપકૈઃ ॥ ૧૫ ॥

નિશમ્ય પ્રેષ્ઠમાયાન્તં વસુદેવો મહામનાઃ ।
અક્રૂરશ્ચોગ્રસેનશ્ચ રામશ્ચાદ્ભુતવિક્રમઃ ॥ ૧૬ ॥

પ્રદ્યુમ્નશ્ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બો જામ્બવતીસુતઃ ।
પ્રહર્ષવેગોચ્છશિતશયનાસનભોજનાઃ ॥ ૧૭ ॥

વારણેન્દ્રં પુરસ્કૃત્ય બ્રાહ્મણૈઃ સસુમઙ્ગલૈઃ ।
શઙ્ખતૂર્યનિનાદેન બ્રહ્મઘોષેણ ચાદૃતાઃ ।
પ્રત્યુજ્જગ્મૂ રથૈર્હૃષ્ટાઃ પ્રણયાગતસાધ્વસાઃ ॥ ૧૮ ॥

વારમુખ્યાશ્ચ શતશો યાનૈસ્તદ્દર્શનોત્સુકાઃ ।
લસત્કુણ્ડલનિર્ભાતકપોલવદનશ્રિયઃ ॥ ૧૯ ॥

નટનર્તકગન્ધર્વાઃ સૂતમાગધવન્દિનઃ ।
ગાયન્તિ ચોત્તમશ્લોકચરિતાન્યદ્ભુતાનિ ચ ॥ ૨૦ ॥

ભગવાંસ્તત્ર બન્ધૂનાં પૌરાણામનુવર્તિનામ્ ।
યથાવિધ્યુપસઙ્ગમ્ય સર્વેષાં માનમાદધે ॥ ૨૧ ॥

પ્રહ્વાભિવાદનાશ્લેષકરસ્પર્શસ્મિતેક્ષણૈઃ ।
આશ્વાસ્ય ચાશ્વપાકેભ્યો વરૈશ્ચાભિમતૈર્વિભુઃ ॥ ૨૨ ॥

સ્વયં ચ ગુરુભિર્વિપ્રૈઃ સદારૈઃ સ્થવિરૈરપિ ।
આશીર્ભિર્યુજ્યમાનોઽન્યૈર્વન્દિભિશ્ચાવિશત્પુરમ્ ॥ ૨૩ ॥

રાજમાર્ગં ગતે કૃષ્ણે દ્વારકાયાઃ કુલસ્ત્રિયઃ ।
હર્મ્યાણ્યારુરુહુર્વિપ્ર તદીક્ષણમહોત્સવાઃ ॥ ૨૪ ॥

નિત્યં નિરીક્ષમાણાનાં યદપિ દ્વારકૌકસામ્ ।
ન વિતૃપ્યન્તિ હિ દૃશઃ શ્રિયો ધામાઙ્ગમચ્યુતમ્ ॥ ૨૫ ॥

શ્રિયો નિવાસો યસ્યોરઃ પાનપાત્રં મુખં દૃશામ્ ।
બાહવો લોકપાલાનાં સારઙ્ગાણાં પદામ્બુજમ્ ॥ ૨૬ ॥

સિતાતપત્રવ્યજનૈરુપસ્કૃતઃ
પ્રસૂનવર્ષૈરભિવર્ષિતઃ પથિ ।
પિશઙ્ગવાસા વનમાલયા બભૌ
ઘનો યથાર્કોડુપચાપવૈદ્યુતૈઃ ॥ ૨૭ ॥

પ્રવિષ્ટસ્તુ ગૃહં પિત્રોઃ પરિષ્વક્તઃ સ્વમાતૃભિઃ ।
વવન્દે શિરસા સપ્ત દેવકીપ્રમુખા મુદા ॥ ૨૮ ॥

તાઃ પુત્રમઙ્કમારોપ્ય સ્નેહસ્નુતપયોધરાઃ ।
હર્ષવિહ્વલિતાત્માનઃ સિષિચુર્નેત્રજૈર્જલૈઃ ॥ ૨૯ ॥

અથાવિશત્ સ્વભવનં સર્વકામમનુત્તમમ્ ।
પ્રાસાદા યત્ર પત્નીનાં સહસ્રાણિ ચ ષોડશ ॥ ૩૦ ॥

પત્ન્યઃ પતિં પ્રોષ્ય ગૃહાનુપાગતં
વિલોક્ય સઞ્જાતમનોમહોત્સવાઃ ।
ઉત્તસ્થુરારાત્ સહસાસનાશયાત્
સાકં વ્રતૈર્વ્રીડિતલોચનાનનાઃ ॥ ૩૧ ॥

તમાત્મજૈર્દૃષ્ટિભિરન્તરાત્મના
દુરન્તભાવાઃ પરિરેભિરે પતિમ્ ।
નિરુદ્ધમપ્યાસ્રવદમ્બુ નેત્રયો-
ર્વિલજ્જતીનાં ભૃગુવર્ય વૈક્લવાત્ ॥ ૩૨ ॥

યદ્યપ્યસૌ પાર્શ્વગતો રહોગત-
સ્તથાપિ તસ્યાઙ્ઘ્રિયુગં નવં નવમ્ ।
પદે પદે કા વિરમેત તત્પદા-
ચ્ચલાપિ યચ્છ્રીર્ન જહાતિ કર્હિચિત્ ॥ ૩૩ ॥

એવં નૃપાણાં ક્ષિતિભારજન્મના-
મક્ષૌહિણીભિઃ પરિવૃત્તતેજસામ્ ।
વિધાય વૈરં શ્વસનો યથાનલં
મિથો વધેનોપરતો નિરાયુધઃ ॥ ૩૪ ॥

સ એષ નરલોકેઽસ્મિન્નવતીર્ણઃ સ્વમાયયા ।
રેમે સ્ત્રીરત્નકૂટસ્થો ભગવાન્ પ્રાકૃતો યથા ॥ ૩૫ ॥

ઉદ્દામભાવપિશુનામલવલ્ગુહાસ-
વ્રીડાવલોકનિહતો મદનોઽપિ યાસામ્ ।
સમ્મુહ્ય ચાપમજહાત્પ્રમદોત્તમાસ્તા
યસ્યેન્દ્રિયં વિમથિતું કુહકૈર્ન શેકુઃ ॥ ૩૬ ॥

તમયં મન્યતે લોકો હ્યસઙ્ગમપિ સઙ્ગિનમ્ ।
આત્મૌપમ્યેન મનુજં વ્યાપૃણ્વાનં યતોઽબુધઃ ॥ ૩૭ ॥

એતદીશનમીશસ્ય પ્રકૃતિસ્થોઽપિ તદ્ગુણૈઃ ।
ન યુજ્યતે સદાત્મસ્થૈર્યથા બુદ્ધિસ્તદાશ્રયા ॥ ૩૮ ॥

તં મેનિરેઽબલા મૂઢાઃ સ્ત્રૈણં ચાનુવ્રતં રહઃ ।
અપ્રમાણવિદો ભર્તુરીશ્વરં મતયો યથા ॥ ૩૯ ॥