Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧.൧൫

(Srimad Bhagavatam Canto 1, Chapter 15 — Arjuna's Grief and the Pāṇḍavas' Retirement in Malayalam)

Vyasa

Also known as evam krsnasakha krsno bhratra rajna vikalpita

Arjuna's Grief and the Pāṇḍavas' Retirement. Śrīmad Bhāgavatam Canto 1, Chapter 15 — 51 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

സൂത ഉവാച
ഏവം കൃഷ്ണസഖഃ കൃഷ്ണോ ഭ്രാത്രാ രാജ്ഞാ വികല്പിതഃ ।
നാനാശങ്കാസ്പദം രൂപം കൃഷ്ണവിശ്ലേഷകര്ശിതഃ ॥ ൧ ॥
ശോകേന ശുഷ്യദ്വദനഹൃത്സരോജോ ഹതപ്രഭഃ ।
വിഭും തമേവാനുസ്മരന്നാശക്നോത്പ്രതിഭാഷിതുമ് ॥ ൨ ॥
കൃച്ഛ്രേണ സംസ്തഭ്യ ശുചഃ പാണിനാമൃജ്യ നേത്രയോഃ ।
പരോക്ഷേണ സമുന്നദ്ധപ്രണയൌത്കണ്ഠ്യകാതരഃ ॥ ൩ ॥
സഖ്യം മൈത്രീം സൌഹൃദം ച സാരഥ്യാദിഷു സംസ്മരന് ।
നൃപമഗ്രജമിത്യാഹ ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ ഗിരാ ॥ ൪ ॥
അര്ജുന ഉവാച
വഞ്ചിതോഽഹം മഹാരാജ ഹരിണാ ബന്ധുരൂപിണാ ।
യേന മേഽപഹൃതം തേജോ ദേവവിസ്മാപനം മഹത് ॥ ൫ ॥
യസ്യ ക്ഷണവിയോഗേന ലോകോ ഹ്യപ്രിയദര്ശനഃ ।
ഉക്ഥേന രഹിതോ ഹ്യേഷ മൃതകഃ പ്രോച്യതേ യഥാ ॥ ൬ ॥
യത്സംശ്രയാദ് ദ്രുപദഗേഹമുപാഗതാനാം
രാജ്ഞാം സ്വയംവരമുഖേ സ്മരദുര്മദാനാമ് ।
തേജോ ഹൃതം ഖലു മയാഭിഹതശ്ച മത്സ്യഃ
സജ്ജീകൃതേന ധനുഷാധിഗതാ ച കൃഷ്ണാ ॥ ൭ ॥
യത്സന്നിധാവഹമു ഖാംഡവമഗ്നയേഽദാ-
മിന്ദ്രം ച സാമരഗണം തരസാ വിജിത്യ ।
ലബ്ധാ സഭാ മയകൃതാദ്ഭുതശില്പമായാ
ദിഗ്ഭ്യോഽഹരന്നൃപതയോ ബലിമധ്വരേ തേ ॥ ൮ ॥
യത്തേജസാ നൃപശിരോഽങ്ഘ്രിമഹന്മഖാര്ഥമ്
ആര്യോഽനുജസ്തവ ഗജായുതസത്ത്വവീര്യഃ ।
തേനാഹൃതാഃ പ്രമഥനാഥമഖായ ഭൂപാ
യന്മോചിതാസ്തദനയന്ബലിമധ്വരേ തേ ॥ ൯ ॥
പത്ന്യാസ്തവാധിമഖക്ലൃപ്തമഹാഭിഷേക-
ശ്ലാഘിഷ്ഠചാരുകബരം കിതവൈഃ സഭായാമ് ।
സ്പൃഷ്ടം വികീര്യ പദയോഃ പതിതാശ്രുമുഖ്യാ
യസ്തത്സ്ത്രിയോഽകൃതഹതേശവിമുക്തകേശാഃ ॥ ൧൦ ॥
യോ നോ ജുഗോപ വന ഏത്യ ദുരന്തകൃച്ഛ്രാദ്
ദുര്വാസസോഽരിരചിതാദയുതാഗ്രഭുഗ് യഃ ।
ശാകാന്നശിഷ്ടമുപയുജ്യ യതസ്ത്രിലോകീം
തൃപ്താമമംസ്ത സലിലേ വിനിമഗ്നസങ്ഘഃ ॥ ൧൧ ॥
യത്തേജസാഥ ഭഗവാന് യുധി ശൂലപാണി-
ര്വിസ്മാപിതഃ സഗിരിജോഽസ്ത്രമദാന്നിജം മേ ।
അന്യേഽപി ചാഹമമുനൈവ കലേവരേണ
പ്രാപ്തോ മഹേന്ദ്രഭവനേ മഹദാസനാര്ധമ് ॥ ൧൨ ॥
തത്രൈവ മേ വിഹരതോ ഭുജദണ്ഡയുഗ്മം
ഗാണ്ഡീവലക്ഷണമരാതിവധായ ദേവാഃ ।
സേന്ദ്രാഃ ശ്രിതാ യദനുഭാവിതമാജമീഢ
തേനാഹമദ്യ മുഷിതഃ പുരുഷേണ ഭൂമ്നാ ॥ ൧൩ ॥
യദ്ബാന്ധവഃ കുരുബലാബ്ധിമനന്തപാര-
മേകോ രഥേന തതരേഽഹമതീര്യസത്ത്വമ് ।
പ്രത്യാഹൃതം ബഹു ധനം ച മയാ പരേഷാം
തേജാസ്പദം മണിമയം ച ഹൃതം ശിരോഭ്യഃ ॥ ൧൪ ॥
യോ ഭീഷ്മകര്ണഗുരുശല്യചമൂഷ്വദഭ്ര-
രാജന്യവര്യരഥമണ്ഡലമണ്ഡിതാസു ।
അഗ്രേചരോ മമ വിഭോ രഥയൂഥപാനാ-
മായുര്മനാംസി ച ദൃശാ സഹ ഓജ ആര്ച്ഛത് ॥ ൧൫ ॥
യദ്ദോഃഷു മാ പ്രണിഹിതം ഗുരുഭീഷ്മകര്ണ-
നപ്തൃത്രിഗര്തശല്യസൈന്ധവബാഹ്ലികാദ്യൈഃ ।
അസ്ത്രാണ്യമോഘമഹിമാനി നിരൂപിതാനി
നോപസ്പൃശുര്നൃഹരിദാസമിവാസുരാണി ॥ ൧൬ ॥
സൌത്യേ വൃതഃ കുമതിനാത്മദ ഈശ്വരോ മേ
യത്പാദപദ്മമഭവായ ഭജന്തി ഭവ്യാഃ ।
മാം ശ്രാന്തവാഹമരയോ രഥിനോ ഭുവിഷ്ഠം
ന പ്രാഹരന് യദനുഭാവനിരസ്തചിത്താഃ ॥ ൧൭ ॥
നര്മാണ്യുദാരരുചിരസ്മിതശോഭിതാനി ഹേ പാര്ഥ ഹേഽര്ജുന സഖേ കുരുനന്ദനേതി ।
സഞ്ജല്പിതാനി നരദേവ ഹൃദിസ്പൃശാനി സ്മര്തുര്ലുഠന്തി ഹൃദയം മമ മാധവസ്യ ॥ ൧൮ ॥
ശയ്യാസനാടനവികത്ഥനഭോജനാദി ഷ്വൈക്യാദ്വയസ്യ ഋതവാനിതി വിപ്രലബ്ധഃ ।
സഖ്യുഃ സഖേവ പിതൃവത്തനയസ്യ സര്വം സേഹേ മഹാന്മഹിതയാ കുമതേരഘം മേ ॥ ൧൯ ॥
സോഽഹം നൃപേന്ദ്ര രഹിതഃ പുരുഷോത്തമേന
സഖ്യാ പ്രിയേണ സുഹൃദാ ഹൃദയേന ശൂന്യഃ ।
അധ്വന്യുരുക്രമപരിഗ്രഹമങ്ഗ രക്ഷന്
ഗോപൈരസദ്ഭിരബലേവ വിനിര്ജിതോഽസ്മി ॥ ൨൦ ॥
തദ്വൈ ധനുസ്ത ഇഷവഃ സ രഥോ ഹയാസ്തേ
സോഽഹം രഥീ നൃപതയോ യത ആനമന്തി ।
സര്വം ക്ഷണേന തദഭൂദസദീശരിക്തം
ഭസ്മന്ഹുതം കുഹകരാദ്ധമിവോപ്തമൂഷ്യാമ് ॥ ൨൧ ॥
രാജംസ്ത്വയാനുപൃഷ്ടാനാം സുഹൃദാം നഃ സുഹൃത്പുരേ ।
വിപ്രശാപവിമൂഢാനാം നിഘ്നതാം മുഷ്ടിഭിര്മിഥഃ ॥ ൨൨ ॥
വാരുണീം മദിരാം പീത്വാ മദോന്മഥിതചേതസാമ് ।
അജാനതാമിവാന്യോന്യം ചതുഃപഞ്ചാവശേഷിതാഃ ॥ ൨൩ ॥
പ്രായേണൈതദ് ഭഗവത ഈശ്വരസ്യ വിചേഷ്ടിതമ് ।
മിഥോ നിഘ്നന്തി ഭൂതാനി ഭാവയന്തി ച യന്മിഥഃ ॥ ൨൪ ॥
ജലൌകസാം ജലേ യദ്വന്മഹാന്തോഽദന്ത്യണീയസഃ ।
ദുര്ബലാന്ബലിനോ രാജന്മഹാന്തോ ബലിനോ മിഥഃ ॥ ൨൫ ॥
ഏവം ബലിഷ്ഠൈര്യദുഭിര്മഹദ്ഭിരിതരാന് വിഭുഃ ।
യദൂന്യദുഭിരന്യോന്യം ഭൂഭാരാന് സഞ്ജഹാര ഹ ॥ ൨൬ ॥
ദേശകാലാര്ഥയുക്താനി ഹൃത്താപോപശമാനി ച ।
ഹരന്തി സ്മരതശ്ചിത്തം ഗോവിന്ദാഭിഹിതാനി മേ ॥ ൨൭ ॥
സൂത ഉവാച
ഏവം ചിന്തയതോ ജിഷ്ണോഃ കൃഷ്ണപാദസരോരുഹമ് ।
സൌഹാര്ദേനാതിഗാഢേന ശാന്താസീദ്വിമലാ മതിഃ ॥ ൨൮ ॥
വാസുദേവാങ്ഘ്ര്യനുധ്യാനപരിബൃംഹിതരംഹസാ ।
ഭക്ത്യാ നിര്മഥിതാശേഷകഷായധിഷണോഽര്ജുനഃ ॥ ൨൯ ॥
ഗീതം ഭഗവതാ ജ്ഞാനം യത് തത് സങ്ഗ്രാമമൂര്ധനി ।
കാലകര്മതമോരുദ്ധം പുനരധ്യഗമത് പ്രഭുഃ ॥ ൩൦ ॥
വിശോകോ ബ്രഹ്മസമ്പത്ത്യാ സഞ്ഛിന്നദ്വൈതസംശയഃ ।
ലീനപ്രകൃതിനൈര്ഗുണ്യാദലിങ്ഗത്വാദസമ്ഭവഃ ॥ ൩൧ ॥
നിശമ്യ ഭഗവന്മാര്ഗം സംസ്ഥാം യദുകുലസ്യ ച ।
സ്വഃപഥായ മതിം ചക്രേ നിഭൃതാത്മാ യുധിഷ്ഠിരഃ ॥ ൩൨ ॥
പൃഥാപ്യനുശ്രുത്യ ധനഞ്ജയോദിതം
നാശം യദൂനാം ഭഗവദ്ഗതിം ച താമ് ।
ഏകാന്തഭക്ത്യാ ഭഗവത്യധോക്ഷജേ
നിവേശിതാത്മോപരരാമ സംസൃതേഃ ॥ ൩൩ ॥
യയാഹരദ് ഭുവോ ഭാരം താം തനും വിജഹാവജഃ ।
കണ്ടകം കണ്ടകേനേവ ദ്വയം ചാപീശിതുഃ സമമ് ॥ ൩൪ ॥
യഥാ മത്സ്യാദിരൂപാണി ധത്തേ ജഹ്യാദ് യഥാ നടഃ ।
ഭൂഭാരഃ ക്ഷപിതോ യേന ജഹൌ തച്ച കലേവരമ് ॥ ൩൫ ॥
യദാ മുകുന്ദോ ഭഗവാനിമാം മഹീം
ജഹൌ സ്വതന്വാ ശ്രവണീയസത്കഥഃ ।
തദാഹരേവാപ്രതിബുദ്ധചേതസാ-
മഭദ്രഹേതുഃ കലിരന്വവര്തത ॥ ൩൬ ॥
യുധിഷ്ഠിരസ്തത്പരിസര്പണം ബുധഃ
പുരേ ച രാഷ്ട്രേ ച ഗൃഹേ തഥാത്മനി ।
വിഭാവ്യ ലോഭാനൃതജിഹ്മഹിംസനാ-
ദ്യധര്മചക്രം ഗമനായ പര്യധാത് ॥ ൩൭ ॥
സ്വരാട് പൌത്രം വിനയിനമാത്മനഃ സുസമം ഗുണൈഃ ।
തോയനീവ്യാഃ പതിം ഭൂമേരഭ്യഷിഞ്ചദ്ഗജാഹ്വയേ ॥ ൩൮ ॥
മഥുരായാം തഥാ വജ്രം ശൂരസേനപതിം തതഃ ।
പ്രാജാപത്യാം നിരൂപ്യേഷ്ടിമഗ്നീനപിബദീശ്വരഃ ॥ ൩൯ ॥
വിസൃജ്യ തത്ര തത് സര്വം ദുകൂലവലയാദികമ് ।
നിര്മമോ നിരഹങ്കാരഃ സഞ്ഛിന്നാശേഷബന്ധനഃ ॥ ൪൦ ॥
വാചം ജുഹാവ മനസി തത്പ്രാണ ഇതരേ ച തമ് ।
മൃത്യാവപാനം സോത്സര്ഗം തം പഞ്ചത്വേ ഹ്യജോഹവീത് ॥ ൪൧ ॥
ത്രിത്വേ ഹുത്വാ ച പഞ്ചത്വം തച്ചൈകത്വേഽജുഹോന്മുനിഃ ।
സര്വമാത്മന്യജുഹവീദ്ബ്രഹ്മണ്യാത്മാനമവ്യയേ ॥ ൪൨ ॥
ചീരവാസാ നിരാഹാരോ ബദ്ധവാങ്മുക്തമൂര്ധജഃ ।
ദര്ശയന്നാത്മനോ രൂപം ജഡോന്മത്തപിശാചവത് ।
അനവേക്ഷമാണോ നിരഗാദശൃണ്വന്ബധിരോ യഥാ ॥ ൪൩ ॥
ഉദീചീം പ്രവിവേശാശാം ഗതപൂര്വാം മഹാത്മഭിഃ ।
ഹൃദി ബ്രഹ്മ പരം ധ്യായന്നാവര്തേത യതോ ഗതഃ ॥ ൪൪ ॥
സര്വേ തമനുനിര്ജഗ്മുര്ഭ്രാതരഃ കൃതനിശ്ചയാഃ ।
കലിനാധര്മമിത്രേണ ദൃഷ്ട്വാ സ്പൃഷ്ടാഃ പ്രജാ ഭുവി ॥ ൪൫ ॥
തേ സാധുകൃതസര്വാര്ഥാ ജ്ഞാത്വാത്യന്തികമാത്മനഃ ।
മനസാ ധാരയാമാസുര്വൈകുണ്ഠചരണാമ്ബുജമ് ॥ ൪൬ ॥
തദ്ധ്യാനോദ്രിക്തയാ ഭക്ത്യാ വിശുദ്ധധിഷണാഃ പരേ ।
തസ്മിന് നാരായണപദേ ഏകാന്തമതയോ ഗതിമ് ॥ ൪൭ ॥
അവാപുര്ദുരവാപാം തേ അസദ്ഭിര്വിഷയാത്മഭിഃ ।
വിധൂതകല്മഷാ സ്ഥാനം വിരജേനാത്മനൈവ ഹി ॥ ൪൮ ॥
വിദുരോഽപി പരിത്യജ്യ പ്രഭാസേ ദേഹമാത്മനഃ ।
കൃഷ്ണാവേശേന തച്ചിത്തഃ പിതൃഭിഃ സ്വക്ഷയം യയൌ ॥ ൪൯ ॥
ദ്രൌപദീ ച തദാജ്ഞായ പതീനാമനപേക്ഷതാമ് ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി ഹ്യേകാന്തമതിരാപ തമ് ॥ ൫൦ ॥
യഃ ശ്രദ്ധയൈതദ് ഭഗവത്പ്രിയാണാം
പാണ്ഡോഃ സുതാനാമിതി സമ്പ്രയാണമ് ।
ശൃണോത്യലം സ്വസ്ത്യയനം പവിത്രം
ലബ്ധ്വാ ഹരൌ ഭക്തിമുപൈതി സിദ്ധിമ് ॥ ൫൧ ॥

Explore More