Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧.୧୫

(Srimad Bhagavatam Canto 1, Chapter 15 — Arjuna's Grief and the Pāṇḍavas' Retirement in Odia)

Vyasa

Also known as evam krsnasakha krsno bhratra rajna vikalpita

Arjuna's Grief and the Pāṇḍavas' Retirement. Śrīmad Bhāgavatam Canto 1, Chapter 15 — 51 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ସୂତ ଉଵାଚ
ଏଵଂ କୃଷ୍ଣସଖଃ କୃଷ୍ଣୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ରାଜ୍ଞା ଵିକଲ୍ପିତଃ ।
ନାନାଶଙ୍କାସ୍ପଦଂ ରୂପଂ କୃଷ୍ଣଵିଶ୍ଲେଷକର୍ଶିତଃ ॥ ୧ ॥
ଶୋକେନ ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଵଦନହୃତ୍ସରୋଜୋ ହତପ୍ରଭଃ ।
ଵିଭୁଂ ତମେଵାନୁସ୍ମରନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ପ୍ରତିଭାଷିତୁମ୍ ॥ ୨ ॥
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ସଂସ୍ତଭ୍ଯ ଶୁଚଃ ପାଣିନାମୃଜ୍ଯ ନେତ୍ରଯୋଃ ।
ପରୋକ୍ଷେଣ ସମୁନ୍ନଦ୍ଧପ୍ରଣଯୌତ୍କଣ୍ଠ୍ଯକାତରଃ ॥ ୩ ॥
ସଖ୍ଯଂ ମୈତ୍ରୀଂ ସୌହୃଦଂ ଚ ସାରଥ୍ଯାଦିଷୁ ସଂସ୍ମରନ୍ ।
ନୃପମଗ୍ରଜମିତ୍ଯାହ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ॥ ୪ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
ଵଞ୍ଚିତୋଽହଂ ମହାରାଜ ହରିଣା ବନ୍ଧୁରୂପିଣା ।
ଯେନ ମେଽପହୃତଂ ତେଜୋ ଦେଵଵିସ୍ମାପନଂ ମହତ୍ ॥ ୫ ॥
ଯସ୍ଯ କ୍ଷଣଵିଯୋଗେନ ଲୋକୋ ହ୍ଯପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ।
ଉକ୍ଥେନ ରହିତୋ ହ୍ଯେଷ ମୃତକଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଯଥା ॥ ୬ ॥
ଯତ୍ସଂଶ୍ରଯାଦ୍ ଦ୍ରୁପଦଗେହମୁପାଗତାନାଂ
ରାଜ୍ଞାଂ ସ୍ଵଯଂଵରମୁଖେ ସ୍ମରଦୁର୍ମଦାନାମ୍ ।
ତେଜୋ ହୃତଂ ଖଲୁ ମଯାଭିହତଶ୍ଚ ମତ୍ସ୍ଯଃ
ସଜ୍ଜୀକୃତେନ ଧନୁଷାଧିଗତା ଚ କୃଷ୍ଣା ॥ ୭ ॥
ଯତ୍ସନ୍ନିଧାଵହମୁ ଖାଂଡଵମଗ୍ନଯେଽଦା-
ମିନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ସାମରଗଣଂ ତରସା ଵିଜିତ୍ଯ ।
ଲବ୍ଧା ସଭା ମଯକୃତାଦ୍ଭୁତଶିଲ୍ପମାଯା
ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋଽହରନ୍ନୃପତଯୋ ବଲିମଧ୍ଵରେ ତେ ॥ ୮ ॥
ଯତ୍ତେଜସା ନୃପଶିରୋଽଙ୍ଘ୍ରିମହନ୍ମଖାର୍ଥମ୍
ଆର୍ଯୋଽନୁଜସ୍ତଵ ଗଜାଯୁତସତ୍ତ୍ଵଵୀର୍ଯଃ ।
ତେନାହୃତାଃ ପ୍ରମଥନାଥମଖାଯ ଭୂପା
ଯନ୍ମୋଚିତାସ୍ତଦନଯନ୍ବଲିମଧ୍ଵରେ ତେ ॥ ୯ ॥
ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତଵାଧିମଖକ୍ଲୃପ୍ତମହାଭିଷେକ-
ଶ୍ଲାଘିଷ୍ଠଚାରୁକବରଂ କିତଵୈଃ ସଭାଯାମ୍ ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଵିକୀର୍ଯ ପଦଯୋଃ ପତିତାଶ୍ରୁମୁଖ୍ଯା
ଯସ୍ତତ୍ସ୍ତ୍ରିଯୋଽକୃତହତେଶଵିମୁକ୍ତକେଶାଃ ॥ ୧୦ ॥
ଯୋ ନୋ ଜୁଗୋପ ଵନ ଏତ୍ଯ ଦୁରନ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍
ଦୁର୍ଵାସସୋଽରିରଚିତାଦଯୁତାଗ୍ରଭୁଗ୍ ଯଃ ।
ଶାକାନ୍ନଶିଷ୍ଟମୁପଯୁଜ୍ଯ ଯତସ୍ତ୍ରିଲୋକୀଂ
ତୃପ୍ତାମମଂସ୍ତ ସଲିଲେ ଵିନିମଗ୍ନସଙ୍ଘଃ ॥ ୧୧ ॥
ଯତ୍ତେଜସାଥ ଭଗଵାନ୍ ଯୁଧି ଶୂଲପାଣି-
ର୍ଵିସ୍ମାପିତଃ ସଗିରିଜୋଽସ୍ତ୍ରମଦାନ୍ନିଜଂ ମେ ।
ଅନ୍ଯେଽପି ଚାହମମୁନୈଵ କଲେଵରେଣ
ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଭଵନେ ମହଦାସନାର୍ଧମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ତତ୍ରୈଵ ମେ ଵିହରତୋ ଭୁଜଦଣ୍ଡଯୁଗ୍ମଂ
ଗାଣ୍ଡୀଵଲକ୍ଷଣମରାତିଵଧାଯ ଦେଵାଃ ।
ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ଶ୍ରିତା ଯଦନୁଭାଵିତମାଜମୀଢ
ତେନାହମଦ୍ଯ ମୁଷିତଃ ପୁରୁଷେଣ ଭୂମ୍ନା ॥ ୧୩ ॥
ଯଦ୍ବାନ୍ଧଵଃ କୁରୁବଲାବ୍ଧିମନନ୍ତପାର-
ମେକୋ ରଥେନ ତତରେଽହମତୀର୍ଯସତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ଯାହୃତଂ ବହୁ ଧନଂ ଚ ମଯା ପରେଷାଂ
ତେଜାସ୍ପଦଂ ମଣିମଯଂ ଚ ହୃତଂ ଶିରୋଭ୍ଯଃ ॥ ୧୪ ॥
ଯୋ ଭୀଷ୍ମକର୍ଣଗୁରୁଶଲ୍ଯଚମୂଷ୍ଵଦଭ୍ର-
ରାଜନ୍ଯଵର୍ଯରଥମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତାସୁ ।
ଅଗ୍ରେଚରୋ ମମ ଵିଭୋ ରଥଯୂଥପାନା-
ମାଯୁର୍ମନାଂସି ଚ ଦୃଶା ସହ ଓଜ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଯଦ୍ଦୋଃଷୁ ମା ପ୍ରଣିହିତଂ ଗୁରୁଭୀଷ୍ମକର୍ଣ-
ନପ୍ତୃତ୍ରିଗର୍ତଶଲ୍ଯସୈନ୍ଧଵବାହ୍ଲିକାଦ୍ଯୈଃ ।
ଅସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯମୋଘମହିମାନି ନିରୂପିତାନି
ନୋପସ୍ପୃଶୁର୍ନୃହରିଦାସମିଵାସୁରାଣି ॥ ୧୬ ॥
ସୌତ୍ଯେ ଵୃତଃ କୁମତିନାତ୍ମଦ ଈଶ୍ଵରୋ ମେ
ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମମଭଵାଯ ଭଜନ୍ତି ଭଵ୍ଯାଃ ।
ମାଂ ଶ୍ରାନ୍ତଵାହମରଯୋ ରଥିନୋ ଭୁଵିଷ୍ଠଂ
ନ ପ୍ରାହରନ୍ ଯଦନୁଭାଵନିରସ୍ତଚିତ୍ତାଃ ॥ ୧୭ ॥
ନର୍ମାଣ୍ଯୁଦାରରୁଚିରସ୍ମିତଶୋଭିତାନି ହେ ପାର୍ଥ ହେଽର୍ଜୁନ ସଖେ କୁରୁନନ୍ଦନେତି ।
ସଞ୍ଜଲ୍ପିତାନି ନରଦେଵ ହୃଦିସ୍ପୃଶାନି ସ୍ମର୍ତୁର୍ଲୁଠନ୍ତି ହୃଦଯଂ ମମ ମାଧଵସ୍ଯ ॥ ୧୮ ॥
ଶଯ୍ଯାସନାଟନଵିକତ୍ଥନଭୋଜନାଦି ଷ୍ଵୈକ୍ଯାଦ୍ଵଯସ୍ଯ ଋତଵାନିତି ଵିପ୍ରଲବ୍ଧଃ ।
ସଖ୍ଯୁଃ ସଖେଵ ପିତୃଵତ୍ତନଯସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ସେହେ ମହାନ୍ମହିତଯା କୁମତେରଘଂ ମେ ॥ ୧୯ ॥
ସୋଽହଂ ନୃପେନ୍ଦ୍ର ରହିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମେନ
ସଖ୍ଯା ପ୍ରିଯେଣ ସୁହୃଦା ହୃଦଯେନ ଶୂନ୍ଯଃ ।
ଅଧ୍ଵନ୍ଯୁରୁକ୍ରମପରିଗ୍ରହମଙ୍ଗ ରକ୍ଷନ୍
ଗୋପୈରସଦ୍ଭିରବଲେଵ ଵିନିର୍ଜିତୋଽସ୍ମି ॥ ୨୦ ॥
ତଦ୍ଵୈ ଧନୁସ୍ତ ଇଷଵଃ ସ ରଥୋ ହଯାସ୍ତେ
ସୋଽହଂ ରଥୀ ନୃପତଯୋ ଯତ ଆନମନ୍ତି ।
ସର୍ଵଂ କ୍ଷଣେନ ତଦଭୂଦସଦୀଶରିକ୍ତଂ
ଭସ୍ମନ୍ହୁତଂ କୁହକରାଦ୍ଧମିଵୋପ୍ତମୂଷ୍ଯାମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯାନୁପୃଷ୍ଟାନାଂ ସୁହୃଦାଂ ନଃ ସୁହୃତ୍ପୁରେ ।
ଵିପ୍ରଶାପଵିମୂଢାନାଂ ନିଘ୍ନତାଂ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ମିଥଃ ॥ ୨୨ ॥
ଵାରୁଣୀଂ ମଦିରାଂ ପୀତ୍ଵା ମଦୋନ୍ମଥିତଚେତସାମ୍ ।
ଅଜାନତାମିଵାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଵଶେଷିତାଃ ॥ ୨୩ ॥
ପ୍ରାଯେଣୈତଦ୍ ଭଗଵତ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।
ମିଥୋ ନିଘ୍ନନ୍ତି ଭୂତାନି ଭାଵଯନ୍ତି ଚ ଯନ୍ମିଥଃ ॥ ୨୪ ॥
ଜଲୌକସାଂ ଜଲେ ଯଦ୍ଵନ୍ମହାନ୍ତୋଽଦନ୍ତ୍ଯଣୀଯସଃ ।
ଦୁର୍ବଲାନ୍ବଲିନୋ ରାଜନ୍ମହାନ୍ତୋ ବଲିନୋ ମିଥଃ ॥ ୨୫ ॥
ଏଵଂ ବଲିଷ୍ଠୈର୍ଯଦୁଭିର୍ମହଦ୍ଭିରିତରାନ୍ ଵିଭୁଃ ।
ଯଦୂନ୍ଯଦୁଭିରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭୂଭାରାନ୍ ସଞ୍ଜହାର ହ ॥ ୨୬ ॥
ଦେଶକାଲାର୍ଥଯୁକ୍ତାନି ହୃତ୍ତାପୋପଶମାନି ଚ ।
ହରନ୍ତି ସ୍ମରତଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଗୋଵିନ୍ଦାଭିହିତାନି ମେ ॥ ୨୭ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯତୋ ଜିଷ୍ଣୋଃ କୃଷ୍ଣପାଦସରୋରୁହମ୍ ।
ସୌହାର୍ଦେନାତିଗାଢେନ ଶାନ୍ତାସୀଦ୍ଵିମଲା ମତିଃ ॥ ୨୮ ॥
ଵାସୁଦେଵାଙ୍ଘ୍ର୍ଯନୁଧ୍ଯାନପରିବୃଂହିତରଂହସା ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ନିର୍ମଥିତାଶେଷକଷାଯଧିଷଣୋଽର୍ଜୁନଃ ॥ ୨୯ ॥
ଗୀତଂ ଭଗଵତା ଜ୍ଞାନଂ ଯତ୍ ତତ୍ ସଙ୍ଗ୍ରାମମୂର୍ଧନି ।
କାଲକର୍ମତମୋରୁଦ୍ଧଂ ପୁନରଧ୍ଯଗମତ୍ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩୦ ॥
ଵିଶୋକୋ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ସଞ୍ଛିନ୍ନଦ୍ଵୈତସଂଶଯଃ ।
ଲୀନପ୍ରକୃତିନୈର୍ଗୁଣ୍ଯାଦଲିଙ୍ଗତ୍ଵାଦସମ୍ଭଵଃ ॥ ୩୧ ॥
ନିଶମ୍ଯ ଭଗଵନ୍ମାର୍ଗଂ ସଂସ୍ଥାଂ ଯଦୁକୁଲସ୍ଯ ଚ ।
ସ୍ଵଃପଥାଯ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ନିଭୃତାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ॥ ୩୨ ॥
ପୃଥାପ୍ଯନୁଶ୍ରୁତ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯୋଦିତଂ
ନାଶଂ ଯଦୂନାଂ ଭଗଵଦ୍ଗତିଂ ଚ ତାମ୍ ।
ଏକାନ୍ତଭକ୍ତ୍ଯା ଭଗଵତ୍ଯଧୋକ୍ଷଜେ
ନିଵେଶିତାତ୍ମୋପରରାମ ସଂସୃତେଃ ॥ ୩୩ ॥
ଯଯାହରଦ୍ ଭୁଵୋ ଭାରଂ ତାଂ ତନୁଂ ଵିଜହାଵଜଃ ।
କଣ୍ଟକଂ କଣ୍ଟକେନେଵ ଦ୍ଵଯଂ ଚାପୀଶିତୁଃ ସମମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଯଥା ମତ୍ସ୍ଯାଦିରୂପାଣି ଧତ୍ତେ ଜହ୍ଯାଦ୍ ଯଥା ନଟଃ ।
ଭୂଭାରଃ କ୍ଷପିତୋ ଯେନ ଜହୌ ତଚ୍ଚ କଲେଵରମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଯଦା ମୁକୁନ୍ଦୋ ଭଗଵାନିମାଂ ମହୀଂ
ଜହୌ ସ୍ଵତନ୍ଵା ଶ୍ରଵଣୀଯସତ୍କଥଃ ।
ତଦାହରେଵାପ୍ରତିବୁଦ୍ଧଚେତସା-
ମଭଦ୍ରହେତୁଃ କଲିରନ୍ଵଵର୍ତତ ॥ ୩୬ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତତ୍ପରିସର୍ପଣଂ ବୁଧଃ
ପୁରେ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଚ ଗୃହେ ତଥାତ୍ମନି ।
ଵିଭାଵ୍ଯ ଲୋଭାନୃତଜିହ୍ମହିଂସନା-
ଦ୍ଯଧର୍ମଚକ୍ରଂ ଗମନାଯ ପର୍ଯଧାତ୍ ॥ ୩୭ ॥
ସ୍ଵରାଟ୍ ପୌତ୍ରଂ ଵିନଯିନମାତ୍ମନଃ ସୁସମଂ ଗୁଣୈଃ ।
ତୋଯନୀଵ୍ଯାଃ ପତିଂ ଭୂମେରଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ଗଜାହ୍ଵଯେ ॥ ୩୮ ॥
ମଥୁରାଯାଂ ତଥା ଵଜ୍ରଂ ଶୂରସେନପତିଂ ତତଃ ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଂ ନିରୂପ୍ଯେଷ୍ଟିମଗ୍ନୀନପିବଦୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୩୯ ॥
ଵିସୃଜ୍ଯ ତତ୍ର ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଦୁକୂଲଵଲଯାଦିକମ୍ ।
ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କାରଃ ସଞ୍ଛିନ୍ନାଶେଷବନ୍ଧନଃ ॥ ୪୦ ॥
ଵାଚଂ ଜୁହାଵ ମନସି ତତ୍ପ୍ରାଣ ଇତରେ ଚ ତମ୍ ।
ମୃତ୍ଯାଵପାନଂ ସୋତ୍ସର୍ଗଂ ତଂ ପଞ୍ଚତ୍ଵେ ହ୍ଯଜୋହଵୀତ୍ ॥ ୪୧ ॥
ତ୍ରିତ୍ଵେ ହୁତ୍ଵା ଚ ପଞ୍ଚତ୍ଵଂ ତଚ୍ଚୈକତ୍ଵେଽଜୁହୋନ୍ମୁନିଃ ।
ସର୍ଵମାତ୍ମନ୍ଯଜୁହଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯେ ॥ ୪୨ ॥
ଚୀରଵାସା ନିରାହାରୋ ବଦ୍ଧଵାଙ୍ମୁକ୍ତମୂର୍ଧଜଃ ।
ଦର୍ଶଯନ୍ନାତ୍ମନୋ ରୂପଂ ଜଡୋନ୍ମତ୍ତପିଶାଚଵତ୍ ।
ଅନଵେକ୍ଷମାଣୋ ନିରଗାଦଶୃଣ୍ଵନ୍ବଧିରୋ ଯଥା ॥ ୪୩ ॥
ଉଦୀଚୀଂ ପ୍ରଵିଵେଶାଶାଂ ଗତପୂର୍ଵାଂ ମହାତ୍ମଭିଃ ।
ହୃଦି ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ନାଵର୍ତେତ ଯତୋ ଗତଃ ॥ ୪୪ ॥
ସର୍ଵେ ତମନୁନିର୍ଜଗ୍ମୁର୍ଭ୍ରାତରଃ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ ।
କଲିନାଧର୍ମମିତ୍ରେଣ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜା ଭୁଵି ॥ ୪୫ ॥
ତେ ସାଧୁକୃତସର୍ଵାର୍ଥା ଜ୍ଞାତ୍ଵାତ୍ଯନ୍ତିକମାତ୍ମନଃ ।
ମନସା ଧାରଯାମାସୁର୍ଵୈକୁଣ୍ଠଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ତଦ୍ଧ୍ଯାନୋଦ୍ରିକ୍ତଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଶୁଦ୍ଧଧିଷଣାଃ ପରେ ।
ତସ୍ମିନ୍ ନାରାଯଣପଦେ ଏକାନ୍ତମତଯୋ ଗତିମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ଅଵାପୁର୍ଦୁରଵାପାଂ ତେ ଅସଦ୍ଭିର୍ଵିଷଯାତ୍ମଭିଃ ।
ଵିଧୂତକଲ୍ମଷା ସ୍ଥାନଂ ଵିରଜେନାତ୍ମନୈଵ ହି ॥ ୪୮ ॥
ଵିଦୁରୋଽପି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଭାସେ ଦେହମାତ୍ମନଃ ।
କୃଷ୍ଣାଵେଶେନ ତଚ୍ଚିତ୍ତଃ ପିତୃଭିଃ ସ୍ଵକ୍ଷଯଂ ଯଯୌ ॥ ୪୯ ॥
ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ତଦାଜ୍ଞାଯ ପତୀନାମନପେକ୍ଷତାମ୍ ।
ଵାସୁଦେଵେ ଭଗଵତି ହ୍ଯେକାନ୍ତମତିରାପ ତମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୈତଦ୍ ଭଗଵତ୍ପ୍ରିଯାଣାଂ
ପାଣ୍ଡୋଃ ସୁତାନାମିତି ସମ୍ପ୍ରଯାଣମ୍ ।
ଶୃଣୋତ୍ଯଲଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ପଵିତ୍ରଂ
ଲବ୍ଧ୍ଵା ହରୌ ଭକ୍ତିମୁପୈତି ସିଦ୍ଧିମ୍ ॥ ୫୧ ॥

Explore More