ଶୌନକ ଉଵାଚ
ନିର୍ଗତେ ନାରଦେ ସୂତ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣଃ ।
ଶ୍ରୁତଵାଂସ୍ତଦଭିପ୍ରେତଂ ତତଃ କିମକରୋଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୧ ॥
ନିର୍ଗତେ ନାରଦେ ସୂତ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣଃ ।
ଶ୍ରୁତଵାଂସ୍ତଦଭିପ୍ରେତଂ ତତଃ କିମକରୋଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୧ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ବ୍ରହ୍ମନଦ୍ଯାଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯାମାଶ୍ରମଃ ପଶ୍ଚିମେ ତଟେ ।
ଶମ୍ଯାପ୍ରାସ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତ ଋଷୀଣାଂ ସତ୍ରଵର୍ଧନଃ ॥ ୨ ॥
ବ୍ରହ୍ମନଦ୍ଯାଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯାମାଶ୍ରମଃ ପଶ୍ଚିମେ ତଟେ ।
ଶମ୍ଯାପ୍ରାସ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତ ଋଷୀଣାଂ ସତ୍ରଵର୍ଧନଃ ॥ ୨ ॥
ତସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵ ଆଶ୍ରମେ ଵ୍ଯାସୋ ବଦରୀଷଣ୍ଡମଣ୍ଡିତେ ।
ଆସୀନୋଽପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ପ୍ରଣିଦଧ୍ଯୌ ମନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୩ ॥
ଆସୀନୋଽପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ପ୍ରଣିଦଧ୍ଯୌ ମନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୩ ॥
ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ମନସି ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରଣିହିତେଽମଲେ ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ପୁରୁଷଂ ପୂର୍ଣଂ ମାଯାଂ ଚ ତଦପାଶ୍ରଯମ୍ ॥ ୪ ॥
ଅପଶ୍ଯତ୍ପୁରୁଷଂ ପୂର୍ଣଂ ମାଯାଂ ଚ ତଦପାଶ୍ରଯମ୍ ॥ ୪ ॥
ଯଯା ସମ୍ମୋହିତୋ ଜୀଵ ଆତ୍ମାନଂ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକମ୍ ।
ପରୋଽପି ମନୁତେଽନର୍ଥଂ ତତ୍କୃତଂ ଚାଭିପଦ୍ଯତେ ॥ ୫ ॥
ପରୋଽପି ମନୁତେଽନର୍ଥଂ ତତ୍କୃତଂ ଚାଭିପଦ୍ଯତେ ॥ ୫ ॥
ଅନର୍ଥୋପଶମଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗମଧୋକ୍ଷଜେ ।
ଲୋକସ୍ଯାଜାନତୋ ଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ସାତ୍ଵତସଂହିତାମ୍ ॥ ୬ ॥
ଲୋକସ୍ଯାଜାନତୋ ଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ସାତ୍ଵତସଂହିତାମ୍ ॥ ୬ ॥
ଯସ୍ଯାଂ ଵୈ ଶ୍ରୂଯମାଣାଯାଂ କୃଷ୍ଣେ ପରମପୂରୁଷେ ।
ଭକ୍ତିରୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ପୁଂସଃ ଶୋକମୋହଭଯାପହା ॥ ୭ ॥
ଭକ୍ତିରୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ପୁଂସଃ ଶୋକମୋହଭଯାପହା ॥ ୭ ॥
ସ ସଂହିତାଂ ଭାଗଵତୀଂ କୃତ୍ଵାନୁକ୍ରମ୍ଯ ଚାତ୍ମଜମ୍ ।
ଶୁକମଧ୍ଯାପଯାମାସ ନିଵୃତ୍ତିନିରତଂ ମୁନିଃ ॥ ୮ ॥
ଶୁକମଧ୍ଯାପଯାମାସ ନିଵୃତ୍ତିନିରତଂ ମୁନିଃ ॥ ୮ ॥
ଶୌନକ ଉଵାଚ
ସ ଵୈ ନିଵୃତ୍ତିନିରତଃ ସର୍ଵତ୍ରୋପେକ୍ଷକୋ ମୁନିଃ ।
କସ୍ଯ ଵା ବୃହତୀମେତାମାତ୍ମାରାମଃ ସମଭ୍ଯସତ୍ ॥ ୯ ॥
ସ ଵୈ ନିଵୃତ୍ତିନିରତଃ ସର୍ଵତ୍ରୋପେକ୍ଷକୋ ମୁନିଃ ।
କସ୍ଯ ଵା ବୃହତୀମେତାମାତ୍ମାରାମଃ ସମଭ୍ଯସତ୍ ॥ ୯ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଆତ୍ମାରାମାଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥା ଅପ୍ଯୁରୁକ୍ରମେ ।
କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯହୈତୁକୀଂ ଭକ୍ତିମିତ୍ଥମ୍ଭୂତଗୁଣୋ ହରିଃ ॥ ୧୦ ॥
ଆତ୍ମାରାମାଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥା ଅପ୍ଯୁରୁକ୍ରମେ ।
କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯହୈତୁକୀଂ ଭକ୍ତିମିତ୍ଥମ୍ଭୂତଗୁଣୋ ହରିଃ ॥ ୧୦ ॥
ହରେର୍ଗୁଣାକ୍ଷିପ୍ତମତିର୍ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣିଃ ।
ଅଧ୍ଯଗାନ୍ମହଦାଖ୍ଯାନଂ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଜନପ୍ରିଯଃ ॥ ୧୧ ॥
ଅଧ୍ଯଗାନ୍ମହଦାଖ୍ଯାନଂ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଜନପ୍ରିଯଃ ॥ ୧୧ ॥
ପରୀକ୍ଷିତୋଽଥ ରାଜର୍ଷେର୍ଜନ୍ମକର୍ମଵିଲାପନମ୍ ।
ସଂସ୍ଥାଂ ଚ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କୃଷ୍ଣକଥୋଦଯମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ସଂସ୍ଥାଂ ଚ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କୃଷ୍ଣକଥୋଦଯମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଯଦା ମୃଧେ କୌରଵସୃଞ୍ଜଯାନାଂ
ଵୀରେଷ୍ଵଥୋ ଵୀରଗତିଂ ଗତେଷୁ ।
ଵୃକୋଦରାଵିଦ୍ଧଗଦାଭିମର୍ଶ-
ଭଗ୍ନୋରୁଦଣ୍ଡେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରେ ॥ ୧୩ ॥
ଵୀରେଷ୍ଵଥୋ ଵୀରଗତିଂ ଗତେଷୁ ।
ଵୃକୋଦରାଵିଦ୍ଧଗଦାଭିମର୍ଶ-
ଭଗ୍ନୋରୁଦଣ୍ଡେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରେ ॥ ୧୩ ॥
ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯଂ ଦ୍ରୌଣିରିତି ସ୍ମ ପଶ୍ଯନ୍
କୃଷ୍ଣାସୁତାନାଂ ସ୍ଵପତାଂ ଶିରାଂସି ।
ଉପାହରଦ୍ଵିପ୍ରିଯମେଵ ତସ୍ଯ
ଜୁଗୁପ୍ସିତଂ କର୍ମ ଵିଗର୍ହଯନ୍ତି ॥ ୧୪ ॥
କୃଷ୍ଣାସୁତାନାଂ ସ୍ଵପତାଂ ଶିରାଂସି ।
ଉପାହରଦ୍ଵିପ୍ରିଯମେଵ ତସ୍ଯ
ଜୁଗୁପ୍ସିତଂ କର୍ମ ଵିଗର୍ହଯନ୍ତି ॥ ୧୪ ॥
ମାତା ଶିଶୂନାଂ ନିଧନଂ ସୁତାନାଂ
ନିଶମ୍ଯ ଘୋରଂ ପରିତପ୍ଯମାନା ।
ତଦାରୁଦଦ୍ଵାଷ୍ପକଲାକୁଲାକ୍ଷୀ
ତାଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ନାହ କିରୀଟମାଲୀ ॥ ୧୫ ॥
ନିଶମ୍ଯ ଘୋରଂ ପରିତପ୍ଯମାନା ।
ତଦାରୁଦଦ୍ଵାଷ୍ପକଲାକୁଲାକ୍ଷୀ
ତାଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ନାହ କିରୀଟମାଲୀ ॥ ୧୫ ॥
ତଦା ଶୁଚସ୍ତେ ପ୍ରମୃଜାମି ଭଦ୍ରେ
ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୋଃ ଶିର ଆତତାଯିନଃ ।
ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତୈର୍ଵିଶିଖୈରୁପାହରେ
ତ୍ଵାକ୍ରମ୍ଯ ଯତ୍ସ୍ନାସ୍ଯସି ଦଗ୍ଧପୁତ୍ରା ॥ ୧୬ ॥
ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୋଃ ଶିର ଆତତାଯିନଃ ।
ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତୈର୍ଵିଶିଖୈରୁପାହରେ
ତ୍ଵାକ୍ରମ୍ଯ ଯତ୍ସ୍ନାସ୍ଯସି ଦଗ୍ଧପୁତ୍ରା ॥ ୧୬ ॥
ଇତି ପ୍ରିଯାଂ ଵଲ୍ଗୁଵିଚିତ୍ରଜଲ୍ପୈଃ
ସ ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵାଚ୍ଯୁତମିତ୍ରସୂତଃ ।
ଅନ୍ଵାଦ୍ରଵଦ୍ଦଂଶିତ ଉଗ୍ରଧନ୍ଵା
କପିଧ୍ଵଜୋ ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ରଥେନ ॥ ୧୭ ॥
ସ ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵାଚ୍ଯୁତମିତ୍ରସୂତଃ ।
ଅନ୍ଵାଦ୍ରଵଦ୍ଦଂଶିତ ଉଗ୍ରଧନ୍ଵା
କପିଧ୍ଵଜୋ ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ରଥେନ ॥ ୧୭ ॥
ତମାପତନ୍ତଂ ସ ଵିଲକ୍ଷ୍ଯ ଦୂରାତ୍
କୁମାରହୋଦ୍ଵିଗ୍ନମନା ରଥେନ ।
ପରାଦ୍ରଵତ୍ପ୍ରାଣପରୀପ୍ସୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ
ଯାଵଦ୍ଗମଂ ରୁଦ୍ରଭଯାଦ୍ଯଥା କଃ ॥ ୧୮ ॥
କୁମାରହୋଦ୍ଵିଗ୍ନମନା ରଥେନ ।
ପରାଦ୍ରଵତ୍ପ୍ରାଣପରୀପ୍ସୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ
ଯାଵଦ୍ଗମଂ ରୁଦ୍ରଭଯାଦ୍ଯଥା କଃ ॥ ୧୮ ॥
ଯଦାଶରଣମାତ୍ମାନମୈକ୍ଷତ ଶ୍ରାନ୍ତଵାଜିନମ୍ ।
ଅସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଶିରୋ ମେନେ ଆତ୍ମତ୍ରାଣଂ ଦ୍ଵିଜାତ୍ମଜଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଶିରୋ ମେନେ ଆତ୍ମତ୍ରାଣଂ ଦ୍ଵିଜାତ୍ମଜଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅଥୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସଲିଲଂ ସନ୍ଦଧେ ତତ୍ସମାହିତଃ ।
ଅଜାନନ୍ନପି ସଂହାରଂ ପ୍ରାଣକୃଚ୍ଛ୍ର ଉପସ୍ଥିତେ ॥ ୨୦ ॥
ଅଜାନନ୍ନପି ସଂହାରଂ ପ୍ରାଣକୃଚ୍ଛ୍ର ଉପସ୍ଥିତେ ॥ ୨୦ ॥
ତତଃ ପ୍ରାଦୁଷ୍କୃତଂ ତେଜଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡଂ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍ ।
ପ୍ରାଣାପଦମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ହ ॥ ୨୧ ॥
ପ୍ରାଣାପଦମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ହ ॥ ୨୧ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଉଵାଚ
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାବାହୋ ଭକ୍ତାନାମଭଯଙ୍କର ।
ତ୍ଵମେକୋ ଦହ୍ଯମାନାନାମପଵର୍ଗୋଽସି ସଂସୃତେଃ ॥ ୨୨ ॥
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାବାହୋ ଭକ୍ତାନାମଭଯଙ୍କର ।
ତ୍ଵମେକୋ ଦହ୍ଯମାନାନାମପଵର୍ଗୋଽସି ସଂସୃତେଃ ॥ ୨୨ ॥
ତ୍ଵମାଦ୍ଯଃ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷାଦୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ ।
ମାଯାଂ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା କୈଵଲ୍ଯେ ସ୍ଥିତ ଆତ୍ମନି ॥ ୨୩ ॥
ମାଯାଂ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା କୈଵଲ୍ଯେ ସ୍ଥିତ ଆତ୍ମନି ॥ ୨୩ ॥
ସ ଏଵ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ମାଯାମୋହିତଚେତସଃ ।
ଵିଧତ୍ସେ ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଶ୍ରେଯୋ ଧର୍ମାଦିଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଵିଧତ୍ସେ ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଶ୍ରେଯୋ ଧର୍ମାଦିଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ତଥାଯଂ ଚାଵତାରସ୍ତେ ଭୁଵୋ ଭାରଜିହୀର୍ଷଯା ।
ସ୍ଵାନାଂ ଚାନନ୍ଯଭାଵାନାମନୁଧ୍ଯାନାଯ ଚାସକୃତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ସ୍ଵାନାଂ ଚାନନ୍ଯଭାଵାନାମନୁଧ୍ଯାନାଯ ଚାସକୃତ୍ ॥ ୨୫ ॥
କିମିଦଂ ସ୍ଵିତ୍କୁତୋ ଵେତି ଦେଵଦେଵ ନ ଵେଦ୍ମ୍ଯହମ୍ ।
ସର୍ଵତୋମୁଖମାଯାତି ତେଜଃ ପରମଦାରୁଣମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସର୍ଵତୋମୁଖମାଯାତି ତେଜଃ ପରମଦାରୁଣମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଵେତ୍ଥେଦଂ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍ ।
ନୈଵାସୌ ଵେଦ ସଂହାରଂ ପ୍ରାଣବାଧ ଉପସ୍ଥିତେ ॥ ୨୭ ॥
ଵେତ୍ଥେଦଂ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍ ।
ନୈଵାସୌ ଵେଦ ସଂହାରଂ ପ୍ରାଣବାଧ ଉପସ୍ଥିତେ ॥ ୨୭ ॥
ନ ହ୍ଯସ୍ଯାନ୍ଯତମଂ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯଵକର୍ଶନମ୍ ।
ଜହ୍ଯସ୍ତ୍ରତେଜ ଉନ୍ନଦ୍ଧମସ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରତେଜସା ॥ ୨୮ ॥
ଜହ୍ଯସ୍ତ୍ରତେଜ ଉନ୍ନଦ୍ଧମସ୍ତ୍ରଜ୍ଞୋ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରତେଜସା ॥ ୨୮ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଫାଲ୍ଗୁନଃ ପରଵୀରହା ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାପସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଂ ବ୍ରାହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସନ୍ଦଧେ ॥ ୨୯ ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଫାଲ୍ଗୁନଃ ପରଵୀରହା ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାପସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଂ ବ୍ରାହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସନ୍ଦଧେ ॥ ୨୯ ॥
ସଂହତ୍ଯାନ୍ଯୋନ୍ଯମୁଭଯୋସ୍ତେଜସୀ ଶରସଂଵୃତେ ।
ଆଵୃତ୍ଯ ରୋଦସୀ ଖଂ ଚ ଵଵୃଧାତେଽର୍କଵହ୍ନିଵତ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଆଵୃତ୍ଯ ରୋଦସୀ ଖଂ ଚ ଵଵୃଧାତେଽର୍କଵହ୍ନିଵତ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ତ୍ରତେଜସ୍ତୁ ତଯୋସ୍ତ୍ରୀଲ୍ଲୋକାନ୍ ପ୍ରଦହନ୍ମହତ୍ ।
ଦହ୍ଯମାନାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସାଂଵର୍ତକମମଂସତ ॥ ୩୧ ॥
ଦହ୍ଯମାନାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସାଂଵର୍ତକମମଂସତ ॥ ୩୧ ॥
ପ୍ରଜୋପଦ୍ରଵମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଲୋକଵ୍ଯତିକରଂ ଚ ତମ୍ ।
ମତଂ ଚ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଞ୍ଜହାରାର୍ଜୁନୋ ଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ମତଂ ଚ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସଞ୍ଜହାରାର୍ଜୁନୋ ଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ତତ ଆସାଦ୍ଯ ତରସା ଦାରୁଣଂ ଗୌତମୀସୁତମ୍ ।
ବବନ୍ଧାମର୍ଷତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ପଶୁଂ ରଶନଯା ଯଥା ॥ ୩୩ ॥
ବବନ୍ଧାମର୍ଷତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ପଶୁଂ ରଶନଯା ଯଥା ॥ ୩୩ ॥
ଶିବିରାଯ ନିନୀଷନ୍ତଂ ରଜ୍ଜ୍ଵା ବଦ୍ଧ୍ଵା ରିପୁଂ ବଲାତ୍ ।
ପ୍ରାହାର୍ଜୁନଂ ପ୍ରକୁପିତୋ ଭଗଵାନମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୪ ॥
ପ୍ରାହାର୍ଜୁନଂ ପ୍ରକୁପିତୋ ଭଗଵାନମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୪ ॥
ମୈନଂ ପାର୍ଥାର୍ହସି ତ୍ରାତୁଂ ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁମିମଂ ଜହି ।
ଯୋଽସାଵନାଗସଃ ସୁପ୍ତାନଵଧୀନ୍ନିଶି ବାଲକାନ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଯୋଽସାଵନାଗସଃ ସୁପ୍ତାନଵଧୀନ୍ନିଶି ବାଲକାନ୍ ॥ ୩୫ ॥
ମତ୍ତଂ ପ୍ରମତ୍ତମୁନ୍ମତ୍ତଂ ସୁପ୍ତଂ ବାଲଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଜଡମ୍ ।
ପ୍ରପନ୍ନଂ ଵିରଥଂ ଭୀତଂ ନ ରିପୁଂ ହନ୍ତି ଧର୍ମଵିତ୍ ॥ ୩୬ ॥
ପ୍ରପନ୍ନଂ ଵିରଥଂ ଭୀତଂ ନ ରିପୁଂ ହନ୍ତି ଧର୍ମଵିତ୍ ॥ ୩୬ ॥
ସ୍ଵପ୍ରାଣାନ୍ ଯଃ ପରପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରପୁଷ୍ଣାତ୍ଯଘୃଣଃ ଖଲଃ ।
ତଦ୍ଵଧସ୍ତସ୍ଯ ହି ଶ୍ରେଯୋ ଯଦ୍ଦୋଷାଦ୍ଯାତ୍ଯଧଃ ପୁମାନ୍ ॥ ୩୭ ॥
ତଦ୍ଵଧସ୍ତସ୍ଯ ହି ଶ୍ରେଯୋ ଯଦ୍ଦୋଷାଦ୍ଯାତ୍ଯଧଃ ପୁମାନ୍ ॥ ୩୭ ॥
ପ୍ରତିଶ୍ରୁତଂ ଚ ଭଵତା ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୈ ଶୃଣ୍ଵତୋ ମମ ।
ଆହରିଷ୍ଯେ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ତେ ମାନିନି ପୁତ୍ରହା ॥ ୩୮ ॥
ଆହରିଷ୍ଯେ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ତେ ମାନିନି ପୁତ୍ରହା ॥ ୩୮ ॥
ତଦସୌ ଵଧ୍ଯତାଂ ପାପ ଆତତାଯ୍ଯାତ୍ମବନ୍ଧୁହା ।
ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ଵିପ୍ରିଯଂ ଵୀର କୃତଵାନ୍ କୁଲପାଂସନଃ ॥ ୩୯ ॥
ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ଵିପ୍ରିଯଂ ଵୀର କୃତଵାନ୍ କୁଲପାଂସନଃ ॥ ୩୯ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ପରୀକ୍ଷତା ଧର୍ମଂ ପାର୍ଥଃ କୃଷ୍ଣେନ ଚୋଦିତଃ ।
ନୈଚ୍ଛଦ୍ଧନ୍ତୁଂ ଗୁରୁସୁତଂ ଯଦ୍ଯପ୍ଯାତ୍ମହନଂ ମହାନ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଏଵଂ ପରୀକ୍ଷତା ଧର୍ମଂ ପାର୍ଥଃ କୃଷ୍ଣେନ ଚୋଦିତଃ ।
ନୈଚ୍ଛଦ୍ଧନ୍ତୁଂ ଗୁରୁସୁତଂ ଯଦ୍ଯପ୍ଯାତ୍ମହନଂ ମହାନ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଅଥୋପେତ୍ଯ ସ୍ଵଶିବିରଂ ଗୋଵିନ୍ଦପ୍ରିଯସାରଥିଃ ।
ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ତଂ ପ୍ରିଯାଯୈ ଶୋଚନ୍ତ୍ଯା ଆତ୍ମଜାନ୍ ହତାନ୍ ॥ ୪୧ ॥
ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ତଂ ପ୍ରିଯାଯୈ ଶୋଚନ୍ତ୍ଯା ଆତ୍ମଜାନ୍ ହତାନ୍ ॥ ୪୧ ॥
ତଥାହୃତଂ ପଶୁଵତ୍ ପାଶବଦ୍ଧ-
ମଵାଙ୍ମୁଖଂ କର୍ମଜୁଗୁପ୍ସିତେନ ।
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷ୍ଣାପକୃତଂ ଗୁରୋଃ ସୁତଂ
ଵାମସ୍ଵଭାଵା କୃପଯା ନନାମ ଚ ॥ ୪୨ ॥
ମଵାଙ୍ମୁଖଂ କର୍ମଜୁଗୁପ୍ସିତେନ ।
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷ୍ଣାପକୃତଂ ଗୁରୋଃ ସୁତଂ
ଵାମସ୍ଵଭାଵା କୃପଯା ନନାମ ଚ ॥ ୪୨ ॥
ଉଵାଚଚାସହନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ବନ୍ଧନାନଯନଂ ସତୀ ।
ମୁଚ୍ଯତାଂ ମୁଚ୍ଯତାମେଷ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନିତରାଂ ଗୁରୁଃ ॥ ୪୩ ॥
ମୁଚ୍ଯତାଂ ମୁଚ୍ଯତାମେଷ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନିତରାଂ ଗୁରୁଃ ॥ ୪୩ ॥
ସରହସ୍ଯୋ ଧନୁର୍ଵେଦଃ ସଵିସର୍ଗୋପସଂଯମଃ ।
ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମଶ୍ଚ ଭଵତା ଶିକ୍ଷିତୋ ଯଦନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମଶ୍ଚ ଭଵତା ଶିକ୍ଷିତୋ ଯଦନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରଜାରୂପେଣ ଵର୍ତତେ ।
ତସ୍ଯାତ୍ମନୋଽର୍ଧଂ ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତେ ନାନ୍ଵଗାଦ୍ଵୀରସୂଃ କୃପୀ ॥ ୪୫ ॥
ତସ୍ଯାତ୍ମନୋଽର୍ଧଂ ପତ୍ନ୍ଯାସ୍ତେ ନାନ୍ଵଗାଦ୍ଵୀରସୂଃ କୃପୀ ॥ ୪୫ ॥
ତଦ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାଭାଗ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଗୌରଵଂ କୁଲମ୍ ।
ଵୃଜିନଂ ନାର୍ହତି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଵନ୍ଦ୍ଯମଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ॥ ୪୬ ॥
ଵୃଜିନଂ ନାର୍ହତି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଵନ୍ଦ୍ଯମଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ॥ ୪୬ ॥
ମା ରୋଦୀଦସ୍ଯ ଜନନୀ ଗୌତମୀ ପତିଦେଵତା ।
ଯଥାହଂ ମୃତଵତ୍ସାର୍ତା ରୋଦିମ୍ଯଶ୍ରୁମୁଖୀ ମୁହୁଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯଥାହଂ ମୃତଵତ୍ସାର୍ତା ରୋଦିମ୍ଯଶ୍ରୁମୁଖୀ ମୁହୁଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯୈଃ କୋପିତଂ ବ୍ରହ୍ମକୁଲଂ ରାଜନ୍ଯୈରଜିତାତ୍ମଭିଃ ।
ତତ୍ କୁଲଂ ପ୍ରଦହତ୍ଯାଶୁ ସାନୁବନ୍ଧଂ ଶୁଚାର୍ପିତମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ତତ୍ କୁଲଂ ପ୍ରଦହତ୍ଯାଶୁ ସାନୁବନ୍ଧଂ ଶୁଚାର୍ପିତମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଧର୍ମ୍ଯଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ସକରୁଣଂ ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକଂ ସମଂ ମହତ୍ ।
ରାଜା ଧର୍ମସୁତୋ ରାଜ୍ଞ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯନନ୍ଦଦ୍ଵଚୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ॥ ୪୯ ॥
ଧର୍ମ୍ଯଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ସକରୁଣଂ ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକଂ ସମଂ ମହତ୍ ।
ରାଜା ଧର୍ମସୁତୋ ରାଜ୍ଞ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯନନ୍ଦଦ୍ଵଚୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ॥ ୪୯ ॥
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଯୁଯୁଧାନୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ।
ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀପୁତ୍ରୋ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ॥ ୫୦ ॥
ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀପୁତ୍ରୋ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ॥ ୫୦ ॥
ତତ୍ରାହାମର୍ଷିତୋ ଭୀମସ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରେଯାନ୍ ଵଧଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ନ ଭର୍ତୁର୍ନାତ୍ମନଶ୍ଚାର୍ଥେ ଯୋଽହନ୍ ସୁପ୍ତାନ୍ ଶିଶୂନ୍ ଵୃଥା ॥ ୫୧ ॥
ନ ଭର୍ତୁର୍ନାତ୍ମନଶ୍ଚାର୍ଥେ ଯୋଽହନ୍ ସୁପ୍ତାନ୍ ଶିଶୂନ୍ ଵୃଥା ॥ ୫୧ ॥
ନିଶମ୍ଯ ଭୀମଗଦିତଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ।
ଆଲୋକ୍ଯ ଵଦନଂ ସଖ୍ଯୁରିଦମାହହସନ୍ନିଵ ॥ ୫୨ ॥
ଆଲୋକ୍ଯ ଵଦନଂ ସଖ୍ଯୁରିଦମାହହସନ୍ନିଵ ॥ ୫୨ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁର୍ନ ହନ୍ତଵ୍ଯ ଆତତାଯୀ ଵଧାର୍ହଣଃ ।
ମଯୈଵୋଭଯମାମ୍ନାତଂ ପରିପାହ୍ଯନୁଶାସନମ୍ ॥ ୫୩ ॥
ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁର୍ନ ହନ୍ତଵ୍ଯ ଆତତାଯୀ ଵଧାର୍ହଣଃ ।
ମଯୈଵୋଭଯମାମ୍ନାତଂ ପରିପାହ୍ଯନୁଶାସନମ୍ ॥ ୫୩ ॥
କୁରୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତଂ ସତ୍ଯଂ ଯତ୍ତତ୍ସାନ୍ତ୍ଵଯତା ପ୍ରିଯାମ୍ ।
ପ୍ରିଯଂ ଚ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ମହ୍ଯମେଵ ଚ ॥ ୫୪ ॥
ପ୍ରିଯଂ ଚ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯା ମହ୍ଯମେଵ ଚ ॥ ୫୪ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଅର୍ଜୁନଃ ସହସାଜ୍ଞାଯ ହରେର୍ହାର୍ଦମଥାସିନା ।
ମଣିଂ ଜହାର ମୂର୍ଧନ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ସହମୂର୍ଧଜମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଅର୍ଜୁନଃ ସହସାଜ୍ଞାଯ ହରେର୍ହାର୍ଦମଥାସିନା ।
ମଣିଂ ଜହାର ମୂର୍ଧନ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ସହମୂର୍ଧଜମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଵିମୁଚ୍ଯ ରଶନାବଦ୍ଧଂ ବାଲହତ୍ଯାହତପ୍ରଭମ୍ ।
ତେଜସା ମଣିନା ହୀନଂ ଶିବିରାନ୍ନିରଯାପଯତ୍ ॥ ୫୬ ॥
ତେଜସା ମଣିନା ହୀନଂ ଶିବିରାନ୍ନିରଯାପଯତ୍ ॥ ୫୬ ॥
ଵପନଂ ଦ୍ରଵିଣାଦାନଂ ସ୍ଥାନାନ୍ନିର୍ଯାପଣଂ ତଥା ।
ଏଷ ହି ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୂନାଂ ଵଧୋ ନାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଦୈହିକଃ ॥ ୫୭ ॥
ଏଷ ହି ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୂନାଂ ଵଧୋ ନାନ୍ଯୋଽସ୍ତି ଦୈହିକଃ ॥ ୫୭ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକାତୁରାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ କୃଷ୍ଣଯା ।
ସ୍ଵାନାଂ ମୃତାନାଂ ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ନିର୍ହରଣାଦିକମ୍ ॥ ୫୮ ॥
ସ୍ଵାନାଂ ମୃତାନାଂ ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ନିର୍ହରଣାଦିକମ୍ ॥ ୫୮ ॥