ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
କ୍ଵଚିଦ୍ ଵନାଶାଯ ମନୋ ଦଧଦ୍ଵ୍ରଜାତ୍
ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵଯସ୍ଯଵତ୍ସପାନ୍ ।
ପ୍ରବୋଧଯଞ୍ଛୃଙ୍ଗରଵେଣ ଚାରୁଣା
ଵିନିର୍ଗତୋ ଵତ୍ସପୁରଃସରୋ ହରିଃ ॥ ୧ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ ଵନାଶାଯ ମନୋ ଦଧଦ୍ଵ୍ରଜାତ୍
ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵଯସ୍ଯଵତ୍ସପାନ୍ ।
ପ୍ରବୋଧଯଞ୍ଛୃଙ୍ଗରଵେଣ ଚାରୁଣା
ଵିନିର୍ଗତୋ ଵତ୍ସପୁରଃସରୋ ହରିଃ ॥ ୧ ॥
ତେନୈଵ ସାକଂ ପୃଥୁକାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ସ୍ନିଗ୍ଧାଃ ସୁଶିଗ୍ଵେତ୍ରଵିଷାଣଵେଣଵଃ ।
ସ୍ଵାନ୍ ସ୍ଵାନ୍ ସହସ୍ରୋପରିସଙ୍ଖ୍ଯଯାନ୍ଵିତାନ୍
ଵତ୍ସାନ୍ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵିନିର୍ଯଯୁର୍ମୁଦା ॥ ୨ ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧାଃ ସୁଶିଗ୍ଵେତ୍ରଵିଷାଣଵେଣଵଃ ।
ସ୍ଵାନ୍ ସ୍ଵାନ୍ ସହସ୍ରୋପରିସଙ୍ଖ୍ଯଯାନ୍ଵିତାନ୍
ଵତ୍ସାନ୍ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵିନିର୍ଯଯୁର୍ମୁଦା ॥ ୨ ॥
କୃଷ୍ଣଵତ୍ସୈରସଙ୍ଖ୍ଯାତୈର୍ଯୂଥୀକୃତ୍ଯ ସ୍ଵଵତ୍ସକାନ୍ ।
ଚାରଯନ୍ତୋଽର୍ଭଲୀଲାଭିର୍ଵିଜହ୍ରୁସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ହ ॥ ୩ ॥
ଚାରଯନ୍ତୋଽର୍ଭଲୀଲାଭିର୍ଵିଜହ୍ରୁସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ହ ॥ ୩ ॥
ଫଲପ୍ରବାଲସ୍ତଵକସୁମନଃପିଚ୍ଛଧାତୁଭିଃ ।
କାଚଗୁଞ୍ଜାମଣିସ୍ଵର୍ଣଭୂଷିତା ଅପ୍ଯଭୂଷଯନ୍ ॥ ୪ ॥
କାଚଗୁଞ୍ଜାମଣିସ୍ଵର୍ଣଭୂଷିତା ଅପ୍ଯଭୂଷଯନ୍ ॥ ୪ ॥
ମୁଷ୍ଣନ୍ତୋଽନ୍ଯୋନ୍ଯଶିକ୍ଯାଦୀନ୍ଜ୍ଞାତାନାରାଚ୍ଚ ଚିକ୍ଷିପୁଃ ।
ତତ୍ରତ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦୂରାଦ୍ଧସନ୍ତଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦଦୁଃ ॥ ୫ ॥
ତତ୍ରତ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦୂରାଦ୍ଧସନ୍ତଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦଦୁଃ ॥ ୫ ॥
ଯଦି ଦୂରଂ ଗତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵନଶୋଭେକ୍ଷଣାଯ ତମ୍ ।
ଅହଂ ପୂର୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵମିତି ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ରେମିରେ ॥ ୬ ॥
ଅହଂ ପୂର୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵମିତି ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ରେମିରେ ॥ ୬ ॥
କେଚିଦ୍ଵେଣୂନ୍ଵାଦଯନ୍ତୋ ଧ୍ମାନ୍ତଃ ଶୃଙ୍ଗାଣି କେଚନ ।
କେଚିଦ୍ଭୃଙ୍ଗୈଃ ପ୍ରଗାଯନ୍ତଃ କୂଜନ୍ତଃ କୋକିଲୈଃ ପରେ ॥ ୭ ॥
କେଚିଦ୍ଭୃଙ୍ଗୈଃ ପ୍ରଗାଯନ୍ତଃ କୂଜନ୍ତଃ କୋକିଲୈଃ ପରେ ॥ ୭ ॥
ଵିଚ୍ଛାଯାଭିଃ ପ୍ରଧାଵନ୍ତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ସାଧୁ ହଂସକୈଃ ।
ବକୈରୁପଵିଶନ୍ତଶ୍ଚ ନୃତ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚ କଲାପିଭିଃ ॥ ୮ ॥
ବକୈରୁପଵିଶନ୍ତଶ୍ଚ ନୃତ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚ କଲାପିଭିଃ ॥ ୮ ॥
ଵିକର୍ଷନ୍ତଃ କୀଶବାଲାନାରୋହନ୍ତଶ୍ଚ ତୈର୍ଦ୍ରୁମାନ୍ ।
ଵିକୁର୍ଵନ୍ତଶ୍ଚ ତୈଃ ସାକଂ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ପଲାଶିଷୁ ॥ ୯ ॥
ଵିକୁର୍ଵନ୍ତଶ୍ଚ ତୈଃ ସାକଂ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ପଲାଶିଷୁ ॥ ୯ ॥
ସାକଂ ଭେକୈର୍ଵିଲଙ୍ଘନ୍ତଃ ସରିତଃ ସ୍ରଵସମ୍ପ୍ଲୁତାଃ ।
ଵିହସନ୍ତଃ ପ୍ରତିଚ୍ଛାଯାଃ ଶପନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ରତିସ୍ଵନାନ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଵିହସନ୍ତଃ ପ୍ରତିଚ୍ଛାଯାଃ ଶପନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ରତିସ୍ଵନାନ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସତାଂ ବ୍ରହ୍ମସୁଖାନୁଭୂତ୍ଯା
ଦାସ୍ଯଂ ଗତାନାଂ ପରଦୈଵତେନ ।
ମାଯାଶ୍ରିତାନାଂ ନରଦାରକେଣ
ସାକଂ ଵିଜହ୍ରୁଃ କୃତପୁଣ୍ଯପୁଞ୍ଜାଃ ॥ ୧୧ ॥
ଦାସ୍ଯଂ ଗତାନାଂ ପରଦୈଵତେନ ।
ମାଯାଶ୍ରିତାନାଂ ନରଦାରକେଣ
ସାକଂ ଵିଜହ୍ରୁଃ କୃତପୁଣ୍ଯପୁଞ୍ଜାଃ ॥ ୧୧ ॥
ଯତ୍ପାଦପାଂସୁର୍ବହୁଜନ୍ମକୃଚ୍ଛ୍ରତୋ
ଧୃତାତ୍ମଭିର୍ଯୋଗିଭିରପ୍ଯଲଭ୍ଯଃ ।
ସ ଏଵ ଯଦ୍ ଦୃଗ୍ଵିଷଯଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତଃ
କିଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଦିଷ୍ଟମତୋ ଵ୍ରଜୌକସାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଧୃତାତ୍ମଭିର୍ଯୋଗିଭିରପ୍ଯଲଭ୍ଯଃ ।
ସ ଏଵ ଯଦ୍ ଦୃଗ୍ଵିଷଯଃ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତଃ
କିଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଦିଷ୍ଟମତୋ ଵ୍ରଜୌକସାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଅଥାଘନାମାଭ୍ଯପତନ୍ମହାସୁର-
ସ୍ତେଷାଂ ସୁଖକ୍ରୀଡନଵୀକ୍ଷଣାକ୍ଷମଃ ।
ନିତ୍ଯଂ ଯଦନ୍ତର୍ନିଜଜୀଵିତେପ୍ସୁଭିଃ
ପୀତାମୃତୈରପ୍ଯମରୈଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯତେ ॥ ୧୩ ॥
ସ୍ତେଷାଂ ସୁଖକ୍ରୀଡନଵୀକ୍ଷଣାକ୍ଷମଃ ।
ନିତ୍ଯଂ ଯଦନ୍ତର୍ନିଜଜୀଵିତେପ୍ସୁଭିଃ
ପୀତାମୃତୈରପ୍ଯମରୈଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯତେ ॥ ୧୩ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାର୍ଭକାନ୍ କୃଷ୍ଣମୁଖାନଘାସୁରଃ
କଂସାନୁଶିଷ୍ଟଃ ସ ବକୀବକାନୁଜଃ ।
ଅଯଂ ତୁ ମେ ସୋଦରନାଶକୃତ୍ତଯୋ-
ର୍ଦ୍ଵଯୋର୍ମମୈନଂ ସବଲଂ ହନିଷ୍ଯେ ॥ ୧୪ ॥
କଂସାନୁଶିଷ୍ଟଃ ସ ବକୀବକାନୁଜଃ ।
ଅଯଂ ତୁ ମେ ସୋଦରନାଶକୃତ୍ତଯୋ-
ର୍ଦ୍ଵଯୋର୍ମମୈନଂ ସବଲଂ ହନିଷ୍ଯେ ॥ ୧୪ ॥
ଏତେ ଯଦା ମତ୍ସୁହୃଦୋସ୍ତିଲାପଃ
କୃତାସ୍ତଦା ନଷ୍ଟସମା ଵ୍ରଜୌକସଃ ।
ପ୍ରାଣେ ଗତେ ଵର୍ଷ୍ମସୁ କା ନୁ ଚିନ୍ତା
ପ୍ରଜାସଵଃ ପ୍ରାଣଭୃତୋ ହି ଯେ ତେ ॥ ୧୫ ॥
କୃତାସ୍ତଦା ନଷ୍ଟସମା ଵ୍ରଜୌକସଃ ।
ପ୍ରାଣେ ଗତେ ଵର୍ଷ୍ମସୁ କା ନୁ ଚିନ୍ତା
ପ୍ରଜାସଵଃ ପ୍ରାଣଭୃତୋ ହି ଯେ ତେ ॥ ୧୫ ॥
ଇତି ଵ୍ଯଵସ୍ଯାଜଗରଂ ବୃହଦ୍ ଵପୁଃ
ସ ଯୋଜନାଯାମମହାଦ୍ରିପୀଵରମ୍ ।
ଧୃତ୍ଵାଦ୍ଭୁତଂ ଵ୍ଯାତ୍ତଗୁହାନନଂ ତଦା
ପଥି ଵ୍ଯଶେତ ଗ୍ରସନାଶଯା ଖଲଃ ॥ ୧୬ ॥
ସ ଯୋଜନାଯାମମହାଦ୍ରିପୀଵରମ୍ ।
ଧୃତ୍ଵାଦ୍ଭୁତଂ ଵ୍ଯାତ୍ତଗୁହାନନଂ ତଦା
ପଥି ଵ୍ଯଶେତ ଗ୍ରସନାଶଯା ଖଲଃ ॥ ୧୬ ॥
ଧରାଧରୋଷ୍ଠୋ ଜଲଦୋତ୍ତରୋଷ୍ଠୋ
ଦର୍ଯାନନାନ୍ତୋ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ।
ଧ୍ଵାନ୍ତାନ୍ତରାସ୍ଯୋ ଵିତତାଧ୍ଵଜିହ୍ଵଃ
ପରୁଷାନିଲଶ୍ଵାସଦଵେକ୍ଷଣୋଷ୍ଣଃ ॥ ୧୭ ॥
ଦର୍ଯାନନାନ୍ତୋ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ।
ଧ୍ଵାନ୍ତାନ୍ତରାସ୍ଯୋ ଵିତତାଧ୍ଵଜିହ୍ଵଃ
ପରୁଷାନିଲଶ୍ଵାସଦଵେକ୍ଷଣୋଷ୍ଣଃ ॥ ୧୭ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ତାଦୃଶଂ ସର୍ଵେ ମତ୍ଵା ଵୃନ୍ଦାଵନଶ୍ରିଯମ୍ ।
ଵ୍ଯାତ୍ତାଜଗରତୁଣ୍ଡେନ ହ୍ଯୁତ୍ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତେ ସ୍ମ ଲୀଲଯା ॥ ୧୮ ॥
ଵ୍ଯାତ୍ତାଜଗରତୁଣ୍ଡେନ ହ୍ଯୁତ୍ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତେ ସ୍ମ ଲୀଲଯା ॥ ୧୮ ॥
ଅହୋ ମିତ୍ରାଣି ଗଦତ ସତ୍ତ୍ଵକୂଟଂ ପୁରଃ ସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅସ୍ମତ୍ସଙ୍ଗ୍ରସନଵ୍ଯାତ୍ତଵ୍ଯାଲତୁଣ୍ଡାଯତେ ନ ଵା ॥ ୧୯ ॥
ଅସ୍ମତ୍ସଙ୍ଗ୍ରସନଵ୍ଯାତ୍ତଵ୍ଯାଲତୁଣ୍ଡାଯତେ ନ ଵା ॥ ୧୯ ॥
ସତ୍ଯମର୍କକରାରକ୍ତମୁତ୍ତରାହନୁଵଦ୍ ଧନମ୍ ।
ଅଧରାହନୁଵଦ୍ରୋଧସ୍ତତ୍ପ୍ରତିଚ୍ଛାଯଯାରୁଣମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଅଧରାହନୁଵଦ୍ରୋଧସ୍ତତ୍ପ୍ରତିଚ୍ଛାଯଯାରୁଣମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧେତେ ସୃକ୍କଭ୍ଯାଂ ସଵ୍ଯାସଵ୍ଯେ ନଗୋଦରେ ।
ତୁଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗାଲଯୋଽପ୍ଯେତାସ୍ତଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭିଶ୍ଚ ପଶ୍ଯତ ॥ ୨୧ ॥
ତୁଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗାଲଯୋଽପ୍ଯେତାସ୍ତଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭିଶ୍ଚ ପଶ୍ଯତ ॥ ୨୧ ॥
ଆସ୍ତୃତାଯାମମାର୍ଗୋଽଯଂ ରସନାଂ ପ୍ରତିଗର୍ଜତି ।
ଏଷାମନ୍ତର୍ଗତଂ ଧ୍ଵାନ୍ତମେତଦପ୍ଯନ୍ତରାନନମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଏଷାମନ୍ତର୍ଗତଂ ଧ୍ଵାନ୍ତମେତଦପ୍ଯନ୍ତରାନନମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଦାଵୋଷ୍ଣଖରଵାତୋଽଯଂ ଶ୍ଵାସଵଦ୍ଭାତି ପଶ୍ଯତ ।
ତଦ୍ଦଗ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଦୁର୍ଗନ୍ଧୋଽପ୍ଯନ୍ତରାମିଷଗନ୍ଧଵତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ତଦ୍ଦଗ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଦୁର୍ଗନ୍ଧୋଽପ୍ଯନ୍ତରାମିଷଗନ୍ଧଵତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଅସ୍ମାନ୍ କିମତ୍ର ଗ୍ରସିତା ନିଵିଷ୍ଟା-
ନଯଂ ତଥା ଚେଦ୍ ବକଵଦ୍ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି ।
କ୍ଷଣାଦନେନେତି ବକାର୍ଯୁଶନ୍ମୁଖଂ
ଵୀକ୍ଷ୍ଯୋଦ୍ଧସନ୍ତଃ କରତାଡନୈର୍ଯଯୁଃ ॥ ୨୪ ॥
ନଯଂ ତଥା ଚେଦ୍ ବକଵଦ୍ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି ।
କ୍ଷଣାଦନେନେତି ବକାର୍ଯୁଶନ୍ମୁଖଂ
ଵୀକ୍ଷ୍ଯୋଦ୍ଧସନ୍ତଃ କରତାଡନୈର୍ଯଯୁଃ ॥ ୨୪ ॥
ଇତ୍ଥଂ ମିଥୋଽତଥ୍ଯମତଜ୍ଜ୍ଞଭାଷିତଂ
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯେତ୍ଯମୃଷା ମୃଷାଯତେ ।
ରକ୍ଷୋ ଵିଦିତ୍ଵାଖିଲଭୂତହୃତ୍ସ୍ଥିତଃ
ସ୍ଵାନାଂ ନିରୋଦ୍ଧୁଂ ଭଗଵାନ୍ ମନୋ ଦଧେ ॥ ୨୫ ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯେତ୍ଯମୃଷା ମୃଷାଯତେ ।
ରକ୍ଷୋ ଵିଦିତ୍ଵାଖିଲଭୂତହୃତ୍ସ୍ଥିତଃ
ସ୍ଵାନାଂ ନିରୋଦ୍ଧୁଂ ଭଗଵାନ୍ ମନୋ ଦଧେ ॥ ୨୫ ॥
ତାଵତ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵସୁରୋଦରାନ୍ତରଂ
ପରଂ ନ ଗୀର୍ଣାଃ ଶିଶଵଃ ସଵତ୍ସାଃ ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣେନ ବକାରିଵେଶନଂ
ହତସ୍ଵକାନ୍ତସ୍ମରଣେନ ରକ୍ଷସା ॥ ୨୬ ॥
ପରଂ ନ ଗୀର୍ଣାଃ ଶିଶଵଃ ସଵତ୍ସାଃ ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣେନ ବକାରିଵେଶନଂ
ହତସ୍ଵକାନ୍ତସ୍ମରଣେନ ରକ୍ଷସା ॥ ୨୬ ॥
ତାନ୍ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷ୍ଣଃ ସକଲାଭଯପ୍ରଦୋ
ହ୍ଯନନ୍ଯନାଥାନ୍ ସ୍ଵକରାଦଵଚ୍ଯୁତାନ୍ ।
ଦୀନାଂଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୋର୍ଜଠରାଗ୍ନିଘାସାନ୍
ଘୃଣାର୍ଦିତୋ ଦିଷ୍ଟକୃତେନ ଵିସ୍ମିତଃ ॥ ୨୭ ॥
ହ୍ଯନନ୍ଯନାଥାନ୍ ସ୍ଵକରାଦଵଚ୍ଯୁତାନ୍ ।
ଦୀନାଂଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୋର୍ଜଠରାଗ୍ନିଘାସାନ୍
ଘୃଣାର୍ଦିତୋ ଦିଷ୍ଟକୃତେନ ଵିସ୍ମିତଃ ॥ ୨୭ ॥
କୃତ୍ଯଂ କିମତ୍ରାସ୍ଯ ଖଲସ୍ଯ ଜୀଵନଂ
ନ ଵା ଅମୀଷାଂ ଚ ସତାଂ ଵିହିଂସନମ୍ ।
ଦ୍ଵଯଂ କଥଂ ସ୍ଯାଦିତି ସଂଵିଚିନ୍ତ୍ଯ
ଜ୍ଞାତ୍ଵାଵିଶତ୍ତୁଣ୍ଡମଶେଷଦୃଗ୍ଘରିଃ ॥ ୨୮ ॥
ନ ଵା ଅମୀଷାଂ ଚ ସତାଂ ଵିହିଂସନମ୍ ।
ଦ୍ଵଯଂ କଥଂ ସ୍ଯାଦିତି ସଂଵିଚିନ୍ତ୍ଯ
ଜ୍ଞାତ୍ଵାଵିଶତ୍ତୁଣ୍ଡମଶେଷଦୃଗ୍ଘରିଃ ॥ ୨୮ ॥
ତଦା ଘନଚ୍ଛଦା ଦେଵା ଭଯାଦ୍ଧାହେତି ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ।
ଜହୃଷୁର୍ଯେ ଚ କଂସାଦ୍ଯାଃ କୌଣପାସ୍ତ୍ଵଘବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨୯ ॥
ଜହୃଷୁର୍ଯେ ଚ କଂସାଦ୍ଯାଃ କୌଣପାସ୍ତ୍ଵଘବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨୯ ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣସ୍ତ୍ଵଵ୍ଯଯଃ ସାର୍ଭଵତ୍ସକମ୍ ।
ଚୂର୍ଣୀଚିକୀର୍ଷୋରାତ୍ମାନଂ ତରସା ଵଵୃଧେ ଗଲେ ॥ ୩୦ ॥
ଚୂର୍ଣୀଚିକୀର୍ଷୋରାତ୍ମାନଂ ତରସା ଵଵୃଧେ ଗଲେ ॥ ୩୦ ॥
ତତୋଽତିକାଯସ୍ଯ ନିରୁଦ୍ଧମାର୍ଗିଣୋ
ହ୍ଯୁଦ୍ଗୀର୍ଣଦୃଷ୍ଟେର୍ଭ୍ରମତସ୍ତ୍ଵିତସ୍ତତଃ ।
ପୂର୍ଣୋଽନ୍ତରଙ୍ଗେ ପଵନୋ ନିରୁଦ୍ଧୋ
ମୂର୍ଧନ୍ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଵିନିର୍ଗତୋ ବହିଃ ॥ ୩୧ ॥
ହ୍ଯୁଦ୍ଗୀର୍ଣଦୃଷ୍ଟେର୍ଭ୍ରମତସ୍ତ୍ଵିତସ୍ତତଃ ।
ପୂର୍ଣୋଽନ୍ତରଙ୍ଗେ ପଵନୋ ନିରୁଦ୍ଧୋ
ମୂର୍ଧନ୍ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଵିନିର୍ଗତୋ ବହିଃ ॥ ୩୧ ॥
ତେନୈଵ ସର୍ଵେଷୁ ବହିର୍ଗତେଷୁ
ପ୍ରାଣେଷୁ ଵତ୍ସାନ୍ ସୁହୃଦଃ ପରେତାନ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟଯା ସ୍ଵଯୋତ୍ଥାପ୍ଯ ତଦନ୍ଵିତଃ ପୁନ-
ର୍ଵକ୍ତ୍ରାନ୍ମୁକୁନ୍ଦୋ ଭଗଵାନ୍ ଵିନିର୍ଯଯୌ ॥ ୩୨ ॥
ପ୍ରାଣେଷୁ ଵତ୍ସାନ୍ ସୁହୃଦଃ ପରେତାନ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟଯା ସ୍ଵଯୋତ୍ଥାପ୍ଯ ତଦନ୍ଵିତଃ ପୁନ-
ର୍ଵକ୍ତ୍ରାନ୍ମୁକୁନ୍ଦୋ ଭଗଵାନ୍ ଵିନିର୍ଯଯୌ ॥ ୩୨ ॥
ପୀନାହିଭୋଗୋତ୍ଥିତମଦ୍ଭୁତଂ ମହ-
ଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵଧାମ୍ନା ଜ୍ଵଲଯଦ୍ ଦିଶୋ ଦଶ ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ଖେଽଵସ୍ଥିତମୀଶନିର୍ଗମଂ
ଵିଵେଶ ତସ୍ମିନ୍ ମିଷତାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵଧାମ୍ନା ଜ୍ଵଲଯଦ୍ ଦିଶୋ ଦଶ ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯ ଖେଽଵସ୍ଥିତମୀଶନିର୍ଗମଂ
ଵିଵେଶ ତସ୍ମିନ୍ ମିଷତାଂ ଦିଵୌକସାମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ତତୋଽତିହୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵକୃତୋଽକୃତାର୍ହଣଂ
ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଗା ଅପ୍ସରସଶ୍ଚ ନର୍ତନୈଃ ।
ଗୀତୈଃ ସୁରା ଵାଦ୍ଯଧରାଶ୍ଚ ଵାଦ୍ଯକୈଃ
ସ୍ତଵୈଶ୍ଚ ଵିପ୍ରା ଜଯନିଃସ୍ଵନୈର୍ଗଣାଃ ॥ ୩୪ ॥
ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଗା ଅପ୍ସରସଶ୍ଚ ନର୍ତନୈଃ ।
ଗୀତୈଃ ସୁରା ଵାଦ୍ଯଧରାଶ୍ଚ ଵାଦ୍ଯକୈଃ
ସ୍ତଵୈଶ୍ଚ ଵିପ୍ରା ଜଯନିଃସ୍ଵନୈର୍ଗଣାଃ ॥ ୩୪ ॥
ତଦଦ୍ଭୁତସ୍ତୋତ୍ରସୁଵାଦ୍ଯଗୀତିକା-
ଜଯାଦିନୈକୋତ୍ସଵମଙ୍ଗଲସ୍ଵନାନ୍ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵଧାମ୍ନୋଽନ୍ତ୍ଯଜ ଆଗତୋଽଚିରାଦ୍
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହୀଶସ୍ଯ ଜଗାମ ଵିସ୍ମଯମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଜଯାଦିନୈକୋତ୍ସଵମଙ୍ଗଲସ୍ଵନାନ୍ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵଧାମ୍ନୋଽନ୍ତ୍ଯଜ ଆଗତୋଽଚିରାଦ୍
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହୀଶସ୍ଯ ଜଗାମ ଵିସ୍ମଯମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ରାଜନ୍ନାଜଗରଂ ଚର୍ମ ଶୁଷ୍କଂ ଵୃନ୍ଦାଵନେଽଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ଵ୍ରଜୌକସାଂ ବହୁତିଥଂ ବଭୂଵାକ୍ରୀଡଗହ୍ଵରମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଵ୍ରଜୌକସାଂ ବହୁତିଥଂ ବଭୂଵାକ୍ରୀଡଗହ୍ଵରମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଏତତ୍ କୌମାରଜଂ କର୍ମ ହରେରାତ୍ମାହିମୋକ୍ଷଣମ୍ ।
ମୃତ୍ଯୋଃ ପୌଗଣ୍ଡକେ ବାଲା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଚୁର୍ଵିସ୍ମିତା ଵ୍ରଜେ ॥ ୩୭ ॥
ମୃତ୍ଯୋଃ ପୌଗଣ୍ଡକେ ବାଲା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଚୁର୍ଵିସ୍ମିତା ଵ୍ରଜେ ॥ ୩୭ ॥
ନୈତଦ୍ ଵିଚିତ୍ରଂ ମନୁଜାର୍ଭମାଯିନଃ
ପରାଵରାଣାଂ ପରମସ୍ଯ ଵେଧସଃ ।
ଅଘୋଽପି ଯତ୍ସ୍ପର୍ଶନଧୌତପାତକଃ
ପ୍ରାପାତ୍ମସାମ୍ଯଂ ତ୍ଵସତାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ପରାଵରାଣାଂ ପରମସ୍ଯ ଵେଧସଃ ।
ଅଘୋଽପି ଯତ୍ସ୍ପର୍ଶନଧୌତପାତକଃ
ପ୍ରାପାତ୍ମସାମ୍ଯଂ ତ୍ଵସତାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ସକୃଦ୍ ଯଦଙ୍ଗପ୍ରତିମାନ୍ତରାହିତା
ମନୋମଯୀ ଭାଗଵତୀଂ ଦଦୌ ଗତିମ୍ ।
ସ ଏଵ ନିତ୍ଯାତ୍ମସୁଖାନୁଭୂତ୍ଯଭି-
ଵ୍ଯୁଦସ୍ତମାଯୋଽନ୍ତର୍ଗତୋ ହି କିଂ ପୁନଃ ॥ ୩୯ ॥
ମନୋମଯୀ ଭାଗଵତୀଂ ଦଦୌ ଗତିମ୍ ।
ସ ଏଵ ନିତ୍ଯାତ୍ମସୁଖାନୁଭୂତ୍ଯଭି-
ଵ୍ଯୁଦସ୍ତମାଯୋଽନ୍ତର୍ଗତୋ ହି କିଂ ପୁନଃ ॥ ୩୯ ॥
ଶ୍ରୀସୂତ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜା ଯାଦଵଦେଵଦତ୍ତଃ
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵରାତୁଶ୍ଚରିତଂ ଵିଚିତ୍ରମ୍ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୂଯୋଽପି ତଦେଵ ପୁଣ୍ଯଂ
ଵୈଯାସକିଂ ଯନ୍ନିଗୃହୀତଚେତାଃ ॥ ୪୦ ॥
ଇତ୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜା ଯାଦଵଦେଵଦତ୍ତଃ
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵରାତୁଶ୍ଚରିତଂ ଵିଚିତ୍ରମ୍ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭୂଯୋଽପି ତଦେଵ ପୁଣ୍ଯଂ
ଵୈଯାସକିଂ ଯନ୍ନିଗୃହୀତଚେତାଃ ॥ ୪୦ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ବ୍ରହ୍ମନ୍କାଲାନ୍ତରକୃତଂ ତତ୍କାଲୀନଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ ।
ଯତ୍ କୌମାରେ ହରିକୃତଂ ଜଗୁଃ ପୌଗଣ୍ଡକେଽର୍ଭକାଃ ॥ ୪୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମନ୍କାଲାନ୍ତରକୃତଂ ତତ୍କାଲୀନଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ ।
ଯତ୍ କୌମାରେ ହରିକୃତଂ ଜଗୁଃ ପୌଗଣ୍ଡକେଽର୍ଭକାଃ ॥ ୪୧ ॥
ତଦ୍ ବ୍ରୂହି ମେ ମହାଯୋଗିନ୍ପରଂ କୌତୂହଲଂ ଗୁରୋ ।
ନୂନମେତଦ୍ଧରେରେଵ ମାଯା ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା ॥ ୪୨ ॥
ନୂନମେତଦ୍ଧରେରେଵ ମାଯା ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା ॥ ୪୨ ॥
ଵଯଂ ଧନ୍ଯତମା ଲୋକେ ଗୁରୋଽପି କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧଵଃ ।
ଵଯଂ ପିବାମୋ ମୁହୁସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣକଥାମୃତମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଵଯଂ ପିବାମୋ ମୁହୁସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣକଥାମୃତମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଶ୍ରୀସୂତ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ମ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ତୁ ବାଦରାଯଣି-
ସ୍ତତ୍ସ୍ମାରିତାନନ୍ତହୃତାଖିଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ ପୁନର୍ଲବ୍ଧବହିର୍ଦୃଶିଃ ଶନୈଃ
ପ୍ରତ୍ଯାହ ତଂ ଭାଗଵତୋତ୍ତମୋତ୍ତମ ॥ ୪୪ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ମ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ତୁ ବାଦରାଯଣି-
ସ୍ତତ୍ସ୍ମାରିତାନନ୍ତହୃତାଖିଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ ପୁନର୍ଲବ୍ଧବହିର୍ଦୃଶିଃ ଶନୈଃ
ପ୍ରତ୍ଯାହ ତଂ ଭାଗଵତୋତ୍ତମୋତ୍ତମ ॥ ୪୪ ॥