శ్రీశుక ఉవాచ
క్వచిద్ వనాశాయ మనో దధద్వ్రజాత్
ప్రాతః సముత్థాయ వయస్యవత్సపాన్ ।
ప్రబోధయఞ్ఛృఙ్గరవేణ చారుణా
వినిర్గతో వత్సపురఃసరో హరిః ॥ ౧ ॥
క్వచిద్ వనాశాయ మనో దధద్వ్రజాత్
ప్రాతః సముత్థాయ వయస్యవత్సపాన్ ।
ప్రబోధయఞ్ఛృఙ్గరవేణ చారుణా
వినిర్గతో వత్సపురఃసరో హరిః ॥ ౧ ॥
తేనైవ సాకం పృథుకాః సహస్రశః
స్నిగ్ధాః సుశిగ్వేత్రవిషాణవేణవః ।
స్వాన్ స్వాన్ సహస్రోపరిసఙ్ఖ్యయాన్వితాన్
వత్సాన్ పురస్కృత్య వినిర్యయుర్ముదా ॥ ౨ ॥
స్నిగ్ధాః సుశిగ్వేత్రవిషాణవేణవః ।
స్వాన్ స్వాన్ సహస్రోపరిసఙ్ఖ్యయాన్వితాన్
వత్సాన్ పురస్కృత్య వినిర్యయుర్ముదా ॥ ౨ ॥
కృష్ణవత్సైరసఙ్ఖ్యాతైర్యూథీకృత్య స్వవత్సకాన్ ।
చారయన్తోఽర్భలీలాభిర్విజహ్రుస్తత్ర తత్ర హ ॥ ౩ ॥
చారయన్తోఽర్భలీలాభిర్విజహ్రుస్తత్ర తత్ర హ ॥ ౩ ॥
ఫలప్రబాలస్తవకసుమనఃపిచ్ఛధాతుభిః ।
కాచగుఞ్జామణిస్వర్ణభూషితా అప్యభూషయన్ ॥ ౪ ॥
కాచగుఞ్జామణిస్వర్ణభూషితా అప్యభూషయన్ ॥ ౪ ॥
ముష్ణన్తోఽన్యోన్యశిక్యాదీన్జ్ఞాతానారాచ్చ చిక్షిపుః ।
తత్రత్యాశ్చ పునర్దూరాద్ధసన్తశ్చ పునర్దదుః ॥ ౫ ॥
తత్రత్యాశ్చ పునర్దూరాద్ధసన్తశ్చ పునర్దదుః ॥ ౫ ॥
యది దూరం గతః కృష్ణో వనశోభేక్షణాయ తమ్ ।
అహం పూర్వమహం పూర్వమితి సంస్పృశ్య రేమిరే ॥ ౬ ॥
అహం పూర్వమహం పూర్వమితి సంస్పృశ్య రేమిరే ॥ ౬ ॥
కేచిద్వేణూన్వాదయన్తో ధ్మాన్తః శృఙ్గాణి కేచన ।
కేచిద్భృఙ్గైః ప్రగాయన్తః కూజన్తః కోకిలైః పరే ॥ ౭ ॥
కేచిద్భృఙ్గైః ప్రగాయన్తః కూజన్తః కోకిలైః పరే ॥ ౭ ॥
విచ్ఛాయాభిః ప్రధావన్తో గచ్ఛన్తః సాధు హంసకైః ।
బకైరుపవిశన్తశ్చ నృత్యన్తశ్చ కలాపిభిః ॥ ౮ ॥
బకైరుపవిశన్తశ్చ నృత్యన్తశ్చ కలాపిభిః ॥ ౮ ॥
వికర్షన్తః కీశబాలానారోహన్తశ్చ తైర్ద్రుమాన్ ।
వికుర్వన్తశ్చ తైః సాకం ప్లవన్తశ్చ పలాశిషు ॥ ౯ ॥
వికుర్వన్తశ్చ తైః సాకం ప్లవన్తశ్చ పలాశిషు ॥ ౯ ॥
సాకం భేకైర్విలఙ్ఘన్తః సరితః స్రవసమ్ప్లుతాః ।
విహసన్తః ప్రతిచ్ఛాయాః శపన్తశ్చ ప్రతిస్వనాన్ ॥ ౧౦ ॥
విహసన్తః ప్రతిచ్ఛాయాః శపన్తశ్చ ప్రతిస్వనాన్ ॥ ౧౦ ॥
ఇత్థం సతాం బ్రహ్మసుఖానుభూత్యా
దాస్యం గతానాం పరదైవతేన ।
మాయాశ్రితానాం నరదారకేణ
సాకం విజహ్రుః కృతపుణ్యపుఞ్జాః ॥ ౧౧ ॥
దాస్యం గతానాం పరదైవతేన ।
మాయాశ్రితానాం నరదారకేణ
సాకం విజహ్రుః కృతపుణ్యపుఞ్జాః ॥ ౧౧ ॥
యత్పాదపాంసుర్బహుజన్మకృచ్ఛ్రతో
ధృతాత్మభిర్యోగిభిరప్యలభ్యః ।
స ఏవ యద్ దృగ్విషయః స్వయం స్థితః
కిం వర్ణ్యతే దిష్టమతో వ్రజౌకసామ్ ॥ ౧౨ ॥
ధృతాత్మభిర్యోగిభిరప్యలభ్యః ।
స ఏవ యద్ దృగ్విషయః స్వయం స్థితః
కిం వర్ణ్యతే దిష్టమతో వ్రజౌకసామ్ ॥ ౧౨ ॥
అథాఘనామాభ్యపతన్మహాసుర-
స్తేషాం సుఖక్రీడనవీక్షణాక్షమః ।
నిత్యం యదన్తర్నిజజీవితేప్సుభిః
పీతామృతైరప్యమరైః ప్రతీక్ష్యతే ॥ ౧౩ ॥
స్తేషాం సుఖక్రీడనవీక్షణాక్షమః ।
నిత్యం యదన్తర్నిజజీవితేప్సుభిః
పీతామృతైరప్యమరైః ప్రతీక్ష్యతే ॥ ౧౩ ॥
దృష్ట్వార్భకాన్ కృష్ణముఖానఘాసురః
కంసానుశిష్టః స బకీబకానుజః ।
అయం తు మే సోదరనాశకృత్తయో-
ర్ద్వయోర్మమైనం సబలం హనిష్యే ॥ ౧౪ ॥
కంసానుశిష్టః స బకీబకానుజః ।
అయం తు మే సోదరనాశకృత్తయో-
ర్ద్వయోర్మమైనం సబలం హనిష్యే ॥ ౧౪ ॥
ఏతే యదా మత్సుహృదోస్తిలాపః
కృతాస్తదా నష్టసమా వ్రజౌకసః ।
ప్రాణే గతే వర్ష్మసు కా ను చిన్తా
ప్రజాసవః ప్రాణభృతో హి యే తే ॥ ౧౫ ॥
కృతాస్తదా నష్టసమా వ్రజౌకసః ।
ప్రాణే గతే వర్ష్మసు కా ను చిన్తా
ప్రజాసవః ప్రాణభృతో హి యే తే ॥ ౧౫ ॥
ఇతి వ్యవస్యాజగరం బృహద్ వపుః
స యోజనాయామమహాద్రిపీవరమ్ ।
ధృత్వాద్భుతం వ్యాత్తగుహాననం తదా
పథి వ్యశేత గ్రసనాశయా ఖలః ॥ ౧౬ ॥
స యోజనాయామమహాద్రిపీవరమ్ ।
ధృత్వాద్భుతం వ్యాత్తగుహాననం తదా
పథి వ్యశేత గ్రసనాశయా ఖలః ॥ ౧౬ ॥
ధరాధరోష్ఠో జలదోత్తరోష్ఠో
దర్యాననాన్తో గిరిశృఙ్గదంష్ట్రః ।
ధ్వాన్తాన్తరాస్యో వితతాధ్వజిహ్వః
పరుషానిలశ్వాసదవేక్షణోష్ణః ॥ ౧౭ ॥
దర్యాననాన్తో గిరిశృఙ్గదంష్ట్రః ।
ధ్వాన్తాన్తరాస్యో వితతాధ్వజిహ్వః
పరుషానిలశ్వాసదవేక్షణోష్ణః ॥ ౧౭ ॥
దృష్ట్వా తం తాదృశం సర్వే మత్వా వృన్దావనశ్రియమ్ ।
వ్యాత్తాజగరతుణ్డేన హ్యుత్ప్రేక్షన్తే స్మ లీలయా ॥ ౧౮ ॥
వ్యాత్తాజగరతుణ్డేన హ్యుత్ప్రేక్షన్తే స్మ లీలయా ॥ ౧౮ ॥
అహో మిత్రాణి గదత సత్త్వకూటం పురః స్థితమ్ ।
అస్మత్సఙ్గ్రసనవ్యాత్తవ్యాలతుణ్డాయతే న వా ॥ ౧౯ ॥
అస్మత్సఙ్గ్రసనవ్యాత్తవ్యాలతుణ్డాయతే న వా ॥ ౧౯ ॥
సత్యమర్కకరారక్తముత్తరాహనువద్ ధనమ్ ।
అధరాహనువద్రోధస్తత్ప్రతిచ్ఛాయయారుణమ్ ॥ ౨౦ ॥
అధరాహనువద్రోధస్తత్ప్రతిచ్ఛాయయారుణమ్ ॥ ౨౦ ॥
ప్రతిస్పర్ధేతే సృక్కభ్యాం సవ్యాసవ్యే నగోదరే ।
తుఙ్గశృఙ్గాలయోఽప్యేతాస్తద్దంష్ట్రాభిశ్చ పశ్యత ॥ ౨౧ ॥
తుఙ్గశృఙ్గాలయోఽప్యేతాస్తద్దంష్ట్రాభిశ్చ పశ్యత ॥ ౨౧ ॥
ఆస్తృతాయామమార్గోఽయం రసనాం ప్రతిగర్జతి ।
ఏషామన్తర్గతం ధ్వాన్తమేతదప్యన్తరాననమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఏషామన్తర్గతం ధ్వాన్తమేతదప్యన్తరాననమ్ ॥ ౨౨ ॥
దావోష్ణఖరవాతోఽయం శ్వాసవద్భాతి పశ్యత ।
తద్దగ్ధసత్త్వదుర్గన్ధోఽప్యన్తరామిషగన్ధవత్ ॥ ౨౩ ॥
తద్దగ్ధసత్త్వదుర్గన్ధోఽప్యన్తరామిషగన్ధవత్ ॥ ౨౩ ॥
అస్మాన్ కిమత్ర గ్రసితా నివిష్టా-
నయం తథా చేద్ బకవద్ వినఙ్క్ష్యతి ।
క్షణాదనేనేతి బకార్యుశన్ముఖం
వీక్ష్యోద్ధసన్తః కరతాడనైర్యయుః ॥ ౨౪ ॥
నయం తథా చేద్ బకవద్ వినఙ్క్ష్యతి ।
క్షణాదనేనేతి బకార్యుశన్ముఖం
వీక్ష్యోద్ధసన్తః కరతాడనైర్యయుః ॥ ౨౪ ॥
ఇత్థం మిథోఽతథ్యమతజ్జ్ఞభాషితం
శ్రుత్వా విచిన్త్యేత్యమృషా మృషాయతే ।
రక్షో విదిత్వాఖిలభూతహృత్స్థితః
స్వానాం నిరోద్ధుం భగవాన్ మనో దధే ॥ ౨౫ ॥
శ్రుత్వా విచిన్త్యేత్యమృషా మృషాయతే ।
రక్షో విదిత్వాఖిలభూతహృత్స్థితః
స్వానాం నిరోద్ధుం భగవాన్ మనో దధే ॥ ౨౫ ॥
తావత్ ప్రవిష్టాస్త్వసురోదరాన్తరం
పరం న గీర్ణాః శిశవః సవత్సాః ।
ప్రతీక్షమాణేన బకారివేశనం
హతస్వకాన్తస్మరణేన రక్షసా ॥ ౨౬ ॥
పరం న గీర్ణాః శిశవః సవత్సాః ।
ప్రతీక్షమాణేన బకారివేశనం
హతస్వకాన్తస్మరణేన రక్షసా ॥ ౨౬ ॥
తాన్ వీక్ష్య కృష్ణః సకలాభయప్రదో
హ్యనన్యనాథాన్ స్వకరాదవచ్యుతాన్ ।
దీనాంశ్చ మృత్యోర్జఠరాగ్నిఘాసాన్
ఘృణార్దితో దిష్టకృతేన విస్మితః ॥ ౨౭ ॥
హ్యనన్యనాథాన్ స్వకరాదవచ్యుతాన్ ।
దీనాంశ్చ మృత్యోర్జఠరాగ్నిఘాసాన్
ఘృణార్దితో దిష్టకృతేన విస్మితః ॥ ౨౭ ॥
కృత్యం కిమత్రాస్య ఖలస్య జీవనం
న వా అమీషాం చ సతాం విహింసనమ్ ।
ద్వయం కథం స్యాదితి సంవిచిన్త్య
జ్ఞాత్వావిశత్తుణ్డమశేషదృగ్ఘరిః ॥ ౨౮ ॥
న వా అమీషాం చ సతాం విహింసనమ్ ।
ద్వయం కథం స్యాదితి సంవిచిన్త్య
జ్ఞాత్వావిశత్తుణ్డమశేషదృగ్ఘరిః ॥ ౨౮ ॥
తదా ఘనచ్ఛదా దేవా భయాద్ధాహేతి చుక్రుశుః ।
జహృషుర్యే చ కంసాద్యాః కౌణపాస్త్వఘబాన్ధవాః ॥ ౨౯ ॥
జహృషుర్యే చ కంసాద్యాః కౌణపాస్త్వఘబాన్ధవాః ॥ ౨౯ ॥
తచ్ఛ్రుత్వా భగవాన్కృష్ణస్త్వవ్యయః సార్భవత్సకమ్ ।
చూర్ణీచికీర్షోరాత్మానం తరసా వవృధే గలే ॥ ౩౦ ॥
చూర్ణీచికీర్షోరాత్మానం తరసా వవృధే గలే ॥ ౩౦ ॥
తతోఽతికాయస్య నిరుద్ధమార్గిణో
హ్యుద్గీర్ణదృష్టేర్భ్రమతస్త్వితస్తతః ।
పూర్ణోఽన్తరఙ్గే పవనో నిరుద్ధో
మూర్ధన్ వినిర్భిద్య వినిర్గతో బహిః ॥ ౩౧ ॥
హ్యుద్గీర్ణదృష్టేర్భ్రమతస్త్వితస్తతః ।
పూర్ణోఽన్తరఙ్గే పవనో నిరుద్ధో
మూర్ధన్ వినిర్భిద్య వినిర్గతో బహిః ॥ ౩౧ ॥
తేనైవ సర్వేషు బహిర్గతేషు
ప్రాణేషు వత్సాన్ సుహృదః పరేతాన్ ।
దృష్టయా స్వయోత్థాప్య తదన్వితః పున-
ర్వక్త్రాన్ముకున్దో భగవాన్ వినిర్యయౌ ॥ ౩౨ ॥
ప్రాణేషు వత్సాన్ సుహృదః పరేతాన్ ।
దృష్టయా స్వయోత్థాప్య తదన్వితః పున-
ర్వక్త్రాన్ముకున్దో భగవాన్ వినిర్యయౌ ॥ ౩౨ ॥
పీనాహిభోగోత్థితమద్భుతం మహ-
జ్జ్యోతిః స్వధామ్నా జ్వలయద్ దిశో దశ ।
ప్రతీక్ష్య ఖేఽవస్థితమీశనిర్గమం
వివేశ తస్మిన్ మిషతాం దివౌకసామ్ ॥ ౩౩ ॥
జ్జ్యోతిః స్వధామ్నా జ్వలయద్ దిశో దశ ।
ప్రతీక్ష్య ఖేఽవస్థితమీశనిర్గమం
వివేశ తస్మిన్ మిషతాం దివౌకసామ్ ॥ ౩౩ ॥
తతోఽతిహృష్టాః స్వకృతోఽకృతార్హణం
పుష్పైః సుగా అప్సరసశ్చ నర్తనైః ।
గీతైః సురా వాద్యధరాశ్చ వాద్యకైః
స్తవైశ్చ విప్రా జయనిఃస్వనైర్గణాః ॥ ౩౪ ॥
పుష్పైః సుగా అప్సరసశ్చ నర్తనైః ।
గీతైః సురా వాద్యధరాశ్చ వాద్యకైః
స్తవైశ్చ విప్రా జయనిఃస్వనైర్గణాః ॥ ౩౪ ॥
తదద్భుతస్తోత్రసువాద్యగీతికా-
జయాదినైకోత్సవమఙ్గలస్వనాన్ ।
శ్రుత్వా స్వధామ్నోఽన్త్యజ ఆగతోఽచిరాద్
దృష్ట్వా మహీశస్య జగామ విస్మయమ్ ॥ ౩౫ ॥
జయాదినైకోత్సవమఙ్గలస్వనాన్ ।
శ్రుత్వా స్వధామ్నోఽన్త్యజ ఆగతోఽచిరాద్
దృష్ట్వా మహీశస్య జగామ విస్మయమ్ ॥ ౩౫ ॥
రాజన్నాజగరం చర్మ శుష్కం వృన్దావనేఽద్భుతమ్ ।
వ్రజౌకసాం బహుతిథం బభూవాక్రీడగహ్వరమ్ ॥ ౩౬ ॥
వ్రజౌకసాం బహుతిథం బభూవాక్రీడగహ్వరమ్ ॥ ౩౬ ॥
ఏతత్ కౌమారజం కర్మ హరేరాత్మాహిమోక్షణమ్ ।
మృత్యోః పౌగణ్డకే బాలా దృష్ట్వోచుర్విస్మితా వ్రజే ॥ ౩౭ ॥
మృత్యోః పౌగణ్డకే బాలా దృష్ట్వోచుర్విస్మితా వ్రజే ॥ ౩౭ ॥
నైతద్ విచిత్రం మనుజార్భమాయినః
పరావరాణాం పరమస్య వేధసః ।
అఘోఽపి యత్స్పర్శనధౌతపాతకః
ప్రాపాత్మసామ్యం త్వసతాం సుదుర్లభమ్ ॥ ౩౮ ॥
పరావరాణాం పరమస్య వేధసః ।
అఘోఽపి యత్స్పర్శనధౌతపాతకః
ప్రాపాత్మసామ్యం త్వసతాం సుదుర్లభమ్ ॥ ౩౮ ॥
సకృద్ యదఙ్గప్రతిమాన్తరాహితా
మనోమయీ భాగవతీం దదౌ గతిమ్ ।
స ఏవ నిత్యాత్మసుఖానుభూత్యభి-
వ్యుదస్తమాయోఽన్తర్గతో హి కిం పునః ॥ ౩౯ ॥
మనోమయీ భాగవతీం దదౌ గతిమ్ ।
స ఏవ నిత్యాత్మసుఖానుభూత్యభి-
వ్యుదస్తమాయోఽన్తర్గతో హి కిం పునః ॥ ౩౯ ॥
శ్రీసూత ఉవాచ
ఇత్థం ద్విజా యాదవదేవదత్తః
శ్రుత్వా స్వరాతుశ్చరితం విచిత్రమ్ ।
పప్రచ్ఛ భూయోఽపి తదేవ పుణ్యం
వైయాసకిం యన్నిగృహీతచేతాః ॥ ౪౦ ॥
ఇత్థం ద్విజా యాదవదేవదత్తః
శ్రుత్వా స్వరాతుశ్చరితం విచిత్రమ్ ।
పప్రచ్ఛ భూయోఽపి తదేవ పుణ్యం
వైయాసకిం యన్నిగృహీతచేతాః ॥ ౪౦ ॥
శ్రీరాజోవాచ
బ్రహ్మన్కాలాన్తరకృతం తత్కాలీనం కథం భవేత్ ।
యత్ కౌమారే హరికృతం జగుః పౌగణ్డకేఽర్భకాః ॥ ౪౧ ॥
బ్రహ్మన్కాలాన్తరకృతం తత్కాలీనం కథం భవేత్ ।
యత్ కౌమారే హరికృతం జగుః పౌగణ్డకేఽర్భకాః ॥ ౪౧ ॥
తద్ బ్రూహి మే మహాయోగిన్పరం కౌతూహలం గురో ।
నూనమేతద్ధరేరేవ మాయా భవతి నాన్యథా ॥ ౪౨ ॥
నూనమేతద్ధరేరేవ మాయా భవతి నాన్యథా ॥ ౪౨ ॥
వయం ధన్యతమా లోకే గురోఽపి క్షత్రబన్ధవః ।
వయం పిబామో ముహుస్త్వత్తః పుణ్యం కృష్ణకథామృతమ్ ॥ ౪౩ ॥
వయం పిబామో ముహుస్త్వత్తః పుణ్యం కృష్ణకథామృతమ్ ॥ ౪౩ ॥
శ్రీసూత ఉవాచ
ఇత్థం స్మ పృష్టః స తు బాదరాయణి-
స్తత్స్మారితానన్తహృతాఖిలేన్ద్రియః ।
కృచ్ఛ్రాత్ పునర్లబ్ధబహిర్దృశిః శనైః
ప్రత్యాహ తం భాగవతోత్తమోత్తమ ॥ ౪౪ ॥
ఇత్థం స్మ పృష్టః స తు బాదరాయణి-
స్తత్స్మారితానన్తహృతాఖిలేన్ద్రియః ।
కృచ్ఛ్రాత్ పునర్లబ్ధబహిర్దృశిః శనైః
ప్రత్యాహ తం భాగవతోత్తమోత్తమ ॥ ౪౪ ॥