శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౧౩

శ్రీశుక ఉవాచ
సాధు పృష్టం మహాభాగ త్వయా భాగవతోత్తమ ।
యన్నూతనయసీశస్య శృణ్వన్నపి కథాం ముహుః ॥ ౧ ॥

సతామయం సారభృతాం నిసర్గో
యదర్థవాణీశ్రుతిచేతసామపి ।
ప్రతిక్షణం నవ్యవదచ్యుతస్య యత్
స్త్రియా విటానామివ సాధువార్తా ॥ ౨ ॥

శృణుష్వావహితో రాజన్నపి గుహ్యం వదామి తే ।
బ్రూయుః స్నిగ్ధస్య శిష్యస్య గురవో గుహ్యమప్యుత ॥ ౩ ॥

తథాఘవదనాన్మృత్యో రక్షిత్వా వత్సపాలకాన్ ।
సరిత్పులినమానీయ భగవానిదమబ్రవీత్ ॥ ౪ ॥

అహోఽతిరమ్యం పులినం వయస్యాః
స్వకేలిసమ్పన్మృదులాచ్ఛబాలుకమ్ ।
స్ఫుటత్సరోగన్ధహృతాలిపత్రిక-
ధ్వనిప్రతిధ్వానలసద్ద్రుమాకులమ్ ॥ ౫ ॥

అత్ర భోక్తవ్యమస్మాభిర్దివారూఢం క్షుధార్దితాః ।
వత్సాః సమీపేఽపః పీత్వా చరన్తు శనకైస్తృణమ్ ॥ ౬ ॥

తథేతి పాయయిత్వార్భా వత్సానారుధ్య శాద్వలే ।
ముక్త్వా శిక్యాని బుభుజుః సమం భగవతా ముదా ॥ ౭ ॥

కృష్ణస్య విష్వక్ పురురాజిమణ్డలై-
రభ్యాననాః ఫుల్లదృశో వ్రజార్భకాః ।
సహోపవిష్టా విపినే విరేజు-
శ్ఛదా యథామ్భోరుహకర్ణికాయాః ॥ ౮ ॥

కేచిత్ పుష్పైర్దలైః కేచిత్పల్లవైరఙ్కురైః ఫలైః ।
శిగ్భిస్త్వగ్భిర్దృషద్భిశ్చ బుభుజుః కృతభాజనాః ॥ ౯ ॥

సర్వే మిథో దర్శయన్తః స్వస్వభోజ్యరుచిం పృథక్ ।
హసన్తో హాసయన్తశ్చాభ్యవజహ్రుః సహేశ్వరాః ॥ ౧౦ ॥

బిభ్రద్ వేణుం జఠరపటయోః శృఙ్గవేత్రే చ కక్షే
వామే పాణౌ మసృణకవలం తత్ఫలాన్యఙ్గులీషు ।
తిష్ఠన్ మధ్యే స్వపరిసుహృదో హాసయన్ నర్మభిః స్వైః
స్వర్గే లోకే మిషతి బుభుజే యజ్ఞభుగ్ బాలకేలిః ॥ ౧౧ ॥

భారతైవం వత్సపేషు భుఞ్జానేష్వచ్యుతాత్మసు ।
వత్సాస్త్వన్తర్వనే దూరం వివిశుస్తృణలోభితాః ॥ ౧౨ ॥

తాన్ దృష్ట్వా భయసన్త్రస్తానూచే కృష్ణోఽస్య భీభయమ్ ।
మిత్రాణ్యాశాన్మా విరమతేహానేష్యే వత్సకానహమ్ ॥ ౧౩ ॥

ఇత్యుక్త్వాద్రిదరీకుఞ్జగహ్వరేష్వాత్మవత్సకాన్ ।
విచిన్వన్భగవాన్కృష్ణః సపాణికవలో యయౌ ॥ ౧౪ ॥

అమ్భోజన్మజనిస్తదన్తరగతో మాయార్భకస్యేశితు-
ర్ద్రష్టుం మఞ్జు మహిత్వమన్యదపి తద్వత్సానితో వత్సపాన్ ।
నీత్వాన్యత్ర కురూద్వహాన్తరదధాత్ ఖేఽవస్థితో యః పురా
దృష్ట్వాఘాసురమోక్షణం ప్రభవతః ప్రాప్తః పరం విస్మయమ్ ॥ ౧౫ ॥

తతో వత్సానదృష్ట్వైత్య పులినేఽపి చ వత్సపాన్ ।
ఉభావపి వనే కృష్ణో విచికాయ సమన్తతః ॥ ౧౬ ॥

క్వాప్యదృష్ట్వాన్తర్విపినే వత్సాన్పాలాంశ్చ విశ్వవిత్ ।
సర్వం విధికృతం కృష్ణః సహసావజగామ హ ॥ ౧౭ ॥

తతః కృష్ణో ముదం కర్తుం తన్మాతృణాం చ కస్య చ ।
ఉభయాయితమాత్మానం చక్రే విశ్వకృదీశ్వరః ॥ ౧౮ ॥

యావద్ వత్సపవత్సకాల్పకవపుర్యావత్ కరాఙ్ఘ్ర్యాదికం
యావద్ యష్టివిషాణవేణుదలశిగ్ యావద్ విభూషామ్బరమ్ ।
యావచ్ఛీలగుణాభిధాకృతివయో యావద్ విహారాదికం
సర్వం విష్ణుమయం గిరోఽఙ్గవదజః సర్వస్వరూపో బభౌ ॥ ౧౯ ॥

స్వయమాత్మాత్మగోవత్సాన్ ప్రతివార్యాత్మవత్సపైః ।
క్రీడన్నాత్మవిహారైశ్చ సర్వాత్మా ప్రావిశద్ వ్రజమ్ ॥ ౨౦ ॥

తత్తద్వత్సాన్పృథఙ్నీత్వా తత్తద్గోష్ఠే నివేశ్య సః ।
తత్తదాత్మాభవద్ రాజంస్తత్తత్సద్మ ప్రవిష్టవాన్ ॥ ౨౧ ॥

తన్మాతరో వేణురవత్వరోత్థితా
ఉత్థాప్య దోర్భిః పరిరభ్య నిర్భరమ్ ।
స్నేహస్నుతస్తన్యపయఃసుధాసవం
మత్వా పరం బ్రహ్మ సుతానపాయయన్ ॥ ౨౨ ॥

తతో నృపోన్మర్దనమజ్జలేపనా-
లఙ్కారరక్షాతిలకాశనాదిభిః ।
సంలాలితః స్వాచరితైః ప్రహర్షయన్
సాయం గతో యామయమేన మాధవః ॥ ౨౩ ॥

గావస్తతో గోష్ఠముపేత్య సత్వరం
హుఙ్కారఘోషైః పరిహూతసఙ్గతాన్ ।
స్వకాన్ స్వకాన్ వత్సతరానపాయయన్
ముహుర్లిహన్త్యః స్రవదౌధసం పయః ॥ ౨౪ ॥

గోగోపీనాం మాతృతాస్మిన్నాసీత్స్నేహర్ధికాం వినా ।
పురోవదాస్వపి హరేస్తోకతా మాయయా వినా ॥ ౨౫ ॥

వ్రజౌకసాం స్వతోకేషు స్నేహవల్ల్యాబ్దమన్వహమ్ ।
శనైర్నిఃసీమ వవృధే యథా కృష్ణే త్వపూర్వవత్ ॥ ౨౬ ॥

ఇత్థమాత్మాత్మనాత్మానం వత్సపాలమిషేణ సః ।
పాలయన్ వత్సపో వర్షం చిక్రీడే వనగోష్ఠయోః ॥ ౨౭ ॥

ఏకదా చారయన్ వత్సాన్సరామో వనమావిశత్ ।
పఞ్చషాసు త్రియామాసు హాయనాపూరణీష్వజః ॥ ౨౮ ॥

తతో విదూరాచ్చరతో గావో వత్సానుపవ్రజమ్ ।
గోవర్ధనాద్రిశిరసి చరన్త్యో దదృశుస్తృణమ్ ॥ ౨౯ ॥

దృష్ట్వాథ తత్స్నేహవశోఽస్మృతాత్మా
స గోవ్రజోఽత్యాత్మపదుర్గమార్గః ।
ద్విపాత్కకుద్గ్రీవ ఉదాస్యపుచ్ఛో-
ఽగాద్ధుఙ్కృతైరాస్రుపయా జవేన ॥ ౩౦ ॥

సమేత్య గావోఽధో వత్సాన్ వత్సవత్యోఽప్యపాయయన్ ।
గిలన్త్య ఇవ చాఙ్గాని లిహన్త్యః స్వౌధసం పయః ॥ ౩౧ ॥

గోపాస్తద్రోధనాయాసమౌఘ్యలజ్జోరుమన్యునా ।
దుర్గాధ్వకృచ్ఛ్రతోఽభ్యేత్య గోవత్సైర్దదృశుః సుతాన్ ॥ ౩౨ ॥

తదీక్షణోత్ప్రేమరసాప్లుతాశయా
జాతానురాగా గతమన్యవోఽర్భకాన్ ।
ఉదుహ్య దోర్భిః పరిరభ్య మూర్ధని
ఘ్రాణైరవాపుః పరమాం ముదం తే ॥ ౩౩ ॥

తతః ప్రవయసో గోపాస్తోకాశ్లేషసునిర్వృతాః ।
కృచ్ఛ్రాచ్ఛనైరపగతాస్తదనుస్మృత్యుదశ్రవః ॥ ౩౪ ॥

వ్రజస్య రామః ప్రేమర్ధేర్వీక్ష్యౌత్కణ్ఠ్యమనుక్షణమ్ ।
ముక్తస్తనేష్వపత్యేష్వప్యహేతువిదచిన్తయత్ ॥ ౩౫ ॥

కిమేతదద్భుతమివ వాసుదేవేఽఖిలాత్మని ।
వ్రజస్య సాత్మనస్తోకేష్వపూర్వం ప్రేమ వర్ధతే ॥ ౩౬ ॥

కేయం వా కుత ఆయాతా దైవీ వా నార్యుతాసురీ ।
ప్రాయో మాయాస్తు మే భర్తుర్నాన్యా మేఽపి విమోహినీ ॥ ౩౭ ॥

ఇతి సఞ్చిన్త్య దాశార్హో వత్సాన్సవయసానపి ।
సర్వానాచష్ట వైకుణ్ఠం చక్షుషా వయునేన సః ॥ ౩౮ ॥

నైతే సురేశా ఋషయో న చైతే
త్వమేవ భాసీశ భిదాశ్రయేఽపి ।
సర్వం పృథక్త్వం నిగమాత్ కథం వదే-
త్యుక్తేన వృత్తం ప్రభుణా బలోఽవైత్ ॥ ౩౯ ॥

తావదేత్యాత్మభూరాత్మమానేన త్రుట్యనేహసా ।
పురోవదాబ్దం క్రీడన్తం దదృశే సకలం హరిమ్ ॥ ౪౦ ॥

యావన్తో గోకులే బాలాః సవత్సాః సర్వ ఏవ హి ।
మాయాశయే శయానా మే నాద్యాపి పునరుత్థితాః ॥ ౪౧ ॥

ఇత ఏతేఽత్ర కుత్రత్యా మన్మాయామోహితేతరే ।
తావన్త ఏవ తత్రాబ్దం క్రీడన్తో విష్ణునా సమమ్ ॥ ౪౨ ॥

ఏవమేతేషు భేదేషు చిరం ధ్యాత్వా స ఆత్మభూః ।
సత్యాః కే కతరే నేతి జ్ఞాతుం నేష్టే కథఞ్చన ॥ ౪౩ ॥

ఏవం సమ్మోహయన్ విష్ణుం విమోహం విశ్వమోహనమ్ ।
స్వయైవ మాయయాజోఽపి స్వయమేవ విమోహితః ॥ ౪౪ ॥

తమ్యాం తమోవన్నైహారం ఖద్యోతార్చిరివాహని ।
మహతీతరమాయైశ్యం నిహన్త్యాత్మని యుఞ్జతః ॥ ౪౫ ॥

తావత్ సర్వే వత్సపాలాః పశ్యతోఽజస్య తత్క్షణాత్ ।
వ్యదృశ్యన్త ఘనశ్యామాః పీతకౌశేయవాససః ॥ ౪౬ ॥

చతుర్భుజాః శఙ్ఖచక్రగదారాజీవపాణయః ।
కిరీటినః కుణ్డలినో హారిణో వనమాలినః ॥ ౪౭ ॥

శ్రీవత్సాఙ్గదదోరత్నకమ్బుకఙ్కణపాణయః ।
నూపురైః కటకైర్భాతాః కటిసూత్రాఙ్గులీయకైః ॥ ౪౮ ॥

ఆఙ్ఘ్రిమస్తకమాపూర్ణాస్తులసీనవదామభిః ।
కోమలైః సర్వగాత్రేషు భూరిపుణ్యవదర్పితైః ॥ ౪౯ ॥

చన్ద్రికావిశదస్మేరైః సారుణాపాఙ్గవీక్షితైః ।
స్వకార్థానామివ రజఃసత్త్వాభ్యాం స్రష్టృపాలకాః ॥ ౫౦ ॥

ఆత్మాదిస్తమ్బపర్యన్తైర్మూర్తిమద్భిశ్చరాచరైః ।
నృత్యగీతాద్యనేకార్హైః పృథక్పృథగుపాసితాః ॥ ౫౧ ॥

అణిమాద్యైర్మహిమభిరజాద్యాభిర్విభూతిభిః ।
చతుర్వింశతిభిస్తత్త్వైః పరీతా మహదాదిభిః ॥ ౫౨ ॥

కాలస్వభావసంస్కారకామకర్మగుణాదిభిః ।
స్వమహిధ్వస్తమహిభిర్మూర్తిమద్భిరుపాసితాః ॥ ౫౩ ॥

సత్యజ్ఞానానన్తానన్దమాత్రైకరసమూర్తయః ।
అస్పృష్టభూరిమాహాత్మ్యా అపి హ్యుపనిషద్దృశామ్ ॥ ౫౪ ॥

ఏవం సకృద్ దదర్శాజః పరబ్రహ్మాత్మనోఽఖిలాన్ ।
యస్య భాసా సర్వమిదం విభాతి సచరాచరమ్ ॥ ౫౫ ॥

తతోఽతికుతుకోద్వృత్యస్తిమితైకాదశేన్ద్రియః ।
తద్ధామ్నాభూదజస్తూష్ణీం పూర్దేవ్యన్తీవ పుత్రికా ॥ ౫౬ ॥

ఇతీరేశేఽతర్క్యే నిజమహిమని స్వప్రమితికే
పరత్రాజాతోఽతన్నిరసనముఖబ్రహ్మకమితౌ ।
అనీశేఽపి ద్రష్టుం కిమిదమితి వా ముహ్యతి సతి
చచ్ఛాదాజో జ్ఞాత్వా సపది పరమోఽజాజవనికామ్ ॥ ౫౭ ॥

తతోఽర్వాక్ప్రతిలబ్ధాక్షః కః పరేతవదుత్థితః ।
కృచ్ఛ్రాదున్మీల్య వై దృష్టీరాచష్టేదం సహాత్మనా ॥ ౫౮ ॥

సపద్యేవాభితః పశ్యన్ దిశోఽపశ్యత్పురఃస్థితమ్ ।
వృన్దావనం జనాజీవ్యద్రుమాకీర్ణం సమాప్రియమ్ ॥ ౫౯ ॥

యత్ర నైసర్గదుర్వైరాః సహాసన్ నృమృగాదయః ।
మిత్రాణీవాజితావాసద్రుతరుట్తర్షకాదికమ్ ॥ ౬౦ ॥

తత్రోద్వహత్ పశుపవంశశిశుత్వనాట్యం
బ్రహ్మాద్వయం పరమనన్తమగాధబోధమ్ ।
వత్సాన్ సఖీనివ పురా పరితో విచిన్వ-
దేకం సపాణికవలం పరమేష్ఠ్యచష్ట ॥ ౬౧ ॥

దృష్ట్వా త్వరేణ నిజధోరణతోఽవతీర్య
పృథ్వ్యాం వపుః కనకదణ్డమివాభిపాత్య ।
స్పృష్ట్వా చతుర్ముకుటకోటిభిరఙ్ఘ్రియుగ్మం
నత్వా ముదశ్రుసుజలైరకృతాభిషేకమ్ ॥ ౬౨ ॥

ఉత్థాయోత్థాయ కృష్ణస్య చిరస్య పాదయోః పతన్ ।
ఆస్తే మహిత్వం ప్రాగ్దృష్టం స్మృత్వా స్మృత్వా పునః పునః ॥ ౬౩ ॥

శనైరథోత్థాయ విమృజ్య లోచనే
ముకున్దముద్వీక్ష్య వినమ్రకన్ధరః ।
కృతాఞ్జలిః ప్రశ్రయవాన్ సమాహితః
సవేపథుర్గద్గదయైలతేలయా ॥ ౬౪ ॥
జ్ఞానే ప్రయాసముదపాస్య నమన్త ఏవ
జీవన్తి సన్ముఖరితాం భవదీయవార్తామ్ ।
స్థానే స్థితాః శ్రుతిగతాం తనువాఙ్మనోభి-
ర్యే ప్రాయశోఽజిత జితోఽప్యసి తైస్త్రిలోక్యామ్ ॥