શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૩૩

શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્થં ભગવતો ગોપ્યઃ શ્રુત્વા વાચઃ સુપેશલાઃ ।
જહુર્વિરહજં તાપં તદઙ્ગોપચિતાશિષઃ ॥ ૧ ॥

તત્રારભત ગોવિન્દો રાસક્રીડામનુવ્રતૈઃ ।
સ્ત્રીરત્નૈરન્વિતઃ પ્રીતૈરન્યોન્યાબદ્ધબાહુભિઃ ॥ ૨ ॥

રાસોત્સવઃ સમ્પ્રવૃત્તો ગોપીમણ્ડલમણ્ડિતઃ ।
યોગેશ્વરેણ કૃષ્ણેન તાસાં મધ્યે દ્વયોર્દ્વયોઃ ।
પ્રવિષ્ટેન ગૃહીતાનાં કણ્ઠે સ્વનિકટં સ્ત્રિયઃ ।
યં મન્યેરન્ નભસ્તાવદ્ વિમાનશતસઙ્કુલમ્ ।
દિવૌકસાં સદારાણામૌત્સુક્યાપહૃતાત્મનામ્ ॥ ૩ ॥

તતો દુન્દુભયો નેદુર્નિપેતુઃ પુષ્પવૃષ્ટયઃ ।
જગુર્ગન્ધર્વપતયઃ સસ્ત્રીકાસ્તદ્યશોઽમલમ્ ॥ ૪ ॥

વલયાનાં નૂપુરાણાં કિઙ્કિણીનાં ચ યોષિતામ્ ।
સપ્રિયાણામભૂચ્છબ્દસ્તુમુલો રાસમણ્ડલે ॥ ૫ ॥

તત્રાતિશુશુભે તાભિર્ભગવાન્ દેવકીસુતઃ ।
મધ્યે મણીનાં હૈમાનાં મહામરકતો યથા ॥ ૬ ॥

પાદન્યાસૈર્ભુજવિધુતિભિઃ સસ્મિતૈર્ભ્રૂવિલાસૈ-
ર્ભજ્યન્મધ્યૈશ્ચલકુચપટૈઃ કુણ્ડલૈર્ગણ્ડલોલૈઃ ।
સ્વિદ્યન્મુખ્યઃ કવરરસનાગ્રન્થયઃ કૃષ્ણવધ્વો
ગાયન્ત્યસ્તં તડિત ઇવ તા મેઘચક્રે વિરેજુઃ ॥ ૭ ॥

ઉચ્ચૈર્જગુર્નૃત્યમાના રક્તકણ્ઠ્યો રતિપ્રિયાઃ ।
કૃષ્ણાભિમર્શમુદિતા યદ્ગીતેનેદમાવૃતમ્ ॥ ૮ ॥

કાચિત્ સમં મુકુન્દેન સ્વરજાતીરમિશ્રિતાઃ ।
ઉન્નિન્યે પૂજિતા તેન પ્રીયતા સાધુ સાધ્વિતિ ।
તદેવ ધ્રુવમુન્નિન્યે તસ્યૈ માનં ચ બહ્વદાત્ ॥ ૯ ॥

કાચિદ્ રાસપરિશ્રાન્તા પાર્શ્વસ્થસ્ય ગદાભૃતઃ ।
જગ્રાહ બાહુના સ્કન્ધં શ્લથદ્વલયમલ્લિકા ॥ ૧૦ ॥

તત્રૈકાંસગતં બાહું કૃષ્ણસ્યોત્પલસૌરભમ્ ।
ચન્દનાલિપ્તમાઘ્રાય હૃષ્ટરોમા ચુચુમ્બ હ ॥ ૧૧ ॥

કસ્યાશ્ચિન્નાટ્યવિક્ષિપ્ત કુણ્ડલત્વિષમણ્ડિતમ્ ।
ગણ્ડં ગણ્ડે સન્દધત્યાઃ પ્રાદાત્તામ્બૂલચર્વિતમ્ ॥ ૧૨ ॥

નૃત્યતી ગાયતી કાચિત્ કૂજન્નૂપુરમેખલા ।
પાર્શ્વસ્થાચ્યુતહસ્તાબ્જં શ્રાન્તાધાત્સ્તનયોઃ શિવમ્ ॥ ૧૩ ॥

ગોપ્યો લબ્ધ્વાચ્યુતં કાન્તં શ્રિય એકાન્તવલ્લભમ્ ।
ગૃહીતકણ્ઠ્યસ્તદ્દોર્ભ્યાં ગાયન્ત્યસ્તં વિજહ્રિરે ॥ ૧૪ ॥

કર્ણોત્પલાલકવિટઙ્કકપોલઘર્મ-
વક્ત્રશ્રિયો વલયનૂપુરઘોષવાદ્યૈઃ ।
ગોપ્યઃ સમં ભગવતા નનૃતુઃ સ્વકેશ-
સ્રસ્તસ્રજો ભ્રમરગાયકરાસગોષ્ઠ્યામ્ ॥ ૧૫ ॥

એવં પરિષ્વઙ્ગકરાભિમર્શ-
સ્નિગ્ધેક્ષણોદ્દામવિલાસહાસૈઃ ।
રેમે રમેશો વ્રજસુન્દરીભિ-
ર્યથાર્ભકઃ સ્વપ્રતિબિમ્બવિભ્રમઃ ॥ ૧૬ ॥

તદઙ્ગસઙ્ગપ્રમુદાકુલેન્દ્રિયાઃ
કેશાન્ દુકૂલં કુચપટ્ટિકાં વા ।
નાઞ્જઃ પ્રતિવ્યોઢુમલં વ્રજસ્ત્રિયો
વિસ્રસ્તમાલાભરણાઃ કુરૂદ્વહ ॥ ૧૭ ॥

કૃષ્ણવિક્રીડિતં વીક્ષ્ય મુમુહુઃ ખેચરસ્ત્રિયઃ ।
કામાર્દિતાઃ શશાઙ્કશ્ચ સગણો વિસ્મિતોઽભવત્ ॥ ૧૮ ॥

કૃત્વા તાવન્તમાત્માનં યાવતીર્ગોપયોષિતઃ ।
રેમે સ ભગવાંસ્તાભિરાત્મારામોઽપિ લીલયા ॥ ૧૯ ॥

તાસાં રતિવિહારેણ શ્રાન્તાનાં વદનાનિ સઃ ।
પ્રામૃજત્ કરુણઃ પ્રેમ્ણા શન્તમેનાઙ્ગ પાણિના ॥ ૨૦ ॥

ગોપ્યઃ સ્ફુરત્પુરટકુણ્ડલકુન્તલત્વિડ્-
ગણ્ડશ્રિયા સુધિતહાસનિરીક્ષણેન ।
માનં દધત્ય ઋષભસ્ય જગુઃ કૃતાનિ
પુણ્યાનિ તત્કરરુહસ્પર્શપ્રમોદાઃ ॥ ૨૧ ॥

તાભિર્યુતઃ શ્રમમપોહિતુમઙ્ગસઙ્ગ-
ઘૃષ્ટસ્રજઃ સ કુચકુઙ્કુમરઞ્જિતાયાઃ ।
ગન્ધર્વપાલિભિરનુદ્રુત આવિશદ્ વાઃ
શ્રાન્તો ગજીભિરિભરાડિવ ભિન્નસેતુઃ ॥ ૨૨ ॥

સોઽમ્ભસ્યલં યુવતિભિઃ પરિષિચ્યમાનઃ
પ્રેમ્ણેક્ષિતઃ પ્રહસતીભિરિતસ્તતોઽઙ્ગ ।
વૈમાનિકૈઃ કુસુમવર્ષિભિરીડ્યમાનો
રેમે સ્વયં સ્વરતિરત્ર ગજેન્દ્રલીલઃ ॥ ૨૩ ॥

તતશ્ચ કૃષ્ણોપવને જલસ્થલ-
પ્રસૂનગન્ધાનિલજુષ્ટદિક્તટે ।
ચચાર ભૃઙ્ગપ્રમદાગણાવૃતો
યથા મદચ્યુદ્ દ્વિરદઃ કરેણુભિઃ ॥ ૨૪ ॥

એવં શશાઙ્કાંશુવિરાજિતા નિશાઃ
સ સત્યકામોઽનુરતાબલાગણઃ ।
સિષેવ આત્મન્યવરુદ્ધસૌરતઃ
સર્વાઃ શરત્કાવ્યકથારસાશ્રયાઃ ॥ ૨૫ ॥

શ્રીપરીક્ષિદુવાચ
સંસ્થાપનાય ધર્મસ્ય પ્રશમાયેતરસ્ય ચ ।
અવતીર્ણો હિ ભગવાનંશેન જગદીશ્વરઃ ॥ ૨૬ ॥

સ કથં ધર્મસેતૂનાં વક્તા કર્તાભિરક્ષિતા ।
પ્રતીપમાચરદ્ બ્રહ્મન્ પરદારાભિમર્શનમ્ ॥ ૨૭ ॥

આપ્તકામો યદુપતિઃ કૃતવાન્વૈ જુગુપ્સિતમ્ ।
કિમભિપ્રાય એતન્નઃ શંશયં છિન્ધિ સુવ્રત ॥ ૨૮ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
ધર્મવ્યતિક્રમો દૃષ્ટ ઈશ્વરાણાં ચ સાહસમ્ ।
તેજીયસાં ન દોષાય વહ્નેઃ સર્વભુજો યથા ॥ ૨૯ ॥

નૈતત્ સમાચરેજ્જાતુ મનસાપિ હ્યનીશ્વરઃ ।
વિનશ્યત્યાચરન્ મૌઢ્યાદ્યથારુદ્રોઽબ્ધિજં વિષમ્ ॥ ૩૦ ॥

ઈશ્વરાણાં વચઃ સત્યં તથૈવાચરિતં ક્વચિત્ ।
તેષાં યત્ સ્વવચોયુક્તં બુદ્ધિમાંસ્તત્ સમાચરેત્ ॥ ૩૧ ॥

કુશલાચરિતેનૈષામિહ સ્વાર્થો ન વિદ્યતે ।
વિપર્યયેણ વાનર્થો નિરહઙ્કારિણાં પ્રભો ॥ ૩૨ ॥

કિમુતાખિલસત્ત્વાનાં તિર્યઙ્મર્ત્યદિવૌકસામ્ ।
ઈશિતુશ્ચેશિતવ્યાનાં કુશલાકુશલાન્વયઃ ॥ ૩૩ ॥

યત્પાદપઙ્કજપરાગનિષેવતૃપ્તા
યોગપ્રભાવવિધુતાખિલકર્મબન્ધાઃ ।
સ્વૈરં ચરન્તિ મુનયોઽપિ ન નહ્યમાના-
સ્તસ્યેચ્છયાત્તવપુષઃ કુત એવ બન્ધઃ ॥ ૩૪ ॥

ગોપીનાં તત્પતીનાં ચ સર્વેષામેવ દેહિનામ્ ।
યોઽન્તશ્ચરતિ સોઽધ્યક્ષઃ ક્રીડનેનેહ દેહભાક્ ॥ ૩૫ ॥

અનુગ્રહાય ભક્તાનાં માનુષં દેહમાસ્થિતઃ ।
ભજતે તાદૃશીઃ ક્રીડા યાઃ શ્રુત્વા તત્પરો ભવેત્ ॥ ૩૬ ॥

નાસૂયન્ ખલુ કૃષ્ણાય મોહિતાસ્તસ્ય માયયા ।
મન્યમાનાઃ સ્વપાર્શ્વસ્થાન્સ્વાન્સ્વાન્દારાન્ વ્રજૌકસઃ ॥ ૩૭ ॥

બ્રહ્મરાત્ર ઉપાવૃત્તે વાસુદેવાનુમોદિતાઃ ।
અનિચ્છન્ત્યો યયુર્ગોપ્યઃ સ્વગૃહાન્ભગવત્પ્રિયાઃ ॥ ૩૮ ॥

વિક્રીડિતં વ્રજવધૂભિરિદં ચ વિષ્ણોઃ
શ્રદ્ધાન્વિતોઽનુશૃણુયાદથ વર્ણયેદ્ યઃ ।
ભક્તિં પરાં ભગવતિ પ્રતિલભ્ય કામં
હૃદ્રોગમાશ્વપહિનોત્યચિરેણ ધીરઃ ॥ ૩૯ ॥