ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୦.୩୩

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଥଂ ଭଗଵତୋ ଗୋପ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚଃ ସୁପେଶଲାଃ ।
ଜହୁର୍ଵିରହଜଂ ତାପଂ ତଦଙ୍ଗୋପଚିତାଶିଷଃ ॥ ୧ ॥

ତତ୍ରାରଭତ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ରାସକ୍ରୀଡାମନୁଵ୍ରତୈଃ ।
ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନୈରନ୍ଵିତଃ ପ୍ରୀତୈରନ୍ଯୋନ୍ଯାବଦ୍ଧବାହୁଭିଃ ॥ ୨ ॥

ରାସୋତ୍ସଵଃ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଗୋପୀମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତଃ ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରେଣ କୃଷ୍ଣେନ ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟେନ ଗୃହୀତାନାଂ କଣ୍ଠେ ସ୍ଵନିକଟଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ।
ଯଂ ମନ୍ଯେରନ୍ ନଭସ୍ତାଵଦ୍ ଵିମାନଶତସଙ୍କୁଲମ୍ ।
ଦିଵୌକସାଂ ସଦାରାଣାମୌତ୍ସୁକ୍ଯାପହୃତାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୩ ॥

ତତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ନିପେତୁଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟଯଃ ।
ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵପତଯଃ ସସ୍ତ୍ରୀକାସ୍ତଦ୍ଯଶୋଽମଲମ୍ ॥ ୪ ॥

ଵଲଯାନାଂ ନୂପୁରାଣାଂ କିଙ୍କିଣୀନାଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ ।
ସପ୍ରିଯାଣାମଭୂଚ୍ଛବ୍ଦସ୍ତୁମୁଲୋ ରାସମଣ୍ଡଲେ ॥ ୫ ॥

ତତ୍ରାତିଶୁଶୁଭେ ତାଭିର୍ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ ।
ମଧ୍ଯେ ମଣୀନାଂ ହୈମାନାଂ ମହାମରକତୋ ଯଥା ॥ ୬ ॥

ପାଦନ୍ଯାସୈର୍ଭୁଜଵିଧୁତିଭିଃ ସସ୍ମିତୈର୍ଭ୍ରୂଵିଲାସୈ-
ର୍ଭଜ୍ଯନ୍ମଧ୍ଯୈଶ୍ଚଲକୁଚପଟୈଃ କୁଣ୍ଡଲୈର୍ଗଣ୍ଡଲୋଲୈଃ ।
ସ୍ଵିଦ୍ଯନ୍ମୁଖ୍ଯଃ କଵରରସନାଗ୍ରନ୍ଥଯଃ କୃଷ୍ଣଵଧ୍ଵୋ
ଗାଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଂ ତଡିତ ଇଵ ତା ମେଘଚକ୍ରେ ଵିରେଜୁଃ ॥ ୭ ॥

ଉଚ୍ଚୈର୍ଜଗୁର୍ନୃତ୍ଯମାନା ରକ୍ତକଣ୍ଠ୍ଯୋ ରତିପ୍ରିଯାଃ ।
କୃଷ୍ଣାଭିମର୍ଶମୁଦିତା ଯଦ୍ଗୀତେନେଦମାଵୃତମ୍ ॥ ୮ ॥

କାଚିତ୍ ସମଂ ମୁକୁନ୍ଦେନ ସ୍ଵରଜାତୀରମିଶ୍ରିତାଃ ।
ଉନ୍ନିନ୍ଯେ ପୂଜିତା ତେନ ପ୍ରୀଯତା ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ।
ତଦେଵ ଧ୍ରୁଵମୁନ୍ନିନ୍ଯେ ତସ୍ଯୈ ମାନଂ ଚ ବହ୍ଵଦାତ୍ ॥ ୯ ॥

କାଚିଦ୍ ରାସପରିଶ୍ରାନ୍ତା ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥସ୍ଯ ଗଦାଭୃତଃ ।
ଜଗ୍ରାହ ବାହୁନା ସ୍କନ୍ଧଂ ଶ୍ଲଥଦ୍ଵଲଯମଲ୍ଲିକା ॥ ୧୦ ॥

ତତ୍ରୈକାଂସଗତଂ ବାହୁଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯୋତ୍ପଲସୌରଭମ୍ ।
ଚନ୍ଦନାଲିପ୍ତମାଘ୍ରାଯ ହୃଷ୍ଟରୋମା ଚୁଚୁମ୍ବ ହ ॥ ୧୧ ॥

କସ୍ଯାଶ୍ଚିନ୍ନାଟ୍ଯଵିକ୍ଷିପ୍ତ କୁଣ୍ଡଲତ୍ଵିଷମଣ୍ଡିତମ୍ ।
ଗଣ୍ଡଂ ଗଣ୍ଡେ ସନ୍ଦଧତ୍ଯାଃ ପ୍ରାଦାତ୍ତାମ୍ବୂଲଚର୍ଵିତମ୍ ॥ ୧୨ ॥

ନୃତ୍ଯତୀ ଗାଯତୀ କାଚିତ୍ କୂଜନ୍ନୂପୁରମେଖଲା ।
ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାଚ୍ଯୁତହସ୍ତାବ୍ଜଂ ଶ୍ରାନ୍ତାଧାତ୍ସ୍ତନଯୋଃ ଶିଵମ୍ ॥ ୧୩ ॥

ଗୋପ୍ଯୋ ଲବ୍ଧ୍ଵାଚ୍ଯୁତଂ କାନ୍ତଂ ଶ୍ରିଯ ଏକାନ୍ତଵଲ୍ଲଭମ୍ ।
ଗୃହୀତକଣ୍ଠ୍ଯସ୍ତଦ୍ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଗାଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଂ ଵିଜହ୍ରିରେ ॥ ୧୪ ॥

କର୍ଣୋତ୍ପଲାଲକଵିଟଙ୍କକପୋଲଘର୍ମ-
ଵକ୍ତ୍ରଶ୍ରିଯୋ ଵଲଯନୂପୁରଘୋଷଵାଦ୍ଯୈଃ ।
ଗୋପ୍ଯଃ ସମଂ ଭଗଵତା ନନୃତୁଃ ସ୍ଵକେଶ-
ସ୍ରସ୍ତସ୍ରଜୋ ଭ୍ରମରଗାଯକରାସଗୋଷ୍ଠ୍ଯାମ୍ ॥ ୧୫ ॥

ଏଵଂ ପରିଷ୍ଵଙ୍ଗକରାଭିମର୍ଶ-
ସ୍ନିଗ୍ଧେକ୍ଷଣୋଦ୍ଦାମଵିଲାସହାସୈଃ ।
ରେମେ ରମେଶୋ ଵ୍ରଜସୁନ୍ଦରୀଭି-
ର୍ଯଥାର୍ଭକଃ ସ୍ଵପ୍ରତିବିମ୍ବଵିଭ୍ରମଃ ॥ ୧୬ ॥

ତଦଙ୍ଗସଙ୍ଗପ୍ରମୁଦାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ
କେଶାନ୍ ଦୁକୂଲଂ କୁଚପଟ୍ଟିକାଂ ଵା ।
ନାଞ୍ଜଃ ପ୍ରତିଵ୍ଯୋଢୁମଲଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯୋ
ଵିସ୍ରସ୍ତମାଲାଭରଣାଃ କୁରୂଦ୍ଵହ ॥ ୧୭ ॥

କୃଷ୍ଣଵିକ୍ରୀଡିତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁମୁହୁଃ ଖେଚରସ୍ତ୍ରିଯଃ ।
କାମାର୍ଦିତାଃ ଶଶାଙ୍କଶ୍ଚ ସଗଣୋ ଵିସ୍ମିତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧୮ ॥

କୃତ୍ଵା ତାଵନ୍ତମାତ୍ମାନଂ ଯାଵତୀର୍ଗୋପଯୋଷିତଃ ।
ରେମେ ସ ଭଗଵାଂସ୍ତାଭିରାତ୍ମାରାମୋଽପି ଲୀଲଯା ॥ ୧୯ ॥

ତାସାଂ ରତିଵିହାରେଣ ଶ୍ରାନ୍ତାନାଂ ଵଦନାନି ସଃ ।
ପ୍ରାମୃଜତ୍ କରୁଣଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ଶନ୍ତମେନାଙ୍ଗ ପାଣିନା ॥ ୨୦ ॥

ଗୋପ୍ଯଃ ସ୍ଫୁରତ୍ପୁରଟକୁଣ୍ଡଲକୁନ୍ତଲତ୍ଵିଡ୍-
ଗଣ୍ଡଶ୍ରିଯା ସୁଧିତହାସନିରୀକ୍ଷଣେନ ।
ମାନଂ ଦଧତ୍ଯ ଋଷଭସ୍ଯ ଜଗୁଃ କୃତାନି
ପୁଣ୍ଯାନି ତତ୍କରରୁହସ୍ପର୍ଶପ୍ରମୋଦାଃ ॥ ୨୧ ॥

ତାଭିର୍ଯୁତଃ ଶ୍ରମମପୋହିତୁମଙ୍ଗସଙ୍ଗ-
ଘୃଷ୍ଟସ୍ରଜଃ ସ କୁଚକୁଙ୍କୁମରଞ୍ଜିତାଯାଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵପାଲିଭିରନୁଦ୍ରୁତ ଆଵିଶଦ୍ ଵାଃ
ଶ୍ରାନ୍ତୋ ଗଜୀଭିରିଭରାଡିଵ ଭିନ୍ନସେତୁଃ ॥ ୨୨ ॥

ସୋଽମ୍ଭସ୍ଯଲଂ ଯୁଵତିଭିଃ ପରିଷିଚ୍ଯମାନଃ
ପ୍ରେମ୍ଣେକ୍ଷିତଃ ପ୍ରହସତୀଭିରିତସ୍ତତୋଽଙ୍ଗ ।
ଵୈମାନିକୈଃ କୁସୁମଵର୍ଷିଭିରୀଡ୍ଯମାନୋ
ରେମେ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵରତିରତ୍ର ଗଜେନ୍ଦ୍ରଲୀଲଃ ॥ ୨୩ ॥

ତତଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣୋପଵନେ ଜଲସ୍ଥଲ-
ପ୍ରସୂନଗନ୍ଧାନିଲଜୁଷ୍ଟଦିକ୍ତଟେ ।
ଚଚାର ଭୃଙ୍ଗପ୍ରମଦାଗଣାଵୃତୋ
ଯଥା ମଦଚ୍ଯୁଦ୍ ଦ୍ଵିରଦଃ କରେଣୁଭିଃ ॥ ୨୪ ॥

ଏଵଂ ଶଶାଙ୍କାଂଶୁଵିରାଜିତା ନିଶାଃ
ସ ସତ୍ଯକାମୋଽନୁରତାବଲାଗଣଃ ।
ସିଷେଵ ଆତ୍ମନ୍ଯଵରୁଦ୍ଧସୌରତଃ
ସର୍ଵାଃ ଶରତ୍କାଵ୍ଯକଥାରସାଶ୍ରଯାଃ ॥ ୨୫ ॥

ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିଦୁଵାଚ
ସଂସ୍ଥାପନାଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ପ୍ରଶମାଯେତରସ୍ଯ ଚ ।
ଅଵତୀର୍ଣୋ ହି ଭଗଵାନଂଶେନ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୨୬ ॥

ସ କଥଂ ଧର୍ମସେତୂନାଂ ଵକ୍ତା କର୍ତାଭିରକ୍ଷିତା ।
ପ୍ରତୀପମାଚରଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ ॥ ୨୭ ॥

ଆପ୍ତକାମୋ ଯଦୁପତିଃ କୃତଵାନ୍ଵୈ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ।
କିମଭିପ୍ରାଯ ଏତନ୍ନଃ ଶଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ସୁଵ୍ରତ ॥ ୨୮ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଧର୍ମଵ୍ଯତିକ୍ରମୋ ଦୃଷ୍ଟ ଈଶ୍ଵରାଣାଂ ଚ ସାହସମ୍ ।
ତେଜୀଯସାଂ ନ ଦୋଷାଯ ଵହ୍ନେଃ ସର୍ଵଭୁଜୋ ଯଥା ॥ ୨୯ ॥

ନୈତତ୍ ସମାଚରେଜ୍ଜାତୁ ମନସାପି ହ୍ଯନୀଶ୍ଵରଃ ।
ଵିନଶ୍ଯତ୍ଯାଚରନ୍ ମୌଢ୍ଯାଦ୍ଯଥାରୁଦ୍ରୋଽବ୍ଧିଜଂ ଵିଷମ୍ ॥ ୩୦ ॥

ଈଶ୍ଵରାଣାଂ ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ତଥୈଵାଚରିତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ତେଷାଂ ଯତ୍ ସ୍ଵଵଚୋଯୁକ୍ତଂ ବୁଦ୍ଧିମାଂସ୍ତତ୍ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୩୧ ॥

କୁଶଲାଚରିତେନୈଷାମିହ ସ୍ଵାର୍ଥୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।
ଵିପର୍ଯଯେଣ ଵାନର୍ଥୋ ନିରହଙ୍କାରିଣାଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୨ ॥

କିମୁତାଖିଲସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ତିର୍ଯଙ୍ମର୍ତ୍ଯଦିଵୌକସାମ୍ ।
ଈଶିତୁଶ୍ଚେଶିତଵ୍ଯାନାଂ କୁଶଲାକୁଶଲାନ୍ଵଯଃ ॥ ୩୩ ॥

ଯତ୍ପାଦପଙ୍କଜପରାଗନିଷେଵତୃପ୍ତା
ଯୋଗପ୍ରଭାଵଵିଧୁତାଖିଲକର୍ମବନ୍ଧାଃ ।
ସ୍ଵୈରଂ ଚରନ୍ତି ମୁନଯୋଽପି ନ ନହ୍ଯମାନା-
ସ୍ତସ୍ଯେଚ୍ଛଯାତ୍ତଵପୁଷଃ କୁତ ଏଵ ବନ୍ଧଃ ॥ ୩୪ ॥

ଗୋପୀନାଂ ତତ୍ପତୀନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦେହିନାମ୍ ।
ଯୋଽନ୍ତଶ୍ଚରତି ସୋଽଧ୍ଯକ୍ଷଃ କ୍ରୀଡନେନେହ ଦେହଭାକ୍ ॥ ୩୫ ॥

ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଭକ୍ତାନାଂ ମାନୁଷଂ ଦେହମାସ୍ଥିତଃ ।
ଭଜତେ ତାଦୃଶୀଃ କ୍ରୀଡା ଯାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ପରୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩୬ ॥

ନାସୂଯନ୍ ଖଲୁ କୃଷ୍ଣାଯ ମୋହିତାସ୍ତସ୍ଯ ମାଯଯା ।
ମନ୍ଯମାନାଃ ସ୍ଵପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥାନ୍ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଦାରାନ୍ ଵ୍ରଜୌକସଃ ॥ ୩୭ ॥

ବ୍ରହ୍ମରାତ୍ର ଉପାଵୃତ୍ତେ ଵାସୁଦେଵାନୁମୋଦିତାଃ ।
ଅନିଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯୋ ଯଯୁର୍ଗୋପ୍ଯଃ ସ୍ଵଗୃହାନ୍ଭଗଵତ୍ପ୍ରିଯାଃ ॥ ୩୮ ॥

ଵିକ୍ରୀଡିତଂ ଵ୍ରଜଵଧୂଭିରିଦଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋଃ
ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ଵିତୋଽନୁଶୃଣୁଯାଦଥ ଵର୍ଣଯେଦ୍ ଯଃ ।
ଭକ୍ତିଂ ପରାଂ ଭଗଵତି ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ କାମଂ
ହୃଦ୍ରୋଗମାଶ୍ଵପହିନୋତ୍ଯଚିରେଣ ଧୀରଃ ॥ ୩୯ ॥