শ্ৰীশুক উৱাচ
বহিৰন্তঃপুৰদ্ৱাৰঃ সৰ্ৱাঃ পূৰ্ৱৱদাৱৃতাঃ ।
ততো বালধ্ৱনিং শ্ৰুত্ৱা গৃহপালাঃ সমুত্থিতাঃ ॥ ১ ॥
বহিৰন্তঃপুৰদ্ৱাৰঃ সৰ্ৱাঃ পূৰ্ৱৱদাৱৃতাঃ ।
ততো বালধ্ৱনিং শ্ৰুত্ৱা গৃহপালাঃ সমুত্থিতাঃ ॥ ১ ॥
তে তু তূৰ্ণমুপৱ্ৰজ্য দেৱক্যা গৰ্ভজন্ম তত্ ।
আচখ্যুৰ্ভোজৰাজায যদুদ্ৱিগ্নঃ প্ৰতীক্ষতে ॥ ২ ॥
আচখ্যুৰ্ভোজৰাজায যদুদ্ৱিগ্নঃ প্ৰতীক্ষতে ॥ ২ ॥
স তল্পাত্ তূৰ্ণমুত্থায কালোঽযমিতি ৱিহ্ৱলঃ ।
সূতীগৃহমগাত্ তূৰ্ণং প্ৰস্খলন্ মুক্তমূৰ্ধজঃ ॥ ৩ ॥
সূতীগৃহমগাত্ তূৰ্ণং প্ৰস্খলন্ মুক্তমূৰ্ধজঃ ॥ ৩ ॥
তমাহ ভ্ৰাতৰং দেৱী কৃপণা কৰুণং সতী । স্নুষেযং তৱ কল্যাণ স্ত্ৰিযং মা হন্তুমৰ্হসি ॥ ৪ ॥
বহৱো হিংসিতা ভ্ৰাতঃ শিশৱঃ পাৱকোপমাঃ ।
ত্ৱযা দৈৱনিসৃষ্টেন পুত্ৰিকৈকা প্ৰদীযতাম্ ॥ ৫ ॥
ত্ৱযা দৈৱনিসৃষ্টেন পুত্ৰিকৈকা প্ৰদীযতাম্ ॥ ৫ ॥
নন্ৱহং তে হ্যৱৰজা দীনা হতসুতা প্ৰভো ।
দাতুমৰ্হসি মন্দাযা অঙ্গেমাং চৰমাং প্ৰজাম্ ॥ ৬ ॥
দাতুমৰ্হসি মন্দাযা অঙ্গেমাং চৰমাং প্ৰজাম্ ॥ ৬ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
উপগুহ্যাত্মজামেৱং ৰুদত্যা দীনদীনৱত্ ।
যাচিতস্তাং ৱিনিৰ্ভৰ্ত্স্য হস্তাদাচিচ্ছিদে খলঃ ॥ ৭ ॥
উপগুহ্যাত্মজামেৱং ৰুদত্যা দীনদীনৱত্ ।
যাচিতস্তাং ৱিনিৰ্ভৰ্ত্স্য হস্তাদাচিচ্ছিদে খলঃ ॥ ৭ ॥
তাং গৃহীত্ৱা চৰণযোৰ্জাতমাত্ৰাং স্ৱসুঃ সুতাম্ ।
অপোথযচ্ছিলাপৃষ্ঠে স্ৱাৰ্থোন্মূলিতসৌহৃদঃ ॥ ৮ ॥
অপোথযচ্ছিলাপৃষ্ঠে স্ৱাৰ্থোন্মূলিতসৌহৃদঃ ॥ ৮ ॥
সা তদ্ধস্তাত্ সমুত্পত্য সদ্যো দেৱ্যম্বৰং গতা ।
অদৃশ্যতানুজা ৱিষ্ণোঃ সাযুধাষ্টমহাভুজা ॥ ৯ ॥
অদৃশ্যতানুজা ৱিষ্ণোঃ সাযুধাষ্টমহাভুজা ॥ ৯ ॥
দিৱ্যস্ৰগম্বৰালেপৰত্নাভৰণভূষিতা ।
ধনুঃশূলেষুচৰ্মাসিশঙ্খচক্ৰগদাধৰা ॥ ১০ ॥
ধনুঃশূলেষুচৰ্মাসিশঙ্খচক্ৰগদাধৰা ॥ ১০ ॥
সিদ্ধচাৰণগন্ধৰ্ৱৈৰপ্সৰঃকিন্নৰোৰগৈঃ ।
উপাহৃতোৰুবলিভিঃ স্তূযমানেদমব্ৰৱীত্ ॥ ১১ ॥
উপাহৃতোৰুবলিভিঃ স্তূযমানেদমব্ৰৱীত্ ॥ ১১ ॥
কিং মযা হতযা মন্দ জাতঃ খলু তৱান্তকৃত্ ।
যত্ৰ ক্ৱ ৱা পূৰ্ৱশত্ৰুৰ্মা হিংসীঃ কৃপণান্ ৱৃথা ॥ ১২ ॥
যত্ৰ ক্ৱ ৱা পূৰ্ৱশত্ৰুৰ্মা হিংসীঃ কৃপণান্ ৱৃথা ॥ ১২ ॥
ইতি প্ৰভাষ্য তং দেৱী মাযা ভগৱতী ভুৱি ।
বহুনামনিকেতেষু বহুনামা বভূৱ হ ॥ ১৩ ॥
বহুনামনিকেতেষু বহুনামা বভূৱ হ ॥ ১৩ ॥
তযাভিহিতমাকৰ্ণ্য কংসঃ পৰমৱিস্মিতঃ ।
দেৱকীং ৱসুদেৱং চ ৱিমুচ্য প্ৰশ্ৰিতোঽব্ৰৱীত্ ॥ ১৪ ॥
দেৱকীং ৱসুদেৱং চ ৱিমুচ্য প্ৰশ্ৰিতোঽব্ৰৱীত্ ॥ ১৪ ॥
অহো ভগিন্যহো ভাম মযা ৱাং বত পাপ্মনা ।
পুৰুষাদ ইৱাপত্যং বহৱো হিংসিতাঃ সুতাঃ ॥ ১৫ ॥
পুৰুষাদ ইৱাপত্যং বহৱো হিংসিতাঃ সুতাঃ ॥ ১৫ ॥
স ত্ৱহং ত্যক্তকাৰুণ্যস্ত্যক্তজ্ঞাতিসুহৃত্ খলঃ । কান্লোকান্ ৱৈ গমিষ্যামি ব্ৰহ্মহেৱ মৃতঃ শ্ৱসন্ ॥ ১৬ ॥
দৈৱমপ্যনৃতং ৱক্তি ন মৰ্ত্যা এৱ কেৱলম্ ।
যদ্ৱিশ্ৰম্ভাদহং পাপঃ স্ৱসুৰ্নিহতৱাঞ্ছিশূন্ ॥ ১৭ ॥
যদ্ৱিশ্ৰম্ভাদহং পাপঃ স্ৱসুৰ্নিহতৱাঞ্ছিশূন্ ॥ ১৭ ॥
মা শোচতং মহাভাগাৱাত্মজান্ স্ৱকৃতংভুজঃ ।
জান্তৱো ন সদৈকত্ৰ দৈৱাধীনাস্তদাসতে ॥ ১৮ ॥
জান্তৱো ন সদৈকত্ৰ দৈৱাধীনাস্তদাসতে ॥ ১৮ ॥
ভুৱি ভৌমানি ভূতানি যথা যান্ত্যপযান্তি চ । নাযমাত্মা তথৈতেষু ৱিপৰ্যেতি যথৈৱ ভূঃ ॥ ১৯ ॥
যথানেৱংৱিদো ভেদো যত আত্মৱিপৰ্যযঃ ।
দেহযোগৱিযোগৌ চ সংসৃতিৰ্ন নিৱৰ্ততে ॥ ২০ ॥
দেহযোগৱিযোগৌ চ সংসৃতিৰ্ন নিৱৰ্ততে ॥ ২০ ॥
তস্মাদ্ ভদ্ৰে স্ৱতনযান্ মযা ৱ্যাপাদিতানপি ।
মানুশোচ যতঃ সৰ্ৱঃ স্ৱকৃতং ৱিন্দতেঽৱশঃ ॥ ২১ ॥
মানুশোচ যতঃ সৰ্ৱঃ স্ৱকৃতং ৱিন্দতেঽৱশঃ ॥ ২১ ॥
যাৱদ্ধতোঽস্মি হন্তাস্মীত্যাত্মানং মন্যতেঽস্ৱদৃক্ ।
তাৱত্তদভিমান্যজ্ঞো বাধ্যবাধকতামিযাত্ ॥ ২২ ॥
তাৱত্তদভিমান্যজ্ঞো বাধ্যবাধকতামিযাত্ ॥ ২২ ॥
ক্ষমধ্ৱং মম দৌৰাত্ম্যং সাধৱো দীনৱত্সলাঃ ।
ইত্যুক্ত্ৱাশ্ৰুমুখঃ পাদৌ শ্যালঃ স্ৱস্ৰোৰথাগ্ৰহীত্ ॥ ২৩ ॥
ইত্যুক্ত্ৱাশ্ৰুমুখঃ পাদৌ শ্যালঃ স্ৱস্ৰোৰথাগ্ৰহীত্ ॥ ২৩ ॥
মোচযামাস নিগডাদ্ ৱিশ্ৰব্ধঃ কন্যকাগিৰা ।
দেৱকীং ৱসুদেৱং চ দৰ্শযন্নাত্মসৌহৃদম্ ॥ ২৪ ॥
দেৱকীং ৱসুদেৱং চ দৰ্শযন্নাত্মসৌহৃদম্ ॥ ২৪ ॥
ভ্ৰাতুঃ সমনুতপ্তস্য ক্ষান্তৰোষা চ দেৱকী ।
ৱ্যসৃজদ্ ৱসুদেৱশ্চ প্ৰহস্য তমুৱাচ হ ॥ ২৫ ॥
ৱ্যসৃজদ্ ৱসুদেৱশ্চ প্ৰহস্য তমুৱাচ হ ॥ ২৫ ॥
এৱমেতন্মহাভাগ যথা ৱদসি দেহিনাম্ ।
অজ্ঞানপ্ৰভৱাহংধীঃ স্ৱপৰেতি ভিদা যতঃ ॥ ২৬ ॥
অজ্ঞানপ্ৰভৱাহংধীঃ স্ৱপৰেতি ভিদা যতঃ ॥ ২৬ ॥
শোকহৰ্ষভযদ্ৱেষলোভমোহমদান্ৱিতাঃ ।
মিথো ঘ্নন্তং ন পশ্যন্তি ভাৱৈৰ্ভাৱং পৃথগ্দৃশঃ ॥ ২৭ ॥
মিথো ঘ্নন্তং ন পশ্যন্তি ভাৱৈৰ্ভাৱং পৃথগ্দৃশঃ ॥ ২৭ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
কংস এৱং প্ৰসন্নাভ্যাং ৱিশুদ্ধং প্ৰতিভাষিতঃ ।
দেৱকীৱসুদেৱাভ্যামনুজ্ঞাতোঽৱিশদ্ গৃহম্ ॥ ২৮ ॥
কংস এৱং প্ৰসন্নাভ্যাং ৱিশুদ্ধং প্ৰতিভাষিতঃ ।
দেৱকীৱসুদেৱাভ্যামনুজ্ঞাতোঽৱিশদ্ গৃহম্ ॥ ২৮ ॥
তস্যাং ৰাত্ৰ্যাং ৱ্যতীতাযাং কংস আহূয মন্ত্ৰিণঃ ।
তেভ্য আচষ্ট তত্ সৰ্ৱং যদুক্তং যোগনিদ্ৰযা ॥ ২৯ ॥
তেভ্য আচষ্ট তত্ সৰ্ৱং যদুক্তং যোগনিদ্ৰযা ॥ ২৯ ॥
আকৰ্ণ্য ভৰ্তুৰ্গদিতং তমূচুৰ্দেৱশত্ৰৱঃ ।
দেৱান্ প্ৰতি কৃতামৰ্ষা দৈতেযা নাতিকোৱিদাঃ ॥ ৩০ ॥
দেৱান্ প্ৰতি কৃতামৰ্ষা দৈতেযা নাতিকোৱিদাঃ ॥ ৩০ ॥
এৱং চেত্তৰ্হি ভোজেন্দ্ৰ পুৰগ্ৰামৱ্ৰজাদিষু ।
অনিৰ্দশান্ নিৰ্দশাংশ্চ হনিষ্যামোঽদ্য ৱৈ শিশূন্ ॥ ৩১ ॥
অনিৰ্দশান্ নিৰ্দশাংশ্চ হনিষ্যামোঽদ্য ৱৈ শিশূন্ ॥ ৩১ ॥
কিমুদ্যমৈঃ কৰিষ্যন্তি দেৱাঃ সমৰভীৰৱঃ ।
নিত্যমুদ্ৱিগ্নমনসো জ্যাঘোষৈৰ্ধনুষস্তৱ ॥ ৩২ ॥
নিত্যমুদ্ৱিগ্নমনসো জ্যাঘোষৈৰ্ধনুষস্তৱ ॥ ৩২ ॥
অস্যতস্তে শৰৱ্ৰাতৈৰ্হন্যমানাঃ সমন্ততঃ ।
জিজীৱিষৱ উত্সৃজ্য পলাযনপৰা যযুঃ ॥ ৩৩ ॥
জিজীৱিষৱ উত্সৃজ্য পলাযনপৰা যযুঃ ॥ ৩৩ ॥
কেচিত্ প্ৰাঞ্জলযো দীনা ন্যস্তশস্ত্ৰা দিৱৌকসঃ ।
মুক্তকচ্ছশিখাঃ কেচিদ্ ভীতাঃ স্ম ইতি ৱাদিনঃ ॥ ৩৪ ॥
মুক্তকচ্ছশিখাঃ কেচিদ্ ভীতাঃ স্ম ইতি ৱাদিনঃ ॥ ৩৪ ॥
ন ত্ৱং ৱিস্মৃতশস্ত্ৰাস্ত্ৰান্ ৱিৰথান্ ভযসংৱৃতান্ ।
হংস্যন্যাসক্তৱিমুখান্ ভগ্নচাপানযুধ্যতঃ ॥ ৩৫ ॥
হংস্যন্যাসক্তৱিমুখান্ ভগ্নচাপানযুধ্যতঃ ॥ ৩৫ ॥
কিং ক্ষেমশূৰৈৰ্ৱিবুধৈৰসংযুগৱিকত্থনৈঃ ।
ৰহোজুষা কিং হৰিণা শম্ভুনা ৱা ৱনৌকসা ।
কিমিন্দ্ৰেণাল্পৱীৰ্যেণ ব্ৰহ্মণা ৱা তপস্যতা ॥ ৩৬ ॥
ৰহোজুষা কিং হৰিণা শম্ভুনা ৱা ৱনৌকসা ।
কিমিন্দ্ৰেণাল্পৱীৰ্যেণ ব্ৰহ্মণা ৱা তপস্যতা ॥ ৩৬ ॥
তথাপি দেৱাঃ সাপত্ন্যান্নোপেক্ষ্যা ইতি মন্মহে ।
ততস্তন্মূলখননে নিযুঙ্ক্ষ্ৱাস্মাননুৱ্ৰতান্ ॥ ৩৭ ॥
ততস্তন্মূলখননে নিযুঙ্ক্ষ্ৱাস্মাননুৱ্ৰতান্ ॥ ৩৭ ॥
যথামযোঽঙ্গে সমুপেক্ষিতো নৃভি-
ৰ্ন শক্যতে ৰূঢপদশ্চিকিত্সিতুম্ ।
যথেন্দ্ৰিযগ্ৰাম উপেক্ষিতস্তথা
ৰিপুৰ্মহান্ বদ্ধবলো ন চাল্যতে ॥ ৩৮ ॥
ৰ্ন শক্যতে ৰূঢপদশ্চিকিত্সিতুম্ ।
যথেন্দ্ৰিযগ্ৰাম উপেক্ষিতস্তথা
ৰিপুৰ্মহান্ বদ্ধবলো ন চাল্যতে ॥ ৩৮ ॥
মূলং হি ৱিষ্ণুৰ্দেৱানাং যত্ৰ ধৰ্মঃ সনাতনঃ ।
তস্য চ ব্ৰহ্ম গোৱিপ্ৰাস্তপো যজ্ঞাঃ সদক্ষিণাঃ ॥ ৩৯ ॥
তস্য চ ব্ৰহ্ম গোৱিপ্ৰাস্তপো যজ্ঞাঃ সদক্ষিণাঃ ॥ ৩৯ ॥
তস্মাত্ সৰ্ৱাত্মনা ৰাজন্ ব্ৰাহ্মণান্ ব্ৰহ্মৱাদিনঃ ।
তপস্ৱিনো যজ্ঞশীলান্ গাশ্চ হন্মো হৱিৰ্দুঘাঃ ॥ ৪০ ॥
তপস্ৱিনো যজ্ঞশীলান্ গাশ্চ হন্মো হৱিৰ্দুঘাঃ ॥ ৪০ ॥
ৱিপ্ৰা গাৱশ্চ ৱেদাশ্চ তপঃ সত্যং দমঃ শমঃ ।
শ্ৰদ্ধা দযা তিতিক্ষা চ ক্ৰতৱশ্চ হৰেস্তনূঃ ॥ ৪১ ॥
শ্ৰদ্ধা দযা তিতিক্ষা চ ক্ৰতৱশ্চ হৰেস্তনূঃ ॥ ৪১ ॥
স হি সৰ্ৱসুৰাধ্যক্ষো হ্যসুৰদ্ৱিড্ গুহাশযঃ ।
তন্মূলা দেৱতাঃ সৰ্ৱাঃ সেশ্ৱৰাঃ সচতুৰ্মুখাঃ ।
অযং ৱৈ তদ্ৱধোপাযো যদৃষীণাং ৱিহিংসনম্ ॥ ৪২ ॥
তন্মূলা দেৱতাঃ সৰ্ৱাঃ সেশ্ৱৰাঃ সচতুৰ্মুখাঃ ।
অযং ৱৈ তদ্ৱধোপাযো যদৃষীণাং ৱিহিংসনম্ ॥ ৪২ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
এৱং দুৰ্মন্ত্ৰিভিঃ কংসঃ সহ সম্মন্ত্ৰ্য দুৰ্মতিঃ ।
ব্ৰহ্মহিংসাং হিতং মেনে কালপাশাৱৃতোঽসুৰঃ ॥ ৪৩ ॥
এৱং দুৰ্মন্ত্ৰিভিঃ কংসঃ সহ সম্মন্ত্ৰ্য দুৰ্মতিঃ ।
ব্ৰহ্মহিংসাং হিতং মেনে কালপাশাৱৃতোঽসুৰঃ ॥ ৪৩ ॥
সন্দিশ্য সাধুলোকস্য কদনে কদনপ্ৰিযান্ ।
কামৰূপধৰান্ দিক্ষু দানৱান্ গৃহমাৱিশত্ ॥ ৪৪ ॥
কামৰূপধৰান্ দিক্ষু দানৱান্ গৃহমাৱিশত্ ॥ ৪৪ ॥
তে ৱৈ ৰজঃপ্ৰকৃতযস্তমসা মূঢচেতসঃ ।
সতাং ৱিদ্ৱেষমাচেৰুৰাৰাদাগতমৃত্যৱঃ ॥ ৪৫ ॥
সতাং ৱিদ্ৱেষমাচেৰুৰাৰাদাগতমৃত্যৱঃ ॥ ৪৫ ॥
আযুঃ শ্ৰিযং যশো ধৰ্মং লোকানাশিষ এৱ চ ।
হন্তি শ্ৰেযাংসি সৰ্ৱাণি পুংসো মহদতিক্ৰমঃ ॥ ৪৬ ॥
হন্তি শ্ৰেযাংসি সৰ্ৱাণি পুংসো মহদতিক্ৰমঃ ॥ ৪৬ ॥