శ్రీశుక ఉవాచ
బహిరన్తఃపురద్వారః సర్వాః పూర్వవదావృతాః ।
తతో బాలధ్వనిం శ్రుత్వా గృహపాలాః సముత్థితాః ॥ ౧ ॥
బహిరన్తఃపురద్వారః సర్వాః పూర్వవదావృతాః ।
తతో బాలధ్వనిం శ్రుత్వా గృహపాలాః సముత్థితాః ॥ ౧ ॥
తే తు తూర్ణముపవ్రజ్య దేవక్యా గర్భజన్మ తత్ ।
ఆచఖ్యుర్భోజరాజాయ యదుద్విగ్నః ప్రతీక్షతే ॥ ౨ ॥
ఆచఖ్యుర్భోజరాజాయ యదుద్విగ్నః ప్రతీక్షతే ॥ ౨ ॥
స తల్పాత్ తూర్ణముత్థాయ కాలోఽయమితి విహ్వలః ।
సూతీగృహమగాత్ తూర్ణం ప్రస్ఖలన్ ముక్తమూర్ధజః ॥ ౩ ॥
సూతీగృహమగాత్ తూర్ణం ప్రస్ఖలన్ ముక్తమూర్ధజః ॥ ౩ ॥
తమాహ భ్రాతరం దేవీ కృపణా కరుణం సతీ । స్నుషేయం తవ కల్యాణ స్త్రియం మా హన్తుమర్హసి ॥ ౪ ॥
బహవో హింసితా భ్రాతః శిశవః పావకోపమాః ।
త్వయా దైవనిసృష్టేన పుత్రికైకా ప్రదీయతామ్ ॥ ౫ ॥
త్వయా దైవనిసృష్టేన పుత్రికైకా ప్రదీయతామ్ ॥ ౫ ॥
నన్వహం తే హ్యవరజా దీనా హతసుతా ప్రభో ।
దాతుమర్హసి మన్దాయా అఙ్గేమాం చరమాం ప్రజామ్ ॥ ౬ ॥
దాతుమర్హసి మన్దాయా అఙ్గేమాం చరమాం ప్రజామ్ ॥ ౬ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఉపగుహ్యాత్మజామేవం రుదత్యా దీనదీనవత్ ।
యాచితస్తాం వినిర్భర్త్స్య హస్తాదాచిచ్ఛిదే ఖలః ॥ ౭ ॥
ఉపగుహ్యాత్మజామేవం రుదత్యా దీనదీనవత్ ।
యాచితస్తాం వినిర్భర్త్స్య హస్తాదాచిచ్ఛిదే ఖలః ॥ ౭ ॥
తాం గృహీత్వా చరణయోర్జాతమాత్రాం స్వసుః సుతామ్ ।
అపోథయచ్ఛిలాపృష్ఠే స్వార్థోన్మూలితసౌహృదః ॥ ౮ ॥
అపోథయచ్ఛిలాపృష్ఠే స్వార్థోన్మూలితసౌహృదః ॥ ౮ ॥
సా తద్ధస్తాత్ సముత్పత్య సద్యో దేవ్యమ్బరం గతా ।
అదృశ్యతానుజా విష్ణోః సాయుధాష్టమహాభుజా ॥ ౯ ॥
అదృశ్యతానుజా విష్ణోః సాయుధాష్టమహాభుజా ॥ ౯ ॥
దివ్యస్రగమ్బరాలేపరత్నాభరణభూషితా ।
ధనుఃశూలేషుచర్మాసిశఙ్ఖచక్రగదాధరా ॥ ౧౦ ॥
ధనుఃశూలేషుచర్మాసిశఙ్ఖచక్రగదాధరా ॥ ౧౦ ॥
సిద్ధచారణగన్ధర్వైరప్సరఃకిన్నరోరగైః ।
ఉపాహృతోరుబలిభిః స్తూయమానేదమబ్రవీత్ ॥ ౧౧ ॥
ఉపాహృతోరుబలిభిః స్తూయమానేదమబ్రవీత్ ॥ ౧౧ ॥
కిం మయా హతయా మన్ద జాతః ఖలు తవాన్తకృత్ ।
యత్ర క్వ వా పూర్వశత్రుర్మా హింసీః కృపణాన్ వృథా ॥ ౧౨ ॥
యత్ర క్వ వా పూర్వశత్రుర్మా హింసీః కృపణాన్ వృథా ॥ ౧౨ ॥
ఇతి ప్రభాష్య తం దేవీ మాయా భగవతీ భువి ।
బహునామనికేతేషు బహునామా బభూవ హ ॥ ౧౩ ॥
బహునామనికేతేషు బహునామా బభూవ హ ॥ ౧౩ ॥
తయాభిహితమాకర్ణ్య కంసః పరమవిస్మితః ।
దేవకీం వసుదేవం చ విముచ్య ప్రశ్రితోఽబ్రవీత్ ॥ ౧౪ ॥
దేవకీం వసుదేవం చ విముచ్య ప్రశ్రితోఽబ్రవీత్ ॥ ౧౪ ॥
అహో భగిన్యహో భామ మయా వాం బత పాప్మనా ।
పురుషాద ఇవాపత్యం బహవో హింసితాః సుతాః ॥ ౧౫ ॥
పురుషాద ఇవాపత్యం బహవో హింసితాః సుతాః ॥ ౧౫ ॥
స త్వహం త్యక్తకారుణ్యస్త్యక్తజ్ఞాతిసుహృత్ ఖలః । కాన్లోకాన్ వై గమిష్యామి బ్రహ్మహేవ మృతః శ్వసన్ ॥ ౧౬ ॥
దైవమప్యనృతం వక్తి న మర్త్యా ఏవ కేవలమ్ ।
యద్విశ్రమ్భాదహం పాపః స్వసుర్నిహతవాఞ్ఛిశూన్ ॥ ౧౭ ॥
యద్విశ్రమ్భాదహం పాపః స్వసుర్నిహతవాఞ్ఛిశూన్ ॥ ౧౭ ॥
మా శోచతం మహాభాగావాత్మజాన్ స్వకృతంభుజః ।
జాన్తవో న సదైకత్ర దైవాధీనాస్తదాసతే ॥ ౧౮ ॥
జాన్తవో న సదైకత్ర దైవాధీనాస్తదాసతే ॥ ౧౮ ॥
భువి భౌమాని భూతాని యథా యాన్త్యపయాన్తి చ । నాయమాత్మా తథైతేషు విపర్యేతి యథైవ భూః ॥ ౧౯ ॥
యథానేవంవిదో భేదో యత ఆత్మవిపర్యయః ।
దేహయోగవియోగౌ చ సంసృతిర్న నివర్తతే ॥ ౨౦ ॥
దేహయోగవియోగౌ చ సంసృతిర్న నివర్తతే ॥ ౨౦ ॥
తస్మాద్ భద్రే స్వతనయాన్ మయా వ్యాపాదితానపి ।
మానుశోచ యతః సర్వః స్వకృతం విన్దతేఽవశః ॥ ౨౧ ॥
మానుశోచ యతః సర్వః స్వకృతం విన్దతేఽవశః ॥ ౨౧ ॥
యావద్ధతోఽస్మి హన్తాస్మీత్యాత్మానం మన్యతేఽస్వదృక్ ।
తావత్తదభిమాన్యజ్ఞో బాధ్యబాధకతామియాత్ ॥ ౨౨ ॥
తావత్తదభిమాన్యజ్ఞో బాధ్యబాధకతామియాత్ ॥ ౨౨ ॥
క్షమధ్వం మమ దౌరాత్మ్యం సాధవో దీనవత్సలాః ।
ఇత్యుక్త్వాశ్రుముఖః పాదౌ శ్యాలః స్వస్రోరథాగ్రహీత్ ॥ ౨౩ ॥
ఇత్యుక్త్వాశ్రుముఖః పాదౌ శ్యాలః స్వస్రోరథాగ్రహీత్ ॥ ౨౩ ॥
మోచయామాస నిగడాద్ విశ్రబ్ధః కన్యకాగిరా ।
దేవకీం వసుదేవం చ దర్శయన్నాత్మసౌహృదమ్ ॥ ౨౪ ॥
దేవకీం వసుదేవం చ దర్శయన్నాత్మసౌహృదమ్ ॥ ౨౪ ॥
భ్రాతుః సమనుతప్తస్య క్షాన్తరోషా చ దేవకీ ।
వ్యసృజద్ వసుదేవశ్చ ప్రహస్య తమువాచ హ ॥ ౨౫ ॥
వ్యసృజద్ వసుదేవశ్చ ప్రహస్య తమువాచ హ ॥ ౨౫ ॥
ఏవమేతన్మహాభాగ యథా వదసి దేహినామ్ ।
అజ్ఞానప్రభవాహంధీః స్వపరేతి భిదా యతః ॥ ౨౬ ॥
అజ్ఞానప్రభవాహంధీః స్వపరేతి భిదా యతః ॥ ౨౬ ॥
శోకహర్షభయద్వేషలోభమోహమదాన్వితాః ।
మిథో ఘ్నన్తం న పశ్యన్తి భావైర్భావం పృథగ్దృశః ॥ ౨౭ ॥
మిథో ఘ్నన్తం న పశ్యన్తి భావైర్భావం పృథగ్దృశః ॥ ౨౭ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
కంస ఏవం ప్రసన్నాభ్యాం విశుద్ధం ప్రతిభాషితః ।
దేవకీవసుదేవాభ్యామనుజ్ఞాతోఽవిశద్ గృహమ్ ॥ ౨౮ ॥
కంస ఏవం ప్రసన్నాభ్యాం విశుద్ధం ప్రతిభాషితః ।
దేవకీవసుదేవాభ్యామనుజ్ఞాతోఽవిశద్ గృహమ్ ॥ ౨౮ ॥
తస్యాం రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం కంస ఆహూయ మన్త్రిణః ।
తేభ్య ఆచష్ట తత్ సర్వం యదుక్తం యోగనిద్రయా ॥ ౨౯ ॥
తేభ్య ఆచష్ట తత్ సర్వం యదుక్తం యోగనిద్రయా ॥ ౨౯ ॥
ఆకర్ణ్య భర్తుర్గదితం తమూచుర్దేవశత్రవః ।
దేవాన్ ప్రతి కృతామర్షా దైతేయా నాతికోవిదాః ॥ ౩౦ ॥
దేవాన్ ప్రతి కృతామర్షా దైతేయా నాతికోవిదాః ॥ ౩౦ ॥
ఏవం చేత్తర్హి భోజేన్ద్ర పురగ్రామవ్రజాదిషు ।
అనిర్దశాన్ నిర్దశాంశ్చ హనిష్యామోఽద్య వై శిశూన్ ॥ ౩౧ ॥
అనిర్దశాన్ నిర్దశాంశ్చ హనిష్యామోఽద్య వై శిశూన్ ॥ ౩౧ ॥
కిముద్యమైః కరిష్యన్తి దేవాః సమరభీరవః ।
నిత్యముద్విగ్నమనసో జ్యాఘోషైర్ధనుషస్తవ ॥ ౩౨ ॥
నిత్యముద్విగ్నమనసో జ్యాఘోషైర్ధనుషస్తవ ॥ ౩౨ ॥
అస్యతస్తే శరవ్రాతైర్హన్యమానాః సమన్తతః ।
జిజీవిషవ ఉత్సృజ్య పలాయనపరా యయుః ॥ ౩౩ ॥
జిజీవిషవ ఉత్సృజ్య పలాయనపరా యయుః ॥ ౩౩ ॥
కేచిత్ ప్రాఞ్జలయో దీనా న్యస్తశస్త్రా దివౌకసః ।
ముక్తకచ్ఛశిఖాః కేచిద్ భీతాః స్మ ఇతి వాదినః ॥ ౩౪ ॥
ముక్తకచ్ఛశిఖాః కేచిద్ భీతాః స్మ ఇతి వాదినః ॥ ౩౪ ॥
న త్వం విస్మృతశస్త్రాస్త్రాన్ విరథాన్ భయసంవృతాన్ ।
హంస్యన్యాసక్తవిముఖాన్ భగ్నచాపానయుధ్యతః ॥ ౩౫ ॥
హంస్యన్యాసక్తవిముఖాన్ భగ్నచాపానయుధ్యతః ॥ ౩౫ ॥
కిం క్షేమశూరైర్విబుధైరసంయుగవికత్థనైః ।
రహోజుషా కిం హరిణా శమ్భునా వా వనౌకసా ।
కిమిన్ద్రేణాల్పవీర్యేణ బ్రహ్మణా వా తపస్యతా ॥ ౩౬ ॥
రహోజుషా కిం హరిణా శమ్భునా వా వనౌకసా ।
కిమిన్ద్రేణాల్పవీర్యేణ బ్రహ్మణా వా తపస్యతా ॥ ౩౬ ॥
తథాపి దేవాః సాపత్న్యాన్నోపేక్ష్యా ఇతి మన్మహే ।
తతస్తన్మూలఖననే నియుఙ్క్ష్వాస్మాననువ్రతాన్ ॥ ౩౭ ॥
తతస్తన్మూలఖననే నియుఙ్క్ష్వాస్మాననువ్రతాన్ ॥ ౩౭ ॥
యథామయోఽఙ్గే సముపేక్షితో నృభి-
ర్న శక్యతే రూఢపదశ్చికిత్సితుమ్ ।
యథేన్ద్రియగ్రామ ఉపేక్షితస్తథా
రిపుర్మహాన్ బద్ధబలో న చాల్యతే ॥ ౩౮ ॥
ర్న శక్యతే రూఢపదశ్చికిత్సితుమ్ ।
యథేన్ద్రియగ్రామ ఉపేక్షితస్తథా
రిపుర్మహాన్ బద్ధబలో న చాల్యతే ॥ ౩౮ ॥
మూలం హి విష్ణుర్దేవానాం యత్ర ధర్మః సనాతనః ।
తస్య చ బ్రహ్మ గోవిప్రాస్తపో యజ్ఞాః సదక్షిణాః ॥ ౩౯ ॥
తస్య చ బ్రహ్మ గోవిప్రాస్తపో యజ్ఞాః సదక్షిణాః ॥ ౩౯ ॥
తస్మాత్ సర్వాత్మనా రాజన్ బ్రాహ్మణాన్ బ్రహ్మవాదినః ।
తపస్వినో యజ్ఞశీలాన్ గాశ్చ హన్మో హవిర్దుఘాః ॥ ౪౦ ॥
తపస్వినో యజ్ఞశీలాన్ గాశ్చ హన్మో హవిర్దుఘాః ॥ ౪౦ ॥
విప్రా గావశ్చ వేదాశ్చ తపః సత్యం దమః శమః ।
శ్రద్ధా దయా తితిక్షా చ క్రతవశ్చ హరేస్తనూః ॥ ౪౧ ॥
శ్రద్ధా దయా తితిక్షా చ క్రతవశ్చ హరేస్తనూః ॥ ౪౧ ॥
స హి సర్వసురాధ్యక్షో హ్యసురద్విడ్ గుహాశయః ।
తన్మూలా దేవతాః సర్వాః సేశ్వరాః సచతుర్ముఖాః ।
అయం వై తద్వధోపాయో యదృషీణాం విహింసనమ్ ॥ ౪౨ ॥
తన్మూలా దేవతాః సర్వాః సేశ్వరాః సచతుర్ముఖాః ।
అయం వై తద్వధోపాయో యదృషీణాం విహింసనమ్ ॥ ౪౨ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం దుర్మన్త్రిభిః కంసః సహ సమ్మన్త్ర్య దుర్మతిః ।
బ్రహ్మహింసాం హితం మేనే కాలపాశావృతోఽసురః ॥ ౪౩ ॥
ఏవం దుర్మన్త్రిభిః కంసః సహ సమ్మన్త్ర్య దుర్మతిః ।
బ్రహ్మహింసాం హితం మేనే కాలపాశావృతోఽసురః ॥ ౪౩ ॥
సన్దిశ్య సాధులోకస్య కదనే కదనప్రియాన్ ।
కామరూపధరాన్ దిక్షు దానవాన్ గృహమావిశత్ ॥ ౪౪ ॥
కామరూపధరాన్ దిక్షు దానవాన్ గృహమావిశత్ ॥ ౪౪ ॥
తే వై రజఃప్రకృతయస్తమసా మూఢచేతసః ।
సతాం విద్వేషమాచేరురారాదాగతమృత్యవః ॥ ౪౫ ॥
సతాం విద్వేషమాచేరురారాదాగతమృత్యవః ॥ ౪౫ ॥
ఆయుః శ్రియం యశో ధర్మం లోకానాశిష ఏవ చ ।
హన్తి శ్రేయాంసి సర్వాణి పుంసో మహదతిక్రమః ॥ ౪౬ ॥
హన్తి శ్రేయాంసి సర్వాణి పుంసో మహదతిక్రమః ॥ ౪౬ ॥