শ্ৰীশুক উৱাচ
অথ ৱ্ৰজন্ ৰাজপথেন মাধৱঃ
স্ত্ৰিযং গৃহীতাঙ্গৱিলেপভাজনাম্ ।
ৱিলোক্য কুব্জাং যুৱতীং ৱৰাননাং
পপ্ৰচ্ছ যান্তীং প্ৰহসন্ ৰসপ্ৰদঃ ॥ ১ ॥
অথ ৱ্ৰজন্ ৰাজপথেন মাধৱঃ
স্ত্ৰিযং গৃহীতাঙ্গৱিলেপভাজনাম্ ।
ৱিলোক্য কুব্জাং যুৱতীং ৱৰাননাং
পপ্ৰচ্ছ যান্তীং প্ৰহসন্ ৰসপ্ৰদঃ ॥ ১ ॥
কা ত্ৱং ৱৰোৰ্ৱেতদু হানুলেপনংকস্যাঙ্গনে ৱা কথযস্ৱ সাধু নঃ । দেহ্যাৱযোৰঙ্গৱিলেপমুত্তমংশ্ৰেযস্ততস্তে ন চিৰাদ্ ভৱিষ্যতি ॥ ২ ॥
সৈৰন্ধ্ৰ্যুৱাচ
দাস্যস্ম্যহং সুন্দৰ কংসসম্মতাত্ৰিৱক্ৰনামা হ্যনুলেপকৰ্মণি । মদ্ভাৱিতং ভোজপতেৰতিপ্ৰিযংৱিনা যুৱাং কোঽন্যতমস্তদৰ্হতি ॥ ৩ ॥
দাস্যস্ম্যহং সুন্দৰ কংসসম্মতাত্ৰিৱক্ৰনামা হ্যনুলেপকৰ্মণি । মদ্ভাৱিতং ভোজপতেৰতিপ্ৰিযংৱিনা যুৱাং কোঽন্যতমস্তদৰ্হতি ॥ ৩ ॥
ৰূপপেশলমাধুৰ্যহসিতালাপৱীক্ষিতৈঃ । ধৰ্ষিতাত্মা দদৌ সান্দ্ৰমুভযোৰনুলেপনম্ ॥ ৪ ॥
ততস্তাৱঙ্গৰাগেণ স্ৱৱৰ্ণেতৰশোভিনা । সম্প্ৰাপ্তপৰভাগেন শুশুভাতেঽনুৰঞ্জিতৌ ॥ ৫ ॥
প্ৰসন্নো ভগৱান্কুব্জাং ত্ৰিৱক্ৰাং ৰুচিৰাননাম্ । ঋজ্ৱীং কৰ্তুং মনশ্চক্ৰে দৰ্শযন্ দৰ্শনে ফলম্ ॥ ৬ ॥
পদ্ভ্যামাক্ৰম্য প্ৰপদে দ্ৱ্যঙ্গুল্যুত্তানপাণিনা । প্ৰগৃহ্য চিবুকেঽধ্যাত্মমুদনীনমদচ্যুতঃ ॥ ৭ ॥
সা তদৰ্জুসমানাঙ্গী বৃহচ্ছ্ৰোণিপযোধৰা । মুকুন্দস্পৰ্শনাত্ সদ্যো বভূৱ প্ৰমদোত্তমা ॥ ৮ ॥
ততো ৰূপগুণৌদাৰ্যসম্পন্না প্ৰাহ কেশৱম্ । উত্তৰীযান্তমাকৃষ্য স্মযন্তী জাতহৃচ্ছযা ॥ ৯ ॥
এহি ৱীৰ গৃহং যামো ন ত্ৱাং ত্যক্তুমিহোত্সহে । ত্ৱযোন্মথিতচিত্তাযাঃ প্ৰসীদ পুৰুষৰ্ষভ ॥ ১০ ॥
এৱং স্ত্ৰিযা যাচ্যমানঃ কৃষ্ণো ৰামস্য পশ্যতঃ । মুখং ৱীক্ষ্যানু গোপানাং প্ৰহসংস্তামুৱাচ হ ॥ ১১ ॥
এষ্যামি তে গৃহং সুভ্ৰু পুংসামাধিৱিকৰ্শনম্ । সাধিতাৰ্থোঽগৃহাণাং নঃ পান্থানাং ত্ৱং পৰাযণম্ ॥ ১২ ॥
ৱিসৃজ্য মাধ্ৱ্যা ৱাণ্যা তাম্ৱ্ৰজন্ মাৰ্গে ৱণিক্পথৈঃ । নানোপাযনতাম্বূলস্ৰগ্গন্ধৈঃ সাগ্ৰজোঽৰ্চিতঃ ॥ ১৩ ॥
তদ্দৰ্শনস্মৰক্ষোভাদাত্মানং নাৱিদন্ স্ত্ৰিযঃ । ৱিস্ৰস্তৱাসঃকৱৰৱলযা লেখ্যমূৰ্তযঃ ॥ ১৪ ॥
ততঃ পৌৰান্ পৃচ্ছমানো ধনুষঃ স্থানমচ্যুতঃ । তস্মিন্ প্ৰৱিষ্টো দদৃশে ধনুৰৈন্দ্ৰমিৱাদ্ভুতম্ ॥ ১৫ ॥
পুৰুষৈৰ্বহুভিৰ্গুপ্তমৰ্চিতং পৰমৰ্দ্ধিমত্ । ৱাৰ্যমাণো নৃভিঃ কৃষ্ণঃ প্ৰসহ্য ধনুৰাদদে ॥ ১৬ ॥
কৰেণ ৱামেন সলীলমুদ্ধৃতংসজ্যং চ কৃত্ৱা নিমিষেণ পশ্যতাম্ । নৃণাং ৱিকৃষ্য প্ৰবভঞ্জ মধ্যতোযথেক্ষুদণ্ডং মদকৰ্যুৰুক্ৰমঃ ॥ ১৭ ॥
ধনুষো ভজ্যমানস্য শব্দঃ খং ৰোদসী দিশঃ । পূৰযামাস যং শ্ৰুত্ৱা কংসস্ত্ৰাসমুপাগমত্ ॥ ১৮ ॥
তদ্ ৰক্ষিণঃ সানুচৰং কুপিতা আততাযিনঃ । গৃহীতুকামা আৱৱ্ৰুৰ্গৃহ্যতাং ৱধ্যতামিতি ॥ ১৯ ॥
অথ তান্দুৰভিপ্ৰাযান্ ৱিলোক্য বলকেশৱৌ । ক্ৰুদ্ধৌ ধন্ৱন আদায শকলে তাংশ্চ জঘ্নতুঃ ॥ ২০ ॥
বলং চ কংসপ্ৰহিতং হত্ৱা শালামুখাত্ততঃ । নিষ্ক্ৰম্য চেৰতুৰ্হৃষ্টৌ নিৰীক্ষ্য পুৰসম্পদঃ ॥ ২১ ॥
তযোস্তদদ্ভুতং ৱীৰ্যং নিশাম্য পুৰৱাসিনঃ ।
তেজঃ প্ৰাগল্ভ্যং ৰূপং চ মেনিৰে ৱিবুধোত্তমৌ
তেজঃ প্ৰাগল্ভ্যং ৰূপং চ মেনিৰে ৱিবুধোত্তমৌ
তযোৰ্ৱিচৰতোঃ স্ৱৈৰমাদিত্যোঽস্তমুপেযিৱান্ । কৃষ্ণৰামৌ ৱৃতৌ গোপৈঃ পুৰাচ্ছকটমীযতুঃ ॥ ২৩ ॥
গোপ্যো মুকুন্দৱিগমে ৱিৰহাতুৰা যাআশাসতাশিষ ঋতা মধুপুৰ্যভূৱন্ । সম্পশ্যতাং পুৰুষভূষণগাত্ৰলক্ষ্মীংহিত্ৱেতৰান্ নু ভজতশ্চকমেঽযনং শ্ৰীঃ ॥ ২৪ ॥
অৱনিক্তাঙ্ঘ্ৰিযুগলৌ ভুক্ত্ৱা ক্ষীৰোপসেচনম্ । ঊষতুস্তাং সুখং ৰাত্ৰিং জ্ঞাত্ৱা কংসচিকীৰ্ষিতম্ ॥ ২৫ ॥
কংসস্তু ধনুষো ভঙ্গং ৰক্ষিণাং স্ৱবলস্য চ । ৱধং নিশম্য গোৱিন্দৰামৱিক্ৰীডিতং পৰম্ ॥ ২৬ ॥
দীৰ্ঘপ্ৰজাগৰো ভীতো দুৰ্নিমিত্তানি দুৰ্মতিঃ । বহূন্যচষ্টোভযথা মৃত্যোৰ্দৌত্যকৰাণি চ ॥ ২৭ ॥
অদৰ্শনং স্ৱশিৰসঃ প্ৰতিৰূপে চ সত্যপি । অসত্যপি দ্ৱিতীযে চ দ্ৱৈৰূপ্যং জ্যোতিষাং তথা ॥ ২৮ ॥
ছিদ্ৰপ্ৰতীতিশ্ছাযাযাং প্ৰাণঘোষানুপশ্ৰুতিঃ । স্ৱৰ্ণপ্ৰতীতিৰ্ৱৃক্ষেষু স্ৱপদানামদৰ্শনম্ ॥ ২৯ ॥
স্ৱপ্নে প্ৰেতপৰিষ্ৱঙ্গঃ খৰযানং ৱিষাদনম্ । যাযান্নলদমাল্যেকস্তৈলাভ্যক্তো দিগম্বৰঃ ॥ ৩০ ॥
অন্যানি চেত্থং ভূতানি স্ৱপ্নজাগৰিতানি চ । পশ্যন্ মৰণসন্ত্ৰস্তো নিদ্ৰাং লেভে ন চিন্তযা ॥ ৩১ ॥
ৱ্যুষ্টাযাং নিশি কৌৰৱ্য সূৰ্যে চাদ্ভ্যঃ সমুত্থিতে । কাৰযামাস ৱৈ কংসো মল্লক্ৰীডামহোত্সৱম্ ॥ ৩২ ॥
আনৰ্চুঃ পুৰুষা ৰঙ্গং তূৰ্যভেৰ্যশ্চ জঘ্নিৰে । মঞ্চাশ্চালঙ্কৃতাঃ স্ৰগ্ভিঃ পতাকাচৈলতোৰণৈঃ ॥ ৩৩ ॥
তেষু পৌৰা জানপদা ব্ৰহ্মক্ষত্ৰপুৰোগমাঃ । যথোপজোষং ৱিৱিশূ ৰাজানশ্চ কৃতাসনাঃ ॥ ৩৪ ॥
কংসঃ পৰিৱৃতোঽমাত্যৈ ৰাজমঞ্চ উপাৱিশত্ । মণ্ডলেশ্ৱৰমধ্যস্থো হৃদযেন ৱিদূযতা ॥ ৩৫ ॥
ৱাদ্যমানেষু তূৰ্যেষু মল্লতালোত্তৰেষু চ । মল্লাঃ স্ৱলঙ্কৃতাঃ দৃপ্তাঃ সোপাধ্যাযাঃ সমাসত ॥ ৩৬ ॥
চাণূৰো মুষ্টিকঃ কূটঃ শলস্তোশল এৱ চ । ত আসেদুৰুপস্থানং ৱল্গুৱাদ্যপ্ৰহৰ্ষিতাঃ ॥ ৩৭ ॥
নন্দগোপাদযো গোপা ভোজৰাজসমাহুতাঃ । নিৱেদিতোপাযনাস্ত একস্মিন্মঞ্চ আৱিশন্ ॥ ৩৮ ॥