ശ്രീശുക ഉവാച
അഥ വ്രജന് രാജപഥേന മാധവഃ
സ്ത്രിയം ഗൃഹീതാങ്ഗവിലേപഭാജനാമ് ।
വിലോക്യ കുബ്ജാം യുവതീം വരാനനാം
പപ്രച്ഛ യാന്തീം പ്രഹസന് രസപ്രദഃ ॥ ൧ ॥
അഥ വ്രജന് രാജപഥേന മാധവഃ
സ്ത്രിയം ഗൃഹീതാങ്ഗവിലേപഭാജനാമ് ।
വിലോക്യ കുബ്ജാം യുവതീം വരാനനാം
പപ്രച്ഛ യാന്തീം പ്രഹസന് രസപ്രദഃ ॥ ൧ ॥
കാ ത്വം വരോര്വേതദു ഹാനുലേപനംകസ്യാങ്ഗനേ വാ കഥയസ്വ സാധു നഃ । ദേഹ്യാവയോരങ്ഗവിലേപമുത്തമംശ്രേയസ്തതസ്തേ ന ചിരാദ് ഭവിഷ്യതി ॥ ൨ ॥
സൈരന്ധ്ര്യുവാച
ദാസ്യസ്മ്യഹം സുന്ദര കംസസമ്മതാത്രിവക്രനാമാ ഹ്യനുലേപകര്മണി । മദ്ഭാവിതം ഭോജപതേരതിപ്രിയംവിനാ യുവാം കോഽന്യതമസ്തദര്ഹതി ॥ ൩ ॥
ദാസ്യസ്മ്യഹം സുന്ദര കംസസമ്മതാത്രിവക്രനാമാ ഹ്യനുലേപകര്മണി । മദ്ഭാവിതം ഭോജപതേരതിപ്രിയംവിനാ യുവാം കോഽന്യതമസ്തദര്ഹതി ॥ ൩ ॥
രൂപപേശലമാധുര്യഹസിതാലാപവീക്ഷിതൈഃ । ധര്ഷിതാത്മാ ദദൌ സാന്ദ്രമുഭയോരനുലേപനമ് ॥ ൪ ॥
തതസ്താവങ്ഗരാഗേണ സ്വവര്ണേതരശോഭിനാ । സമ്പ്രാപ്തപരഭാഗേന ശുശുഭാതേഽനുരഞ്ജിതൌ ॥ ൫ ॥
പ്രസന്നോ ഭഗവാന്കുബ്ജാം ത്രിവക്രാം രുചിരാനനാമ് । ഋജ്വീം കര്തും മനശ്ചക്രേ ദര്ശയന് ദര്ശനേ ഫലമ് ॥ ൬ ॥
പദ്ഭ്യാമാക്രമ്യ പ്രപദേ ദ്വ്യങ്ഗുല്യുത്താനപാണിനാ । പ്രഗൃഹ്യ ചിബുകേഽധ്യാത്മമുദനീനമദച്യുതഃ ॥ ൭ ॥
സാ തദര്ജുസമാനാങ്ഗീ ബൃഹച്ഛ്രോണിപയോധരാ । മുകുന്ദസ്പര്ശനാത് സദ്യോ ബഭൂവ പ്രമദോത്തമാ ॥ ൮ ॥
തതോ രൂപഗുണൌദാര്യസമ്പന്നാ പ്രാഹ കേശവമ് । ഉത്തരീയാന്തമാകൃഷ്യ സ്മയന്തീ ജാതഹൃച്ഛയാ ॥ ൯ ॥
ഏഹി വീര ഗൃഹം യാമോ ന ത്വാം ത്യക്തുമിഹോത്സഹേ । ത്വയോന്മഥിതചിത്തായാഃ പ്രസീദ പുരുഷര്ഷഭ ॥ ൧൦ ॥
ഏവം സ്ത്രിയാ യാച്യമാനഃ കൃഷ്ണോ രാമസ്യ പശ്യതഃ । മുഖം വീക്ഷ്യാനു ഗോപാനാം പ്രഹസംസ്താമുവാച ഹ ॥ ൧൧ ॥
ഏഷ്യാമി തേ ഗൃഹം സുഭ്രു പുംസാമാധിവികര്ശനമ് । സാധിതാര്ഥോഽഗൃഹാണാം നഃ പാന്ഥാനാം ത്വം പരായണമ് ॥ ൧൨ ॥
വിസൃജ്യ മാധ്വ്യാ വാണ്യാ താമ്വ്രജന് മാര്ഗേ വണിക്പഥൈഃ । നാനോപായനതാമ്ബൂലസ്രഗ്ഗന്ധൈഃ സാഗ്രജോഽര്ചിതഃ ॥ ൧൩ ॥
തദ്ദര്ശനസ്മരക്ഷോഭാദാത്മാനം നാവിദന് സ്ത്രിയഃ । വിസ്രസ്തവാസഃകവരവലയാ ലേഖ്യമൂര്തയഃ ॥ ൧൪ ॥
തതഃ പൌരാന് പൃച്ഛമാനോ ധനുഷഃ സ്ഥാനമച്യുതഃ । തസ്മിന് പ്രവിഷ്ടോ ദദൃശേ ധനുരൈന്ദ്രമിവാദ്ഭുതമ് ॥ ൧൫ ॥
പുരുഷൈര്ബഹുഭിര്ഗുപ്തമര്ചിതം പരമര്ദ്ധിമത് । വാര്യമാണോ നൃഭിഃ കൃഷ്ണഃ പ്രസഹ്യ ധനുരാദദേ ॥ ൧൬ ॥
കരേണ വാമേന സലീലമുദ്ധൃതംസജ്യം ച കൃത്വാ നിമിഷേണ പശ്യതാമ് । നൃണാം വികൃഷ്യ പ്രബഭഞ്ജ മധ്യതോയഥേക്ഷുദണ്ഡം മദകര്യുരുക്രമഃ ॥ ൧൭ ॥
ധനുഷോ ഭജ്യമാനസ്യ ശബ്ദഃ ഖം രോദസീ ദിശഃ । പൂരയാമാസ യം ശ്രുത്വാ കംസസ്ത്രാസമുപാഗമത് ॥ ൧൮ ॥
തദ് രക്ഷിണഃ സാനുചരം കുപിതാ ആതതായിനഃ । ഗൃഹീതുകാമാ ആവവ്രുര്ഗൃഹ്യതാം വധ്യതാമിതി ॥ ൧൯ ॥
അഥ താന്ദുരഭിപ്രായാന് വിലോക്യ ബലകേശവൌ । ക്രുദ്ധൌ ധന്വന ആദായ ശകലേ താംശ്ച ജഘ്നതുഃ ॥ ൨൦ ॥
ബലം ച കംസപ്രഹിതം ഹത്വാ ശാലാമുഖാത്തതഃ । നിഷ്ക്രമ്യ ചേരതുര്ഹൃഷ്ടൌ നിരീക്ഷ്യ പുരസമ്പദഃ ॥ ൨൧ ॥
തയോസ്തദദ്ഭുതം വീര്യം നിശാമ്യ പുരവാസിനഃ ।
തേജഃ പ്രാഗല്ഭ്യം രൂപം ച മേനിരേ വിബുധോത്തമൌ
തേജഃ പ്രാഗല്ഭ്യം രൂപം ച മേനിരേ വിബുധോത്തമൌ
തയോര്വിചരതോഃ സ്വൈരമാദിത്യോഽസ്തമുപേയിവാന് । കൃഷ്ണരാമൌ വൃതൌ ഗോപൈഃ പുരാച്ഛകടമീയതുഃ ॥ ൨൩ ॥
ഗോപ്യോ മുകുന്ദവിഗമേ വിരഹാതുരാ യാആശാസതാശിഷ ഋതാ മധുപുര്യഭൂവന് । സമ്പശ്യതാം പുരുഷഭൂഷണഗാത്രലക്ഷ്മീംഹിത്വേതരാന് നു ഭജതശ്ചകമേഽയനം ശ്രീഃ ॥ ൨൪ ॥
അവനിക്താങ്ഘ്രിയുഗലൌ ഭുക്ത്വാ ക്ഷീരോപസേചനമ് । ഊഷതുസ്താം സുഖം രാത്രിം ജ്ഞാത്വാ കംസചികീര്ഷിതമ് ॥ ൨൫ ॥
കംസസ്തു ധനുഷോ ഭങ്ഗം രക്ഷിണാം സ്വബലസ്യ ച । വധം നിശമ്യ ഗോവിന്ദരാമവിക്രീഡിതം പരമ് ॥ ൨൬ ॥
ദീര്ഘപ്രജാഗരോ ഭീതോ ദുര്നിമിത്താനി ദുര്മതിഃ । ബഹൂന്യചഷ്ടോഭയഥാ മൃത്യോര്ദൌത്യകരാണി ച ॥ ൨൭ ॥
അദര്ശനം സ്വശിരസഃ പ്രതിരൂപേ ച സത്യപി । അസത്യപി ദ്വിതീയേ ച ദ്വൈരൂപ്യം ജ്യോതിഷാം തഥാ ॥ ൨൮ ॥
ഛിദ്രപ്രതീതിശ്ഛായായാം പ്രാണഘോഷാനുപശ്രുതിഃ । സ്വര്ണപ്രതീതിര്വൃക്ഷേഷു സ്വപദാനാമദര്ശനമ് ॥ ൨൯ ॥
സ്വപ്നേ പ്രേതപരിഷ്വങ്ഗഃ ഖരയാനം വിഷാദനമ് । യായാന്നലദമാല്യേകസ്തൈലാഭ്യക്തോ ദിഗമ്ബരഃ ॥ ൩൦ ॥
അന്യാനി ചേത്ഥം ഭൂതാനി സ്വപ്നജാഗരിതാനി ച । പശ്യന് മരണസന്ത്രസ്തോ നിദ്രാം ലേഭേ ന ചിന്തയാ ॥ ൩൧ ॥
വ്യുഷ്ടായാം നിശി കൌരവ്യ സൂര്യേ ചാദ്ഭ്യഃ സമുത്ഥിതേ । കാരയാമാസ വൈ കംസോ മല്ലക്രീഡാമഹോത്സവമ് ॥ ൩൨ ॥
ആനര്ചുഃ പുരുഷാ രങ്ഗം തൂര്യഭേര്യശ്ച ജഘ്നിരേ । മഞ്ചാശ്ചാലങ്കൃതാഃ സ്രഗ്ഭിഃ പതാകാചൈലതോരണൈഃ ॥ ൩൩ ॥
തേഷു പൌരാ ജാനപദാ ബ്രഹ്മക്ഷത്രപുരോഗമാഃ । യഥോപജോഷം വിവിശൂ രാജാനശ്ച കൃതാസനാഃ ॥ ൩൪ ॥
കംസഃ പരിവൃതോഽമാത്യൈ രാജമഞ്ച ഉപാവിശത് । മണ്ഡലേശ്വരമധ്യസ്ഥോ ഹൃദയേന വിദൂയതാ ॥ ൩൫ ॥
വാദ്യമാനേഷു തൂര്യേഷു മല്ലതാലോത്തരേഷു ച । മല്ലാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ ദൃപ്താഃ സോപാധ്യായാഃ സമാസത ॥ ൩൬ ॥
ചാണൂരോ മുഷ്ടികഃ കൂടഃ ശലസ്തോശല ഏവ ച । ത ആസേദുരുപസ്ഥാനം വല്ഗുവാദ്യപ്രഹര്ഷിതാഃ ॥ ൩൭ ॥
നന്ദഗോപാദയോ ഗോപാ ഭോജരാജസമാഹുതാഃ । നിവേദിതോപായനാസ്ത ഏകസ്മിന്മഞ്ച ആവിശന് ॥ ൩൮ ॥