શ્રીશુક ઉવાચ
અથ વ્રજન્ રાજપથેન માધવઃ
સ્ત્રિયં ગૃહીતાઙ્ગવિલેપભાજનામ્ ।
વિલોક્ય કુબ્જાં યુવતીં વરાનનાં
પપ્રચ્છ યાન્તીં પ્રહસન્ રસપ્રદઃ ॥ ૧ ॥
અથ વ્રજન્ રાજપથેન માધવઃ
સ્ત્રિયં ગૃહીતાઙ્ગવિલેપભાજનામ્ ।
વિલોક્ય કુબ્જાં યુવતીં વરાનનાં
પપ્રચ્છ યાન્તીં પ્રહસન્ રસપ્રદઃ ॥ ૧ ॥
કા ત્વં વરોર્વેતદુ હાનુલેપનંકસ્યાઙ્ગને વા કથયસ્વ સાધુ નઃ । દેહ્યાવયોરઙ્ગવિલેપમુત્તમંશ્રેયસ્તતસ્તે ન ચિરાદ્ ભવિષ્યતિ ॥ ૨ ॥
સૈરન્ધ્ર્યુવાચ
દાસ્યસ્મ્યહં સુન્દર કંસસમ્મતાત્રિવક્રનામા હ્યનુલેપકર્મણિ । મદ્ભાવિતં ભોજપતેરતિપ્રિયંવિના યુવાં કોઽન્યતમસ્તદર્હતિ ॥ ૩ ॥
દાસ્યસ્મ્યહં સુન્દર કંસસમ્મતાત્રિવક્રનામા હ્યનુલેપકર્મણિ । મદ્ભાવિતં ભોજપતેરતિપ્રિયંવિના યુવાં કોઽન્યતમસ્તદર્હતિ ॥ ૩ ॥
રૂપપેશલમાધુર્યહસિતાલાપવીક્ષિતૈઃ । ધર્ષિતાત્મા દદૌ સાન્દ્રમુભયોરનુલેપનમ્ ॥ ૪ ॥
તતસ્તાવઙ્ગરાગેણ સ્વવર્ણેતરશોભિના । સમ્પ્રાપ્તપરભાગેન શુશુભાતેઽનુરઞ્જિતૌ ॥ ૫ ॥
પ્રસન્નો ભગવાન્કુબ્જાં ત્રિવક્રાં રુચિરાનનામ્ । ઋજ્વીં કર્તું મનશ્ચક્રે દર્શયન્ દર્શને ફલમ્ ॥ ૬ ॥
પદ્ભ્યામાક્રમ્ય પ્રપદે દ્વ્યઙ્ગુલ્યુત્તાનપાણિના । પ્રગૃહ્ય ચિબુકેઽધ્યાત્મમુદનીનમદચ્યુતઃ ॥ ૭ ॥
સા તદર્જુસમાનાઙ્ગી બૃહચ્છ્રોણિપયોધરા । મુકુન્દસ્પર્શનાત્ સદ્યો બભૂવ પ્રમદોત્તમા ॥ ૮ ॥
તતો રૂપગુણૌદાર્યસમ્પન્ના પ્રાહ કેશવમ્ । ઉત્તરીયાન્તમાકૃષ્ય સ્મયન્તી જાતહૃચ્છયા ॥ ૯ ॥
એહિ વીર ગૃહં યામો ન ત્વાં ત્યક્તુમિહોત્સહે । ત્વયોન્મથિતચિત્તાયાઃ પ્રસીદ પુરુષર્ષભ ॥ ૧૦ ॥
એવં સ્ત્રિયા યાચ્યમાનઃ કૃષ્ણો રામસ્ય પશ્યતઃ । મુખં વીક્ષ્યાનુ ગોપાનાં પ્રહસંસ્તામુવાચ હ ॥ ૧૧ ॥
એષ્યામિ તે ગૃહં સુભ્રુ પુંસામાધિવિકર્શનમ્ । સાધિતાર્થોઽગૃહાણાં નઃ પાન્થાનાં ત્વં પરાયણમ્ ॥ ૧૨ ॥
વિસૃજ્ય માધ્વ્યા વાણ્યા તામ્વ્રજન્ માર્ગે વણિક્પથૈઃ । નાનોપાયનતામ્બૂલસ્રગ્ગન્ધૈઃ સાગ્રજોઽર્ચિતઃ ॥ ૧૩ ॥
તદ્દર્શનસ્મરક્ષોભાદાત્માનં નાવિદન્ સ્ત્રિયઃ । વિસ્રસ્તવાસઃકવરવલયા લેખ્યમૂર્તયઃ ॥ ૧૪ ॥
તતઃ પૌરાન્ પૃચ્છમાનો ધનુષઃ સ્થાનમચ્યુતઃ । તસ્મિન્ પ્રવિષ્ટો દદૃશે ધનુરૈન્દ્રમિવાદ્ભુતમ્ ॥ ૧૫ ॥
પુરુષૈર્બહુભિર્ગુપ્તમર્ચિતં પરમર્દ્ધિમત્ । વાર્યમાણો નૃભિઃ કૃષ્ણઃ પ્રસહ્ય ધનુરાદદે ॥ ૧૬ ॥
કરેણ વામેન સલીલમુદ્ધૃતંસજ્યં ચ કૃત્વા નિમિષેણ પશ્યતામ્ । નૃણાં વિકૃષ્ય પ્રબભઞ્જ મધ્યતોયથેક્ષુદણ્ડં મદકર્યુરુક્રમઃ ॥ ૧૭ ॥
ધનુષો ભજ્યમાનસ્ય શબ્દઃ ખં રોદસી દિશઃ । પૂરયામાસ યં શ્રુત્વા કંસસ્ત્રાસમુપાગમત્ ॥ ૧૮ ॥
તદ્ રક્ષિણઃ સાનુચરં કુપિતા આતતાયિનઃ । ગૃહીતુકામા આવવ્રુર્ગૃહ્યતાં વધ્યતામિતિ ॥ ૧૯ ॥
અથ તાન્દુરભિપ્રાયાન્ વિલોક્ય બલકેશવૌ । ક્રુદ્ધૌ ધન્વન આદાય શકલે તાંશ્ચ જઘ્નતુઃ ॥ ૨૦ ॥
બલં ચ કંસપ્રહિતં હત્વા શાલામુખાત્તતઃ । નિષ્ક્રમ્ય ચેરતુર્હૃષ્ટૌ નિરીક્ષ્ય પુરસમ્પદઃ ॥ ૨૧ ॥
તયોસ્તદદ્ભુતં વીર્યં નિશામ્ય પુરવાસિનઃ ।
તેજઃ પ્રાગલ્ભ્યં રૂપં ચ મેનિરે વિબુધોત્તમૌ
તેજઃ પ્રાગલ્ભ્યં રૂપં ચ મેનિરે વિબુધોત્તમૌ
તયોર્વિચરતોઃ સ્વૈરમાદિત્યોઽસ્તમુપેયિવાન્ । કૃષ્ણરામૌ વૃતૌ ગોપૈઃ પુરાચ્છકટમીયતુઃ ॥ ૨૩ ॥
ગોપ્યો મુકુન્દવિગમે વિરહાતુરા યાઆશાસતાશિષ ઋતા મધુપુર્યભૂવન્ । સમ્પશ્યતાં પુરુષભૂષણગાત્રલક્ષ્મીંહિત્વેતરાન્ નુ ભજતશ્ચકમેઽયનં શ્રીઃ ॥ ૨૪ ॥
અવનિક્તાઙ્ઘ્રિયુગલૌ ભુક્ત્વા ક્ષીરોપસેચનમ્ । ઊષતુસ્તાં સુખં રાત્રિં જ્ઞાત્વા કંસચિકીર્ષિતમ્ ॥ ૨૫ ॥
કંસસ્તુ ધનુષો ભઙ્ગં રક્ષિણાં સ્વબલસ્ય ચ । વધં નિશમ્ય ગોવિન્દરામવિક્રીડિતં પરમ્ ॥ ૨૬ ॥
દીર્ઘપ્રજાગરો ભીતો દુર્નિમિત્તાનિ દુર્મતિઃ । બહૂન્યચષ્ટોભયથા મૃત્યોર્દૌત્યકરાણિ ચ ॥ ૨૭ ॥
અદર્શનં સ્વશિરસઃ પ્રતિરૂપે ચ સત્યપિ । અસત્યપિ દ્વિતીયે ચ દ્વૈરૂપ્યં જ્યોતિષાં તથા ॥ ૨૮ ॥
છિદ્રપ્રતીતિશ્છાયાયાં પ્રાણઘોષાનુપશ્રુતિઃ । સ્વર્ણપ્રતીતિર્વૃક્ષેષુ સ્વપદાનામદર્શનમ્ ॥ ૨૯ ॥
સ્વપ્ને પ્રેતપરિષ્વઙ્ગઃ ખરયાનં વિષાદનમ્ । યાયાન્નલદમાલ્યેકસ્તૈલાભ્યક્તો દિગમ્બરઃ ॥ ૩૦ ॥
અન્યાનિ ચેત્થં ભૂતાનિ સ્વપ્નજાગરિતાનિ ચ । પશ્યન્ મરણસન્ત્રસ્તો નિદ્રાં લેભે ન ચિન્તયા ॥ ૩૧ ॥
વ્યુષ્ટાયાં નિશિ કૌરવ્ય સૂર્યે ચાદ્ભ્યઃ સમુત્થિતે । કારયામાસ વૈ કંસો મલ્લક્રીડામહોત્સવમ્ ॥ ૩૨ ॥
આનર્ચુઃ પુરુષા રઙ્ગં તૂર્યભેર્યશ્ચ જઘ્નિરે । મઞ્ચાશ્ચાલઙ્કૃતાઃ સ્રગ્ભિઃ પતાકાચૈલતોરણૈઃ ॥ ૩૩ ॥
તેષુ પૌરા જાનપદા બ્રહ્મક્ષત્રપુરોગમાઃ । યથોપજોષં વિવિશૂ રાજાનશ્ચ કૃતાસનાઃ ॥ ૩૪ ॥
કંસઃ પરિવૃતોઽમાત્યૈ રાજમઞ્ચ ઉપાવિશત્ । મણ્ડલેશ્વરમધ્યસ્થો હૃદયેન વિદૂયતા ॥ ૩૫ ॥
વાદ્યમાનેષુ તૂર્યેષુ મલ્લતાલોત્તરેષુ ચ । મલ્લાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ દૃપ્તાઃ સોપાધ્યાયાઃ સમાસત ॥ ૩૬ ॥
ચાણૂરો મુષ્ટિકઃ કૂટઃ શલસ્તોશલ એવ ચ । ત આસેદુરુપસ્થાનં વલ્ગુવાદ્યપ્રહર્ષિતાઃ ॥ ૩૭ ॥
નન્દગોપાદયો ગોપા ભોજરાજસમાહુતાઃ । નિવેદિતોપાયનાસ્ત એકસ્મિન્મઞ્ચ આવિશન્ ॥ ૩૮ ॥