শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১০.৪৩

শ্ৰীশুক উৱাচ
অথ কৃষ্ণশ্চ ৰামশ্চ কৃতশৌচৌ পৰন্তপ । মল্লদুন্দুভিনিৰ্ঘোষং শ্ৰুত্ৱা দ্ৰষ্টুমুপেযতুঃ ॥ ১ ॥

ৰঙ্গদ্ৱাৰং সমাসাদ্য তস্মিন্ নাগমৱস্থিতম্ । অপশ্যত্কুৱলযাপীডং কৃষ্ণোঽম্বষ্ঠপ্ৰচোদিতম্ ॥ ২ ॥

বদ্ধ্ৱা পৰিকৰং শৌৰিঃ সমুহ্য কুটিলালকান্ । উৱাচহস্তিপং ৱাচা মেঘনাদগভীৰযা ॥ ৩ ॥

অম্বষ্ঠাম্বষ্ঠ মাৰ্গং নৌ দেহ্যপক্ৰম মা চিৰম্ । নো চেত্ সকুঞ্জৰং ত্ৱাদ্য নযামি যমসাদনম্ ॥ ৪ ॥

এৱং নিৰ্ভৰ্ত্সিতোঽম্বষ্ঠঃ কুপিতঃ কোপিতং গজম্ । চোদযামাস কৃষ্ণায কালান্তকযমোপমম্ ॥ ৫ ॥

কৰীন্দ্ৰস্তমভিদ্ৰুত্য কৰেণ তৰসাগ্ৰহীত্ । কৰাদ্ৱিগলিতঃ সোঽমুং নিহত্যাঙ্ঘ্ৰিষ্ৱলীযত ॥ ৬ ॥

সঙ্ক্ৰুদ্ধস্তমচক্ষাণো ঘ্ৰাণদৃষ্টিঃ স কেশৱম্ । পৰামৃশত্ পুষ্কৰেণ স প্ৰসহ্য ৱিনিৰ্গতঃ ॥ ৭ ॥

পুচ্ছে প্ৰগৃহ্যাতিবলং ধনুষঃ পঞ্চৱিংশতিম্ । ৱিচকৰ্ষ যথা নাগং সুপৰ্ণ ইৱ লীলযা ॥ ৮ ॥

স পৰ্যাৱৰ্তমানেন সৱ্যদক্ষিণতোঽচ্যুতঃ । বভ্ৰাম ভ্ৰাম্যমাণেন গোৱত্সেনেৱ বালকঃ ॥ ৯ ॥

ততোঽভিমুখমভ্যেত্য পাণিনাহত্য ৱাৰণম্ । প্ৰাদ্ৰৱন্ পাতযামাস স্পৃশ্যমানঃ পদে পদে ॥ ১০ ॥

স ধাৱন্ ক্ৰীডযা ভূমৌ পতিত্ৱা সহসোত্থিতঃ । তং মত্ৱা পতিতং ক্ৰুদ্ধো দন্তাভ্যাং সোঽহনত্ক্ষিতিম্ ॥ ১১ ॥

স্ৱৱিক্ৰমে প্ৰতিহতে কুঞ্জৰেন্দ্ৰোঽত্যমৰ্ষিতঃ । চোদ্যমানো মহামাত্ৰৈঃ কৃষ্ণমভ্যদ্ৰৱদ্ ৰুষা ॥ ১২ ॥

তমাপতন্তমাসাদ্য ভগৱান্ মধুসূদনঃ । নিগৃহ্য পাণিনা হস্তং পাতযামাস ভূতলে ॥ ১৩ ॥

পতিতস্য পদাক্ৰম্য মৃগেন্দ্ৰ ইৱ লীলযা । দন্তমুত্পাট্য তেনেভং হস্তিপাংশ্চাহনদ্ধৰিঃ ॥ ১৪ ॥

মৃতকং দ্ৱিপমুত্সৃজ্য দন্তপাণিঃ সমাৱিশত্ । অংসন্যস্তৱিষাণোঽসৃঙ্মদবিন্দুভিৰঙ্কিতঃ । ৱিৰূঢস্ৱেদকণিকাৱদনাম্বুৰুহো বভৌ ॥ ১৫ ॥

ৱৃতৌ গোপৈঃ কতিপযৈৰ্বলদেৱজনাৰ্দনৌ । ৰঙ্গং ৱিৱিশতূ ৰাজন্ গজদন্তৱৰাযুধৌ ॥ ১৬ ॥

মল্লানামশনিৰ্নৃণাং নৰৱৰঃ স্ত্ৰীণাং স্মৰো মূৰ্তিমান্গোপানাং স্ৱজনোঽসতাং ক্ষিতিভুজাং শাস্তা স্ৱপিত্ৰোঃ শিশুঃ । মৃত্যুৰ্ভোজপতেৰ্ৱিৰাডৱিদুষাং তত্ত্ৱং পৰং যোগিনাংৱৃষ্ণীনাং পৰদেৱতেতি ৱিদিতো ৰঙ্গং গতঃ সাগ্ৰজঃ ॥ ১৭ ॥

হতং কুৱলযাপীডং দৃষ্ট্ৱা তাৱপি দুৰ্জযৌ । কংসো মনস্যপি তদা ভৃশমুদ্ৱিৱিজে নৃপ ॥ ১৮ ॥

তৌ ৰেজতূ ৰঙ্গগতৌ মহাভুজৌৱিচিত্ৰৱেষাভৰণস্ৰগম্বৰৌ । যথা নটাৱুত্তমৱেষধাৰিণৌমনঃ ক্ষিপন্তৌ প্ৰভযা নিৰীক্ষতাম্ ॥ ১৯ ॥

নিৰীক্ষ্য তাৱুত্তমপূৰুষৌ জনামঞ্চস্থিতা নাগৰৰাষ্ট্ৰকা নৃপ । প্ৰহৰ্ষৱেগোত্কলিতেক্ষণাননাঃপপুৰ্ন তৃপ্তা নযনৈস্তদাননম্ ॥ ২০ ॥

পিবন্ত ইৱ চক্ষুৰ্ভ্যাং লিহন্ত ইৱ জিহ্ৱযা । জিঘ্ৰন্ত ইৱ নাসাভ্যাং শ্লিষ্যন্ত ইৱ বাহুভিঃ ॥ ২১ ॥

ঊচুঃ পৰস্পৰং তে ৱৈ যথাদৃষ্টং যথাশ্ৰুতম্ । তদ্ৰূপগুণমাধুৰ্যপ্ৰাগল্ভ্যস্মাৰিতা ইৱ ॥ ২২ ॥

এতৌ ভগৱতঃ সাক্ষাদ্ধৰেৰ্নাৰাযণস্য হি । অৱতীৰ্ণাৱিহাংশেন ৱসুদেৱস্য ৱেশ্মনি ॥ ২৩ ॥

এষ ৱৈ কিল দেৱক্যাং জাতো নীতশ্চ গোকুলম্ । কালমেতং ৱসন্ গূঢো ৱৱৃধে নন্দৱেশ্মনি ॥ ২৪ ॥

পূতনানেন নীতান্তং চক্ৰৱাতশ্চ দানৱঃ । অৰ্জুনৌ গুহ্যকঃ কেশী ধেনুকোঽন্যে চ তদ্ৱিধাঃ ॥ ২৫ ॥

গাৱঃ সপালা এতেন দাৱাগ্নেঃ পৰিমোচিতাঃ । কালিযো দমিতঃ সৰ্প ইন্দ্ৰশ্চ ৱিমদঃ কৃতঃ ॥ ২৬ ॥

সপ্তাহমেকহস্তেন ধৃতোঽদ্ৰিপ্ৰৱৰোঽমুনা । ৱৰ্ষৱাতাশনিভ্যশ্চ পৰিত্ৰাতং চ গোকুলম্ ॥ ২৭ ॥

গোপ্যোঽস্য নিত্যমুদিতহসিতপ্ৰেক্ষণং মুখম্ । পশ্যন্ত্যো ৱিৱিধাংস্তাপাংস্তৰন্তি স্মাশ্ৰমং মুদা ॥ ২৮ ॥

ৱদন্ত্যনেন ৱংশোঽযং যদোঃ সুবহুৱিশ্ৰুতঃ । শ্ৰিযং যশো মহত্ৱং চ লপ্স্যতে পৰিৰক্ষিতঃ ॥ ২৯ ॥

অযং চাস্যাগ্ৰজঃ শ্ৰীমান্ৰামঃ কমললোচনঃ । প্ৰলম্বো নিহতো যেন ৱত্সকো যে বকাদযঃ ॥ ৩০ ॥

জনেষ্ৱেৱং ব্ৰুৱাণেষু তূৰ্যেষু নিনদত্সু চ । কৃষ্ণৰামৌ সমাভাষ্য চাণূৰো ৱাক্যমব্ৰৱীত্ ॥ ৩১ ॥

হে নন্দসূনো হে ৰাম ভৱন্তৌ ৱীৰসম্মতৌ । নিযুদ্ধকুশলৌ শ্ৰুত্ৱা ৰাজ্ঞাহূতৌ দিদৃক্ষুণা ॥ ৩২ ॥

প্ৰিযং ৰাজ্ঞঃ প্ৰকুৰ্ৱত্যঃ শ্ৰেযো ৱিন্দন্তি ৱৈ প্ৰজাঃ । মনসা কৰ্মণা ৱাচা ৱিপৰীতমতোঽন্যথা ॥ ৩৩ ॥

নিত্যং প্ৰমুদিতা গোপা ৱত্সপালা যথাস্ফুটম্ । ৱনেষু মল্লযুদ্ধেন ক্ৰীডন্তশ্চাৰযন্তি গাঃ ॥ ৩৪ ॥

তস্মাদ্ ৰাজ্ঞঃ প্ৰিযং যূযং ৱযং চ কৰৱাম হে । ভূতানি নঃ প্ৰসীদন্তি সৰ্ৱভূতমযো নৃপঃ ॥ ৩৫ ॥

তন্নিশম্যাব্ৰৱীত্কৃষ্ণো দেশকালোচিতং ৱচঃ । নিযুদ্ধমাত্মনোঽভীষ্টং মন্যমানোঽভিনন্দ্য চ ॥ ৩৬ ॥

প্ৰজা ভোজপতেৰস্য ৱযং চাপি ৱনেচৰাঃ । কৰৱাম প্ৰিযং নিত্যং তন্নঃ পৰমনুগ্ৰহঃ ॥ ৩৭ ॥

বালা ৱযং তুল্যবলৈঃ ক্ৰীডিষ্যামো যথোচিতম্ । ভৱেন্নিযুদ্ধং মাধৰ্মঃ স্পৃশেন্মল্ল সভাসদঃ ॥ ৩৮ ॥

চাণূৰ উৱাচ
ন বালো ন কিশোৰস্ত্ৱং বলশ্চ বলিনাং ৱৰঃ । লীলযেভো হতো যেন সহস্ৰদ্ৱিপসত্ত্ৱভৃত্ ॥ ৩৯ ॥

তস্মাদ্ভৱদ্ভ্যাং বলিভিৰ্যোদ্ধৱ্যং নানযোঽত্ৰ ৱৈ । মযি ৱিক্ৰম ৱাৰ্ষ্ণেয বলেন সহ মুষ্টিকঃ ॥ ৪০ ॥