śrī-śuka uvāca
astiḥ prāptiś ca kaṁsasya
mahiṣyau bharatarṣabha
mṛte bhartari duḥkhārte
īyatuḥ sma pitur gṛhān
astiḥ prāptiś ca kaṁsasya
mahiṣyau bharatarṣabha
mṛte bhartari duḥkhārte
īyatuḥ sma pitur gṛhān
pitre magadha-rājāya
jarāsandhāya duḥkhite
vedayāṁ cakratuḥ sarvam
ātma-vaidhavya-kāraṇam
jarāsandhāya duḥkhite
vedayāṁ cakratuḥ sarvam
ātma-vaidhavya-kāraṇam
sa tad apriyam ākarṇya
śokāmarṣa-yuto nṛpa
ayādavīṁ mahīṁ kartuṁ
cakre paramam udyamam
śokāmarṣa-yuto nṛpa
ayādavīṁ mahīṁ kartuṁ
cakre paramam udyamam
akṣauhiṇībhir viṁśatyā
tisṛbhiś cāpi saṁvṛtaḥ
yadu-rājadhānīṁ mathurāṁ
nyarudhat sarvato diśam
tisṛbhiś cāpi saṁvṛtaḥ
yadu-rājadhānīṁ mathurāṁ
nyarudhat sarvato diśam
nirīkṣya tad-balaṁ kṛṣṇa
udvelam iva sāgaram
sva-puraṁ tena saṁruddhaṁ
sva-janaṁ ca bhayākulam
udvelam iva sāgaram
sva-puraṁ tena saṁruddhaṁ
sva-janaṁ ca bhayākulam
cintayām āsa bhagavān
hariḥ kāraṇa-mānuṣaḥ
tad-deśa-kālānuguṇaṁ
svāvatāra-prayojanam
hariḥ kāraṇa-mānuṣaḥ
tad-deśa-kālānuguṇaṁ
svāvatāra-prayojanam
haniṣyāmi balaṁ hy etad
bhuvi bhāraṁ samāhitam
māgadhena samānītaṁ
vaśyānāṁ sarva-bhūbhujām
bhuvi bhāraṁ samāhitam
māgadhena samānītaṁ
vaśyānāṁ sarva-bhūbhujām
akṣauhiṇībhiḥ saṅkhyātaṁ
bhaṭāśva-ratha-kuñjaraiḥ
māgadhas tu na hantavyo
bhūyaḥ kartā balodyamam
bhaṭāśva-ratha-kuñjaraiḥ
māgadhas tu na hantavyo
bhūyaḥ kartā balodyamam
etad-artho ’vatāro ’yaṁ
bhū-bhāra-haraṇāya me
saṁrakṣaṇāya sādhūnāṁ
kṛto ’nyeṣāṁ vadhāya ca
bhū-bhāra-haraṇāya me
saṁrakṣaṇāya sādhūnāṁ
kṛto ’nyeṣāṁ vadhāya ca
anyo ’pi dharma-rakṣāyai
dehaḥ saṁbhriyate mayā
virāmāyāpy adharmasya
kāle prabhavataḥ kvacit
dehaḥ saṁbhriyate mayā
virāmāyāpy adharmasya
kāle prabhavataḥ kvacit
evaṁ dhyāyati govinda
ākāśāt sūrya-varcasau
rathāv upasthitau sadyaḥ
sa-sūtau sa-paricchadau
ākāśāt sūrya-varcasau
rathāv upasthitau sadyaḥ
sa-sūtau sa-paricchadau
āyudhāni ca divyāni
purāṇāni yadṛcchayā
dṛṣṭvā tāni hṛṣīkeśaḥ
saṅkarṣaṇam athābravīt
purāṇāni yadṛcchayā
dṛṣṭvā tāni hṛṣīkeśaḥ
saṅkarṣaṇam athābravīt
paśyārya vyasanaṁ prāptaṁ
yadūnāṁ tvāvatāṁ prabho
eṣa te ratha āyāto
dayitāny āyudhāni ca
yadūnāṁ tvāvatāṁ prabho
eṣa te ratha āyāto
dayitāny āyudhāni ca
etad-arthaṁ hi nau janma
sādhūnām īśa śarma-kṛt
trayo-viṁśaty-anīkākhyaṁ
bhūmer bhāram apākuru
sādhūnām īśa śarma-kṛt
trayo-viṁśaty-anīkākhyaṁ
bhūmer bhāram apākuru
evaṁ sammantrya dāśārhau
daṁśitau rathinau purāt
nirjagmatuḥ svāyudhāḍhyau
balenālpīyasā vṛtau
daṁśitau rathinau purāt
nirjagmatuḥ svāyudhāḍhyau
balenālpīyasā vṛtau
śaṅkhaṁ dadhmau vinirgatya
harir dāruka-sārathiḥ
tato ’bhūt para-sainyānāṁ
hṛdi vitrāsa-vepathuḥ
harir dāruka-sārathiḥ
tato ’bhūt para-sainyānāṁ
hṛdi vitrāsa-vepathuḥ
tāv āha māgadho vīkṣya
he kṛṣṇa puruṣādhama
na tvayā yoddhum icchāmi
bālenaikena lajjayā
guptena hi tvayā manda
na yotsye yāhi bandhu-han
he kṛṣṇa puruṣādhama
na tvayā yoddhum icchāmi
bālenaikena lajjayā
guptena hi tvayā manda
na yotsye yāhi bandhu-han
tava rāma yadi śraddhā
yudhyasva dhairyam udvaha
hitvā vā mac-charaiś chinnaṁ
dehaṁ svar yāhi māṁ jahi
yudhyasva dhairyam udvaha
hitvā vā mac-charaiś chinnaṁ
dehaṁ svar yāhi māṁ jahi
śrī-bhagavān uvāca
na vai śūrā vikatthante
darśayanty eva pauruṣam
na gṛhṇīmo vaco rājann
āturasya mumūrṣataḥ
na vai śūrā vikatthante
darśayanty eva pauruṣam
na gṛhṇīmo vaco rājann
āturasya mumūrṣataḥ
śrī-śuka uvāca
jarā-sutas tāv abhisṛtya mādhavau
mahā-balaughena balīyasāvṛnot
sa-sainya-yāna-dhvaja-vāji-sārathī
sūryānalau vāyur ivābhra-reṇubhiḥ
jarā-sutas tāv abhisṛtya mādhavau
mahā-balaughena balīyasāvṛnot
sa-sainya-yāna-dhvaja-vāji-sārathī
sūryānalau vāyur ivābhra-reṇubhiḥ
suparṇa-tāla-dhvaja-cihitnau rathāv
alakṣayantyo hari-rāmayor mṛdhe
striyaḥ purāṭṭālaka-harmya-gopuraṁ
samāśritāḥ sammumuhuḥ śucārditaḥ
alakṣayantyo hari-rāmayor mṛdhe
striyaḥ purāṭṭālaka-harmya-gopuraṁ
samāśritāḥ sammumuhuḥ śucārditaḥ
hariḥ parānīka-payomucāṁ muhuḥ
śilīmukhāty-ulbaṇa-varṣa-pīḍitam
sva-sainyam ālokya surāsurārcitaṁ
vyasphūrjayac chārṅga-śarāsanottamam
śilīmukhāty-ulbaṇa-varṣa-pīḍitam
sva-sainyam ālokya surāsurārcitaṁ
vyasphūrjayac chārṅga-śarāsanottamam
gṛhṇan niśaṅgād atha sandadhac charān
vikṛṣya muñcan śita-bāṇa-pūgān
nighnan rathān kuñjara-vāji-pattīn
nirantaraṁ yadvad alāta-cakram
vikṛṣya muñcan śita-bāṇa-pūgān
nighnan rathān kuñjara-vāji-pattīn
nirantaraṁ yadvad alāta-cakram
nirbhinna-kumbhāḥ kariṇo nipetur
anekaśo ’śvāḥ śara-vṛkṇa-kandharāḥ
rathā hatāśva-dhvaja-sūta-nāyakāḥ
padāyataś chinna-bhujoru-kandharāḥ
anekaśo ’śvāḥ śara-vṛkṇa-kandharāḥ
rathā hatāśva-dhvaja-sūta-nāyakāḥ
padāyataś chinna-bhujoru-kandharāḥ
sañchidyamāna-dvipadebha-vājinām
aṅga-prasūtāḥ śataśo ’sṛg-āpagāḥ
bhujāhayaḥ pūruṣa-śīrṣa-kacchapā
hata-dvipa-dvīpa-haya grahākulāḥ
aṅga-prasūtāḥ śataśo ’sṛg-āpagāḥ
bhujāhayaḥ pūruṣa-śīrṣa-kacchapā
hata-dvipa-dvīpa-haya grahākulāḥ
karoru-mīnā nara-keśa-śaivalā
dhanus-taraṅgāyudha-gulma-saṅkulāḥ
acchūrikāvarta-bhayānakā mahā-
maṇi-pravekābharaṇāśma-śarkarāḥ
dhanus-taraṅgāyudha-gulma-saṅkulāḥ
acchūrikāvarta-bhayānakā mahā-
maṇi-pravekābharaṇāśma-śarkarāḥ
pravartitā bhīru-bhayāvahā mṛdhe
manasvināṁ harṣa-karīḥ parasparam
vinighnatārīn muṣalena durmadān
saṅkarṣaṇenāparīmeya-tejasā
manasvināṁ harṣa-karīḥ parasparam
vinighnatārīn muṣalena durmadān
saṅkarṣaṇenāparīmeya-tejasā
balaṁ tad aṅgārṇava-durga-bhairavaṁ
duranta-pāraṁ magadhendra-pālitam
kṣayaṁ praṇītaṁ vasudeva-putrayor
vikrīḍitaṁ taj jagad-īśayoḥ param
duranta-pāraṁ magadhendra-pālitam
kṣayaṁ praṇītaṁ vasudeva-putrayor
vikrīḍitaṁ taj jagad-īśayoḥ param
sthity-udbhavāntaṁ bhuvana-trayasya yaḥ
samīhite ’nanta-guṇaḥ sva-līlayā
na tasya citraṁ para-pakṣa-nigrahas
tathāpi martyānuvidhasya varṇyate
samīhite ’nanta-guṇaḥ sva-līlayā
na tasya citraṁ para-pakṣa-nigrahas
tathāpi martyānuvidhasya varṇyate
jagrāha virathaṁ rāmo
jarāsandhaṁ mahā-balam
hatānīkāvaśiṣṭāsuṁ
siṁhaḥ siṁham ivaujasā
jarāsandhaṁ mahā-balam
hatānīkāvaśiṣṭāsuṁ
siṁhaḥ siṁham ivaujasā
badhyamānaṁ hatārātiṁ
pāśair vāruṇa-mānuṣaiḥ
vārayām āsa govindas
tena kārya-cikīrṣayā
pāśair vāruṇa-mānuṣaiḥ
vārayām āsa govindas
tena kārya-cikīrṣayā
sā mukto loka-nāthābhyāṁ
vrīḍito vīra-sammataḥ
tapase kṛta-saṅkalpo
vāritaḥ pathi rājabhiḥ
vrīḍito vīra-sammataḥ
tapase kṛta-saṅkalpo
vāritaḥ pathi rājabhiḥ
vākyaiḥ pavitrārtha-padair
nayanaiḥ prākṛtair api
sva-karma-bandha-prāpto ’yaṁ
yadubhis te parābhavaḥ
nayanaiḥ prākṛtair api
sva-karma-bandha-prāpto ’yaṁ
yadubhis te parābhavaḥ
hateṣu sarvānīkeṣu
nṛpo bārhadrathas tadā
upekṣito bhagavatā
magadhān durmanā yayau
nṛpo bārhadrathas tadā
upekṣito bhagavatā
magadhān durmanā yayau
mukundo ’py akṣata-balo
nistīrṇāri-balārṇavaḥ
vikīryamāṇaḥ kusumais
trīdaśair anumoditaḥ
nistīrṇāri-balārṇavaḥ
vikīryamāṇaḥ kusumais
trīdaśair anumoditaḥ
māthurair upasaṅgamya
vijvarair muditātmabhiḥ
upagīyamāna-vijayaḥ
sūta-māgadha-vandibhiḥ
vijvarair muditātmabhiḥ
upagīyamāna-vijayaḥ
sūta-māgadha-vandibhiḥ
śaṅkha-dundubhayo nedur
bherī-tūryāṇy anekaśaḥ
vīṇā-veṇu-mṛdaṅgāni
puraṁ praviśati prabhau
bherī-tūryāṇy anekaśaḥ
vīṇā-veṇu-mṛdaṅgāni
puraṁ praviśati prabhau
sikta-mārgāṁ hṛṣṭa-janāṁ
patākābhir abhyalaṅkṛtām
nirghuṣṭāṁ brahma-ghoṣeṇa
kautukābaddha-toraṇām
patākābhir abhyalaṅkṛtām
nirghuṣṭāṁ brahma-ghoṣeṇa
kautukābaddha-toraṇām
nicīyamāno nārībhir
mālya-dadhy-akṣatāṅkuraiḥ
nirīkṣyamāṇaḥ sa-snehaṁ
prīty-utkalita-locanaiḥ
mālya-dadhy-akṣatāṅkuraiḥ
nirīkṣyamāṇaḥ sa-snehaṁ
prīty-utkalita-locanaiḥ
āyodhana-gataṁ vittam
anantaṁ vīra-bhūṣaṇam
yadu-rājāya tat sarvam
āhṛtaṁ prādiśat prabhuḥ
anantaṁ vīra-bhūṣaṇam
yadu-rājāya tat sarvam
āhṛtaṁ prādiśat prabhuḥ
evaṁ saptadaśa-kṛtvas
tāvaty akṣauhiṇī-balaḥ
yuyudhe māgadho rājā
yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
tāvaty akṣauhiṇī-balaḥ
yuyudhe māgadho rājā
yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
akṣiṇvaṁs tad-balaṁ sarvaṁ
vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-tejasā
hateṣu sveṣv anīkeṣu
tyakto ’gād aribhir nṛpaḥ
vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-tejasā
hateṣu sveṣv anīkeṣu
tyakto ’gād aribhir nṛpaḥ
aṣṭādaśama saṅgrāma
āgāmini tad-antarā
nārada-preṣito vīro
yavanaḥ pratyadṛśyata
āgāmini tad-antarā
nārada-preṣito vīro
yavanaḥ pratyadṛśyata
rurodha mathurām etya
tisṛbhir mleccha-koṭibhiḥ
nṛ-loke cāpratidvandvo
vṛṣṇīn śrutvātma-sammitān
tisṛbhir mleccha-koṭibhiḥ
nṛ-loke cāpratidvandvo
vṛṣṇīn śrutvātma-sammitān
taṁ dṛṣṭvācintayat kṛṣṇaḥ
saṅkarṣaṇa sahāyavān
aho yadūnāṁ vṛjinaṁ
prāptaṁ hy ubhayato mahat
saṅkarṣaṇa sahāyavān
aho yadūnāṁ vṛjinaṁ
prāptaṁ hy ubhayato mahat
yavano ’yaṁ nirundhe ’smān
adya tāvan mahā-balaḥ
māgadho ’py adya vā śvo vā
paraśvo vāgamiṣyati
adya tāvan mahā-balaḥ
māgadho ’py adya vā śvo vā
paraśvo vāgamiṣyati
āvayoḥ yudhyator asya
yady āgantā jarā-sutaḥ
bandhūn haniṣyaty atha vā
neṣyate sva-puraṁ balī
yady āgantā jarā-sutaḥ
bandhūn haniṣyaty atha vā
neṣyate sva-puraṁ balī
tasmād adya vidhāsyāmo
durgaṁ dvipada-durgamam
tatra jñātīn samādhāya
yavanaṁ ghātayāmahe
durgaṁ dvipada-durgamam
tatra jñātīn samādhāya
yavanaṁ ghātayāmahe
iti sammantrya bhagavān
durgaṁ dvādaśa-yojanam
antaḥ-samudre nagaraṁ
kṛtsnādbhutam acīkarat
durgaṁ dvādaśa-yojanam
antaḥ-samudre nagaraṁ
kṛtsnādbhutam acīkarat
dṛśyate yatra hi tvāṣṭraṁ
vijñānaṁ śilpa-naipuṇam
rathyā-catvara-vīthībhir
yathā-vāstu vinirmitam
vijñānaṁ śilpa-naipuṇam
rathyā-catvara-vīthībhir
yathā-vāstu vinirmitam
sura-druma-latodyāna-
vicitropavanānvitam
hema-śṛṅgair divi-spṛgbhiḥ
sphaṭikāṭṭāla-gopuraiḥ
vicitropavanānvitam
hema-śṛṅgair divi-spṛgbhiḥ
sphaṭikāṭṭāla-gopuraiḥ
rājatārakuṭaiḥ koṣṭhair
hema-kumbhair alaṅkṛtaiḥ
ratna-kūtair gṛhair hemair
mahā-mārakata-sthalaiḥ
hema-kumbhair alaṅkṛtaiḥ
ratna-kūtair gṛhair hemair
mahā-mārakata-sthalaiḥ
vāstoṣpatīnāṁ ca gṛhair
vallabhībhiś ca nirmitam
cātur-varṇya-janākīrṇaṁ
yadu-deva-gṛhollasat
vallabhībhiś ca nirmitam
cātur-varṇya-janākīrṇaṁ
yadu-deva-gṛhollasat
sudharmāṁ pārijātaṁ ca
mahendraḥ prāhiṇod dhareḥ
yatra cāvasthito martyo
martya-dharmair na yujyate
mahendraḥ prāhiṇod dhareḥ
yatra cāvasthito martyo
martya-dharmair na yujyate
śyāmaika-varṇān varuṇo
hayān śuklān mano-javān
aṣṭau nidhi-patiḥ kośān
loka-pālo nijodayān
hayān śuklān mano-javān
aṣṭau nidhi-patiḥ kośān
loka-pālo nijodayān
yad yad bhagavatā dattam
ādhipatyaṁ sva-siddhaye
sarvaṁ pratyarpayām āsur
harau bhūmi-gate nṛpa
ādhipatyaṁ sva-siddhaye
sarvaṁ pratyarpayām āsur
harau bhūmi-gate nṛpa
tatra yoga-prabhāvena
nītvā sarva-janaṁ hariḥ
prajā-pālena rāmeṇa
kṛṣṇaḥ samanumantritaḥ
nirjagāma pura-dvārāt
padma-mālī nirāyudhaḥ
nītvā sarva-janaṁ hariḥ
prajā-pālena rāmeṇa
kṛṣṇaḥ samanumantritaḥ
nirjagāma pura-dvārāt
padma-mālī nirāyudhaḥ
tatra yogaprabhāveṇa nītvā sarvajanaṁ hariḥ .
prajāpālena rāmeṇa kṛṣṇaḥ samanumantritaḥ .
nirjagāma puradvārātpadmamālī nirāyudhaḥ
prajāpālena rāmeṇa kṛṣṇaḥ samanumantritaḥ .
nirjagāma puradvārātpadmamālī nirāyudhaḥ