Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૫૦

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 50 — Jarāsandha's Sieges and the Building of Dvārakā in Gujarati)

Vyasa

Also known as asti praptisca kamsasya mahisyau bharatarsabha

Jarāsandha's Sieges and the Building of Dvārakā. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 50 (The Life of Kṛṣṇa), 58 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

શ્રીશુક ઉવાચ
અસ્તિઃ પ્રાપ્તિશ્ચ કંસસ્ય મહિષ્યૌ ભરતર્ષભ ।
મૃતે ભર્તરિ દુઃખાર્તે ઈયતુઃ સ્મ પિતુર્ગૃહાન્ ॥ ૧ ॥
પિત્રે મગધરાજાય જરાસન્ધાય દુઃખિતે ।
વેદયાં ચક્રતુઃ સર્વમાત્મવૈધવ્યકારણમ્ ॥ ૨ ॥
સ તદપ્રિયમાકર્ણ્ય શોકામર્ષયુતો નૃપ ।
અયાદવીં મહીં કર્તું ચક્રે પરમમુદ્યમમ્ ॥ ૩ ॥
અક્ષૌહિણીભિર્વિંશત્યા તિસૃભિશ્ચાપિ સંવૃતઃ ।
યદુરાજધાનીં મથુરાં ન્યરુધત્ સર્વતોદિશમ્ ॥ ૪ ॥
નિરીક્ષ્ય તદ્બલં કૃષ્ણ ઉદ્વેલમિવ સાગરમ્ ।
સ્વપુરં તેન સંરુદ્ધં સ્વજનં ચ ભયાકુલમ્ ॥ ૫ ॥
ચિન્તયામાસ ભગવાન્ હરિઃ કારણમાનુષઃ ।
તદ્દેશકાલાનુગુણં સ્વાવતારપ્રયોજનમ્ ॥ ૬ ॥
હનિષ્યામિ બલં હ્યેતદ્ભુવિ ભારં સમાહિતમ્ ।
માગધેન સમાનીતં વશ્યાનાં સર્વભૂભુજામ્ ॥ ૭ ॥
અક્ષૌહિણીભિઃ સઙ્ખ્યાતં ભટાશ્વરથકુઞ્જરૈઃ ।
માગધસ્તુ ન હન્તવ્યો ભૂયઃ કર્તા બલોદ્યમમ્ ॥ ૮ ॥
એતદર્થોઽવતારોઽયં ભૂભારહરણાય મે ।
સંરક્ષણાય સાધૂનાં કૃતોઽન્યેષાં વધાય ચ ॥ ૯ ॥
અન્યોઽપિ ધર્મરક્ષાયૈ દેહઃ સંભ્રિયતે મયા ।
વિરામાયાપ્યધર્મસ્ય કાલે પ્રભવતઃ ક્વચિત્ ॥ ૧૦ ॥
એવં ધ્યાયતિ ગોવિન્દ આકાશાત્ સૂર્યવર્ચસૌ ।
રથાવુપસ્થિતૌ સદ્યઃ સસૂતૌ સપરિચ્છદૌ ॥ ૧૧ ॥
આયુધાનિ ચ દિવ્યાનિ પુરાણાનિ યદૃચ્છયા ।
દૃષ્ટ્વા તાનિ હૃષીકેશઃ સઙ્કર્ષણમથાબ્રવીત્ ॥ ૧૨ ॥
પશ્યાર્ય વ્યસનં પ્રાપ્તં યદૂનાં ત્વાવતાં પ્રભો ।
એષ તે રથ આયાતો દયિતાન્યાયુધાનિ ચ ॥ ૧૩ ॥
એતદર્થં હિ નૌ જન્મ સાધૂનામીશ શર્મકૃત્ ।
ત્રયોવિંશત્યનીકાખ્યં ભૂમેર્ભારમપાકુરુ ॥ ૧૪ ॥
એવં સમ્મન્ત્ર્ય દાશાર્હૌ દંશિતૌ રથિનૌ પુરાત્ ।
નિર્જગ્મતુઃ સ્વાયુધાઢ્યૌ બલેનાલ્પીયસા વૃતૌ ॥ ૧૫ ॥
શઙ્ખં દધ્મૌ વિનિર્ગત્ય હરિર્દારુકસારથિઃ ।
તતોઽભૂત્ પરસૈન્યાનાં હૃદિ વિત્રાસવેપથુઃ ॥ ૧૬ ॥
તાવાહ માગધો વીક્ષ્ય હે કૃષ્ણ પુરુષાધમ ।
ન ત્વયા યોદ્ધુમિચ્છામિ બાલેનૈકેન લજ્જયા ।
ગુપ્તેન હિ ત્વયા મન્દ ન યોત્સ્યે યાહિ બન્ધુહન્ ॥ ૧૭ ॥
તવ રામ યદિ શ્રદ્ધા યુધ્યસ્વ ધૈર્યમુદ્વહ ।
હિત્વા વા મચ્છરૈશ્છિન્નં દેહં સ્વર્યાહિ માં જહિ ॥ ૧૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
ન વૈ શૂરા વિકત્થન્તે દર્શયન્ત્યેવ પૌરુષમ્ ।
ન ગૃહ્ણીમો વચો રાજન્નાતુરસ્ય મુમૂર્ષતઃ ॥ ૧૯ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
જરાસુતસ્તાવભિસૃત્ય માધવૌ
મહાબલૌઘેન બલીયસાવૃણોત્ ।
સસૈન્યયાનધ્વજવાજિસારથી
સૂર્યાનલૌ વાયુરિવાભ્રરેણુભિઃ ॥ ૨૦ ॥
સુપર્ણતાલધ્વજચિહ્નિતૌ રથા-
વલક્ષયન્ત્યો હરિરામયોર્મૃધે ।
સ્ત્રિયઃ પુરાટ્ટાલકહર્મ્યગોપુરં
સમાશ્રિતાઃ સમ્મુમુહુઃ શુચાર્દિતાઃ ॥ ૨૧ ॥
હરિઃ પરાનીકપયોમુચાં મુહુઃ
શિલીમુખાત્યુલ્બણવર્ષપીડિતમ્ ।
સ્વસૈન્યમાલોક્ય સુરાસુરાર્ચિતં
વ્યસ્ફૂર્જયચ્છાર્ઙ્ગશરાસનોત્તમમ્ ॥ ૨૨ ॥
ગૃહ્ણન્ નિશઙ્ગાદથ સન્દધચ્છરાન્
વિકૃષ્ય મુઞ્ચન્ શિતબાણપૂગાન્ ।
નિઘ્નન્ રથાન્ કુઞ્જરવાજિપત્તીન્
નિરન્તરં યદ્વદલાતચક્રમ્ ॥ ૨૩ ॥
નિર્ભિન્નકુમ્ભાઃ કરિણો નિપેતુ-
રનેકશોઽશ્વાઃ શરવૃક્ણકન્ધરાઃ ।
રથા હતાશ્વધ્વજસૂતનાયકાઃ
પદાયતશ્છિન્નભુજોરુકન્ધરાઃ ॥ ૨૪ ॥
સઞ્છિદ્યમાનદ્વિપદેભવાજિના-
મઙ્ગપ્રસૂતાઃ શતશોઽસૃગાપગાઃ ।
ભુજાહયઃ પૂરુષશીર્ષકચ્છપા
હતદ્વિપદ્વીપહયગ્રહાકુલાઃ ॥ ૨૫ ॥
કરોરુમીના નરકેશશૈવલા
ધનુસ્તરઙ્ગાયુધગુલ્મસઙ્કુલાઃ ।
અચ્છૂરિકાવર્તભયાનકા મહા-
મણિપ્રવેકાભરણાશ્મશર્કરાઃ ॥ ૨૬ ॥
પ્રવર્તિતા ભીરુભયાવહા મૃધે
મનસ્વિનાં હર્ષકરીઃ પરસ્પરમ્ ।
વિનિઘ્નતારીન્ મુષલેન દુર્મદાન્
સઙ્કર્ષણેનાપરિમેયતેજસા ॥ ૨૭ ॥
બલં તદઙ્ગાર્ણવદુર્ગભૈરવં
દુરન્તપારં મગધેન્દ્રપાલિતમ્ ।
ક્ષયં પ્રણીતં વસુદેવપુત્રયો-
ર્વિક્રીડિતં તજ્જગદીશયોઃ પરમ્ ॥ ૨૮ ॥
સ્થિત્યુદ્ભવાન્તં ભુવનત્રયસ્ય યઃ
સમીહિતેઽનન્તગુણઃ સ્વલીલયા ।
ન તસ્ય ચિત્રં પરપક્ષનિગ્રહ-
સ્તથાપિ મર્ત્યાનુવિધસ્ય વર્ણ્યતે ॥ ૨૯ ॥
જગ્રાહ વિરથં રામો જરાસન્ધં મહાબલમ્ ।
હતાનીકાવશિષ્ટાસું સિંહઃ સિંહમિવૌજસા ॥ ૩૦ ॥
બધ્યમાનં હતારાતિં પાશૈર્વારુણમાનુષૈઃ ।
વારયામાસ ગોવિન્દસ્તેન કાર્યચિકીર્ષયા ॥ ૩૧ ॥
સ મુક્તો લોકનાથાભ્યાં વ્રીડિતો વીરસમ્મતઃ ।
તપસે કૃતસઙ્કલ્પો વારિતઃ પથિ રાજભિઃ ॥ ૩૨ ॥
વાક્યૈઃ પવિત્રાર્થપદૈર્નયનૈઃ પ્રાકૃતૈરપિ ।
સ્વકર્મબન્ધપ્રાપ્તોઽયં યદુભિસ્તે પરાભવઃ ॥ ૩૩ ॥
હતેષુ સર્વાનીકેષુ નૃપો બાર્હદ્રથસ્તદા ।
ઉપેક્ષિતો ભગવતા મગધાન્ દુર્મના યયૌ ॥ ૩૪ ॥
મુકુન્દોઽપ્યક્ષતબલો નિસ્તીર્ણારિબલાર્ણવઃ ।
વિકીર્યમાણઃ કુસુમૈસ્ત્રીદશૈરનુમોદિતઃ ॥ ૩૫ ॥
માથુરૈરુપસઙ્ગમ્ય વિજ્વરૈર્મુદિતાત્મભિઃ ।
ઉપગીયમાનવિજયઃ સૂતમાગધવન્દિભિઃ ॥ ૩૬ ॥
શઙ્ખદુન્દુભયો નેદુર્ભેરીતૂર્યાણ્યનેકશઃ ।
વીણાવેણુમૃદઙ્ગાનિ પુરં પ્રવિશતિ પ્રભૌ ॥ ૩૭ ॥
સિક્તમાર્ગાં હૃષ્ટજનાં પતાકાભિરભ્યલઙ્કૃતામ્ ।
નિર્ઘુષ્ટાં બ્રહ્મઘોષેણ કૌતુકાબદ્ધતોરણામ્ ॥ ૩૮ ॥
નિચીયમાનો નારીભિર્માલ્યદધ્યક્ષતાઙ્કુરૈઃ ।
નિરીક્ષ્યમાણઃ સસ્નેહં પ્રીત્યુત્કલિતલોચનૈઃ ॥ ૩૯ ॥
આયોધનગતં વિત્તમનન્તં વીરભૂષણમ્ ।
યદુરાજાય તત્ સર્વમાહૃતં પ્રાદિશત્પ્રભુઃ ॥ ૪૦ ॥
એવં સપ્તદશકૃત્વસ્તાવત્યક્ષૌહિણીબલઃ ।
યુયુધે માગધો રાજા યદુભિઃ કૃષ્ણપાલિતૈઃ ॥ ૪૧ ॥
અક્ષિણ્વંસ્તદ્બલં સર્વં વૃષ્ણયઃ કૃષ્ણતેજસા ।
હતેષુ સ્વેષ્વનીકેષુ ત્યક્તોઽગાદરિભિર્નૃપઃ ॥ ૪૨ ॥
અષ્ટાદશમસઙ્ગ્રામ આગામિનિ તદન્તરા ।
નારદપ્રેષિતો વીરો યવનઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥ ૪૩ ॥
રુરોધ મથુરામેત્ય તિસૃભિર્મ્લેચ્છકોટિભિઃ ।
નૃલોકે ચાપ્રતિદ્વન્દ્વો વૃષ્ણીન્શ્રુત્વાત્મસમ્મિતાન્ ॥ ૪૪ ॥
તં દૃષ્ટ્વાચિન્તયત્ કૃષ્ણઃ સઙ્કર્ષણસહાયવાન્ ।
અહો યદૂનાં વૃજિનં પ્રાપ્તં હ્યુભયતો મહત્ ॥ ૪૫ ॥
યવનોઽયં નિરુન્ધેઽસ્માનદ્ય તાવન્મહાબલઃ ।
માગધોઽપ્યદ્ય વા શ્વો વા પરશ્વો વાગમિષ્યતિ ॥ ૪૬ ॥
આવયોઃ યુધ્યતોરસ્ય યદ્યાગન્તા જરાસુતઃ ।
બન્ધૂન્ હનિષ્યત્યથવા નેષ્યતે સ્વપુરં બલી ॥ ૪૭ ॥
તસ્માદદ્ય વિધાસ્યામો દુર્ગં દ્વિપદદુર્ગમમ્ ।
તત્ર જ્ઞાતીન્ સમાધાય યવનં ઘાતયામહે ॥ ૪૮ ॥
ઇતિ સમ્મન્ત્ર્ય ભગવાન્ દુર્ગં દ્વાદશયોજનમ્ ।
અન્તઃસમુદ્રે નગરં કૃત્સ્નાદ્ભુતમચીકરત્ ॥ ૪૯ ॥
દૃશ્યતે યત્ર હિ ત્વાષ્ટ્રં વિજ્ઞાનં શિલ્પનૈપુણમ્ ।
રથ્યાચત્વરવીથીભિર્યથાવાસ્તુ વિનિર્મિતમ્ ॥ ૫૦ ॥
સુરદ્રુમલતોદ્યાનવિચિત્રોપવનાન્વિતમ્ ।
હેમશૃઙ્ગૈર્દિવિસ્પૃગ્ભિઃ સ્ફટિકાટ્ટાલગોપુરૈઃ ॥ ૫૧ ॥
રાજતારકુટૈઃ કોષ્ઠૈર્હેમકુમ્ભૈરલઙ્કૃતૈઃ ।
રત્નકૂતૈર્ગૃહૈર્હેમૈર્મહામારકત સ્થલૈઃ ॥ ૫૨ ॥
વાસ્તોષ્પતીનાં ચ ગૃહૈર્વલ્લભીભિશ્ચ નિર્મિતમ્ ।
ચાતુર્વર્ણ્યજનાકીર્ણં યદુદેવગૃહોલ્લસત્ ॥ ૫૩ ॥
સુધર્માં પારિજાતં ચ મહેન્દ્રઃ પ્રાહિણોદ્ધરેઃ ।
યત્ર ચાવસ્થિતો મર્ત્યો મર્ત્યધર્મૈર્ન યુજ્યતે ॥ ૫૪ ॥
શ્યામૈકવર્ણાન્ વરુણો હયાન્ શુક્લાન્મનોજવાન્ ।
અષ્ટૌ નિધિપતિઃ કોશાન્ લોકપાલો નિજોદયાન્ ॥ ૫૫ ॥
યદ્ યદ્ ભગવતા દત્તમાધિપત્યં સ્વસિદ્ધયે ।
સર્વં પ્રત્યર્પયામાસુર્હરૌ ભૂમિગતે નૃપ ॥ ૫૬ ॥
તત્ર યોગપ્રભાવેન નીત્વા સર્વજનં હરિઃ ।
પ્રજાપાલેન રામેણ કૃષ્ણઃ સમનુમન્ત્રિતઃ ।
નિર્જગામ પુરદ્વારાત્ પદ્મમાલી નિરાયુધઃ ॥ ૫૭ ॥
તત્ર યોગપ્રભાવેણ નીત્વા સર્વજનં હરિઃ ।
પ્રજાપાલેન રામેણ કૃષ્ણઃ સમનુમન્ત્રિતઃ ।
નિર્જગામ પુરદ્વારાત્પદ્મમાલી નિરાયુધઃ

Explore More