śrī-śuka uvāca
taṁ vilokya viniṣkrāntam
ujjihānam ivoḍupam
darśanīyatamaṁ śyāmaṁ
pīta-kauśeya-vāsasam
taṁ vilokya viniṣkrāntam
ujjihānam ivoḍupam
darśanīyatamaṁ śyāmaṁ
pīta-kauśeya-vāsasam
śrīvatsa-vakṣasaṁ bhrājat
kaustubhāmukta-kandharam
pṛthu-dīrgha-catur-bāhuṁ
nava-kañjāruṇekṣaṇam
kaustubhāmukta-kandharam
pṛthu-dīrgha-catur-bāhuṁ
nava-kañjāruṇekṣaṇam
nitya-pramuditaṁ śrīmat
su-kapolaṁ śuci-smitam
mukhāravindaṁ bibhrāṇaṁ
sphuran-makara-kuṇḍalam
su-kapolaṁ śuci-smitam
mukhāravindaṁ bibhrāṇaṁ
sphuran-makara-kuṇḍalam
vāsudevo hy ayam iti
pumān śrīvatsa-lāñchanaḥ
catur-bhujo ’ravindākṣo
vana-māly ati-sundaraḥ
pumān śrīvatsa-lāñchanaḥ
catur-bhujo ’ravindākṣo
vana-māly ati-sundaraḥ
lakṣaṇair nārada-proktair
nānyo bhavitum arhati
nirāyudhaś calan padbhyāṁ
yotsye ’nena nirāyudhaḥ
nānyo bhavitum arhati
nirāyudhaś calan padbhyāṁ
yotsye ’nena nirāyudhaḥ
iti niścitya yavanaḥ
prādravad taṁ parāṅ-mukham
anvadhāvaj jighṛkṣus taṁ
durāpam api yoginām
prādravad taṁ parāṅ-mukham
anvadhāvaj jighṛkṣus taṁ
durāpam api yoginām
hasta-prāptam ivātmānaṁ
harīṇā sa pade pade
nīto darśayatā dūraṁ
yavaneśo ’dri-kandaram
harīṇā sa pade pade
nīto darśayatā dūraṁ
yavaneśo ’dri-kandaram
palāyanaṁ yadu-kule
jātasya tava nocitam
iti kṣipann anugato
nainaṁ prāpāhatāśubhaḥ
jātasya tava nocitam
iti kṣipann anugato
nainaṁ prāpāhatāśubhaḥ
evaṁ kṣipto ’pi bhagavān
prāviśad giri-kandaram
so ’pi praviṣṭas tatrānyaṁ
śayānaṁ dadṛśe naram
prāviśad giri-kandaram
so ’pi praviṣṭas tatrānyaṁ
śayānaṁ dadṛśe naram
nanv asau dūram ānīya
śete mām iha sādhu-vat
iti matvācyutaṁ mūḍhas
taṁ padā samatāḍayat
śete mām iha sādhu-vat
iti matvācyutaṁ mūḍhas
taṁ padā samatāḍayat
sa utthāya ciraṁ suptaḥ
śanair unmīlya locane
diśo vilokayan pārśve
tam adrākṣīd avasthitam
śanair unmīlya locane
diśo vilokayan pārśve
tam adrākṣīd avasthitam
sa tāvat tasya ruṣṭasya
dṛṣṭi-pātena bhārata
deha-jenāgninā dagdho
bhasma-sād abhavat kṣaṇāt
dṛṣṭi-pātena bhārata
deha-jenāgninā dagdho
bhasma-sād abhavat kṣaṇāt
śrī-rājovāca
ko nāma sa pumān brahman
kasya kiṁ-vīrya eva ca
kasmād guhāṁ gataḥ śiṣye
kiṁ-tejo yavanārdanaḥ
ko nāma sa pumān brahman
kasya kiṁ-vīrya eva ca
kasmād guhāṁ gataḥ śiṣye
kiṁ-tejo yavanārdanaḥ
śrī-śuka uvāca
sa ikṣvāku-kule jāto
māndhātṛ-tanayo mahān
mucukunda iti khyāto
brahmaṇyaḥ satya-saṅgaraḥ
sa ikṣvāku-kule jāto
māndhātṛ-tanayo mahān
mucukunda iti khyāto
brahmaṇyaḥ satya-saṅgaraḥ
sa yācitaḥ sura-gaṇair
indrādyair ātma-rakṣaṇe
asurebhyaḥ paritrastais
tad-rakṣāṁ so ’karoc ciram
indrādyair ātma-rakṣaṇe
asurebhyaḥ paritrastais
tad-rakṣāṁ so ’karoc ciram
labdhvā guhaṁ te svaḥ-pālaṁ
mucukundam athābruvan
rājan viramatāṁ kṛcchrād
bhavān naḥ paripālanāt
mucukundam athābruvan
rājan viramatāṁ kṛcchrād
bhavān naḥ paripālanāt
nara-lokaṁ parityajya
rājyaṁ nihata-kaṇṭakam
asmān pālayato vīra
kāmās te sarva ujjhitāḥ
rājyaṁ nihata-kaṇṭakam
asmān pālayato vīra
kāmās te sarva ujjhitāḥ
sutā mahiṣyo bhavato
jñātayo ’mātya-mantrinaḥ
prajāś ca tulya-kālīnā
nādhunā santi kālitāḥ
jñātayo ’mātya-mantrinaḥ
prajāś ca tulya-kālīnā
nādhunā santi kālitāḥ
kālo balīyān balināṁ
bhagavān īśvaro ’vyayaḥ
prajāḥ kālayate krīḍan
paśu-pālo yathā paśūn
bhagavān īśvaro ’vyayaḥ
prajāḥ kālayate krīḍan
paśu-pālo yathā paśūn
varaṁ vṛṇīṣva bhadraṁ te
ṛte kaivalyam adya naḥ
eka eveśvaras tasya
bhagavān viṣṇur avyayaḥ
ṛte kaivalyam adya naḥ
eka eveśvaras tasya
bhagavān viṣṇur avyayaḥ
evam uktaḥ sa vai devān
abhivandya mahā-yaśāḥ
aśayiṣṭa guhā-viṣṭo
nidrayā deva-dattayā
abhivandya mahā-yaśāḥ
aśayiṣṭa guhā-viṣṭo
nidrayā deva-dattayā
yavane bhasma-sān nīte
bhagavān sātvatarṣabhaḥ
ātmānaṁ darśayām āsa
mucukundāya dhīmate
bhagavān sātvatarṣabhaḥ
ātmānaṁ darśayām āsa
mucukundāya dhīmate
tam ālokya ghana-śyāmaṁ
pīta-kauśeya-vāsasam
śrīvatsa-vakṣasaṁ bhrājat
kaustubhena virājitam
pīta-kauśeya-vāsasam
śrīvatsa-vakṣasaṁ bhrājat
kaustubhena virājitam
catur-bhujaṁ rocamānaṁ
vaijayantyā ca mālayā
cāru-prasanna-vadanaṁ
sphuran-makara-kuṇḍalam
vaijayantyā ca mālayā
cāru-prasanna-vadanaṁ
sphuran-makara-kuṇḍalam
prekṣaṇīyaṁ nṛ-lokasya
sānurāga-smitekṣaṇam
apīvya-vayasaṁ matta-
mṛgendrodāra-vikramam
sānurāga-smitekṣaṇam
apīvya-vayasaṁ matta-
mṛgendrodāra-vikramam
paryapṛcchan mahā-buddhis
tejasā tasya dharṣitaḥ
śaṅkitaḥ śanakai rājā
durdharṣam iva tejasā
tejasā tasya dharṣitaḥ
śaṅkitaḥ śanakai rājā
durdharṣam iva tejasā
śrī-mucukunda uvāca
ko bhavān iha samprāpto
vipine giri-gahvare
padbhyāṁ padma-palāśābhyāṁ
vicarasy uru-kaṇṭake
ko bhavān iha samprāpto
vipine giri-gahvare
padbhyāṁ padma-palāśābhyāṁ
vicarasy uru-kaṇṭake
kiṁ svit tejasvināṁ tejo
bhagavān vā vibhāvasuḥ
sūryaḥ somo mahendro vā
loka-pālo paro ’pi vā
bhagavān vā vibhāvasuḥ
sūryaḥ somo mahendro vā
loka-pālo paro ’pi vā
manye tvāṁ deva-devānāṁ
trayāṇāṁ puruṣarṣabham
yad bādhase guhā-dhvāntaṁ
pradīpaḥ prabhayā yathā
trayāṇāṁ puruṣarṣabham
yad bādhase guhā-dhvāntaṁ
pradīpaḥ prabhayā yathā
śuśrūṣatām avyalīkam
asmākaṁ nara-puṅgava
sva-janma karma gotraṁ vā
kathyatāṁ yadi rocate
asmākaṁ nara-puṅgava
sva-janma karma gotraṁ vā
kathyatāṁ yadi rocate
vayaṁ tu puruṣa-vyāghra
aikṣvākāḥ kṣatra-bandhavaḥ
mucukunda iti prokto
yauvanāśvātmajaḥ prabho
aikṣvākāḥ kṣatra-bandhavaḥ
mucukunda iti prokto
yauvanāśvātmajaḥ prabho
cira-prajāgara-śrānto
nidrayāpahatendriyaḥ
śaye ’smin vijane kāmaṁ
kenāpy utthāpito ’dhunā
nidrayāpahatendriyaḥ
śaye ’smin vijane kāmaṁ
kenāpy utthāpito ’dhunā
so ’pi bhasmī-kṛto nūnam
ātmīyenaiva pāpmanā
anantaraṁ bhavān śrīmāḻ
lakṣito ’mitra-śāsanaḥ
ātmīyenaiva pāpmanā
anantaraṁ bhavān śrīmāḻ
lakṣito ’mitra-śāsanaḥ
tejasā te ’viṣahyeṇa
bhūri draṣṭuṁ na śaknumaḥ
hataujasā mahā-bhāga
mānanīyo ’si dehinām
bhūri draṣṭuṁ na śaknumaḥ
hataujasā mahā-bhāga
mānanīyo ’si dehinām
evaṁ sambhāṣito rājñā
bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
pratyāha prahasan vāṇyā
megha-nāda-gabhīrayā
bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
pratyāha prahasan vāṇyā
megha-nāda-gabhīrayā
śrī-bhagavān uvāca
janma-karmābhidhānāni
santi me ’ṅga sahasraśaḥ
na śakyante ’nusaṅkhyātum
anantatvān mayāpi hi
janma-karmābhidhānāni
santi me ’ṅga sahasraśaḥ
na śakyante ’nusaṅkhyātum
anantatvān mayāpi hi
kvacid rajāṁsi vimame
pārthivāny uru-janmabhiḥ
guṇa-karmābhidhānāni
na me janmāni karhicit
pārthivāny uru-janmabhiḥ
guṇa-karmābhidhānāni
na me janmāni karhicit
kāla-trayopapannāni
janma-karmāṇi me nṛpa
anukramanto naivāntaṁ
gacchanti paramarṣayaḥ
janma-karmāṇi me nṛpa
anukramanto naivāntaṁ
gacchanti paramarṣayaḥ
tathāpy adyatanāny aṅga
śṛnuṣva gadato mama
vijñāpito viriñcena
purāhaṁ dharma-guptaye
bhūmer bhārāyamāṇānām
asurāṇāṁ kṣayāya ca
śṛnuṣva gadato mama
vijñāpito viriñcena
purāhaṁ dharma-guptaye
bhūmer bhārāyamāṇānām
asurāṇāṁ kṣayāya ca
avatīrṇo yadu-kule
gṛha ānakadundubheḥ
vadanti vāsudeveti
vasudeva-sutaṁ hi mām
gṛha ānakadundubheḥ
vadanti vāsudeveti
vasudeva-sutaṁ hi mām
kālanemir hataḥ kaṁsaḥ
pralambādyāś ca sad-dviṣaḥ
ayaṁ ca yavano dagdho
rājaṁs te tigma-cakṣuṣā
pralambādyāś ca sad-dviṣaḥ
ayaṁ ca yavano dagdho
rājaṁs te tigma-cakṣuṣā
so ’haṁ tavānugrahārthaṁ
guhām etām upāgataḥ
prārthitaḥ pracuraṁ pūrvaṁ
tvayāhaṁ bhakta-vatsalaḥ
guhām etām upāgataḥ
prārthitaḥ pracuraṁ pūrvaṁ
tvayāhaṁ bhakta-vatsalaḥ
varān vṛṇīṣva rājarṣe
sarvān kāmān dadāmi te
māṁ prasanno janaḥ kaścin
na bhūyo ’rhati śocitum
sarvān kāmān dadāmi te
māṁ prasanno janaḥ kaścin
na bhūyo ’rhati śocitum
śrī-śuka uvāca
ity uktas taṁ praṇamyāha
mucukundo mudānvitaḥ
jñātvā nārāyaṇaṁ devaṁ
garga-vākyam anusmaran
ity uktas taṁ praṇamyāha
mucukundo mudānvitaḥ
jñātvā nārāyaṇaṁ devaṁ
garga-vākyam anusmaran
śrī-mucukunda uvāca
vimohito ’yaṁ jana īśa māyayā
tvadīyayā tvāṁ na bhajaty anartha-dṛk
sukhāya duḥkha-prabhaveṣu sajjate
gṛheṣu yoṣit puruṣaś ca vañcitaḥ
vimohito ’yaṁ jana īśa māyayā
tvadīyayā tvāṁ na bhajaty anartha-dṛk
sukhāya duḥkha-prabhaveṣu sajjate
gṛheṣu yoṣit puruṣaś ca vañcitaḥ
labdhvā jano durlabham atra mānuṣaṁ
kathañcid avyaṅgam ayatnato ’nagha
pādāravindaṁ na bhajaty asan-matir
gṛhāndha-kūpe patito yathā paśuḥ
kathañcid avyaṅgam ayatnato ’nagha
pādāravindaṁ na bhajaty asan-matir
gṛhāndha-kūpe patito yathā paśuḥ
mamaiṣa kālo ’jita niṣphalo gato
rājya-śriyonnaddha-madasya bhū-pateḥ
martyātma-buddheḥ suta-dāra-kośa-bhūṣv
āsajjamānasya duranta-cintayā
rājya-śriyonnaddha-madasya bhū-pateḥ
martyātma-buddheḥ suta-dāra-kośa-bhūṣv
āsajjamānasya duranta-cintayā
kalevare ’smin ghaṭa-kuḍya-sannibhe
nirūḍha-māno nara-deva ity aham
vṛto rathebhāśva-padāty-anīkapair
gāṁ paryaṭaṁs tvāgaṇayan su-durmadaḥ
nirūḍha-māno nara-deva ity aham
vṛto rathebhāśva-padāty-anīkapair
gāṁ paryaṭaṁs tvāgaṇayan su-durmadaḥ
pramattam uccair itikṛtya-cintayā
pravṛddha-lobhaṁ viṣayeṣu lālasam
tvam apramattaḥ sahasābhipadyase
kṣul-lelihāno ’hir ivākhum antakaḥ
pravṛddha-lobhaṁ viṣayeṣu lālasam
tvam apramattaḥ sahasābhipadyase
kṣul-lelihāno ’hir ivākhum antakaḥ
purā rathair hema-pariṣkṛtaiś caran
mataṁ-gajair vā nara-deva-saṁjñitaḥ
sa eva kālena duratyayena te
kalevaro viṭ-kṛmi-bhasma-saṁjñitaḥ
mataṁ-gajair vā nara-deva-saṁjñitaḥ
sa eva kālena duratyayena te
kalevaro viṭ-kṛmi-bhasma-saṁjñitaḥ
nirjitya dik-cakram abhūta-vigraho
varāsana-sthaḥ sama-rāja-vanditaḥ
gṛheṣu maithunya-sukheṣu yoṣitāṁ
krīḍā-mṛgaḥ pūruṣa īśa nīyate
varāsana-sthaḥ sama-rāja-vanditaḥ
gṛheṣu maithunya-sukheṣu yoṣitāṁ
krīḍā-mṛgaḥ pūruṣa īśa nīyate
karoti karmāṇi tapaḥ-suniṣṭhito
nivṛtta-bhogas tad-apekṣayādadat
punaś ca bhūyāsam ahaṁ sva-rāḍ iti
pravṛddha-tarṣo na sukhāya kalpate
nivṛtta-bhogas tad-apekṣayādadat
punaś ca bhūyāsam ahaṁ sva-rāḍ iti
pravṛddha-tarṣo na sukhāya kalpate
bhavāpavargo bhramato yadā bhavej
janasya tarhy acyuta sat-samāgamaḥ
sat-saṅgamo yarhi tadaiva sad-gatau
parāvareśe tvayi jāyate matiḥ
janasya tarhy acyuta sat-samāgamaḥ
sat-saṅgamo yarhi tadaiva sad-gatau
parāvareśe tvayi jāyate matiḥ
manye mamānugraha īśa te kṛto
rājyānubandhāpagamo yadṛcchayā
yaḥ prārthyate sādhubhir eka-caryayā
vanaṁ vivikṣadbhir akhaṇḍa-bhūmi-paiḥ
rājyānubandhāpagamo yadṛcchayā
yaḥ prārthyate sādhubhir eka-caryayā
vanaṁ vivikṣadbhir akhaṇḍa-bhūmi-paiḥ
na kāmaye ’nyaṁ tava pāda-sevanād
akiñcana-prārthyatamād varaṁ vibho
ārādhya kas tvāṁ hy apavarga-daṁ hare
vṛṇīta āryo varam ātma-bandhanam
akiñcana-prārthyatamād varaṁ vibho
ārādhya kas tvāṁ hy apavarga-daṁ hare
vṛṇīta āryo varam ātma-bandhanam
tasmād visṛjyāśiṣa īśa sarvato
rajas-tamaḥ-sattva-guṇānubandhanāḥ
nirañjanaṁ nirguṇam advayaṁ paraṁ
tvāṁ jñāpti-mātraṁ puruṣaṁ vrajāmy aham
rajas-tamaḥ-sattva-guṇānubandhanāḥ
nirañjanaṁ nirguṇam advayaṁ paraṁ
tvāṁ jñāpti-mātraṁ puruṣaṁ vrajāmy aham
ciram iha vṛjinārtas tapyamāno ’nutāpair
avitṛṣa-ṣaḍ-amitro ’labdha-śāntiḥ kathañcit
śaraṇa-da samupetas tvat-padābjaṁ parātman
abhayam ṛtam aśokaṁ pāhi māpannam īśa
avitṛṣa-ṣaḍ-amitro ’labdha-śāntiḥ kathañcit
śaraṇa-da samupetas tvat-padābjaṁ parātman
abhayam ṛtam aśokaṁ pāhi māpannam īśa
śrī-bhagavān uvāca
sārvabhauma mahā-rāja
matis te vimalorjitā
varaiḥ pralobhitasyāpi
na kāmair vihatā yataḥ
sārvabhauma mahā-rāja
matis te vimalorjitā
varaiḥ pralobhitasyāpi
na kāmair vihatā yataḥ
pralobhito varair yat tvam
apramādāya viddhi tat
na dhīr ekānta-bhaktānām
āśīrbhir bhidyate kvacit
apramādāya viddhi tat
na dhīr ekānta-bhaktānām
āśīrbhir bhidyate kvacit
yuñjānānām abhaktānāṁ
prāṇāyāmādibhir manaḥ
akṣīṇa-vāsanaṁ rājan
dṛśyate punar utthitam
prāṇāyāmādibhir manaḥ
akṣīṇa-vāsanaṁ rājan
dṛśyate punar utthitam
vicarasva mahīṁ kāmaṁ
mayy āveśita-mānasaḥ
astv evaṁ nityadā tubhyaṁ
bhaktir mayy anapāyinī
mayy āveśita-mānasaḥ
astv evaṁ nityadā tubhyaṁ
bhaktir mayy anapāyinī
kṣātra-dharma-sthito jantūn
nyavadhīr mṛgayādibhiḥ
samāhitas tat tapasā
jahy aghaṁ mad-upāśritaḥ
nyavadhīr mṛgayādibhiḥ
samāhitas tat tapasā
jahy aghaṁ mad-upāśritaḥ
janmany anantare rājan
sarva-bhūta-suhṛttamaḥ
bhūtvā dvija-varas tvaṁ vai
mām upaiṣyasi kevalam
sarva-bhūta-suhṛttamaḥ
bhūtvā dvija-varas tvaṁ vai
mām upaiṣyasi kevalam
janmanyanantare rājan sarvabhūtasuhṛttamaḥ .
bhūtvā dvijavarastvaṁ vai māmupaiṣyasi kevalam
bhūtvā dvijavarastvaṁ vai māmupaiṣyasi kevalam