ശ്രീശുക ഉവാച
തം വിലോക്യ വിനിഷ്ക്രാന്തമുജ്ജിഹാനമിവോഡുപമ് ।
ദര്ശനീയതമം ശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് ॥ ൧ ॥
തം വിലോക്യ വിനിഷ്ക്രാന്തമുജ്ജിഹാനമിവോഡുപമ് ।
ദര്ശനീയതമം ശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് ॥ ൧ ॥
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത്കൌസ്തുഭാമുക്തകന്ധരമ് ।
പൃഥുദീര്ഘചതുര്ബാഹും നവകഞ്ജാരുണേക്ഷണമ് ॥ ൨ ॥
പൃഥുദീര്ഘചതുര്ബാഹും നവകഞ്ജാരുണേക്ഷണമ് ॥ ൨ ॥
നിത്യപ്രമുദിതം ശ്രീമത്സുകപോലം ശുചിസ്മിതമ് ।
മുഖാരവിന്ദം ബിഭ്രാണം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ് ॥ ൩ ॥
മുഖാരവിന്ദം ബിഭ്രാണം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ് ॥ ൩ ॥
വാസുദേവോ ഹ്യയമിതി പുമാന് ശ്രീവത്സലാഞ്ഛനഃ ।
ചതുര്ഭുജോഽരവിന്ദാക്ഷോ വനമാല്യതിസുന്ദരഃ ॥ ൪ ॥
ചതുര്ഭുജോഽരവിന്ദാക്ഷോ വനമാല്യതിസുന്ദരഃ ॥ ൪ ॥
ലക്ഷണൈര്നാരദപ്രോക്തൈര്നാന്യോ ഭവിതുമര്ഹതി ।
നിരായുധശ്ചലന് പദ്ഭ്യാം യോത്സ്യേഽനേന നിരായുധഃ ॥ ൫ ॥
നിരായുധശ്ചലന് പദ്ഭ്യാം യോത്സ്യേഽനേന നിരായുധഃ ॥ ൫ ॥
ഇതി നിശ്ചിത്യ യവനഃ പ്രാദ്രവദ് തം പരാങ്മുഖമ് ।
അന്വധാവജ്ജിഘൃക്ഷുസ്തം ദുരാപമപി യോഗിനാമ് ॥ ൬ ॥
അന്വധാവജ്ജിഘൃക്ഷുസ്തം ദുരാപമപി യോഗിനാമ് ॥ ൬ ॥
ഹസ്തപ്രാപ്തമിവാത്മാനം ഹരീണാ സ പദേ പദേ ।
നീതോ ദര്ശയതാ ദൂരം യവനേശോഽദ്രികന്ദരമ് ॥ ൭ ॥
നീതോ ദര്ശയതാ ദൂരം യവനേശോഽദ്രികന്ദരമ് ॥ ൭ ॥
പലായനം യദുകുലേ ജാതസ്യ തവ നോചിതമ് ।
ഇതി ക്ഷിപന്നനുഗതോ നൈനം പ്രാപാഹതാശുഭഃ ॥ ൮ ॥
ഇതി ക്ഷിപന്നനുഗതോ നൈനം പ്രാപാഹതാശുഭഃ ॥ ൮ ॥
ഏവം ക്ഷിപ്തോഽപി ഭഗവാന്പ്രാവിശദ് ഗിരികന്ദരമ് ।
സോഽപി പ്രവിഷ്ടസ്തത്രാന്യം ശയാനം ദദൃശേ നരമ് ॥ ൯ ॥
സോഽപി പ്രവിഷ്ടസ്തത്രാന്യം ശയാനം ദദൃശേ നരമ് ॥ ൯ ॥
നന്വസൌ ദൂരമാനീയ ശേതേ മാമിഹ സാധുവത് ।
ഇതി മത്വാച്യുതം മൂഢസ്തം പദാ സമതാഡയത് ॥ ൧൦ ॥
ഇതി മത്വാച്യുതം മൂഢസ്തം പദാ സമതാഡയത് ॥ ൧൦ ॥
സ ഉത്ഥായ ചിരം സുപ്തഃ ശനൈരുന്മീല്യ ലോചനേ ।
ദിശോ വിലോകയന് പാര്ശ്വേ തമദ്രാക്ഷീദവസ്ഥിതമ് ॥ ൧൧ ॥
ദിശോ വിലോകയന് പാര്ശ്വേ തമദ്രാക്ഷീദവസ്ഥിതമ് ॥ ൧൧ ॥
സ താവത്തസ്യ രുഷ്ടസ്യ ദൃഷ്ടിപാതേന ഭാരത ।
ദേഹജേനാഗ്നിനാ ദഗ്ധോ ഭസ്മസാദഭവത് ക്ഷണാത് ॥ ൧൨ ॥
ദേഹജേനാഗ്നിനാ ദഗ്ധോ ഭസ്മസാദഭവത് ക്ഷണാത് ॥ ൧൨ ॥
ശ്രീരാജോവാച
കോ നാമ സ പുമാന് ബ്രഹ്മന് കസ്യ കിംവീര്യ ഏവ ച ।
കസ്മാദ് ഗുഹാം ഗതഃ ശിഷ്യേ കിംതേജോ യവനാര്ദനഃ ॥ ൧൩ ॥
കോ നാമ സ പുമാന് ബ്രഹ്മന് കസ്യ കിംവീര്യ ഏവ ച ।
കസ്മാദ് ഗുഹാം ഗതഃ ശിഷ്യേ കിംതേജോ യവനാര്ദനഃ ॥ ൧൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
സ ഇക്ഷ്വാകുകുലേ ജാതോ മാന്ധാതൃതനയോ മഹാന് ।
മുചുകുന്ദ ഇതി ഖ്യാതോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസങ്ഗരഃ ॥ ൧൪ ॥
സ ഇക്ഷ്വാകുകുലേ ജാതോ മാന്ധാതൃതനയോ മഹാന് ।
മുചുകുന്ദ ഇതി ഖ്യാതോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസങ്ഗരഃ ॥ ൧൪ ॥
സ യാചിതഃ സുരഗണൈരിന്ദ്രാദ്യൈരാത്മരക്ഷണേ ।
അസുരേഭ്യഃ പരിത്രസ്തൈസ്തദ്രക്ഷാം സോഽകരോച്ചിരമ് ॥ ൧൫ ॥
അസുരേഭ്യഃ പരിത്രസ്തൈസ്തദ്രക്ഷാം സോഽകരോച്ചിരമ് ॥ ൧൫ ॥
ലബ്ധ്വാ ഗുഹം തേ സ്വഃപാലം മുചുകുന്ദമഥാബ്രുവന് ।
രാജന് വിരമതാം കൃച്ഛ്രാദ് ഭവാന് നഃ പരിപാലനാത് ॥ ൧൬ ॥
രാജന് വിരമതാം കൃച്ഛ്രാദ് ഭവാന് നഃ പരിപാലനാത് ॥ ൧൬ ॥
നരലോകം പരിത്യജ്യ രാജ്യം നിഹതകണ്ടകമ് ।
അസ്മാന് പാലയതോ വീര കാമാസ്തേ സര്വ ഉജ്ഝിതാഃ ॥ ൧൭ ॥
അസ്മാന് പാലയതോ വീര കാമാസ്തേ സര്വ ഉജ്ഝിതാഃ ॥ ൧൭ ॥
സുതാ മഹിഷ്യോ ഭവതോ ജ്ഞാതയോഽമാത്യമന്ത്രിണഃ ।
പ്രജാശ്ച തുല്യകാലീനാ നാധുനാ സന്തി കാലിതാഃ ॥ ൧൮ ॥
പ്രജാശ്ച തുല്യകാലീനാ നാധുനാ സന്തി കാലിതാഃ ॥ ൧൮ ॥
കാലോ ബലീയാന് ബലിനാം ഭഗവാനീശ്വരോഽവ്യയഃ ।
പ്രജാഃ കാലയതേ ക്രീഡന് പശുപാലോ യഥാ പശൂന് ॥ ൧൯ ॥
പ്രജാഃ കാലയതേ ക്രീഡന് പശുപാലോ യഥാ പശൂന് ॥ ൧൯ ॥
വരം വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ ഋതേ കൈവല്യമദ്യ നഃ ।
ഏക ഏവേശ്വരസ്തസ്യ ഭഗവാന് വിഷ്ണുരവ്യയഃ ॥ ൨൦ ॥
ഏക ഏവേശ്വരസ്തസ്യ ഭഗവാന് വിഷ്ണുരവ്യയഃ ॥ ൨൦ ॥
ഏവമുക്തഃ സ വൈ ദേവാനഭിവന്ദ്യ മഹായശാഃ ।
അശയിഷ്ട ഗുഹാവിഷ്ടോ നിദ്രയാ ദേവദത്തയാ ॥ ൨൧ ॥
അശയിഷ്ട ഗുഹാവിഷ്ടോ നിദ്രയാ ദേവദത്തയാ ॥ ൨൧ ॥
യവനേ ഭസ്മസാന്നീതേ ഭഗവാന് സാത്വതര്ഷഭഃ ।
ആത്മാനം ദര്ശയാമാസ മുചുകുന്ദായ ധീമതേ ॥ ൨൨ ॥
ആത്മാനം ദര്ശയാമാസ മുചുകുന്ദായ ധീമതേ ॥ ൨൨ ॥
തമാലോക്യ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് ।
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത്കൌസ്തുഭേന വിരാജിതമ് ॥ ൨൩ ॥
ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത്കൌസ്തുഭേന വിരാജിതമ് ॥ ൨൩ ॥
ചതുര്ഭുജം രോചമാനം വൈജയന്ത്യാ ച മാലയാ ।
ചാരുപ്രസന്നവദനം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ് ॥ ൨൪ ॥
ചാരുപ്രസന്നവദനം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ് ॥ ൨൪ ॥
പ്രേക്ഷണീയം നൃലോകസ്യ സാനുരാഗസ്മിതേക്ഷണമ് ।
അപീവ്യവയസം മത്തമൃഗേന്ദ്രോദാരവിക്രമമ് ॥ ൨൫ ॥
അപീവ്യവയസം മത്തമൃഗേന്ദ്രോദാരവിക്രമമ് ॥ ൨൫ ॥
പര്യപൃച്ഛന്മഹാബുദ്ധിസ്തേജസാ തസ്യ ധര്ഷിതഃ ।
ശങ്കിതഃ ശനകൈ രാജാ ദുര്ധര്ഷമിവ തേജസാ ॥ ൨൬ ॥
ശങ്കിതഃ ശനകൈ രാജാ ദുര്ധര്ഷമിവ തേജസാ ॥ ൨൬ ॥
ശ്രീമുചുകുന്ദ ഉവാച
കോ ഭവാനിഹ സമ്പ്രാപ്തോ വിപിനേ ഗിരിഗഹ്വരേ ।
പദ്ഭ്യാം പദ്മപലാശാഭ്യാം വിചരസ്യുരുകണ്ടകേ ॥ ൨൭ ॥
കോ ഭവാനിഹ സമ്പ്രാപ്തോ വിപിനേ ഗിരിഗഹ്വരേ ।
പദ്ഭ്യാം പദ്മപലാശാഭ്യാം വിചരസ്യുരുകണ്ടകേ ॥ ൨൭ ॥
കിംസ്വിത്തേജസ്വിനാം തേജോ ഭഗവാന് വാ വിഭാവസുഃ ।
സൂര്യഃ സോമോ മഹേന്ദ്രോ വാ ലോകപാലോഽപരോഽപി വാ ॥ ൨൮ ॥
സൂര്യഃ സോമോ മഹേന്ദ്രോ വാ ലോകപാലോഽപരോഽപി വാ ॥ ൨൮ ॥
മന്യേ ത്വാം ദേവദേവാനാം ത്രയാണാം പുരുഷര്ഷഭമ് ।
യദ് ബാധസേ ഗുഹാധ്വാന്തം പ്രദീപഃ പ്രഭയാ യഥാ ॥ ൨൯ ॥
യദ് ബാധസേ ഗുഹാധ്വാന്തം പ്രദീപഃ പ്രഭയാ യഥാ ॥ ൨൯ ॥
ശുശ്രൂഷതാമവ്യലീകമസ്മാകം നരപുങ്ഗവ ।
സ്വജന്മ കര്മ ഗോത്രം വാ കഥ്യതാം യദി രോചതേ ॥ ൩൦ ॥
സ്വജന്മ കര്മ ഗോത്രം വാ കഥ്യതാം യദി രോചതേ ॥ ൩൦ ॥
വയം തു പുരുഷവ്യാഘ്ര ഐക്ഷ്വാകാഃ ക്ഷത്രബന്ധവഃ ।
മുചുകുന്ദ ഇതി പ്രോക്തോ യൌവനാശ്വാത്മജഃ പ്രഭോ ॥ ൩൧ ॥
മുചുകുന്ദ ഇതി പ്രോക്തോ യൌവനാശ്വാത്മജഃ പ്രഭോ ॥ ൩൧ ॥
ചിരപ്രജാഗരശ്രാന്തോ നിദ്രയാപഹതേന്ദ്രിയഃ ।
ശയേഽസ്മിന് വിജനേ കാമം കേനാപ്യുത്ഥാപിതോഽധുനാ ॥ ൩൨ ॥
ശയേഽസ്മിന് വിജനേ കാമം കേനാപ്യുത്ഥാപിതോഽധുനാ ॥ ൩൨ ॥
സോഽപി ഭസ്മീകൃതോ നൂനമാത്മീയേനൈവ പാപ്മനാ ।
അനന്തരം ഭവാന് ശ്രീമാല്ഁ ലക്ഷിതോഽമിത്രശാസനഃ ॥ ൩൩ ॥
അനന്തരം ഭവാന് ശ്രീമാല്ഁ ലക്ഷിതോഽമിത്രശാസനഃ ॥ ൩൩ ॥
തേജസാ തേഽവിഷഹ്യേണ ഭൂരി ദ്രഷ്ടും ന ശക്നുമഃ ।
ഹതൌജസാ മഹാഭാഗ മാനനീയോഽസി ദേഹിനാമ് ॥ ൩൪ ॥
ഹതൌജസാ മഹാഭാഗ മാനനീയോഽസി ദേഹിനാമ് ॥ ൩൪ ॥
ഏവം സമ്ഭാഷിതോ രാജ്ഞാ ഭഗവാന് ഭൂതഭാവനഃ ।
പ്രത്യാഹ പ്രഹസന് വാണ്യാ മേഘനാദഗഭീരയാ ॥ ൩൫ ॥
പ്രത്യാഹ പ്രഹസന് വാണ്യാ മേഘനാദഗഭീരയാ ॥ ൩൫ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
ജന്മകര്മാഭിധാനാനി സന്തി മേഽങ്ഗ സഹസ്രശഃ ।
ന ശക്യന്തേഽനുസങ്ഖ്യാതുമനന്തത്വാന്മയാപി ഹി ॥ ൩൬ ॥
ജന്മകര്മാഭിധാനാനി സന്തി മേഽങ്ഗ സഹസ്രശഃ ।
ന ശക്യന്തേഽനുസങ്ഖ്യാതുമനന്തത്വാന്മയാപി ഹി ॥ ൩൬ ॥
ക്വചിദ് രജാംസി വിമമേ പാര്ഥിവാന്യുരുജന്മഭിഃ ।
ഗുണകര്മാഭിധാനാനി ന മേ ജന്മാനി കര്ഹിചിത് ॥ ൩൭ ॥
ഗുണകര്മാഭിധാനാനി ന മേ ജന്മാനി കര്ഹിചിത് ॥ ൩൭ ॥
കാലത്രയോപപന്നാനി ജന്മകര്മാണി മേ നൃപ ।
അനുക്രമന്തോ നൈവാന്തം ഗച്ഛന്തി പരമര്ഷയഃ ॥ ൩൮ ॥
അനുക്രമന്തോ നൈവാന്തം ഗച്ഛന്തി പരമര്ഷയഃ ॥ ൩൮ ॥
തഥാപ്യദ്യതനാന്യങ്ഗ ശൃണുഷ്വ ഗദതോ മമ ।
വിജ്ഞാപിതോ വിരിഞ്ചേന പുരാഹം ധര്മഗുപ്തയേ ।
ഭൂമേര്ഭാരായമാണാനാമസുരാണാം ക്ഷയായ ച ॥ ൩൯ ॥
വിജ്ഞാപിതോ വിരിഞ്ചേന പുരാഹം ധര്മഗുപ്തയേ ।
ഭൂമേര്ഭാരായമാണാനാമസുരാണാം ക്ഷയായ ച ॥ ൩൯ ॥
അവതീര്ണോ യദുകുലേ ഗൃഹ ആനകദുന്ദുഭേഃ ।
വദന്തി വാസുദേവേതി വസുദേവസുതം ഹി മാമ് ॥ ൪൦ ॥
വദന്തി വാസുദേവേതി വസുദേവസുതം ഹി മാമ് ॥ ൪൦ ॥
കാലനേമിര്ഹതഃ കംസഃ പ്രലമ്ബാദ്യാശ്ച സദ്ദ്വിഷഃ ।
അയം ച യവനോ ദഗ്ധോ രാജംസ്തേ തിഗ്മചക്ഷുഷാ ॥ ൪൧ ॥
അയം ച യവനോ ദഗ്ധോ രാജംസ്തേ തിഗ്മചക്ഷുഷാ ॥ ൪൧ ॥
സോഽഹം തവാനുഗ്രഹാര്ഥം ഗുഹാമേതാമുപാഗതഃ ।
പ്രാര്ഥിതഃ പ്രചുരം പൂര്വം ത്വയാഹം ഭക്തവത്സലഃ ॥ ൪൨ ॥
പ്രാര്ഥിതഃ പ്രചുരം പൂര്വം ത്വയാഹം ഭക്തവത്സലഃ ॥ ൪൨ ॥
വരാന്വൃണീഷ്വ രാജര്ഷേ സര്വാന് കാമാന് ദദാമി തേ ।
മാം പ്രസന്നോ ജനഃ കശ്ചിന്ന ഭൂയോഽര്ഹതി ശോചിതുമ് ॥ ൪൩ ॥
മാം പ്രസന്നോ ജനഃ കശ്ചിന്ന ഭൂയോഽര്ഹതി ശോചിതുമ് ॥ ൪൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇത്യുക്തസ്തം പ്രണമ്യാഹ മുചുകുന്ദോ മുദാന്വിതഃ ।
ജ്ഞാത്വാ നാരായണം ദേവം ഗര്ഗവാക്യമനുസ്മരന് ॥ ൪൪ ॥
ഇത്യുക്തസ്തം പ്രണമ്യാഹ മുചുകുന്ദോ മുദാന്വിതഃ ।
ജ്ഞാത്വാ നാരായണം ദേവം ഗര്ഗവാക്യമനുസ്മരന് ॥ ൪൪ ॥
ശ്രീമുചുകുന്ദ ഉവാച
വിമോഹിതോഽയം ജന ഈശ മായയാ
ത്വദീയയാ ത്വാം ന ഭജത്യനര്ഥദൃക് ।
സുഖായ ദുഃഖപ്രഭവേഷു സജ്ജതേ
ഗൃഹേഷു യോഷിത് പുരുഷശ്ച വഞ്ചിതഃ ॥ ൪൫ ॥
വിമോഹിതോഽയം ജന ഈശ മായയാ
ത്വദീയയാ ത്വാം ന ഭജത്യനര്ഥദൃക് ।
സുഖായ ദുഃഖപ്രഭവേഷു സജ്ജതേ
ഗൃഹേഷു യോഷിത് പുരുഷശ്ച വഞ്ചിതഃ ॥ ൪൫ ॥
ലബ്ധ്വാ ജനോ ദുര്ലഭമത്ര മാനുഷം
കഥഞ്ചിദവ്യങ്ഗമയത്നതോഽനഘ ।
പാദാരവിന്ദം ന ഭജത്യസന്മതി-
ര്ഗൃഹാന്ധകൂപേ പതിതോ യഥാ പശുഃ ॥ ൪൬ ॥
കഥഞ്ചിദവ്യങ്ഗമയത്നതോഽനഘ ।
പാദാരവിന്ദം ന ഭജത്യസന്മതി-
ര്ഗൃഹാന്ധകൂപേ പതിതോ യഥാ പശുഃ ॥ ൪൬ ॥
മമൈഷ കാലോഽജിത നിഷ്ഫലോ ഗതോ
രാജ്യശ്രിയോന്നദ്ധമദസ്യ ഭൂപതേഃ ।
മര്ത്യാത്മബുദ്ധേഃ സുതദാരകോശഭൂ-
ഷ്വാസജ്ജമാനസ്യ ദുരന്തചിന്തയാ ॥ ൪൭ ॥
രാജ്യശ്രിയോന്നദ്ധമദസ്യ ഭൂപതേഃ ।
മര്ത്യാത്മബുദ്ധേഃ സുതദാരകോശഭൂ-
ഷ്വാസജ്ജമാനസ്യ ദുരന്തചിന്തയാ ॥ ൪൭ ॥
കലേവരേഽസ്മിന് ഘടകുഡ്യസന്നിഭേ
നിരൂഢമാനോ നരദേവ ഇത്യഹമ് ।
വൃതോ രഥേഭാശ്വപദാത്യനീകപൈ-
ര്ഗാം പര്യടംസ്ത്വാഗണയന് സുദുര്മദഃ ॥ ൪൮ ॥
നിരൂഢമാനോ നരദേവ ഇത്യഹമ് ।
വൃതോ രഥേഭാശ്വപദാത്യനീകപൈ-
ര്ഗാം പര്യടംസ്ത്വാഗണയന് സുദുര്മദഃ ॥ ൪൮ ॥
പ്രമത്തമുച്ചൈരിതികൃത്യചിന്തയാ
പ്രവൃദ്ധലോഭം വിഷയേഷു ലാലസമ് ।
ത്വമപ്രമത്തഃ സഹസാഭിപദ്യസേ
ക്ഷുല്ലേലിഹാനോഽഹിരിവാഖുമന്തകഃ ॥ ൪൯ ॥
പ്രവൃദ്ധലോഭം വിഷയേഷു ലാലസമ് ।
ത്വമപ്രമത്തഃ സഹസാഭിപദ്യസേ
ക്ഷുല്ലേലിഹാനോഽഹിരിവാഖുമന്തകഃ ॥ ൪൯ ॥
പുരാ രഥൈര്ഹേമപരിഷ്കൃതൈശ്ചരന്
മതംഗജൈര്വാ നരദേവസംജ്ഞിതഃ ।
സ ഏവ കാലേന ദുരത്യയേന തേ
കലേവരോ വിട്കൃമിഭസ്മസംജ്ഞിതഃ ॥ ൫൦ ॥
മതംഗജൈര്വാ നരദേവസംജ്ഞിതഃ ।
സ ഏവ കാലേന ദുരത്യയേന തേ
കലേവരോ വിട്കൃമിഭസ്മസംജ്ഞിതഃ ॥ ൫൦ ॥
നിര്ജിത്യ ദിക്ചക്രമഭൂതവിഗ്രഹോ
വരാസനസ്ഥഃ സമരാജവന്ദിതഃ ।
ഗൃഹേഷു മൈഥുന്യസുഖേഷു യോഷിതാം
ക്രീഡാമൃഗഃ പൂരുഷ ഈശ നീയതേ ॥ ൫൧ ॥
വരാസനസ്ഥഃ സമരാജവന്ദിതഃ ।
ഗൃഹേഷു മൈഥുന്യസുഖേഷു യോഷിതാം
ക്രീഡാമൃഗഃ പൂരുഷ ഈശ നീയതേ ॥ ൫൧ ॥
കരോതി കര്മാണി തപഃസുനിഷ്ഠിതോ
നിവൃത്തഭോഗസ്തദപേക്ഷയാദദത് ।
പുനശ്ച ഭൂയാസമഹം സ്വരാഡിതി
പ്രവൃദ്ധതര്ഷോ ന സുഖായ കല്പതേ ॥ ൫൨ ॥
നിവൃത്തഭോഗസ്തദപേക്ഷയാദദത് ।
പുനശ്ച ഭൂയാസമഹം സ്വരാഡിതി
പ്രവൃദ്ധതര്ഷോ ന സുഖായ കല്പതേ ॥ ൫൨ ॥
ഭവാപവര്ഗോ ഭ്രമതോ യദാ ഭവേ-
ജ്ജനസ്യ തര്ഹ്യച്യുത സത്സമാഗമഃ ।
സത്സങ്ഗമോ യര്ഹി തദൈവ സദ്ഗതൌ
പരാവരേശേ ത്വയി ജായതേ മതിഃ ॥ ൫൩ ॥
ജ്ജനസ്യ തര്ഹ്യച്യുത സത്സമാഗമഃ ।
സത്സങ്ഗമോ യര്ഹി തദൈവ സദ്ഗതൌ
പരാവരേശേ ത്വയി ജായതേ മതിഃ ॥ ൫൩ ॥
മന്യേ മമാനുഗ്രഹ ഈശ തേ കൃതോ
രാജ്യാനുബന്ധാപഗമോ യദൃച്ഛയാ ।
യഃ പ്രാര്ഥ്യതേ സാധുഭിരേകചര്യയാ
വനം വിവിക്ഷദ്ഭിരഖണ്ഡഭൂമിപൈഃ ॥ ൫൪ ॥
രാജ്യാനുബന്ധാപഗമോ യദൃച്ഛയാ ।
യഃ പ്രാര്ഥ്യതേ സാധുഭിരേകചര്യയാ
വനം വിവിക്ഷദ്ഭിരഖണ്ഡഭൂമിപൈഃ ॥ ൫൪ ॥
ന കാമയേഽന്യം തവ പാദസേവനാ-
ദകിഞ്ചനപ്രാര്ഥ്യതമാദ്വരം വിഭോ ।
ആരാധ്യ കസ്ത്വാം ഹ്യപവര്ഗദം ഹരേ
വൃണീത ആര്യോ വരമാത്മബന്ധനമ് ॥ ൫൫ ॥
ദകിഞ്ചനപ്രാര്ഥ്യതമാദ്വരം വിഭോ ।
ആരാധ്യ കസ്ത്വാം ഹ്യപവര്ഗദം ഹരേ
വൃണീത ആര്യോ വരമാത്മബന്ധനമ് ॥ ൫൫ ॥
തസ്മാദ്വിസൃജ്യാശിഷ ഈശ സര്വതോ
രജസ്തമഃസത്ത്വഗുണാനുബന്ധനാഃ ।
നിരഞ്ജനം നിര്ഗുണമദ്വയം പരം
ത്വാം ജ്ഞാപ്തിമാത്രം പുരുഷം വ്രജാമ്യഹമ് ॥ ൫൬ ॥
രജസ്തമഃസത്ത്വഗുണാനുബന്ധനാഃ ।
നിരഞ്ജനം നിര്ഗുണമദ്വയം പരം
ത്വാം ജ്ഞാപ്തിമാത്രം പുരുഷം വ്രജാമ്യഹമ് ॥ ൫൬ ॥
ചിരമിഹ വൃജിനാര്തസ്തപ്യമാനോഽനുതാപൈ-
രവിതൃഷഷഡമിത്രോഽലബ്ധശാന്തിഃ കഥഞ്ചിത് ।
ശരണദ സമുപേതസ്ത്വത്പദാബ്ജം പരാത്മ-
നഭയമൃതമശോകം പാഹി മാപന്നമീശ ॥ ൫൭ ॥
രവിതൃഷഷഡമിത്രോഽലബ്ധശാന്തിഃ കഥഞ്ചിത് ।
ശരണദ സമുപേതസ്ത്വത്പദാബ്ജം പരാത്മ-
നഭയമൃതമശോകം പാഹി മാപന്നമീശ ॥ ൫൭ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
സാര്വഭൌമ മഹാരാജ മതിസ്തേ വിമലോര്ജിതാ ।
വരൈഃ പ്രലോഭിതസ്യാപി ന കാമൈര്വിഹതാ യതഃ ॥ ൫൮ ॥
സാര്വഭൌമ മഹാരാജ മതിസ്തേ വിമലോര്ജിതാ ।
വരൈഃ പ്രലോഭിതസ്യാപി ന കാമൈര്വിഹതാ യതഃ ॥ ൫൮ ॥
പ്രലോഭിതോ വരൈര്യത്ത്വമപ്രമാദായ വിദ്ധി തത് ।
ന ധീരേകാന്തഭക്താനാമാശീര്ഭിര്ഭിദ്യതേ ക്വചിത് ॥ ൫൯ ॥
ന ധീരേകാന്തഭക്താനാമാശീര്ഭിര്ഭിദ്യതേ ക്വചിത് ॥ ൫൯ ॥
യുഞ്ജാനാനാമഭക്താനാം പ്രാണായാമാദിഭിര്മനഃ ।
അക്ഷീണവാസനം രാജന് ദൃശ്യതേ പുനരുത്ഥിതമ് ॥ ൬൦ ॥
അക്ഷീണവാസനം രാജന് ദൃശ്യതേ പുനരുത്ഥിതമ് ॥ ൬൦ ॥
വിചരസ്വ മഹീം കാമം മയ്യാവേശിതമാനസഃ ।
അസ്ത്വേവം നിത്യദാ തുഭ്യം ഭക്തിര്മയ്യനപായിനീ ॥ ൬൧ ॥
അസ്ത്വേവം നിത്യദാ തുഭ്യം ഭക്തിര്മയ്യനപായിനീ ॥ ൬൧ ॥
ക്ഷാത്രധര്മസ്ഥിതോ ജന്തൂന് ന്യവധീര്മൃഗയാദിഭിഃ ।
സമാഹിതസ്തത്തപസാ ജഹ്യഘം മദുപാശ്രിതഃ ॥ ൬൨ ॥
സമാഹിതസ്തത്തപസാ ജഹ്യഘം മദുപാശ്രിതഃ ॥ ൬൨ ॥
ജന്മന്യനന്തരേ രാജന് സര്വഭൂതസുഹൃത്തമഃ ।
ഭൂത്വാ ദ്വിജവരസ്ത്വം വൈ മാമുപൈഷ്യസി കേവലമ് ॥ ൬൩ ॥
ഭൂത്വാ ദ്വിജവരസ്ത്വം വൈ മാമുപൈഷ്യസി കേവലമ് ॥ ൬൩ ॥
ജന്മന്യനന്തരേ രാജന് സര്വഭൂതസുഹൃത്തമഃ ।
ഭൂത്വാ ദ്വിജവരസ്ത്വം വൈ മാമുപൈഷ്യസി കേവലമ്
ഭൂത്വാ ദ്വിജവരസ്ത്വം വൈ മാമുപൈഷ്യസി കേവലമ്