ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମୁଜ୍ଜିହାନମିଵୋଡୁପମ୍ ।
ଦର୍ଶନୀଯତମଂ ଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍ ॥ ୧ ॥
ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମୁଜ୍ଜିହାନମିଵୋଡୁପମ୍ ।
ଦର୍ଶନୀଯତମଂ ଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଭ୍ରାଜତ୍କୌସ୍ତୁଭାମୁକ୍ତକନ୍ଧରମ୍ ।
ପୃଥୁଦୀର୍ଘଚତୁର୍ବାହୁଂ ନଵକଞ୍ଜାରୁଣେକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨ ॥
ପୃଥୁଦୀର୍ଘଚତୁର୍ବାହୁଂ ନଵକଞ୍ଜାରୁଣେକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨ ॥
ନିତ୍ଯପ୍ରମୁଦିତଂ ଶ୍ରୀମତ୍ସୁକପୋଲଂ ଶୁଚିସ୍ମିତମ୍ ।
ମୁଖାରଵିନ୍ଦଂ ବିଭ୍ରାଣଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୩ ॥
ମୁଖାରଵିନ୍ଦଂ ବିଭ୍ରାଣଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୩ ॥
ଵାସୁଦେଵୋ ହ୍ଯଯମିତି ପୁମାନ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲାଞ୍ଛନଃ ।
ଚତୁର୍ଭୁଜୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ଵନମାଲ୍ଯତିସୁନ୍ଦରଃ ॥ ୪ ॥
ଚତୁର୍ଭୁଜୋଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷୋ ଵନମାଲ୍ଯତିସୁନ୍ଦରଃ ॥ ୪ ॥
ଲକ୍ଷଣୈର୍ନାରଦପ୍ରୋକ୍ତୈର୍ନାନ୍ଯୋ ଭଵିତୁମର୍ହତି ।
ନିରାଯୁଧଶ୍ଚଲନ୍ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽନେନ ନିରାଯୁଧଃ ॥ ୫ ॥
ନିରାଯୁଧଶ୍ଚଲନ୍ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽନେନ ନିରାଯୁଧଃ ॥ ୫ ॥
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଵନଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ ତଂ ପରାଙ୍ମୁଖମ୍ ।
ଅନ୍ଵଧାଵଜ୍ଜିଘୃକ୍ଷୁସ୍ତଂ ଦୁରାପମପି ଯୋଗିନାମ୍ ॥ ୬ ॥
ଅନ୍ଵଧାଵଜ୍ଜିଘୃକ୍ଷୁସ୍ତଂ ଦୁରାପମପି ଯୋଗିନାମ୍ ॥ ୬ ॥
ହସ୍ତପ୍ରାପ୍ତମିଵାତ୍ମାନଂ ହରୀଣା ସ ପଦେ ପଦେ ।
ନୀତୋ ଦର୍ଶଯତା ଦୂରଂ ଯଵନେଶୋଽଦ୍ରିକନ୍ଦରମ୍ ॥ ୭ ॥
ନୀତୋ ଦର୍ଶଯତା ଦୂରଂ ଯଵନେଶୋଽଦ୍ରିକନ୍ଦରମ୍ ॥ ୭ ॥
ପଲାଯନଂ ଯଦୁକୁଲେ ଜାତସ୍ଯ ତଵ ନୋଚିତମ୍ ।
ଇତି କ୍ଷିପନ୍ନନୁଗତୋ ନୈନଂ ପ୍ରାପାହତାଶୁଭଃ ॥ ୮ ॥
ଇତି କ୍ଷିପନ୍ନନୁଗତୋ ନୈନଂ ପ୍ରାପାହତାଶୁଭଃ ॥ ୮ ॥
ଏଵଂ କ୍ଷିପ୍ତୋଽପି ଭଗଵାନ୍ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଗିରିକନ୍ଦରମ୍ ।
ସୋଽପି ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାନ୍ଯଂ ଶଯାନଂ ଦଦୃଶେ ନରମ୍ ॥ ୯ ॥
ସୋଽପି ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାନ୍ଯଂ ଶଯାନଂ ଦଦୃଶେ ନରମ୍ ॥ ୯ ॥
ନନ୍ଵସୌ ଦୂରମାନୀଯ ଶେତେ ମାମିହ ସାଧୁଵତ୍ ।
ଇତି ମତ୍ଵାଚ୍ଯୁତଂ ମୂଢସ୍ତଂ ପଦା ସମତାଡଯତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଇତି ମତ୍ଵାଚ୍ଯୁତଂ ମୂଢସ୍ତଂ ପଦା ସମତାଡଯତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ସ ଉତ୍ଥାଯ ଚିରଂ ସୁପ୍ତଃ ଶନୈରୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ ।
ଦିଶୋ ଵିଲୋକଯନ୍ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତମଦ୍ରାକ୍ଷୀଦଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଦିଶୋ ଵିଲୋକଯନ୍ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତମଦ୍ରାକ୍ଷୀଦଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ସ ତାଵତ୍ତସ୍ଯ ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିପାତେନ ଭାରତ ।
ଦେହଜେନାଗ୍ନିନା ଦଗ୍ଧୋ ଭସ୍ମସାଦଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଦେହଜେନାଗ୍ନିନା ଦଗ୍ଧୋ ଭସ୍ମସାଦଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
କୋ ନାମ ସ ପୁମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କସ୍ଯ କିଂଵୀର୍ଯ ଏଵ ଚ ।
କସ୍ମାଦ୍ ଗୁହାଂ ଗତଃ ଶିଷ୍ଯେ କିଂତେଜୋ ଯଵନାର୍ଦନଃ ॥ ୧୩ ॥
କୋ ନାମ ସ ପୁମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କସ୍ଯ କିଂଵୀର୍ଯ ଏଵ ଚ ।
କସ୍ମାଦ୍ ଗୁହାଂ ଗତଃ ଶିଷ୍ଯେ କିଂତେଜୋ ଯଵନାର୍ଦନଃ ॥ ୧୩ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲେ ଜାତୋ ମାନ୍ଧାତୃତନଯୋ ମହାନ୍ ।
ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ ॥ ୧୪ ॥
ସ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲେ ଜାତୋ ମାନ୍ଧାତୃତନଯୋ ମହାନ୍ ।
ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ ॥ ୧୪ ॥
ସ ଯାଚିତଃ ସୁରଗଣୈରିନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯୈରାତ୍ମରକ୍ଷଣେ ।
ଅସୁରେଭ୍ଯଃ ପରିତ୍ରସ୍ତୈସ୍ତଦ୍ରକ୍ଷାଂ ସୋଽକରୋଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଅସୁରେଭ୍ଯଃ ପରିତ୍ରସ୍ତୈସ୍ତଦ୍ରକ୍ଷାଂ ସୋଽକରୋଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଗୁହଂ ତେ ସ୍ଵଃପାଲଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦମଥାବ୍ରୁଵନ୍ ।
ରାଜନ୍ ଵିରମତାଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ ଭଵାନ୍ ନଃ ପରିପାଲନାତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ରାଜନ୍ ଵିରମତାଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ ଭଵାନ୍ ନଃ ପରିପାଲନାତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ନରଲୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍ ।
ଅସ୍ମାନ୍ ପାଲଯତୋ ଵୀର କାମାସ୍ତେ ସର୍ଵ ଉଜ୍ଝିତାଃ ॥ ୧୭ ॥
ଅସ୍ମାନ୍ ପାଲଯତୋ ଵୀର କାମାସ୍ତେ ସର୍ଵ ଉଜ୍ଝିତାଃ ॥ ୧୭ ॥
ସୁତା ମହିଷ୍ଯୋ ଭଵତୋ ଜ୍ଞାତଯୋଽମାତ୍ଯମନ୍ତ୍ରିଣଃ ।
ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ତୁଲ୍ଯକାଲୀନା ନାଧୁନା ସନ୍ତି କାଲିତାଃ ॥ ୧୮ ॥
ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ତୁଲ୍ଯକାଲୀନା ନାଧୁନା ସନ୍ତି କାଲିତାଃ ॥ ୧୮ ॥
କାଲୋ ବଲୀଯାନ୍ ବଲିନାଂ ଭଗଵାନୀଶ୍ଵରୋଽଵ୍ଯଯଃ ।
ପ୍ରଜାଃ କାଲଯତେ କ୍ରୀଡନ୍ ପଶୁପାଲୋ ଯଥା ପଶୂନ୍ ॥ ୧୯ ॥
ପ୍ରଜାଃ କାଲଯତେ କ୍ରୀଡନ୍ ପଶୁପାଲୋ ଯଥା ପଶୂନ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଋତେ କୈଵଲ୍ଯମଦ୍ଯ ନଃ ।
ଏକ ଏଵେଶ୍ଵରସ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁରଵ୍ଯଯଃ ॥ ୨୦ ॥
ଏକ ଏଵେଶ୍ଵରସ୍ତସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁରଵ୍ଯଯଃ ॥ ୨୦ ॥
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵୈ ଦେଵାନଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ମହାଯଶାଃ ।
ଅଶଯିଷ୍ଟ ଗୁହାଵିଷ୍ଟୋ ନିଦ୍ରଯା ଦେଵଦତ୍ତଯା ॥ ୨୧ ॥
ଅଶଯିଷ୍ଟ ଗୁହାଵିଷ୍ଟୋ ନିଦ୍ରଯା ଦେଵଦତ୍ତଯା ॥ ୨୧ ॥
ଯଵନେ ଭସ୍ମସାନ୍ନୀତେ ଭଗଵାନ୍ ସାତ୍ଵତର୍ଷଭଃ ।
ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ମୁଚୁକୁନ୍ଦାଯ ଧୀମତେ ॥ ୨୨ ॥
ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ମୁଚୁକୁନ୍ଦାଯ ଧୀମତେ ॥ ୨୨ ॥
ତମାଲୋକ୍ଯ ଘନଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍ ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଭ୍ରାଜତ୍କୌସ୍ତୁଭେନ ଵିରାଜିତମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷସଂ ଭ୍ରାଜତ୍କୌସ୍ତୁଭେନ ଵିରାଜିତମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ରୋଚମାନଂ ଵୈଜଯନ୍ତ୍ଯା ଚ ମାଲଯା ।
ଚାରୁପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଚାରୁପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯଂ ନୃଲୋକସ୍ଯ ସାନୁରାଗସ୍ମିତେକ୍ଷଣମ୍ ।
ଅପୀଵ୍ଯଵଯସଂ ମତ୍ତମୃଗେନ୍ଦ୍ରୋଦାରଵିକ୍ରମମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଅପୀଵ୍ଯଵଯସଂ ମତ୍ତମୃଗେନ୍ଦ୍ରୋଦାରଵିକ୍ରମମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ପର୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ମହାବୁଦ୍ଧିସ୍ତେଜସା ତସ୍ଯ ଧର୍ଷିତଃ ।
ଶଙ୍କିତଃ ଶନକୈ ରାଜା ଦୁର୍ଧର୍ଷମିଵ ତେଜସା ॥ ୨୬ ॥
ଶଙ୍କିତଃ ଶନକୈ ରାଜା ଦୁର୍ଧର୍ଷମିଵ ତେଜସା ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରୀମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଉଵାଚ
କୋ ଭଵାନିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିପିନେ ଗିରିଗହ୍ଵରେ ।
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ପଦ୍ମପଲାଶାଭ୍ଯାଂ ଵିଚରସ୍ଯୁରୁକଣ୍ଟକେ ॥ ୨୭ ॥
କୋ ଭଵାନିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିପିନେ ଗିରିଗହ୍ଵରେ ।
ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ପଦ୍ମପଲାଶାଭ୍ଯାଂ ଵିଚରସ୍ଯୁରୁକଣ୍ଟକେ ॥ ୨୭ ॥
କିଂସ୍ଵିତ୍ତେଜସ୍ଵିନାଂ ତେଜୋ ଭଗଵାନ୍ ଵା ଵିଭାଵସୁଃ ।
ସୂର୍ଯଃ ସୋମୋ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଵା ଲୋକପାଲୋଽପରୋଽପି ଵା ॥ ୨୮ ॥
ସୂର୍ଯଃ ସୋମୋ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଵା ଲୋକପାଲୋଽପରୋଽପି ଵା ॥ ୨୮ ॥
ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦେଵଦେଵାନାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ ।
ଯଦ୍ ବାଧସେ ଗୁହାଧ୍ଵାନ୍ତଂ ପ୍ରଦୀପଃ ପ୍ରଭଯା ଯଥା ॥ ୨୯ ॥
ଯଦ୍ ବାଧସେ ଗୁହାଧ୍ଵାନ୍ତଂ ପ୍ରଦୀପଃ ପ୍ରଭଯା ଯଥା ॥ ୨୯ ॥
ଶୁଶ୍ରୂଷତାମଵ୍ଯଲୀକମସ୍ମାକଂ ନରପୁଙ୍ଗଵ ।
ସ୍ଵଜନ୍ମ କର୍ମ ଗୋତ୍ରଂ ଵା କଥ୍ଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ ॥ ୩୦ ॥
ସ୍ଵଜନ୍ମ କର୍ମ ଗୋତ୍ରଂ ଵା କଥ୍ଯତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ ॥ ୩୦ ॥
ଵଯଂ ତୁ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଐକ୍ଷ୍ଵାକାଃ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧଵଃ ।
ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯୌଵନାଶ୍ଵାତ୍ମଜଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୧ ॥
ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯୌଵନାଶ୍ଵାତ୍ମଜଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୧ ॥
ଚିରପ୍ରଜାଗରଶ୍ରାନ୍ତୋ ନିଦ୍ରଯାପହତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଶଯେଽସ୍ମିନ୍ ଵିଜନେ କାମଂ କେନାପ୍ଯୁତ୍ଥାପିତୋଽଧୁନା ॥ ୩୨ ॥
ଶଯେଽସ୍ମିନ୍ ଵିଜନେ କାମଂ କେନାପ୍ଯୁତ୍ଥାପିତୋଽଧୁନା ॥ ୩୨ ॥
ସୋଽପି ଭସ୍ମୀକୃତୋ ନୂନମାତ୍ମୀଯେନୈଵ ପାପ୍ମନା ।
ଅନନ୍ତରଂ ଭଵାନ୍ ଶ୍ରୀମାଲ୍ଁ ଲକ୍ଷିତୋଽମିତ୍ରଶାସନଃ ॥ ୩୩ ॥
ଅନନ୍ତରଂ ଭଵାନ୍ ଶ୍ରୀମାଲ୍ଁ ଲକ୍ଷିତୋଽମିତ୍ରଶାସନଃ ॥ ୩୩ ॥
ତେଜସା ତେଽଵିଷହ୍ଯେଣ ଭୂରି ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଶକ୍ନୁମଃ ।
ହତୌଜସା ମହାଭାଗ ମାନନୀଯୋଽସି ଦେହିନାମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ହତୌଜସା ମହାଭାଗ ମାନନୀଯୋଽସି ଦେହିନାମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଏଵଂ ସମ୍ଭାଷିତୋ ରାଜ୍ଞା ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯାହ ପ୍ରହସନ୍ ଵାଣ୍ଯା ମେଘନାଦଗଭୀରଯା ॥ ୩୫ ॥
ପ୍ରତ୍ଯାହ ପ୍ରହସନ୍ ଵାଣ୍ଯା ମେଘନାଦଗଭୀରଯା ॥ ୩୫ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଜନ୍ମକର୍ମାଭିଧାନାନି ସନ୍ତି ମେଽଙ୍ଗ ସହସ୍ରଶଃ ।
ନ ଶକ୍ଯନ୍ତେଽନୁସଙ୍ଖ୍ଯାତୁମନନ୍ତତ୍ଵାନ୍ମଯାପି ହି ॥ ୩୬ ॥
ଜନ୍ମକର୍ମାଭିଧାନାନି ସନ୍ତି ମେଽଙ୍ଗ ସହସ୍ରଶଃ ।
ନ ଶକ୍ଯନ୍ତେଽନୁସଙ୍ଖ୍ଯାତୁମନନ୍ତତ୍ଵାନ୍ମଯାପି ହି ॥ ୩୬ ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ ରଜାଂସି ଵିମମେ ପାର୍ଥିଵାନ୍ଯୁରୁଜନ୍ମଭିଃ ।
ଗୁଣକର୍ମାଭିଧାନାନି ନ ମେ ଜନ୍ମାନି କର୍ହିଚିତ୍ ॥ ୩୭ ॥
ଗୁଣକର୍ମାଭିଧାନାନି ନ ମେ ଜନ୍ମାନି କର୍ହିଚିତ୍ ॥ ୩୭ ॥
କାଲତ୍ରଯୋପପନ୍ନାନି ଜନ୍ମକର୍ମାଣି ମେ ନୃପ ।
ଅନୁକ୍ରମନ୍ତୋ ନୈଵାନ୍ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପରମର୍ଷଯଃ ॥ ୩୮ ॥
ଅନୁକ୍ରମନ୍ତୋ ନୈଵାନ୍ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପରମର୍ଷଯଃ ॥ ୩୮ ॥
ତଥାପ୍ଯଦ୍ଯତନାନ୍ଯଙ୍ଗ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଗଦତୋ ମମ ।
ଵିଜ୍ଞାପିତୋ ଵିରିଞ୍ଚେନ ପୁରାହଂ ଧର୍ମଗୁପ୍ତଯେ ।
ଭୂମେର୍ଭାରାଯମାଣାନାମସୁରାଣାଂ କ୍ଷଯାଯ ଚ ॥ ୩୯ ॥
ଵିଜ୍ଞାପିତୋ ଵିରିଞ୍ଚେନ ପୁରାହଂ ଧର୍ମଗୁପ୍ତଯେ ।
ଭୂମେର୍ଭାରାଯମାଣାନାମସୁରାଣାଂ କ୍ଷଯାଯ ଚ ॥ ୩୯ ॥
ଅଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୁକୁଲେ ଗୃହ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ ।
ଵଦନ୍ତି ଵାସୁଦେଵେତି ଵସୁଦେଵସୁତଂ ହି ମାମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଵଦନ୍ତି ଵାସୁଦେଵେତି ଵସୁଦେଵସୁତଂ ହି ମାମ୍ ॥ ୪୦ ॥
କାଲନେମିର୍ହତଃ କଂସଃ ପ୍ରଲମ୍ବାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସଦ୍ଦ୍ଵିଷଃ ।
ଅଯଂ ଚ ଯଵନୋ ଦଗ୍ଧୋ ରାଜଂସ୍ତେ ତିଗ୍ମଚକ୍ଷୁଷା ॥ ୪୧ ॥
ଅଯଂ ଚ ଯଵନୋ ଦଗ୍ଧୋ ରାଜଂସ୍ତେ ତିଗ୍ମଚକ୍ଷୁଷା ॥ ୪୧ ॥
ସୋଽହଂ ତଵାନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଗୁହାମେତାମୁପାଗତଃ ।
ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପ୍ରଚୁରଂ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାହଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ॥ ୪୨ ॥
ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପ୍ରଚୁରଂ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାହଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ ॥ ୪୨ ॥
ଵରାନ୍ଵୃଣୀଷ୍ଵ ରାଜର୍ଷେ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଦଦାମି ତେ ।
ମାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଜନଃ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଭୂଯୋଽର୍ହତି ଶୋଚିତୁମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ମାଂ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଜନଃ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଭୂଯୋଽର୍ହତି ଶୋଚିତୁମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାହ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଗର୍ଗଵାକ୍ଯମନୁସ୍ମରନ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାହ ମୁଚୁକୁନ୍ଦୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଗର୍ଗଵାକ୍ଯମନୁସ୍ମରନ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଶ୍ରୀମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଉଵାଚ
ଵିମୋହିତୋଽଯଂ ଜନ ଈଶ ମାଯଯା
ତ୍ଵଦୀଯଯା ତ୍ଵାଂ ନ ଭଜତ୍ଯନର୍ଥଦୃକ୍ ।
ସୁଖାଯ ଦୁଃଖପ୍ରଭଵେଷୁ ସଜ୍ଜତେ
ଗୃହେଷୁ ଯୋଷିତ୍ ପୁରୁଷଶ୍ଚ ଵଞ୍ଚିତଃ ॥ ୪୫ ॥
ଵିମୋହିତୋଽଯଂ ଜନ ଈଶ ମାଯଯା
ତ୍ଵଦୀଯଯା ତ୍ଵାଂ ନ ଭଜତ୍ଯନର୍ଥଦୃକ୍ ।
ସୁଖାଯ ଦୁଃଖପ୍ରଭଵେଷୁ ସଜ୍ଜତେ
ଗୃହେଷୁ ଯୋଷିତ୍ ପୁରୁଷଶ୍ଚ ଵଞ୍ଚିତଃ ॥ ୪୫ ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜନୋ ଦୁର୍ଲଭମତ୍ର ମାନୁଷଂ
କଥଞ୍ଚିଦଵ୍ଯଙ୍ଗମଯତ୍ନତୋଽନଘ ।
ପାଦାରଵିନ୍ଦଂ ନ ଭଜତ୍ଯସନ୍ମତି-
ର୍ଗୃହାନ୍ଧକୂପେ ପତିତୋ ଯଥା ପଶୁଃ ॥ ୪୬ ॥
କଥଞ୍ଚିଦଵ୍ଯଙ୍ଗମଯତ୍ନତୋଽନଘ ।
ପାଦାରଵିନ୍ଦଂ ନ ଭଜତ୍ଯସନ୍ମତି-
ର୍ଗୃହାନ୍ଧକୂପେ ପତିତୋ ଯଥା ପଶୁଃ ॥ ୪୬ ॥
ମମୈଷ କାଲୋଽଜିତ ନିଷ୍ଫଲୋ ଗତୋ
ରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯୋନ୍ନଦ୍ଧମଦସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ।
ମର୍ତ୍ଯାତ୍ମବୁଦ୍ଧେଃ ସୁତଦାରକୋଶଭୂ-
ଷ୍ଵାସଜ୍ଜମାନସ୍ଯ ଦୁରନ୍ତଚିନ୍ତଯା ॥ ୪୭ ॥
ରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯୋନ୍ନଦ୍ଧମଦସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ।
ମର୍ତ୍ଯାତ୍ମବୁଦ୍ଧେଃ ସୁତଦାରକୋଶଭୂ-
ଷ୍ଵାସଜ୍ଜମାନସ୍ଯ ଦୁରନ୍ତଚିନ୍ତଯା ॥ ୪୭ ॥
କଲେଵରେଽସ୍ମିନ୍ ଘଟକୁଡ୍ଯସନ୍ନିଭେ
ନିରୂଢମାନୋ ନରଦେଵ ଇତ୍ଯହମ୍ ।
ଵୃତୋ ରଥେଭାଶ୍ଵପଦାତ୍ଯନୀକପୈ-
ର୍ଗାଂ ପର୍ଯଟଂସ୍ତ୍ଵାଗଣଯନ୍ ସୁଦୁର୍ମଦଃ ॥ ୪୮ ॥
ନିରୂଢମାନୋ ନରଦେଵ ଇତ୍ଯହମ୍ ।
ଵୃତୋ ରଥେଭାଶ୍ଵପଦାତ୍ଯନୀକପୈ-
ର୍ଗାଂ ପର୍ଯଟଂସ୍ତ୍ଵାଗଣଯନ୍ ସୁଦୁର୍ମଦଃ ॥ ୪୮ ॥
ପ୍ରମତ୍ତମୁଚ୍ଚୈରିତିକୃତ୍ଯଚିନ୍ତଯା
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଲୋଭଂ ଵିଷଯେଷୁ ଲାଲସମ୍ ।
ତ୍ଵମପ୍ରମତ୍ତଃ ସହସାଭିପଦ୍ଯସେ
କ୍ଷୁଲ୍ଲେଲିହାନୋଽହିରିଵାଖୁମନ୍ତକଃ ॥ ୪୯ ॥
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଲୋଭଂ ଵିଷଯେଷୁ ଲାଲସମ୍ ।
ତ୍ଵମପ୍ରମତ୍ତଃ ସହସାଭିପଦ୍ଯସେ
କ୍ଷୁଲ୍ଲେଲିହାନୋଽହିରିଵାଖୁମନ୍ତକଃ ॥ ୪୯ ॥
ପୁରା ରଥୈର୍ହେମପରିଷ୍କୃତୈଶ୍ଚରନ୍
ମତଂଗଜୈର୍ଵା ନରଦେଵସଂଜ୍ଞିତଃ ।
ସ ଏଵ କାଲେନ ଦୁରତ୍ଯଯେନ ତେ
କଲେଵରୋ ଵିଟ୍କୃମିଭସ୍ମସଂଜ୍ଞିତଃ ॥ ୫୦ ॥
ମତଂଗଜୈର୍ଵା ନରଦେଵସଂଜ୍ଞିତଃ ।
ସ ଏଵ କାଲେନ ଦୁରତ୍ଯଯେନ ତେ
କଲେଵରୋ ଵିଟ୍କୃମିଭସ୍ମସଂଜ୍ଞିତଃ ॥ ୫୦ ॥
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଦିକ୍ଚକ୍ରମଭୂତଵିଗ୍ରହୋ
ଵରାସନସ୍ଥଃ ସମରାଜଵନ୍ଦିତଃ ।
ଗୃହେଷୁ ମୈଥୁନ୍ଯସୁଖେଷୁ ଯୋଷିତାଂ
କ୍ରୀଡାମୃଗଃ ପୂରୁଷ ଈଶ ନୀଯତେ ॥ ୫୧ ॥
ଵରାସନସ୍ଥଃ ସମରାଜଵନ୍ଦିତଃ ।
ଗୃହେଷୁ ମୈଥୁନ୍ଯସୁଖେଷୁ ଯୋଷିତାଂ
କ୍ରୀଡାମୃଗଃ ପୂରୁଷ ଈଶ ନୀଯତେ ॥ ୫୧ ॥
କରୋତି କର୍ମାଣି ତପଃସୁନିଷ୍ଠିତୋ
ନିଵୃତ୍ତଭୋଗସ୍ତଦପେକ୍ଷଯାଦଦତ୍ ।
ପୁନଶ୍ଚ ଭୂଯାସମହଂ ସ୍ଵରାଡିତି
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧତର୍ଷୋ ନ ସୁଖାଯ କଲ୍ପତେ ॥ ୫୨ ॥
ନିଵୃତ୍ତଭୋଗସ୍ତଦପେକ୍ଷଯାଦଦତ୍ ।
ପୁନଶ୍ଚ ଭୂଯାସମହଂ ସ୍ଵରାଡିତି
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧତର୍ଷୋ ନ ସୁଖାଯ କଲ୍ପତେ ॥ ୫୨ ॥
ଭଵାପଵର୍ଗୋ ଭ୍ରମତୋ ଯଦା ଭଵେ-
ଜ୍ଜନସ୍ଯ ତର୍ହ୍ଯଚ୍ଯୁତ ସତ୍ସମାଗମଃ ।
ସତ୍ସଙ୍ଗମୋ ଯର୍ହି ତଦୈଵ ସଦ୍ଗତୌ
ପରାଵରେଶେ ତ୍ଵଯି ଜାଯତେ ମତିଃ ॥ ୫୩ ॥
ଜ୍ଜନସ୍ଯ ତର୍ହ୍ଯଚ୍ଯୁତ ସତ୍ସମାଗମଃ ।
ସତ୍ସଙ୍ଗମୋ ଯର୍ହି ତଦୈଵ ସଦ୍ଗତୌ
ପରାଵରେଶେ ତ୍ଵଯି ଜାଯତେ ମତିଃ ॥ ୫୩ ॥
ମନ୍ଯେ ମମାନୁଗ୍ରହ ଈଶ ତେ କୃତୋ
ରାଜ୍ଯାନୁବନ୍ଧାପଗମୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ।
ଯଃ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ସାଧୁଭିରେକଚର୍ଯଯା
ଵନଂ ଵିଵିକ୍ଷଦ୍ଭିରଖଣ୍ଡଭୂମିପୈଃ ॥ ୫୪ ॥
ରାଜ୍ଯାନୁବନ୍ଧାପଗମୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ।
ଯଃ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ସାଧୁଭିରେକଚର୍ଯଯା
ଵନଂ ଵିଵିକ୍ଷଦ୍ଭିରଖଣ୍ଡଭୂମିପୈଃ ॥ ୫୪ ॥
ନ କାମଯେଽନ୍ଯଂ ତଵ ପାଦସେଵନା-
ଦକିଞ୍ଚନପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତମାଦ୍ଵରଂ ଵିଭୋ ।
ଆରାଧ୍ଯ କସ୍ତ୍ଵାଂ ହ୍ଯପଵର୍ଗଦଂ ହରେ
ଵୃଣୀତ ଆର୍ଯୋ ଵରମାତ୍ମବନ୍ଧନମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଦକିଞ୍ଚନପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତମାଦ୍ଵରଂ ଵିଭୋ ।
ଆରାଧ୍ଯ କସ୍ତ୍ଵାଂ ହ୍ଯପଵର୍ଗଦଂ ହରେ
ଵୃଣୀତ ଆର୍ଯୋ ଵରମାତ୍ମବନ୍ଧନମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ତସ୍ମାଦ୍ଵିସୃଜ୍ଯାଶିଷ ଈଶ ସର୍ଵତୋ
ରଜସ୍ତମଃସତ୍ତ୍ଵଗୁଣାନୁବନ୍ଧନାଃ ।
ନିରଞ୍ଜନଂ ନିର୍ଗୁଣମଦ୍ଵଯଂ ପରଂ
ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଞାପ୍ତିମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୫୬ ॥
ରଜସ୍ତମଃସତ୍ତ୍ଵଗୁଣାନୁବନ୍ଧନାଃ ।
ନିରଞ୍ଜନଂ ନିର୍ଗୁଣମଦ୍ଵଯଂ ପରଂ
ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଞାପ୍ତିମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୫୬ ॥
ଚିରମିହ ଵୃଜିନାର୍ତସ୍ତପ୍ଯମାନୋଽନୁତାପୈ-
ରଵିତୃଷଷଡମିତ୍ରୋଽଲବ୍ଧଶାନ୍ତିଃ କଥଞ୍ଚିତ୍ ।
ଶରଣଦ ସମୁପେତସ୍ତ୍ଵତ୍ପଦାବ୍ଜଂ ପରାତ୍ମ-
ନଭଯମୃତମଶୋକଂ ପାହି ମାପନ୍ନମୀଶ ॥ ୫୭ ॥
ରଵିତୃଷଷଡମିତ୍ରୋଽଲବ୍ଧଶାନ୍ତିଃ କଥଞ୍ଚିତ୍ ।
ଶରଣଦ ସମୁପେତସ୍ତ୍ଵତ୍ପଦାବ୍ଜଂ ପରାତ୍ମ-
ନଭଯମୃତମଶୋକଂ ପାହି ମାପନ୍ନମୀଶ ॥ ୫୭ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ସାର୍ଵଭୌମ ମହାରାଜ ମତିସ୍ତେ ଵିମଲୋର୍ଜିତା ।
ଵରୈଃ ପ୍ରଲୋଭିତସ୍ଯାପି ନ କାମୈର୍ଵିହତା ଯତଃ ॥ ୫୮ ॥
ସାର୍ଵଭୌମ ମହାରାଜ ମତିସ୍ତେ ଵିମଲୋର୍ଜିତା ।
ଵରୈଃ ପ୍ରଲୋଭିତସ୍ଯାପି ନ କାମୈର୍ଵିହତା ଯତଃ ॥ ୫୮ ॥
ପ୍ରଲୋଭିତୋ ଵରୈର୍ଯତ୍ତ୍ଵମପ୍ରମାଦାଯ ଵିଦ୍ଧି ତତ୍ ।
ନ ଧୀରେକାନ୍ତଭକ୍ତାନାମାଶୀର୍ଭିର୍ଭିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୫୯ ॥
ନ ଧୀରେକାନ୍ତଭକ୍ତାନାମାଶୀର୍ଭିର୍ଭିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୫୯ ॥
ଯୁଞ୍ଜାନାନାମଭକ୍ତାନାଂ ପ୍ରାଣାଯାମାଦିଭିର୍ମନଃ ।
ଅକ୍ଷୀଣଵାସନଂ ରାଜନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁନରୁତ୍ଥିତମ୍ ॥ ୬୦ ॥
ଅକ୍ଷୀଣଵାସନଂ ରାଜନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ପୁନରୁତ୍ଥିତମ୍ ॥ ୬୦ ॥
ଵିଚରସ୍ଵ ମହୀଂ କାମଂ ମଯ୍ଯାଵେଶିତମାନସଃ ।
ଅସ୍ତ୍ଵେଵଂ ନିତ୍ଯଦା ତୁଭ୍ଯଂ ଭକ୍ତିର୍ମଯ୍ଯନପାଯିନୀ ॥ ୬୧ ॥
ଅସ୍ତ୍ଵେଵଂ ନିତ୍ଯଦା ତୁଭ୍ଯଂ ଭକ୍ତିର୍ମଯ୍ଯନପାଯିନୀ ॥ ୬୧ ॥
କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମସ୍ଥିତୋ ଜନ୍ତୂନ୍ ନ୍ଯଵଧୀର୍ମୃଗଯାଦିଭିଃ ।
ସମାହିତସ୍ତତ୍ତପସା ଜହ୍ଯଘଂ ମଦୁପାଶ୍ରିତଃ ॥ ୬୨ ॥
ସମାହିତସ୍ତତ୍ତପସା ଜହ୍ଯଘଂ ମଦୁପାଶ୍ରିତଃ ॥ ୬୨ ॥
ଜନ୍ମନ୍ଯନନ୍ତରେ ରାଜନ୍ ସର୍ଵଭୂତସୁହୃତ୍ତମଃ ।
ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ମାମୁପୈଷ୍ଯସି କେଵଲମ୍ ॥ ୬୩ ॥
ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ମାମୁପୈଷ୍ଯସି କେଵଲମ୍ ॥ ୬୩ ॥
ଜନ୍ମନ୍ଯନନ୍ତରେ ରାଜନ୍ ସର୍ଵଭୂତସୁହୃତ୍ତମଃ ।
ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ମାମୁପୈଷ୍ଯସି କେଵଲମ୍
ଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵରସ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ମାମୁପୈଷ୍ଯସି କେଵଲମ୍